มหาภารตะ · อัธยายะ 10.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.9.1
ते हत्वा सर्वपाञ्चालान्द्रौपदेयांश्च सर्वशः ।
आगच्छन्सहितास्तत्र यत्र दुर्योधनो हतः ॥ १०.९.१ ॥
พวกเขาสังหารชาวปัญจาละทั้งหมดและบุตรของเทราปทีโดยสิ้นเชิง แล้วจึงมารวมกันยังที่ซึ่งทุรโยธน์ถูกสังหาร
10.9.2
गत्वा चैनमपश्यन्त किञ्चित्प्राणं जनाधिपम् ।
ततो रथेभ्यः प्रस्कन्द्य परिवव्रुस्तवात्मजम् ॥ १०.९.२ ॥
เมื่อไปถึงแล้ว พวกเขาเห็นชีวิตยังเหลืออยู่บ้างในเจ้าแห่งมนุษย์นั้น จากนั้นจึงกระโดดลงจากรถศึกและล้อมบุตรของท่านไว้
10.9.3
तं भग्रसक्थं राजेन्द्र कृच्छ्रप्राणमचेतसम् ।
वमन्तं रुधिरं वक्त्रादपश्यन्वसुधातले ॥ १०.९.३ ॥
ข้าแต่จอมจักรพรรดิ พวกเขาเห็นพระองค์นอนอยู่บนพื้นดิน ต้นขาหัก ชีวิตอยู่ในความทุกข์ทรมาน หมดสติ อาเจียนเลือดออกจากปาก
10.9.4
वृतं समन्ताद्बहुभिः श्वापदैर्घोरदर्शनैः ।
सालावृकगणैश्चैव भक्षयिष्यद्भिरन्तिकात् ॥ १०.९.४ ॥
พระองค์ถูกสัตว์ร้ายจำนวนมากล้อมรอบทุกด้าน ดูน่ากลัวยิ่งนัก ทั้งฝูงหมาจิ้งจอกและหมาป่า กำลังจะกัดกินพระองค์เมื่อเข้ามาใกล้
10.9.5
निरायन्तं कृच्छ्रात्ताञ्श्वापदांश्च चिखादिषून् ।
विवेष्टमानमुरुभ्यां सुभृशं गाढवेदनम् ॥ १०.९.५ ॥
พระองค์พยายามดิ้นรนอย่างยากลำบากเพื่อหลุดจากสัตว์ร้ายเหล่านั้นที่กระหายจะกัดกิน ทรงดิ้นทุรนทุรายบนต้นขา ความเจ็บปวดอย่างแสนสาหัส
10.9.6
तं शयानं तथा दृष्ट्वा भूमौ सुरुधिरोक्षितम् ।
हतशिष्टास्त्रयो वीराः शोकार्ताः पर्यदेवयन्।
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः ॥ १०.९.६ ॥
เมื่อเห็นพระองค์นอนอยู่บนพื้นดินเปรอะไปด้วยเลือด วีรบุรุษทั้งสามที่ยังไม่ถูกสังหาร ผู้ถูกความโศกเศร้าบีบคั้น ได้คร่ำครวญ คืออัศวัตถามัน กฤปะ และกฤตวรมันแห่งสาตวตะ
10.9.7
तैस्त्रिभिः शोणितादिग्धौर्निः श्वसद्भिर्महारथैः ।
शुशुभे स वृतो राजा वेदी त्रिभिरिवाग्निभिः ॥ १०.९.७ ॥
พระราชาที่ถูกนักรบผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสามล้อมไว้ ผู้เปื้อนเลือดและหายใจหอบ ทรงรุ่งโรจน์ดุจแท่นบูชาที่ล้อมรอบด้วยไฟสามกอง
10.9.8
ते तं शयानं सम्प्रेक्ष्य राजानमतथोचितम् ।
अविषह्येन दुःखेन ततस्ते रुरुदुस्त्रयः ॥ १०.९.८ ॥
