ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 10.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.9.1
ते हत्वा सर्वपाञ्चालान्द्रौपदेयांश्च सर्वशः ।
आगच्छन्सहितास्तत्र यत्र दुर्योधनो हतः ॥ १०.९.१ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବଧ କରି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ନିହତ ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଏକତ୍ର ଆସିଲେ।
10.9.2
गत्वा चैनमपश्यन्त किञ्चित्प्राणं जनाधिपम् ।
ततो रथेभ्यः प्रस्कन्द्य परिवव्रुस्तवात्मजम् ॥ १०.९.२ ॥
ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେମାନେ ସେହି ଜନାଧିପଙ୍କଠାରେ କିଛି ପ୍ରାଣ ରହିଥିବା ଦେଖିଲେ; ତା'ପରେ ରଥରୁ ଡେଇଁ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।
10.9.3
तं भग्रसक्थं राजेन्द्र कृच्छ्रप्राणमचेतसम् ।
वमन्तं रुधिरं वक्त्रादपश्यन्वसुधातले ॥ १०.९.३ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଭଗ୍ନ ଊରୁ, କଷ୍ଟରେ ପ୍ରାଣ ଓ ଅଚେତନ ତାକୁ ମୁଖରୁ ରକ୍ତ ବମନ କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଦେଖିଲେ।
10.9.4
वृतं समन्ताद्बहुभिः श्वापदैर्घोरदर्शनैः ।
सालावृकगणैश्चैव भक्षयिष्यद्भिरन्तिकात् ॥ १०.९.४ ॥
ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନେକ ହିଂସ୍ର ପ୍ରାଣୀ ତାକୁ ଚାରିଆଡ଼ୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ; ଏବଂ ନିକଟକୁ ଆସି ତାକୁ ଖାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶିଆଳ ଓ ଗଧିଆଙ୍କ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
10.9.5
निरायन्तं कृच्छ्रात्ताञ्श्वापदांश्च चिखादिषून् ।
विवेष्टमानमुरुभ्यां सुभृशं गाढवेदनम् ॥ १०.९.५ ॥
ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସେହି ହିଂସ୍ର ପ୍ରାଣୀଙ୍କଠାରୁ କଷ୍ଟରେ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଊରୁରେ ଗଡ଼ାଗଡ଼ି ହେଉଥିଲେ, ଗଭୀର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଥିଲେ।
10.9.6
तं शयानं तथा दृष्ट्वा भूमौ सुरुधिरोक्षितम् ।
हतशिष्टास्त्रयो वीराः शोकार्ताः पर्यदेवयन्।
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः ॥ १०.९.६ ॥
ସେ ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଭୂମିରେ ସେହିପରି ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ନିହତ ନ ହୋଇ ବଞ୍ଚିଥିବା ତିନି ବୀର — ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, କୃପ ଓ ସାତ୍ୱତ କୃତବର୍ମା — ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ବିଳାପ କଲେ।
10.9.7
तैस्त्रिभिः शोणितादिग्धौर्निः श्वसद्भिर्महारथैः ।
शुशुभे स वृतो राजा वेदी त्रिभिरिवाग्निभिः ॥ १०.९.७ ॥
ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ, ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡୁଥିବା ସେହି ତିନି ମହାରଥୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ସେ ରାଜା ତିନି ଅଗ୍ନିରେ ଘେରା ବେଦି ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।
10.9.8
ते तं शयानं सम्प्रेक्ष्य राजानमतथोचितम् ।
अविषह्येन दुःखेन ततस्ते रुरुदुस्त्रयः ॥ १०.९.८ ॥
ଅନୁଚିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଶୋଇଥିବା ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ତିନିଜଣ ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ତା'ପରେ କାନ୍ଦିଲେ।
10.9.9
ततस्तु रुधिरं हस्तैर्मुखान्निर्मृज्य तस्य हि ।
रणे राज्ञः शयानस्य कृपः सम्पर्यदेवयत् ॥ १०.९.९ ॥
ତା'ପରେ କୃପ ନିଜ ହାତରେ ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ରକ୍ତ ପୋଛି, ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶୋଇଥିବା ସେହି ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଳାପ କଲେ।
