మహాభారతం · అధ్యాయం 10.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.9.1
ते हत्वा सर्वपाञ्चालान्द्रौपदेयांश्च सर्वशः ।
आगच्छन्सहितास्तत्र यत्र दुर्योधनो हतः ॥ १०.९.१ ॥
వారు పాంచాలురందరినీ, ద్రౌపదీ కుమారులను పూర్తిగా చంపి, దుర్యోధనుడు హతుడైన చోటికి కలిసి వచ్చారు.
10.9.2
गत्वा चैनमपश्यन्त किञ्चित्प्राणं जनाधिपम् ।
ततो रथेभ्यः प्रस्कन्द्य परिवव्रुस्तवात्मजम् ॥ १०.९.२ ॥
అక్కడికి వెళ్లి ఆ రాజులోని కొద్దిపాటి ప్రాణాన్ని చూశారు; అప్పుడు రథాల నుండి దూకి మీ కుమారుని చుట్టుముట్టారు.
10.9.3
तं भग्रसक्थं राजेन्द्र कृच्छ्रप्राणमचेतसम् ।
वमन्तं रुधिरं वक्त्रादपश्यन्वसुधातले ॥ १०.९.३ ॥
ఓ రాజేంద్రా, తొడలు విరిగి, ప్రాణం కష్టంలో ఉండి, స్పృహ తప్పి ఉన్న అతడిని, నోటి నుండి రక్తం కక్కుతూ నేలపై చూశారు.
10.9.4
वृतं समन्ताद्बहुभिः श्वापदैर्घोरदर्शनैः ।
सालावृकगणैश्चैव भक्षयिष्यद्भिरन्तिकात् ॥ १०.९.४ ॥
భయంకరంగా కనిపించే అనేక క్రూర జంతువులు అతడిని చుట్టుముట్టి ఉన్నాయి; దగ్గరగా వచ్చి అతడిని తినబోతున్న నక్కలు, తోడేళ్ల గుంపులు కూడా ఉన్నాయి.
10.9.5
निरायन्तं कृच्छ्रात्ताञ्श्वापदांश्च चिखादिषून् ।
विवेष्टमानमुरुभ्यां सुभृशं गाढवेदनम् ॥ १०.९.५ ॥
తినాలని కోరుకుంటున్న ఆ క్రూర జంతువుల నుండి కష్టంగా తప్పించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తూ, తొడలతో దొర్లుతూ, తీవ్రమైన బాధలో ఉన్నాడు.
10.9.6
तं शयानं तथा दृष्ट्वा भूमौ सुरुधिरोक्षितम् ।
हतशिष्टास्त्रयो वीराः शोकार्ताः पर्यदेवयन्।
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः ॥ १०.९.६ ॥
అలా నేలపై రక్తంలో తడిసి పడి ఉన్న అతడిని చూసి, హతులు కాక మిగిలిన ముగ్గురు వీరులు — అశ్వత్థామ, కృపుడు, సాత్వతుడైన కృతవర్మ — శోకంతో విలపించారు.
10.9.7
तैस्त्रिभिः शोणितादिग्धौर्निः श्वसद्भिर्महारथैः ।
शुशुभे स वृतो राजा वेदी त्रिभिरिवाग्निभिः ॥ १०.९.७ ॥
రక్తంతో తడిసి నిట్టూర్పులు విడుస్తున్న ఆ ముగ్గురు మహారథుల చేత చుట్టబడిన ఆ రాజు, మూడు అగ్నులతో చుట్టబడిన వేదిలా ప్రకాశించాడు.
10.9.8
ते तं शयानं सम्प्रेक्ष्य राजानमतथोचितम् ।
अविषह्येन दुःखेन ततस्ते रुरुदुस्त्रयः ॥ १०.९.८ ॥
తగని స్థితిలో పడి ఉన్న ఆ రాజును చూసి, ఆ ముగ్గురు భరింపరాని దుఃఖంతో అప్పుడు ఏడ్చారు.
10.9.9
ततस्तु रुधिरं हस्तैर्मुखान्निर्मृज्य तस्य हि ।
रणे राज्ञः शयानस्य कृपः सम्पर्यदेवयत् ॥ १०.९.९ ॥
అప్పుడు కృపుడు తన చేతులతో ఆ రాజు ముఖంపై రక్తాన్ని తుడిచి, రణరంగంలో పడి ఉన్న ఆ రాజు కోసం విలపించాడు.