เมื่อเห็นพระราชานอนอยู่ในสภาพที่ไม่สมควรแก่พระองค์ ทั้งสามจึงร่ำไห้ด้วยความทุกข์ที่ทนไม่ไหว
10.9.9
ततस्तु रुधिरं हस्तैर्मुखान्निर्मृज्य तस्य हि ।
रणे राज्ञः शयानस्य कृपः सम्पर्यदेवयत् ॥ १०.९.९ ॥
จากนั้นกฤปะใช้มือของตนเช็ดเลือดจากพระพักตร์ของพระราชา แล้วคร่ำครวญถึงพระราชาที่นอนอยู่ในสนามรบ
10.9.10
न दैवस्यातिभारोऽस्ति यदयं रुधिरोक्षितः ।
एकादशचमूभर्ता शेते दुर्योधनो हतः ॥ १०.९.१० ॥
ชะตากรรมมิได้ถ่วงน้ำหนักเกินควรเลย ที่บุรุษผู้เปรอะเลือดนี้ เจ้าแห่งกองทัพสิบเอ็ดกอง คือทุรโยธน์ ถูกสังหารและนอนอยู่
10.9.11
पश्य चामीकराभस्य चामीकरविभूषिताम् ।
गदां गदाप्रियस्येमां समीपे पतितां भुवि ॥ १०.९.११ ॥
จงดูกระบองนี้ สว่างดุจทองคำและประดับด้วยทองคำ ของผู้ที่รักกระบอง ซึ่งตกอยู่บนพื้นดินใกล้ ๆ
10.9.12
इयमेनं गदा शूरं न जहाति रणेरणे ।
स्वर्गायापि व्रजन्तं हि न जहाति यशस्विनम् ॥ १०.९.१२ ॥
กระบองนี้ไม่เคยทอดทิ้งวีรบุรุษผู้นี้ในการรบทุกครั้ง แม้เขากำลังมุ่งสู่สวรรค์ มันก็ยังไม่ทอดทิ้งผู้มีชื่อเสียงนี้
10.9.13
पश्येमां सह वीरेण जाम्बूनदविभूषिताम् ।
शयानां शयने हर्म्ये भार्यां प्रीतिमतीमिव ॥ १०.९.१३ ॥
จงดูนางนี้ ประดับด้วยทองแห่งชมพูนุท นอนอยู่บนที่นอนในปราสาทเคียงข้างวีรบุรุษ ดุจภริยาที่เปี่ยมด้วยความรัก
10.9.14
योऽयं मूर्धाभिषिक्तानामग्रे याति परन्तपः ।
स हतो ग्रसते पांसून्पश्य कालसय पर्ययम् ॥ १०.९.१४ ॥
ผู้ที่เคยเดินนำหน้าบรรดากษัตริย์ผู้รับการอภิเษก ผู้เผาผลาญศัตรู บัดนี้ถูกสังหารและกลืนกินฝุ่นธุลี จงดูการหมุนผันของกาลเวลา
10.9.15
येनाजौ निहता भूमौ शेरते क्षत्रियर्षभाः ।
स भूमौ निहतः शेते कुरुराजः परैरयम् ॥ १०.९.१५ ॥
ผู้ที่ทำให้วีรบุรุษผู้ประเสริฐทั้งหลายล้มลงในสนามรบ กษัตริย์แห่งกุรุองค์นี้ ถูกศัตรูสังหารแล้วบัดนี้นอนอยู่บนพื้นดิน
10.9.16
भयान्नमन्ति राजानो यस्य स्म शतसङ्घशः ।
स वीरशयने शेते क्रव्याद्भिः परिवारितः ॥ १०.९.१६ ॥
ผู้ที่บรรดากษัตริย์นับร้อยเคยก้มหัวด้วยความหวาดกลัว บัดนี้นอนอยู่บนเตียงของวีรบุรุษ ถูกสัตว์กินเนื้อล้อมรอบ
10.9.17
यमुपासन्नृपाः पूर्वमर्थहेतोर्महीपतिम् ।
उपात्पते च तं ह्यद्य क्रव्यादा मांसगृद्धिनः ॥ १०.९.१७ ॥