10.9.10
न दैवस्यातिभारोऽस्ति यदयं रुधिरोक्षितः ।
एकादशचमूभर्ता शेते दुर्योधनो हतः ॥ १०.९.१० ॥
ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ଏଗାର ସେନାର ଅଧିପତି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ହତ ହୋଇ ଶୋଇଛନ୍ତି — ଏହା ଦୈବର ଅତିଭାର ନୁହେଁ।
10.9.11
पश्य चामीकराभस्य चामीकरविभूषिताम् ।
गदां गदाप्रियस्येमां समीपे पतितां भुवि ॥ १०.९.११ ॥
ସୁନା ଭଳି ଦୀପ୍ତି ଥିବା, ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଗଦାପ୍ରିୟ (ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ)ଙ୍କ ଏହି ଗଦା ପାଖରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି — ଦେଖ।
10.9.12
इयमेनं गदा शूरं न जहाति रणेरणे ।
स्वर्गायापि व्रजन्तं हि न जहाति यशस्विनम् ॥ १०.९.१२ ॥
ଏହି ଗଦା ଏହି ଶୂରଙ୍କୁ ପ୍ରତି ରଣରେ ଛାଡ଼ି ନ ଥିଲା; ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏହି ଯଶସ୍ବୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ୁନାହିଁ।
10.9.13
पश्येमां सह वीरेण जाम्बूनदविभूषिताम् ।
शयानां शयने हर्म्ये भार्यां प्रीतिमतीमिव ॥ १०.९.१३ ॥
ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ଏହାକୁ ଦେଖ, ବୀର ସହିତ ପ୍ରାସାଦର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବା ପତ୍ନୀ, ଯେମିତି ସ୍ନେହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
10.9.14
योऽयं मूर्धाभिषिक्तानामग्रे याति परन्तपः ।
स हतो ग्रसते पांसून्पश्य कालसय पर्ययम् ॥ १०.९.१४ ॥
ମୁକୁଟାଭିଷିକ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା ଏହି ଶତ୍ରୁନାଶକ, ମରି ଏବେ ଧୂଳି ଗିଳୁଛନ୍ତି। କାଳର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଦେଖ।
10.9.15
येनाजौ निहता भूमौ शेरते क्षत्रियर्षभाः ।
स भूमौ निहतः शेते कुरुराजः परैरयम् ॥ १०.९.१५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୃଷଭମାନଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଶୁଆଇଥିଲେ, ସେହି କୁରୁରାଜ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ମରି ଆଜି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
10.9.16
भयान्नमन्ति राजानो यस्य स्म शतसङ्घशः ।
स वीरशयने शेते क्रव्याद्भिः परिवारितः ॥ १०.९.१६ ॥
ଯାହା ଭୟରେ ଶହ ଶହ ରାଜା ନତ ହେଉଥିଲେ, ସେ ବୀରଶଯ୍ୟାରେ ମାଂସଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ଶୋଇଛନ୍ତି।
10.9.17
यमुपासन्नृपाः पूर्वमर्थहेतोर्महीपतिम् ।
उपात्पते च तं ह्यद्य क्रव्यादा मांसगृद्धिनः ॥ १०.९.१७ ॥
ପୂର୍ବରୁ ଧନ ପାଇଁ ରାଜାମାନେ ଯାହାର ସେବା କରିଥିଲେ, ଆଜି ସେହି ମହୀପତିଙ୍କ ଉପରେ ମାଂସଲୋଭୀ ମାଂସଭୋଜୀମାନେ ଝାଁପି ପଡ଼ୁଛନ୍ତି।
10.9.18
तं शयानं कुरुश्रेष्ठं ततो भरतसत्तमम् ।
अश्वत्थामा समालिङ्ग्य करुणं पर्यदेवयत् ॥ १०.९.१८ ॥
ତା'ପରେ ଶୋଇଥିବା ସେହି କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭରତସତ୍ତମଙ୍କୁ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କରୁଣ ଭାବରେ ବିଳାପ କଲେ।
10.9.19
आहुस्त्वां राजशार्दूल मुख्यं सर्वधनुष्मताम् ।
धनाध्यक्षोपमं युद्धे शिष्यं सङ्कर्षणस्य च ॥ १०.९.१९ ॥
ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନାଧ୍ୟକ୍ଷ କୁବେରଙ୍କ ସମାନ, ଓ ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ—ଲୋକେ ଏପରି କହୁଥିଲେ।
10.9.20
कथं विवरमद्राक्षीद्भीमसेनस्तवानघ ।
बलिनं कृतिनो नित्यं सूदः पापात्मवान्नृप ॥ १०.९.२० ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ସର୍ବଦା ବଳବାନ ଓ ନିପୁଣ ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୀମସେନ କିପରି ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖିଲେ? ହେ ରାଜନ, ସେ ତ ପାପବୁଦ୍ଧି ରୋଷେୟା!