10.9.10
न दैवस्यातिभारोऽस्ति यदयं रुधिरोक्षितः ।
एकादशचमूभर्ता शेते दुर्योधनो हतः ॥ १०.९.१० ॥
రక్తంతో తడిసి, పదకొండు సేనలకు అధిపతి అయిన దుర్యోధనుడు చంపబడి పడి ఉండటం దైవం మోపిన అతిభారం కాదు.
10.9.11
पश्य चामीकराभस्य चामीकरविभूषिताम् ।
गदां गदाप्रियस्येमां समीपे पतितां भुवि ॥ १०.९.११ ॥
బంగారు కాంతితో, బంగారంతో అలంకరించబడిన, గదాప్రియుని (దుర్యోధనుని) సమీపంలో నేలపై పడి ఉన్న ఈ గదను చూడు.
10.9.12
इयमेनं गदा शूरं न जहाति रणेरणे ।
स्वर्गायापि व्रजन्तं हि न जहाति यशस्विनम् ॥ १०.९.१२ ॥
ఈ గద ఈ శూరుని ప్రతి యుద్ధంలోనూ విడిచిపెట్టలేదు; స్వర్గానికి వెళ్లేటప్పుడు కూడా ఈ యశస్వి నుండి అది విడిపోదు.
10.9.13
पश्येमां सह वीरेण जाम्बूनदविभूषिताम् ।
शयानां शयने हर्म्ये भार्यां प्रीतिमतीमिव ॥ १०.९.१३ ॥
బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన ఈమెను చూడు. వీరునితో కలిసి మేడలోని పడకపై పడుకొని ఉన్న భార్య, ప్రేమతో నిండినదానిలా ఉంది.
10.9.14
योऽयं मूर्धाभिषिक्तानामग्रे याति परन्तपः ।
स हतो ग्रसते पांसून्पश्य कालसय पर्ययम् ॥ १०.९.१४ ॥
మూర్ధాభిషిక్త రాజుల ముందు నడిచిన ఈ శత్రుసంహారకుడే, చంపబడి ఇప్పుడు ధూళిని మింగుతున్నాడు. కాలచక్రం యొక్క మలుపును చూడు.
10.9.15
येनाजौ निहता भूमौ शेरते क्षत्रियर्षभाः ।
स भूमौ निहतः शेते कुरुराजः परैरयम् ॥ १०.९.१५ ॥
యుద్ధంలో క్షత్రియ వృషభులను నేలపై పడుకోబెట్టిన ఆ కురురాజు, శత్రువులచే చంపబడి ఇప్పుడు నేలపై పడి ఉన్నాడు.
10.9.16
भयान्नमन्ति राजानो यस्य स्म शतसङ्घशः ।
स वीरशयने शेते क्रव्याद्भिः परिवारितः ॥ १०.९.१६ ॥
ఎవని భయంతో వందలాది రాజులు వంగి నమస్కరించేవారో, అతడే వీరుల శయ్యపై మాంసభక్షక జీవులచే చుట్టుముట్టబడి పడుకున్నాడు.
10.9.17
यमुपासन्नृपाः पूर्वमर्थहेतोर्महीपतिम् ।
उपात्पते च तं ह्यद्य क्रव्यादा मांसगृद्धिनः ॥ १०.९.१७ ॥
పూర్వం ధనం కోసం రాజులు ఏ మహీపతిని సేవించారో, అతనిపైనే ఈ రోజు మాంసాసక్తులైన మాంసభక్షకులు దూకుతున్నారు.
10.9.18
तं शयानं कुरुश्रेष्ठं ततो भरतसत्तमम् ।
अश्वत्थामा समालिङ्ग्य करुणं पर्यदेवयत् ॥ १०.९.१८ ॥
అప్పుడు పడుకొని ఉన్న ఆ కురుశ్రేష్ఠుడు, భరతోత్తముని అశ్వత్థామ కౌగిలించుకొని కరుణగా విలపించాడు.