เจ้าแห่งแผ่นดินผู้ที่กษัตริย์ทั้งหลายเคยรับใช้เพื่อหวังทรัพย์สมบัติ วันนี้สัตว์กินเนื้อที่กระหายเนื้อกำลังรุมเข้าใส่ท่าน
10.9.18
तं शयानं कुरुश्रेष्ठं ततो भरतसत्तमम् ।
अश्वत्थामा समालिङ्ग्य करुणं पर्यदेवयत् ॥ १०.९.१८ ॥
จากนั้นอัศวัตถามันโอบกอดกษัตริย์แห่งกุรุผู้ประเสริฐที่สุด ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งพงศ์ภรตะ ที่นอนอยู่ตรงนั้น แล้วคร่ำครวญอย่างน่าสงสาร
10.9.19
आहुस्त्वां राजशार्दूल मुख्यं सर्वधनुष्मताम् ।
धनाध्यक्षोपमं युद्धे शिष्यं सङ्कर्षणस्य च ॥ १०.९.१९ ॥
ข้าแต่ราชสีห์แห่งกษัตริย์ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ถือธนูทั้งปวง ผู้คนกล่าวขานท่านว่า ดุจกุเวรเจ้าแห่งทรัพย์สมบัติในการรบ และเป็นศิษย์ของพระสังกรรษณะ
10.9.20
कथं विवरमद्राक्षीद्भीमसेनस्तवानघ ।
बलिनं कृतिनो नित्यं सूदः पापात्मवान्नृप ॥ १०.९.२० ॥
ข้าแต่ผู้ปราศจากบาป ภีมเสนะเห็นช่องว่างในตัวท่านได้อย่างไร ท่านผู้มีกำลังและความชำนาญอยู่เสมอ ข้าแต่พระราชา เขาเป็นเพียงพ่อครัวผู้มีจิตใจชั่วร้าย!
10.9.21
कालो नूनं महाराज लोकेऽस्मिन्बलवत्तरः ।
पश्यामो निहतं त्वां च भीमसेनेन संयुगे ॥ १०.९.२१ ॥
มหาราช กาลเวลาย่อมทรงอำนาจที่สุดในโลกนี้เป็นแน่ เพราะเราได้เห็นพระองค์ถูกสังหารในสงครามโดยภีมเสน
10.9.22
कथं त्वां सर्वधर्मज्ञं क्षुद्रः पापो वृकोदरः ।
निकृत्या हतवान्मन्दो नून कालो दुरत्ययः ॥ १०.९.२२ ॥
เหตุใดวฤโกทรผู้ต่ำช้า บาป และโง่เขลา จึงสังหารพระองค์ผู้ทรงรู้ธรรมทั้งปวงด้วยการหลอกลวงได้ เป็นเพราะกาลเวลาเป็นแน่ที่ไม่อาจพ้นไปได้
10.9.23
द्वन्द्वयुद्धे ह्यधर्मेण समाहूयौजसा मृधे ।
गदया भीमसेनेन निर्भग्ने सक्थिनी तव ॥ १०.९.२३ ॥
ในการดวลตัวต่อตัว ภีมเสนท้าพระองค์อย่างอธรรมด้วยกำลัง แล้วใช้กระบองทุบทำลายต้นขาทั้งสองข้างของพระองค์ในสนามรบ
10.9.24
अधर्मेण हतस्याजौ मृद्यमानं पदा शिरः ।
य उपेक्षितवान्क्षुद्रं धिक्तमस्तु…युधिष्ठिरम् ॥ १०.९.२४ ॥
น่าอัปยศยิ่งนักแก่ยุธิษฐิระผู้ต่ำช้านั้น ที่นิ่งดูเฉยขณะที่ศีรษะของพระองค์ซึ่งถูกสังหารอย่างอธรรมในสนามรบ ถูกเหยียบย่ำอยู่ใต้เท้า
10.9.25
युद्धेष्वपवदिष्यन्ति योधा नूनं वृकोदरम् ।
यावत्स्थास्यन्ति भूतानि निकृत्या ह्यसि पातितः ॥ १०.९.२५ ॥