10.9.21
कालो नूनं महाराज लोकेऽस्मिन्बलवत्तरः ।
पश्यामो निहतं त्वां च भीमसेनेन संयुगे ॥ १०.९.२१ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଏ ଜଗତରେ କାଳ ନିଶ୍ଚୟ ସର୍ବାଧିକ ବଳବାନ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ହତ ହେବାର ଆମେ ଦେଖୁଛୁ।
10.9.22
कथं त्वां सर्वधर्मज्ञं क्षुद्रः पापो वृकोदरः ।
निकृत्या हतवान्मन्दो नून कालो दुरत्ययः ॥ १०.९.२२ ॥
ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ ଆପଣଙ୍କୁ ନୀଚ, ପାପୀ ଓ ମୂର୍ଖ ବୃକୋଦର କିପରି ଛଳରେ ବଧ କଲା? ନିଶ୍ଚୟ କାଳ ଅତିକ୍ରମଣୀୟ।
10.9.23
द्वन्द्वयुद्धे ह्यधर्मेण समाहूयौजसा मृधे ।
गदया भीमसेनेन निर्भग्ने सक्थिनी तव ॥ १०.९.२३ ॥
ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଅଧର୍ମରେ ଆହ୍ୱାନ କରି, ବଳରେ ଭୀମସେନ ଗଦାରେ ଆପଣଙ୍କ ଦୁଇ ଊରୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
10.9.24
अधर्मेण हतस्याजौ मृद्यमानं पदा शिरः ।
य उपेक्षितवान्क्षुद्रं धिक्तमस्तु…युधिष्ठिरम् ॥ १०.९.२४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଧର୍ମରେ ହତ ଆପଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଗୋଡ଼ରେ ଦଳିତ ହେଉଥିବାର ଦେଖି ଯିଏ ଉପେକ୍ଷା କଲେ, ସେହି ନୀଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଧିକ୍…
10.9.25
युद्धेष्वपवदिष्यन्ति योधा नूनं वृकोदरम् ।
यावत्स्थास्यन्ति भूतानि निकृत्या ह्यसि पातितः ॥ १०.९.२५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ବୃକୋଦର (ଭୀମ)ଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ରହିବେ; କାରଣ ପ୍ରତାରଣାରେ ଖଡ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ପତିତ ହେଲା।
10.9.26
ननु रामोऽब्रवीद्राजंस्त्वां सदा यदुनन्दनः ।
दुर्योधनसमो नास्ति गदायामिति वीर्यवान् ॥ १०.९.२६ ॥
ହେ ରାଜା, ଯଦୁନନ୍ଦନ (କୃଷ୍ଣ) ଓ ରାମ (ବଳରାମ) ସର୍ବଦା ତୁମ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ ଯେ ଗଦାଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ସମାନ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।
10.9.27
श्लाघते त्वां हि वार्ष्णेयो राजन्संसत्सु भारत ।
स शिष्यो मम कौरव्यो गदायुद्ध इति प्रभो ॥ १०.९.२७ ॥
ହେ ରାଜା, ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ (ବଳରାମ) ସଭାମାନଙ୍କରେ ତୁମର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ହେ ଭାରତ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ସେ ମୋର ଶିଷ୍ୟ, କୌରବ, ଗଦାଯୁଦ୍ଧରେ।
10.9.28
यां गतिं क्षत्रियस्याहुः प्रशस्तां परमर्षयः ।
हतस्याभिमुखस्याजौ प्राप्तस्त्वमसि तां गतिम् ॥ १०.९.२८ ॥