10.9.19
आहुस्त्वां राजशार्दूल मुख्यं सर्वधनुष्मताम् ।
धनाध्यक्षोपमं युद्धे शिष्यं सङ्कर्षणस्य च ॥ १०.९.१९ ॥
రాజశార్దూలా, సర్వ ధనుర్ధరులలో ముఖ్యుడా, యుద్ధంలో ధనాధ్యక్షుడు (కుబేరుడు) వంటివాడా, సంకర్షణుని శిష్యుడా అని ప్రజలు నిన్ను కీర్తిస్తారు.
10.9.20
कथं विवरमद्राक्षीद्भीमसेनस्तवानघ ।
बलिनं कृतिनो नित्यं सूदः पापात्मवान्नृप ॥ १०.९.२० ॥
పాపరహితుడా, ఎల్లప్పుడూ బలవంతుడు, నైపుణ్యవంతుడైన నీలో భీమసేనుడు ఎలా ఒక బలహీనతను చూశాడు? ఓ రాజా, వాడు పాపాత్ముడైన వంటవాడే కదా!
10.9.21
कालो नूनं महाराज लोकेऽस्मिन्बलवत्तरः ।
पश्यामो निहतं त्वां च भीमसेनेन संयुगे ॥ १०.९.२१ ॥
మహారాజా, ఈ లోకంలో కాలమే నిశ్చయంగా మిక్కిలి బలవంతమైనది; యుద్ధంలో భీమసేనుని చేత నీవు హతుడవైనట్లు మేము చూస్తున్నాము.
10.9.22
कथं त्वां सर्वधर्मज्ञं क्षुद्रः पापो वृकोदरः ।
निकृत्या हतवान्मन्दो नून कालो दुरत्ययः ॥ १०.९.२२ ॥
సర్వధర్మ జ్ఞానివైన నిన్ను, నీచుడు, పాపాత్ముడు, మూర్ఖుడైన వృకోదరుడు కపటంతో ఎలా చంపాడు? నిశ్చయంగా కాలం అధిగమించరానిది.
10.9.23
द्वन्द्वयुद्धे ह्यधर्मेण समाहूयौजसा मृधे ।
गदया भीमसेनेन निर्भग्ने सक्थिनी तव ॥ १०.९.२३ ॥
ద్వంద్వయుద్ధంలో అధర్మంగా సవాలు చేసి, బలంతో, భీమసేనుడు గదతో నీ రెండు తొడలను విరగ్గొట్టాడు.
10.9.24
अधर्मेण हतस्याजौ मृद्यमानं पदा शिरः ।
य उपेक्षितवान्क्षुद्रं धिक्तमस्तु…युधिष्ठिरम् ॥ १०.९.२४ ॥
యుద్ధంలో అధర్మంగా హతుడైన నీ తలను కాలితో తొక్కబడుతుండగా ఉపేక్షించి చూచిన ఆ నీచుడు యుధిష్ఠిరునికి ధిక్కారం కలుగు గాక…
10.9.25
युद्धेष्वपवदिष्यन्ति योधा नूनं वृकोदरम् ।
यावत्स्थास्यन्ति भूतानि निकृत्या ह्यसि पातितः ॥ १०.९.२५ ॥
యుద్ధాలలో యోధులు నిశ్చయంగా వృకోదరుడిని (భీముడిని) నిందిస్తారు, ప్రాణులు ఉన్నంత కాలం; ఎందుకంటే మోసంతో ఖడ్గంతో అతడు పడగొట్టబడ్డాడు.
10.9.26
ननु रामोऽब्रवीद्राजंस्त्वां सदा यदुनन्दनः ।
दुर्योधनसमो नास्ति गदायामिति वीर्यवान् ॥ १०.९.२६ ॥
రాజా, యదునందనుడు (కృష్ణుడు) మరియు రాముడు (బలరాముడు) ఎల్లప్పుడూ నీ గురించి, గదాయుద్ధంలో దుర్యోధనుడితో సమానమైన వీరుడు లేడని చెప్పారు.
10.9.27
श्लाघते त्वां हि वार्ष्णेयो राजन्संसत्सु भारत ।
स शिष्यो मम कौरव्यो गदायुद्ध इति प्रभो ॥ १०.९.२७ ॥
రాజా, వృష్ణి వంశీయుడు సభలలో నిన్ను ప్రశంసిస్తాడు. ఓ భారతా, ఓ ప్రభూ, అతడు నా శిష్యుడు, కౌరవుడు; గదాయుద్ధంలో.