นักรบทั้งหลายย่อมตำหนิวฤโกทรในสงครามเป็นแน่ ตราบเท่าที่สรรพสัตว์ยังดำรงอยู่ เพราะท่านได้ฟันพระองค์ล้มลงด้วยการหลอกลวง
10.9.26
ननु रामोऽब्रवीद्राजंस्त्वां सदा यदुनन्दनः ।
दुर्योधनसमो नास्ति गदायामिति वीर्यवान् ॥ १०.९.२६ ॥
พระราม และผู้เป็นความยินดีของวงศ์ยาทพ (พระกฤษณะ) ย่อมตรัสถึงพระองค์อยู่เสมอ ขอรับ มหาราช ว่าไม่มีผู้ใดเทียบทุรโยธน์ได้ในการต่อสู้ด้วยกระบอง
10.9.27
श्लाघते त्वां हि वार्ष्णेयो राजन्संसत्सु भारत ।
स शिष्यो मम कौरव्यो गदायुद्ध इति प्रभो ॥ १०.९.२७ ॥
ผู้สืบเชื้อสายวฤษณีย่อมสรรเสริญพระองค์ในที่ประชุมเป็นแน่ มหาราช ผู้สืบเชื้อสายภรต ผู้นั้นคือศิษย์ของเรา ผู้เป็นกุรุ ในการรบด้วยกระบอง ข้าแต่องค์ผู้เป็นใหญ่
10.9.28
यां गतिं क्षत्रियस्याहुः प्रशस्तां परमर्षयः ।
हतस्याभिमुखस्याजौ प्राप्तस्त्वमसि तां गतिम् ॥ १०.९.२८ ॥
คติอันประเสริฐซึ่งมหาฤๅษีกล่าวถึงว่าเป็นของกษัตริย์ผู้ถูกสังหารในสนามรบโดยเผชิญหน้า พระองค์ได้บรรลุคตินั้นแล้ว
10.9.29
दुर्योधन न शोचामि त्वामहं पुरुषर्षभ ।
हतपुत्रौ तु शोचामि गान्धारीं पिरं च ते ॥ १०.९.२९ ॥
ทุรโยธน์ ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ เราไม่โศกเศร้าเพราะพระองค์ แต่เราโศกเศร้าเพื่อคานธารีและบิดาของพระองค์ ผู้มีบุตรถูกสังหารทั้งหมด
10.9.30
द्वावनाथौ कृतौ वीर त्वया नाथेन वर्धितौ ।
भिक्षुकौ विचरिष्येते शोचन्तौ पृथिवीमिमाम् ॥ १०.९.३० ॥
วีรบุรุษ พระองค์ได้ทำให้บุตรทั้งสองของบิดาต้องกลายเป็นผู้ไร้ที่พึ่ง ทั้งที่พระองค์เคยเลี้ยงดูเขาทั้งสองให้เติบโตโดยมีพระองค์เป็นผู้คุ้มครอง ทั้งสองจะเที่ยวเร่ร่อนเป็นขอทาน ทั้งโศกเศร้าอยู่บนแผ่นดินนี้
10.9.31
घिगस्तु कृष्णं वार्ष्णेयमर्जुनं चापि दुर्मतिम् ।
धर्मज्ञमानिमौ यौ त्वां वध्यमानमुपेक्षताम् ॥ १०.९.३१ ॥
น่าอัปยศแก่กฤษณะผู้สืบเชื้อสายวฤษณี และน่าอัปยศแก่อรชุนผู้มีใจชั่วร้ายด้วย ผู้คิดว่าตนรู้ธรรม แต่กลับเพิกเฉยเมื่อพระองค์กำลังถูกสังหาร
10.9.32
पाण्डवाश्चापि ते सर्वे किं वक्ष्यन्ति नराधिप ।
कथं दुर्योधनोऽस्माभिर्हत इत्यनपत्रपाः ॥ १०.९.३२ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ปาณฑพทั้งหมดของพระองค์จะกล่าวว่าอย่างไร ว่า ทุรโยธน์ถูกพวกเราสังหารได้อย่างไร ผู้ไม่รู้จักละอาย ย่อมกล่าวดังนี้