ପରମ ଋଷିମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାମନାସାମନି ହତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର ଯେଉଁ ପ୍ରଶଂସିତ ଗତି କହନ୍ତି, ସେହି ଗତି ତୁମେ ପାଇଛ।
10.9.29
दुर्योधन न शोचामि त्वामहं पुरुषर्षभ ।
हतपुत्रौ तु शोचामि गान्धारीं पिरं च ते ॥ १०.९.२९ ॥
ହେ ଦୁର୍ଯୋଧନ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଶୋକ କରେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପୁତ୍ରମାନେ ହତ ହୋଇଥିବାରୁ ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ତୁମ ପିତା ପାଇଁ ଶୋକ କରେ।
10.9.30
द्वावनाथौ कृतौ वीर त्वया नाथेन वर्धितौ ।
भिक्षुकौ विचरिष्येते शोचन्तौ पृथिवीमिमाम् ॥ १०.९.३० ॥
ହେ ବୀର, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପାଳିଥିଲ ଓ ରକ୍ଷା କରିଥିଲ, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଅନାଥ କରିଛ; ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଭିକ୍ଷୁକ ହୋଇ ଶୋକ କରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବୁଲିବେ।
10.9.31
घिगस्तु कृष्णं वार्ष्णेयमर्जुनं चापि दुर्मतिम् ।
धर्मज्ञमानिमौ यौ त्वां वध्यमानमुपेक्षताम् ॥ १०.९.३१ ॥
ବାର୍ଷ୍ଣେୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧିକ୍, ଦୁର୍ମତି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧିକ୍। ନିଜକୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭାବୁଥିବା ସେମାନେ ହତ ହେଉଥିବା ତୁମକୁ ଉପେକ୍ଷା କଲେ।
10.9.32
पाण्डवाश्चापि ते सर्वे किं वक्ष्यन्ति नराधिप ।
कथं दुर्योधनोऽस्माभिर्हत इत्यनपत्रपाः ॥ १०.९.३२ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ସେହି ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତେ କ'ଣ କହିବେ? 'ଆମେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କେମିତି ବଧ କଲୁ' ଏହା ନିର୍ଲଜ୍ଜ ହୋଇ ସେମାନେ କହିବେ।
10.9.33
धन्यस्त्वमसि गान्धारे यस्वमायोधने हतः ।
प्रयातोऽभिमुखः शत्रून्धर्मेण पुरुषर्षभ ॥ १०.९.३३ ॥
ହେ ଗାନ୍ଧାରୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ଯେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଧର୍ମାନୁସାରେ ହତ ହେଲ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।
10.9.34
हतपुत्रा हि गान्धारी निहतज्ञातिबान्धवा ।
प्रज्ञाचक्षुश्च दुर्धर्षः कां दशां प्रतिपत्स्यते ॥ १०.९.३४ ॥
ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ହତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାତି ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ମଧ୍ୟ ହତ ହେଲେ। ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁ ସେହି ଦୁର୍ଧର୍ଷ କେଉଁ ଦଶା ପାଇବେ?