10.9.28
यां गतिं क्षत्रियस्याहुः प्रशस्तां परमर्षयः ।
हतस्याभिमुखस्याजौ प्राप्तस्त्वमसि तां गतिम् ॥ १०.९.२८ ॥
పరమ ఋషులు యుద్ధంలో ఎదురుగా నిలిచి హతుడైన క్షత్రియునికి ప్రశంసనీయమైన ఏ గతిని చెబుతారో, ఆ గతిని నీవు పొందావు.
10.9.29
दुर्योधन न शोचामि त्वामहं पुरुषर्षभ ।
हतपुत्रौ तु शोचामि गान्धारीं पिरं च ते ॥ १०.९.२९ ॥
దుర్యోధనా, ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, నేను నీ కోసం దుఃఖించను; కానీ కొడుకులు హతులైనందున గాంధారిని, నీ తండ్రిని గురించి దుఃఖిస్తున్నాను.
10.9.30
द्वावनाथौ कृतौ वीर त्वया नाथेन वर्धितौ ।
भिक्षुकौ विचरिष्येते शोचन्तौ पृथिवीमिमाम् ॥ १०.९.३० ॥
ఓ వీరా, నీవు పెంచి రక్షించిన ఆ ఇద్దరినీ నీవు అనాథలుగా చేశావు; వారు ఇద్దరూ భిక్షుకులై, దుఃఖిస్తూ ఈ భూమిపై తిరుగుతారు.
10.9.31
घिगस्तु कृष्णं वार्ष्णेयमर्जुनं चापि दुर्मतिम् ।
धर्मज्ञमानिमौ यौ त्वां वध्यमानमुपेक्षताम् ॥ १०.९.३१ ॥
వార్ష్ణేయుడైన కృష్ణునికి ధిక్కారం, దుర్మతి అయిన అర్జునునికీ ధిక్కారం. ధర్మజ్ఞులమని తలచుకొని, చంపబడుతున్న నిన్ను వారు ఉపేక్షించారు.
10.9.32
पाण्डवाश्चापि ते सर्वे किं वक्ष्यन्ति नराधिप ।
कथं दुर्योधनोऽस्माभिर्हत इत्यनपत्रपाः ॥ १०.९.३२ ॥
నరాధిపా, ఆ పాండవులంతా ఏమని చెప్పుకుంటారు? 'దుర్యోధనుడిని మేము ఎలా చంపామని' సిగ్గులేకుండా అంటారు కదా.
10.9.33
धन्यस्त्वमसि गान्धारे यस्वमायोधने हतः ।
प्रयातोऽभिमुखः शत्रून्धर्मेण पुरुषर्षभ ॥ १०.९.३३ ॥
గాంధారీ పుత్రుడా, నువ్వు ధన్యుడవు. యుద్ధంలో శత్రువులకు ఎదురు నిలిచి ధర్మబద్ధంగా హతుడవయ్యావు, పురుషశ్రేష్ఠా.
10.9.34
हतपुत्रा हि गान्धारी निहतज्ञातिबान्धवा ।
प्रज्ञाचक्षुश्च दुर्धर्षः कां दशां प्रतिपत्स्यते ॥ १०.९.३४ ॥
గాంధారి కుమారులు హతులయ్యారు, ఆమె బంధుమిత్రులు కూడా నశించారు. ప్రజ్ఞాచక్షువైన ఆ దుర్ధర్షుడు ఏ దశకు చేరుకుంటాడో?
10.9.35
धिगस्तु कृतवर्माणं मां कृपं च महारथम् ।
ये वयं न गताः स्वर्गं त्वां पुरस्कृत्य पार्थिवम् ॥ १०.९.३५ ॥
కృతవర్మకు ధిక్కారం, నాకూ ధిక్కారం, మహారథుడైన కృపునికీ ధిక్కారం. రాజవైన నిన్ను ముందుంచుకొని కూడా మనం స్వర్గానికి వెళ్లలేదే.