10.9.33
धन्यस्त्वमसि गान्धारे यस्वमायोधने हतः ।
प्रयातोऽभिमुखः शत्रून्धर्मेण पुरुषर्षभ ॥ १०.९.३३ ॥
ผู้เป็นบุตรของคานธารี พระองค์ผู้เป็นมงคลแล้ว ผู้ถูกสังหารในการรบโดยชอบธรรม เผชิญหน้ากับศัตรู ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ
10.9.34
हतपुत्रा हि गान्धारी निहतज्ञातिबान्धवा ।
प्रज्ञाचक्षुश्च दुर्धर्षः कां दशां प्रतिपत्स्यते ॥ १०.९.३४ ॥
บุตรของคานธารีถูกสังหารแล้ว ญาติและพี่น้องก็ถูกสังหารแล้ว ส่วนนางผู้ตาบอด ผู้ที่ไม่อาจข่มได้ จะต้องประสบกับสภาพใดเล่า
10.9.35
धिगस्तु कृतवर्माणं मां कृपं च महारथम् ।
ये वयं न गताः स्वर्गं त्वां पुरस्कृत्य पार्थिवम् ॥ १०.९.३५ ॥
น่าอัปยศแก่กฤตวรมัน น่าอัปยศแก่เรา และน่าอัปยศแก่กฤปะ มหารถ เพราะพวกเราผู้ได้ผลักพระองค์ผู้เป็นกษัตริย์ขึ้นนำหน้า มิได้ไปสู่สวรรค์
10.9.36
दातारं सर्वकामानां रक्षितारं प्रजाहितम् ।
यद्वयं नानुगच्छाम त्वां धिगस्मान्नराधमान् ॥ १०.९.३६ ॥
เพราะพวกเราไม่ได้ตามพระองค์ไป ผู้ประทานความปรารถนาทั้งปวง และผู้คุ้มครองประโยชน์สุขของประชาชน ขอให้พวกเราผู้เป็นคนต่ำช้าที่สุดในหมู่มนุษย์ต้องอัปยศ
10.9.37
कृपस्य तव वीर्येण मम चैव पितुश्च मे ।
सभृत्यानां नरव्याघ्र रत्नवन्ति गृहाणि च ॥ १०.९.३७ ॥
ข้าแต่เสือในหมู่มนุษย์ ด้วยความกล้าหาญของกฤปะ ของพระองค์ ของข้า และของบิดาข้า เรือนของพวกเราพร้อมทั้งข้าทาสบริวาร ย่อมเต็มไปด้วยอัญมณี
10.9.38
तव प्रसादादस्माभिः समित्रैः सह बान्धवैः ।
अवाप्ताः क्रतवो मुख्या बहवो भूरिदक्षिणाः ॥ १०.९.३८ ॥
ด้วยพระกรุณาของพระองค์ พวกเราพร้อมด้วยมิตรพันธมิตรและญาติพี่น้อง ได้ประกอบพิธียัญที่สำคัญหลายครั้ง พร้อมด้วยทักษิณาอันอุดม
10.9.39
कुतश्चापीदृशं पापाः प्रवर्तिष्यामहे वयम् ।
यादृशेन पुरस्कृत्य त्वं गतः सर्वपार्थिवान् ॥ १०.९.३९ ॥
ข้าแต่คนบาป พวกเราจะประพฤติเช่นนี้ได้จากที่ใดเล่า ในเมื่อพระองค์เสด็จไปโดยยกย่องกษัตริย์ทั้งปวงไว้เบื้องหน้า
10.9.40
वयमेव त्रयो राजन्गच्छन्तं परमां गतिम् ।
यद्वै त्वां नानुगच्छाभस्तेन तप्स्यामहे वयम्। ॥ १०.९.४० ॥