10.9.35
धिगस्तु कृतवर्माणं मां कृपं च महारथम् ।
ये वयं न गताः स्वर्गं त्वां पुरस्कृत्य पार्थिवम् ॥ १०.९.३५ ॥
କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ଧିକ୍, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଧିକ୍, ମହାରଥୀ କୃପଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧିକ୍। ରାଜା, ତୁମକୁ ଆଗରେ ରଖି ମଧ୍ୟ ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇନାହୁଁ।
10.9.36
दातारं सर्वकामानां रक्षितारं प्रजाहितम् ।
यद्वयं नानुगच्छाम त्वां धिगस्मान्नराधमान् ॥ १०.९.३६ ॥
ସମସ୍ତ କାମନା ଦାତା ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ ହିତ ରକ୍ଷକ ତୁମକୁ ଆମେ ଅନୁସରଣ କଲୁନାହିଁ। ତେଣୁ ଆମ ନରାଧମମାନଙ୍କୁ ଧିକ୍।
10.9.37
कृपस्य तव वीर्येण मम चैव पितुश्च मे ।
सभृत्यानां नरव्याघ्र रत्नवन्ति गृहाणि च ॥ १०.९.३७ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, କୃପଙ୍କ, ତୁମ୍ଭର, ମୋର ଏବଂ ମୋ ପିତାଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ, ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଆମ ଗୃହ ରତ୍ନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
10.9.38
तव प्रसादादस्माभिः समित्रैः सह बान्धवैः ।
अवाप्ताः क्रतवो मुख्या बहवो भूरिदक्षिणाः ॥ १०.९.३८ ॥
ତୁମ୍ଭ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଆମେ ମିତ୍ର ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣାସହ ଅନେକ ପ୍ରଧାନ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲୁ।
10.9.39
कुतश्चापीदृशं पापाः प्रवर्तिष्यामहे वयम् ।
यादृशेन पुरस्कृत्य त्वं गतः सर्वपार्थिवान् ॥ १०.९.३९ ॥
ପାପୀ ଆମେ ଏପରି କର୍ମ କେଉଁଠାରୁ କରିବା, ଯେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଚାଲିଗଲ?
10.9.40
वयमेव त्रयो राजन्गच्छन्तं परमां गतिम् ।
यद्वै त्वां नानुगच्छाभस्तेन तप्स्यामहे वयम्। ॥ १०.९.४० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପରମ ଗତିକୁ ଯାଉଥିବା ତୁମକୁ ଆମେ ଅନୁସରଣ କରିନାହୁଁ, ତେଣୁ ଆମେ ତିନିଜଣ ମାତ୍ର ରହିଲୁ; ସେଥିପାଇଁ ଆମେ ସନ୍ତାପ ଭୋଗିବୁ।
10.9.41
तत्स्वर्गहीना हीनार्थाः स्मरन्तः सुकृतस्य ते ।
किं नाम तद्भवेत्कर्म येन त्वां न व्रजाम वै ॥ १०.९.४१ ॥
ତେଣୁ ସ୍ୱର୍ଗହୀନ ଓ ନିରର୍ଥକ ହୋଇ, ତୁମ ସୁକର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତୁମ ସହିତ ନ ଯିବାର କାରଣ ସେ କେଉଁ କର୍ମ ହେବ?
10.9.42
दुःखं नून कुरुश्रेष्ठ चरिष्याम महीमिमाम् ।
हीनानां नस्त्वया राजन्कुतः शान्तिः कुतः सुखं ॥ १०.९.४२ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ ଦୁଃଖରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବୁଲିବା। ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ବିନା ହୀନ ଆମ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି କେଉଁଠି ଏବଂ ସୁଖ କେଉଁଠି?