10.9.36
दातारं सर्वकामानां रक्षितारं प्रजाहितम् ।
यद्वयं नानुगच्छाम त्वां धिगस्मान्नराधमान् ॥ १०.९.३६ ॥
సర్వ కోరికలనూ ప్రసాదించేవాడివీ, ప్రజల హితాన్ని కాపాడేవాడివీ అయిన నిన్ను మేము అనుసరించలేదు. అందుకే నరాధములమైన మమ్మల్ని ధిక్కరించు.
10.9.37
कृपस्य तव वीर्येण मम चैव पितुश्च मे ।
सभृत्यानां नरव्याघ्र रत्नवन्ति गृहाणि च ॥ १०.९.३७ ॥
నరవ్యాఘ్రా, కృపుని పరాక్రమంవల్ల, నీ పరాక్రమంవల్ల, నా పరాక్రమంవల్ల, నా తండ్రి పరాక్రమంవల్ల, సేవకులతో కూడిన మా ఇళ్ళు రత్నాలతో నిండి ఉన్నాయి.
10.9.38
तव प्रसादादस्माभिः समित्रैः सह बान्धवैः ।
अवाप्ताः क्रतवो मुख्या बहवो भूरिदक्षिणाः ॥ १०.९.३८ ॥
నీ అనుగ్రహంవల్ల, మిత్రులు, బంధువులతో కలిసి మేము అధిక దక్షిణలతో అనేక ప్రధాన యజ్ఞాలను చేశాము.
10.9.39
कुतश्चापीदृशं पापाः प्रवर्तिष्यामहे वयम् ।
यादृशेन पुरस्कृत्य त्वं गतः सर्वपार्थिवान् ॥ १०.९.३९ ॥
పాపులమైన మేము ఇటువంటిది ఎక్కడినుండి చేయగలము? నీవు సర్వ రాజులను ముందుంచుకుని వెళ్లినట్లు.
10.9.40
वयमेव त्रयो राजन्गच्छन्तं परमां गतिम् ।
यद्वै त्वां नानुगच्छाभस्तेन तप्स्यामहे वयम्। ॥ १०.९.४० ॥
రాజా, పరమగతికి వెళ్లుతున్న నిన్ను మేము అనుసరించకపోవడంవల్ల, మేము ముగ్గురమే మిగిలాము; అందుచేత మేము సంతాపపడతాము.
10.9.41
तत्स्वर्गहीना हीनार्थाः स्मरन्तः सुकृतस्य ते ।
किं नाम तद्भवेत्कर्म येन त्वां न व्रजाम वै ॥ १०.९.४१ ॥
అందుచేత స్వర్గవిహీనులమై, నిరర్థకులమై, నీ సత్కర్మలను స్మరిస్తూ, మేము నీతో వెళ్లకపోవడానికి కారణమైన ఆ కర్మ ఏదో?
10.9.42
दुःखं नून कुरुश्रेष्ठ चरिष्याम महीमिमाम् ।
हीनानां नस्त्वया राजन्कुतः शान्तिः कुतः सुखं ॥ १०.९.४२ ॥
కురుశ్రేష్ఠా, మేము నిశ్చయంగా దుఃఖంతో ఈ భూమిపై సంచరిస్తాము. రాజా, నీవు లేని మాకు శాంతి ఎక్కడ, సుఖం ఎక్కడ?
10.9.43
गत्वैव तु महाराज समेत्य च महारथान् ।
यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं पूजयेर्वचनान्मम ॥ १०.९.४३ ॥
మహారాజా, వెళ్లి మహారథులను కలిసి, జ్యేష్ఠత్వం, శ్రేష్ఠత్వం ప్రకారం నా మాట మేరకు వారిని గౌరవించు.
10.9.44
आचार्यं पूजयित्वा च केतुं सर्वधनुष्मताम् ।
हतं मयाऽद्य शंशेथा दृष्टद्युम्नं नराधिप ॥ १०.९.४४ ॥
ఆచార్యుని గౌరవించి, సర్వ ధనుర్ధారులకు ధ్వజమైన వానికి, ఓ నరాధిపా, నేడు నేను దృష్టద్యుమ్నుని చంపానని చెప్పు.
10.9.45
परिष्वजेथा राजानं बाह्लिकं सुमहारथम् ।
सैन्धवं सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च ॥ १०.९.४५ ॥
రాజు బాహ్లికుని, మహారథుడైన సైంధవుని, సోమదత్తుని, భూరిశ్రవసుని కూడా కౌగిలించుకో.