มหาราช เหลือเพียงพวกเราสามคนเท่านั้นที่ยังอยู่ ขณะที่พระองค์เสด็จไปสู่คติอันสูงสุด เพราะพวกเรามิได้ตามพระองค์ไป ฉะนั้นพวกเราจึงต้องทุกข์ทรมาน
10.9.41
तत्स्वर्गहीना हीनार्थाः स्मरन्तः सुकृतस्य ते ।
किं नाम तद्भवेत्कर्म येन त्वां न व्रजाम वै ॥ १०.९.४१ ॥
ด้วยเหตุนั้น เมื่อสูญเสียสวรรค์และสูญเสียจุดหมาย ระลึกถึงกุศลกรรมของตน เราจะได้ทำกรรมอันใดเล่า ที่เราจะไม่ไปกับท่าน
10.9.42
दुःखं नून कुरुश्रेष्ठ चरिष्याम महीमिमाम् ।
हीनानां नस्त्वया राजन्कुतः शान्तिः कुतः सुखं ॥ १०.९.४२ ॥
โอ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ เราจะต้องท่องเที่ยวไปบนแผ่นดินนี้ด้วยความทุกข์เป็นแน่ โอ พระราชา เมื่อปราศจากพระองค์ ผู้ซึ่งไร้ที่พึ่งเช่นเรา จะมีความสงบอยู่ที่ไหน จะมีความสุขอยู่ที่ไหน
10.9.43
गत्वैव तु महाराज समेत्य च महारथान् ।
यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं पूजयेर्वचनान्मम ॥ १०.९.४३ ॥
โอ มหาราช เมื่อไปถึงและพบกับมหารถทั้งหลายแล้ว จงให้เกียรติแก่พวกเขาตามลำดับอาวุโสและความเป็นเลิศ ตามคำของเรา
10.9.44
आचार्यं पूजयित्वा च केतुं सर्वधनुष्मताम् ।
हतं मयाऽद्य शंशेथा दृष्टद्युम्नं नराधिप ॥ १०.९.४४ ॥
เมื่อได้ให้เกียรติแก่อาจารย์ และบอกแก่ผู้เป็นธงชัยของนักธนูทั้งปวงแล้ว โอ เจ้าแห่งมนุษย์ ว่าวันนี้ฤษฏทยุมนะถูกเราสังหารแล้ว
10.9.45
परिष्वजेथा राजानं बाह्लिकं सुमहारथम् ।
सैन्धवं सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च ॥ १०.९.४५ ॥
จงโอบกอดพระราชาพาหลิกะ มหารถผู้ยิ่งใหญ่ และสินธวะ โสมทัตตะ และภูริศรวัสด้วยเช่นกัน
10.9.46
तथा पूर्वगतानन्यान्स्वर्गे पार्थिवसत्मान् ।
अस्मद्वाक्यात्परिष्वज्य सम्पृच्छेस्वमनामयम् ॥ १०.९.४६ ॥
เช่นเดียวกัน จงโอบกอดกษัตริย์องค์อื่นผู้ประเสริฐ ผู้ซึ่งไปสู่สวรรค์ก่อนเราแล้ว และตามคำของเรา จงถามถึงความสุขสวัสดีของพวกเขา
10.9.47
इत्येवमुक्वा राजानं भग्नसक्थमचेतसम् ।
अश्वत्थामा लघुप्राणं पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ १०.९.४७ ॥
เมื่อกล่าวกับพระราชาเช่นนี้แล้ว พระราชาผู้มีต้นขาหัก มีสติไม่รู้สึกตัว ลมหายใจแผ่วเบา อัศวัตถามาจึงกล่าวถ้อยคำนี้อีกครั้ง
10.9.48
दुर्योधन जीवसि चेद्वाक्यं श्रोत्रमुखं शृणु ।
सप् पाण्डवतः शिष्टा धार्तराष्ट्रास्त्रयो वयम् ॥ १०.९.४८ ॥