10.9.43
गत्वैव तु महाराज समेत्य च महारथान् ।
यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं पूजयेर्वचनान्मम ॥ १०.९.४३ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯାଇ ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ଭେଟି, ଜ୍ୟେଷ୍ଠତା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଅନୁସାରେ ମୋ କଥାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବ।
10.9.44
आचार्यं पूजयित्वा च केतुं सर्वधनुष्मताम् ।
हतं मयाऽद्य शंशेथा दृष्टद्युम्नं नराधिप ॥ १०.९.४४ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ସ୍ୱରୂପ ତାଙ୍କୁ, ହେ ନରାଧିପ, ଆଜି ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ନିହତ ହୋଇଛି ବୋଲି କହିବ।
10.9.45
परिष्वजेथा राजानं बाह्लिकं सुमहारथम् ।
सैन्धवं सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च ॥ १०.९.४५ ॥
ରାଜା ବାହ୍ଲିକ, ମହାରଥୀ ସୈନ୍ଧବ, ସୋମଦତ୍ତ ଓ ଭୂରିଶ୍ରବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବ।
10.9.46
तथा पूर्वगतानन्यान्स्वर्गे पार्थिवसत्मान् ।
अस्मद्वाक्यात्परिष्वज्य सम्पृच्छेस्वमनामयम् ॥ १०.९.४६ ॥
ସେହିପରି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ପୂର୍ବରୁ ଯାଇଥିବା ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆମ କଥାରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସେମାନଙ୍କ କୁଶଳ ପଚାରିବ।
10.9.47
इत्येवमुक्वा राजानं भग्नसक्थमचेतसम् ।
अश्वत्थामा लघुप्राणं पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ १०.९.४७ ॥
ଏପରି ରାଜାଙ୍କୁ କହି, ଭଗ୍ନ ଊରୁ, ଅଚେତନ, କ୍ଷୀଣପ୍ରାଣ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ପୁଣି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
10.9.48
दुर्योधन जीवसि चेद्वाक्यं श्रोत्रमुखं शृणु ।
सप् पाण्डवतः शिष्टा धार्तराष्ट्रास्त्रयो वयम् ॥ १०.९.४८ ॥
ହେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ତୁମେ ଜୀବିତ ଥିଲେ କାନକୁ ସୁଖକର ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣ: ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସାତ ଜଣ ମାତ୍ର ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ଆଉ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆମେ ତିନି ଜଣ ମାତ୍ର ବଞ୍ଚିଛୁ।
10.9.49
ते चैव भ्रातरः पञ्च वासुदेवोऽथ सात्यकिः ।
अहं च कृतवर्मा च कृपः शारद्वतस्तथा ॥ १०.९.४९ ॥
ସେହି ପାଞ୍ଚ ଭାଇ, ବାସୁଦେବ, ସାତ୍ୟକି, ମୁଁ, କୃତବର୍ମା ଏବଂ ଶାରଦ୍ୱତ କୃପ ମଧ୍ୟ।
10.9.50
द्रौपदेया हताः सर्वे धृष्टद्युम्नस्य चात्मजाः ।
पञ्चाला निहताः सर्वे मत्स्यशेषं च भारत ॥ १०.९.५० ॥
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ନିହତ ହେଲେ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ; ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚାଳ ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ନିହତ ହେଲେ, ହେ ଭାରତ।
10.9.51
कृते प्रतिकृतं पश्य हतपुत्रा हि पाण्डवाः ।
सौप्तिके शिबिरं तेषां हतं सनरवाहनम् ॥ १०.९.५१ ॥
କୃତକର୍ମର ପ୍ରତିଫଳ ଦେଖ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୁତ୍ର ହରାଇଲେ। ସୌପ୍ତିକ ରାତ୍ରି ଆକ୍ରମଣରେ ସେମାନଙ୍କ ଛାଉଣି ଲୋକ ଓ ବାହନ ସହ ନଷ୍ଟ ହେଲା।
10.9.52
मया च पापकर्माऽसौ धृष्टद्युम्नो महीपते ।
प्रविश्य शिबिरं रात्रौ पशुमारेण मारितः ॥ १०.९.५२ ॥
ଏବଂ ମୋ ଦ୍ୱାରା, ହେ ମହୀପତି, ସେହି ପାପକର୍ମା ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାତ୍ରିରେ ଛାଉଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପଶୁ ପରି ନିହତ ହେଲା।
10.9.53
दुर्योधनस्तु तां वाचं निशम्य मनसः प्रियाम् ।
प्रतिलभ्य पुनश्चेत इदं वचनमब्रवीत् ॥ १०.९.५३ ॥
କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମନକୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗୁଥିବା ସେ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ପୁନର୍ବାର ଚିତ୍ତ ସମ୍ଭାଳି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