10.9.46
तथा पूर्वगतानन्यान्स्वर्गे पार्थिवसत्मान् ।
अस्मद्वाक्यात्परिष्वज्य सम्पृच्छेस्वमनामयम् ॥ १०.९.४६ ॥
అలాగే స్వర్గంలో ముందుగా వెళ్లిన ఇతర శ్రేష్ఠ రాజులను మా మాట మేరకు కౌగిలించుకుని వారి క్షేమాన్ని అడుగు.
10.9.47
इत्येवमुक्वा राजानं भग्नसक्थमचेतसम् ।
अश्वत्थामा लघुप्राणं पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ १०.९.४७ ॥
ఈ విధంగా రాజుతో చెప్పి, విరిగిన తొడ, స్పృహలేని, క్షీణించిన ప్రాణమున్న రాజుతో అశ్వత్థామ మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు.
10.9.48
दुर्योधन जीवसि चेद्वाक्यं श्रोत्रमुखं शृणु ।
सप् पाण्डवतः शिष्टा धार्तराष्ट्रास्त्रयो वयम् ॥ १०.९.४८ ॥
దుర్యోధనా, నీవు బ్రతికి ఉంటే చెవులకు ఇంపైన ఈ మాటలు విను: పాండవులలో ఏడుగురు మాత్రమే మిగిలారు; ధృతరాష్ట్రుని కుమారులమైన మేము ముగ్గురమే మిగిలాము.
10.9.49
ते चैव भ्रातरः पञ्च वासुदेवोऽथ सात्यकिः ।
अहं च कृतवर्मा च कृपः शारद्वतस्तथा ॥ १०.९.४९ ॥
ఆ ఐదుగురు సోదరులు, వాసుదేవుడు, సాత్యకి, నేను, కృతవర్మ, శారద్వతుడైన కృపుడు కూడా.
10.9.50
द्रौपदेया हताः सर्वे धृष्टद्युम्नस्य चात्मजाः ।
पञ्चाला निहताः सर्वे मत्स्यशेषं च भारत ॥ १०.९.५० ॥
ద్రౌపదీ పుత్రులందరూ హతులయ్యారు, ధృష్టద్యుమ్నుని పుత్రులు కూడా; పాంచాలులందరూ, మత్స్యుల శేషమూ హతమయ్యారు, ఓ భారతా.
10.9.51
कृते प्रतिकृतं पश्य हतपुत्रा हि पाण्डवाः ।
सौप्तिके शिबिरं तेषां हतं सनरवाहनम् ॥ १०.९.५१ ॥
చేసిన దానికి ప్రతిఫలం చూడు; పాండవులు పుత్రులను కోల్పోయారు. సౌప్తిక దాడిలో వారి శిబిరం, మనుషులు వాహనాలతో సహా హతమైంది.
10.9.52
मया च पापकर्माऽसौ धृष्टद्युम्नो महीपते ।
प्रविश्य शिबिरं रात्रौ पशुमारेण मारितः ॥ १०.९.५२ ॥
మరియు నా చేత, ఓ మహీపతీ, ఆ పాపకర్ముడు ధృష్టద్యుమ్నుడు రాత్రి శిబిరంలో ప్రవేశించి పశువులవలె వధించబడ్డాడు.
10.9.53
दुर्योधनस्तु तां वाचं निशम्य मनसः प्रियाम् ।
प्रतिलभ्य पुनश्चेत इदं वचनमब्रवीत् ॥ १०.९.५३ ॥
అయితే దుర్యోధనుడు ఆ మనసుకు ప్రియమైన మాటలు విని, మళ్లీ చిత్తాన్ని నిలుపుకొని ఈ మాట అన్నాడు.
10.9.54
न मेऽकरोत्द्गाङ्गेयो न कर्णो न च ते पिता ।
यत्त्वया कृपभोजाभ्यां सहितेनाद्य मे कृतम् ॥ १०.९.५४ ॥
గంగాపుత్రుడు భీష్ముడు నాకోసం చేయలేదు, కర్ణుడూ చేయలేదు, నీ తండ్రీ చేయలేదు; ఈ రోజు కృపుడు, కృతవర్మతో కలిసి నీవు నాకోసం చేసినదాన్ని.