โอ ทุรโยธน์ ถ้าท่านยังมีชีวิตอยู่ จงฟังถ้อยคำอันไพเราะแก่โสตประสาทนี้ ในบรรดาปาณฑพ เหลือเพียงเจ็ดคน ส่วนพวกเรา บุตรของธฤตราษฎร์ เหลือเพียงสามคน
10.9.49
ते चैव भ्रातरः पञ्च वासुदेवोऽथ सात्यकिः ।
अहं च कृतवर्मा च कृपः शारद्वतस्तथा ॥ १०.९.४९ ॥
ปาณฑพทั้งห้าพี่น้องนั้น วาสุเทพ สาตยกิ ข้าพเจ้า กฤตวรมัน และกฤปะ บุตรของศารทวัต ก็เช่นเดียวกัน
10.9.50
द्रौपदेया हताः सर्वे धृष्टद्युम्नस्य चात्मजाः ।
पञ्चाला निहताः सर्वे मत्स्यशेषं च भारत ॥ १०.९.५० ॥
บรรดาบุตรของเทราปทีทั้งหมดถูกสังหาร และบุตรของธฤษฏทยุมนะด้วย บรรดาปัญจาละทั้งหมดถูกฆ่า และส่วนที่เหลือของมัตสยะก็เช่นกัน โอ ภารตะ
10.9.51
कृते प्रतिकृतं पश्य हतपुत्रा हि पाण्डवाः ।
सौप्तिके शिबिरं तेषां हतं सनरवाहनम् ॥ १०.९.५१ ॥
จงดูการตอบแทนต่อการกระทำนั้นเถิด ปาณฑพได้สูญเสียบุตรแล้ว ในการโจมตีค่ายที่กำลังหลับใหลในยามค่ำคืน ค่ายของพวกเขาพร้อมทั้งคนและพาหนะถูกทำลายลง
10.9.52
मया च पापकर्माऽसौ धृष्टद्युम्नो महीपते ।
प्रविश्य शिबिरं रात्रौ पशुमारेण मारितः ॥ १०.९.५२ ॥
และโดยข้าพเจ้า โอ เจ้าแผ่นดิน ธฤษฏทยุมนะผู้ทำบาปนั้นถูกสังหาร เข้าไปในค่ายยามค่ำคืน เขาถูกฆ่าเหมือนสัตว์เลี้ยง
10.9.53
दुर्योधनस्तु तां वाचं निशम्य मनसः प्रियाम् ।
प्रतिलभ्य पुनश्चेत इदं वचनमब्रवीत् ॥ १०.९.५३ ॥
ฝ่ายทุรโยธน์ เมื่อได้ฟังถ้อยคำนั้นซึ่งเป็นที่พอใจแก่ใจ และตั้งสติได้อีกครั้ง จึงกล่าวถ้อยคำนี้
10.9.54
न मेऽकरोत्द्गाङ्गेयो न कर्णो न च ते पिता ।
यत्त्वया कृपभोजाभ्यां सहितेनाद्य मे कृतम् ॥ १०.९.५४ ॥
บุตรของคงคาไม่ได้ทำให้เรา และกรรณะก็ไม่ได้ทำ บิดาของท่านก็ไม่ได้ทำ สิ่งที่ท่านได้ทำให้เรา วันนี้ ร่วมกับกฤปะและโภชะ
10.9.55
स च सेनापतिः क्षुद्रो हतः सार्धं शिखण्डिना ।
तेन मन्ये मघवता सममात्मानमद्य वै ॥ १०.९.५५ ॥
ส่วนแม่ทัพผู้ต่ำช้านั้นถูกสังหารพร้อมกับศิขัณฑิน ด้วยเหตุนั้น วันนี้ข้าพเจ้าจึงคิดว่าตนเองเสมอด้วยมฆวัน คืออินทร์
10.9.56
स्वस्ति प्राप्नुत भद्रं वः स्वर्गे नः सङ्गमः पुनः ।
इत्येवमुक्त्वा पुत्रस्ते कुरुराजो महामनाः ॥ १०.९.५६ ॥