10.9.54
न मेऽकरोत्द्गाङ्गेयो न कर्णो न च ते पिता ।
यत्त्वया कृपभोजाभ्यां सहितेनाद्य मे कृतम् ॥ १०.९.५४ ॥
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ମୋ ପାଇଁ କରିନଥିଲେ, କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ କରିନଥିଲେ, ତୁମ ପିତା ମଧ୍ୟ କରିନଥିଲେ; ଆଜି କୃପ ଓ କୃତବର୍ମା ସହିତ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଯାହା କରିଛ।
10.9.55
स च सेनापतिः क्षुद्रो हतः सार्धं शिखण्डिना ।
तेन मन्ये मघवता सममात्मानमद्य वै ॥ १०.९.५५ ॥
ସେହି ସେନାପତି, କ୍ଷୁଦ୍ର, ଶିଖଣ୍ଡୀ ସହିତ ନିହତ ହେଲା। ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ନିଜକୁ ମଘବାନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ମନେ କରେ।
10.9.56
स्वस्ति प्राप्नुत भद्रं वः स्वर्गे नः सङ्गमः पुनः ।
इत्येवमुक्त्वा पुत्रस्ते कुरुराजो महामनाः ॥ १०.९.५६ ॥
"ତୁମମାନଙ୍କର କଲ୍ୟାଣ ହେଉ, ଶୁଭ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ; ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆମର ପୁନର୍ମିଳନ ହେବ।" ଏହିପରି କହି ତୁମ ପୁତ୍ର, ମହାମନା କୁରୁରାଜ (ଏପରି କହିଲେ)।
10.9.57
प्राणानुपासृजद्वीरः सुहृदां दुःखमादधत् ।
अपाक्रामद्दिवं पुण्यां शरीरं क्षितिमाविशत् ॥ १०.९.५७ ॥
ବୀର ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲା, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ। ସେ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲା; ଶରୀର ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
10.9.58
एवं ते निधनं यातः पुत्रो दुर्योधनो नृप ।
अग्रे यात्वा रणे शूरः पश्राद्विनिहतः परैः ॥ १०.९.५८ ॥
ହେ ରାଜା, ତୁମ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଏପରି ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲା। ଶୂର ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗକୁ ଯାଇ, ପଛରୁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାରିତ ହୋଇ ନିହତ ହେଲା।
10.9.59
तथैव ते परिष्वक्ताः परिष्वज्य च ते नृपम् ।
पुनः पुनः प्रेक्षमाणाः स्वकानारुरुहू रथान् ॥ १०.९.५९ ॥
ସେହିପରି ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ବାରମ୍ବାର ଦେଖି, ନିଜ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
10.9.60
इत्येवं द्रोणपुत्रस्य निशम्य करुणां गिरम् ।
प्रत्यूषकाले शोकार्ताः प्राद्रवन्नगरं प्रति ॥ १०.९.६० ॥
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଏହି କରୁଣ ବାଣୀ ଶୁଣି, ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଶୋକାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ନଗର ଆଡ଼କୁ ପଳାଇଲେ।
10.9.61
एवमेष क्षयो वृत्तः कुरुपाण्डवसेनयोः ।
घोरो विशसनो रौद्रो राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ १०.९.६१ ॥
ଏହିପରି କୌରବ-ପାଣ୍ଡବ ସେନାଙ୍କର ଏହି ଭୟଙ୍କର, ସଂହାରକ, ରୌଦ୍ର ବିନାଶ ଘଟିଲା, ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ୍ଭର ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରଣାରୁ।
10.9.62
तव पुत्रे गते स्वर्गं शोकार्स्य ममानघ ।
ऋषिदत्तं प्रनष्टं तद्दिव्यदर्शित्वमद्य वै ॥ १०.९.६२ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମ୍ଭ ପୁତ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାରୁ, ଶୋକପୀଡ଼ିତ ମୋର ଋଷିଦତ୍ତ ସେହି ଦିବ୍ୟଦୃଷ୍ଟି ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
10.9.63
इति श्रुत्वा स नृपतिर्ज्ञातिपुत्रवधं तदा ।
निःश्वस्य दीर्घमुष्णं च ततश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ १०.९.६३ ॥
ଏହା ଶୁଣି ସେହି ରାଜା, ସେତେବେଳେ ଜ୍ଞାତି ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବଧ ଶୁଣି, ଦୀର୍ଘ ଓ ଉଷ୍ଣ ନିଶ୍ୱାସ ପକାଇଲେ ଏବଂ ପରେ ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।