10.9.55
स च सेनापतिः क्षुद्रो हतः सार्धं शिखण्डिना ।
तेन मन्ये मघवता सममात्मानमद्य वै ॥ १०.९.५५ ॥
ఆ సేనాపతి, అల్పుడు, శిఖండితో కలిసి చంపబడ్డాడు. దానివల్ల నేను ఈ రోజు మఘవంతుడైన ఇంద్రునితో సమానంగా భావిస్తున్నాను.
10.9.56
स्वस्ति प्राप्नुत भद्रं वः स्वर्गे नः सङ्गमः पुनः ।
इत्येवमुक्त्वा पुत्रस्ते कुरुराजो महामनाः ॥ १०.९.५६ ॥
"మీకు శుభం కలుగుగాక, మంగళం లభించుగాక; స్వర్గంలో మనం మళ్లీ కలుస్తాం" అని అలా చెప్పి మీ కుమారుడు, మహామనస్కుడైన కురురాజు (ఇలా అన్నాడు).
10.9.57
प्राणानुपासृजद्वीरः सुहृदां दुःखमादधत् ।
अपाक्रामद्दिवं पुण्यां शरीरं क्षितिमाविशत् ॥ १०.९.५७ ॥
వీరుడు ప్రాణాలు విడిచాడు, మిత్రులకు దుఃఖాన్ని కలిగిస్తూ. అతడు పుణ్యమైన స్వర్గానికి వెళ్లాడు; శరీరం భూమిలో ప్రవేశించింది.
10.9.58
एवं ते निधनं यातः पुत्रो दुर्योधनो नृप ।
अग्रे यात्वा रणे शूरः पश्राद्विनिहतः परैः ॥ १०.९.५८ ॥
ఓ రాజా, మీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు ఇలా మరణించాడు. శూరుడు యుద్ధంలో ముందుకు వెళ్లి, వెనుక నుండి శత్రువులచే కొట్టబడ్డాడు.
10.9.59
तथैव ते परिष्वक्ताः परिष्वज्य च ते नृपम् ।
पुनः पुनः प्रेक्षमाणाः स्वकानारुरुहू रथान् ॥ १०.९.५९ ॥
అలాగే వారు రాజును కౌగిలించుకుని, మళ్లీ మళ్లీ చూస్తూ, తమ తమ రథాలను ఎక్కారు.
10.9.60
इत्येवं द्रोणपुत्रस्य निशम्य करुणां गिरम् ।
प्रत्यूषकाले शोकार्ताः प्राद्रवन्नगरं प्रति ॥ १०.९.६० ॥
ద్రోణుని కుమారుని ఈ కరుణామయ వాక్యాలను విని, తెల్లవారుజామున శోకంతో పీడితులై, నగరం వైపు పరుగెత్తారు.
10.9.61
एवमेष क्षयो वृत्तः कुरुपाण्डवसेनयोः ।
घोरो विशसनो रौद्रो राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ १०.९.६१ ॥
ఈ విధంగా కౌరవ-పాండవ సేనల ఈ భయంకరమైన, సంహారకరమైన, రౌద్రమైన వినాశనం జరిగింది, ఓ రాజా, నీ దుర్మంత్రణ వలన.
10.9.62
तव पुत्रे गते स्वर्गं शोकार्स्य ममानघ ।
ऋषिदत्तं प्रनष्टं तद्दिव्यदर्शित्वमद्य वै ॥ १०.९.६२ ॥
ఓ పాపరహితుడా, నీ కుమారుడు స్వర్గానికి వెళ్ళగా, శోకంతో బాధపడుతున్న నాకు ఋషి ఇచ్చిన ఆ దివ్యదృష్టి ఇప్పుడు నిశ్చయంగా నశించింది.
10.9.63
इति श्रुत्वा स नृपतिर्ज्ञातिपुत्रवधं तदा ।
निःश्वस्य दीर्घमुष्णं च ततश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ १०.९.६३ ॥
ఇది విని, ఆ రాజు, బంధువుల మరియు కుమారుల వధను విని, దీర్ఘంగా, వేడిగా నిట్టూర్చి, అప్పుడు చింతాపరుడయ్యాడు.