"ขอให้พวกท่านได้รับความสวัสดีและโชคดี ในสวรรค์เราจะพบกันอีก" เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว บุตรของท่าน พระราชาแห่งกุรุผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
10.9.57
प्राणानुपासृजद्वीरः सुहृदां दुःखमादधत् ।
अपाक्रामद्दिवं पुण्यां शरीरं क्षितिमाविशत् ॥ १०.९.५७ ॥
วีรบุรุษผู้นั้นสละลมหายใจของตน ก่อให้เกิดความทุกข์แก่มิตรสหายทั้งหลาย เขาจากไปสู่สวรรค์อันศักดิ์สิทธิ์ ร่างของเขาจึงลงสู่พื้นแผ่นดิน
10.9.58
एवं ते निधनं यातः पुत्रो दुर्योधनो नृप ।
अग्रे यात्वा रणे शूरः पश्राद्विनिहतः परैः ॥ १०.९.५८ ॥
โอ พระราชา บุตรของท่านทุรโยธนะจึงได้พบกับความตายเช่นนี้ วีรบุรุษผู้นั้นได้ก้าวหน้าไปในสนามรบ แต่ถูกศัตรูฟาดจากข้างหลัง
10.9.59
तथैव ते परिष्वक्ताः परिष्वज्य च ते नृपम् ।
पुनः पुनः प्रेक्षमाणाः स्वकानारुरुहू रथान् ॥ १०.९.५९ ॥
เช่นเดียวกัน เมื่อกอดกันและกอดพระราชาแล้ว พวกเขาก็มองแล้วมองอีก แล้วขึ้นสู่รถศึกของตน
10.9.60
इत्येवं द्रोणपुत्रस्य निशम्य करुणां गिरम् ।
प्रत्यूषकाले शोकार्ताः प्राद्रवन्नगरं प्रति ॥ १०.९.६० ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำอันน่าสงสารของบุตรแห่งโทรณะเช่นนี้แล้ว ในยามรุ่งอรุณ พวกเขาซึ่งถูกความโศกเศร้าครอบงำ จึงหนีไปสู่เมือง
10.9.61
एवमेष क्षयो वृत्तः कुरुपाण्डवसेनयोः ।
घोरो विशसनो रौद्रो राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ १०.९.६१ ॥
ความพินาศอันน่ากลัว ทำลายล้างและน่าสะพรึงนี้ของกองทัพกุรุและปาณฑพ เกิดขึ้นเช่นนี้ ข้าแต่พระราชา เพราะคำแนะนำอันชั่วร้ายของพระองค์
10.9.62
तव पुत्रे गते स्वर्गं शोकार्स्य ममानघ ।
ऋषिदत्तं प्रनष्टं तद्दिव्यदर्शित्वमद्य वै ॥ १०.९.६२ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป เมื่อพระโอรสของพระองค์เสด็จสู่สวรรค์ ทิพยทัศนาที่ฤๅษีประทานให้แก่ข้าพเจ้า ซึ่งข้าพเจ้ามีในฐานะผู้ถูกความโศกเบียดเบียน บัดนี้ได้สูญหายไปแล้วเป็นแน่
10.9.63
इति श्रुत्वा स नृपतिर्ज्ञातिपुत्रवधं तदा ।
निःश्वस्य दीर्घमुष्णं च ततश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ १०.९.६३ ॥
เมื่อพระราชาได้สดับดังนี้ ทรงได้ยินการฆ่าฟันญาติและพระโอรสของพระองค์ จึงถอนพระทัยใหญ่ร้อนยาวนาน แล้วจากนั้นก็ทรงจมอยู่ในความคิดกังวล