മഹാഭാരതം · അധ്യായം 10.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.9.1
ते हत्वा सर्वपाञ्चालान्द्रौपदेयांश्च सर्वशः ।
आगच्छन्सहितास्तत्र यत्र दुर्योधनो हतः ॥ १०.९.१ ॥
അവർ പാഞ്ചാലരെയെല്ലാം, ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരെയും പൂർണ്ണമായി വധിച്ച ശേഷം, ദുര്യോധനൻ വീണുകിടന്നിടത്തേക്ക് ഒരുമിച്ച് വന്നു.
10.9.2
गत्वा चैनमपश्यन्त किञ्चित्प्राणं जनाधिपम् ।
ततो रथेभ्यः प्रस्कन्द्य परिवव्रुस्तवात्मजम् ॥ १०.९.२ ॥
അവിടെയെത്തി ആ ജനാധിപന് ചെറിയ പ്രാണൻ ശേഷിക്കുന്നത് അവർ കണ്ടു; പിന്നെ തേരുകളിൽ നിന്ന് ചാടിയിറങ്ങി നിങ്ങളുടെ പുത്രനെ വളഞ്ഞു.
10.9.3
तं भग्रसक्थं राजेन्द्र कृच्छ्रप्राणमचेतसम् ।
वमन्तं रुधिरं वक्त्रादपश्यन्वसुधातले ॥ १०.९.३ ॥
രാജേന്ദ്രാ, തുടകൾ ഒടിഞ്ഞ്, പ്രാണൻ കഷ്ടപ്പെട്ട്, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട് കിടന്ന അവനെ വായിൽനിന്ന് രക്തം ഛർദ്ദിക്കുന്നതായി ഭൂമിയിൽ അവർ കണ്ടു.
10.9.4
वृतं समन्ताद्बहुभिः श्वापदैर्घोरदर्शनैः ।
सालावृकगणैश्चैव भक्षयिष्यद्भिरन्तिकात् ॥ १०.९.४ ॥
ഭയങ്കരരൂപികളായ പല ഹിംസ്രജന്തുക്കൾ അവനെ ചുറ്റിയിരുന്നു; അടുത്തുവന്ന് അവനെ തിന്നാൻ ഒരുങ്ങിയ കുറുനരികളും ചെന്നായ്ക്കളും കൂട്ടങ്ങളായി ഉണ്ടായിരുന്നു.
10.9.5
निरायन्तं कृच्छ्रात्ताञ्श्वापदांश्च चिखादिषून् ।
विवेष्टमानमुरुभ्यां सुभृशं गाढवेदनम् ॥ १०.९.५ ॥
തിന്നാനാഗ്രഹിച്ച ആ ഹിംസ്രജന്തുക്കളിൽനിന്ന് പ്രയാസത്തോടെ രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ട്, തുടകളാൽ പിടഞ്ഞ്, അതിതീവ്രമായ വേദനയിലായിരുന്നു.
10.9.6
तं शयानं तथा दृष्ट्वा भूमौ सुरुधिरोक्षितम् ।
हतशिष्टास्त्रयो वीराः शोकार्ताः पर्यदेवयन्।
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः ॥ १०.९.६ ॥
അവൻ രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന് നിലത്ത് കിടക്കുന്നത് കണ്ട്, കൊല്ലപ്പെടാതെ ശേഷിച്ച മൂന്ന് വീരന്മാർ — അശ്വത്ഥാമാവ്, കൃപൻ, സാത്വതനായ കൃതവർമ്മാവ് — ശോകാർത്തരായി വിലപിച്ചു.
10.9.7
तैस्त्रिभिः शोणितादिग्धौर्निः श्वसद्भिर्महारथैः ।
शुशुभे स वृतो राजा वेदी त्रिभिरिवाग्निभिः ॥ १०.९.७ ॥
രക്തത്തിൽ കുളിച്ച്ദീർഘനിശ്വാസം വിടുന്ന ആ മൂന്നു മഹാരഥന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാജാവ് മൂന്ന് അഗ്നികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട വേദിപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
10.9.8
ते तं शयानं सम्प्रेक्ष्य राजानमतथोचितम् ।
अविषह्येन दुःखेन ततस्ते रुरुदुस्त्रयः ॥ १०.९.८ ॥
അനുചിതമായ അവസ്ഥയിൽ കിടക്കുന്ന ആ രാജാവിനെ കണ്ട് അവർ മൂവരും അസഹനീയമായ ദുഃഖത്തോടെ അപ്പോൾ കരഞ്ഞു.
10.9.9
ततस्तु रुधिरं हस्तैर्मुखान्निर्मृज्य तस्य हि ।
रणे राज्ञः शयानस्य कृपः सम्पर्यदेवयत् ॥ १०.९.९ ॥
അപ്പോൾ കൃപർ തന്റെ കൈകൾകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്തെ രക്തം തുടച്ചുകളഞ്ഞ്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ കിടക്കുന്ന രാജാവിനായി വിലപിച്ചു.
10.9.10
न दैवस्यातिभारोऽस्ति यदयं रुधिरोक्षितः ।
एकादशचमूभर्ता शेते दुर्योधनो हतः ॥ १०.९.१० ॥
രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന്, പതിനൊന്ന് സേനകളുടെ നാഥനായ ദുര്യോധനൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നത് ദൈവത്തിന്റെ അമിതഭാരമല്ല.
10.9.11
पश्य चामीकराभस्य चामीकरविभूषिताम् ।
गदां गदाप्रियस्येमां समीपे पतितां भुवि ॥ १०.९.११ ॥
സ്വർണ്ണപ്രഭയുള്ള, സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള, ഗദയെ പ്രിയപ്പെടുന്നവന്റെ ഈ ഗദ സമീപത്ത് നിലത്ത് വീണുകിടക്കുന്നത് കാണുക.
10.9.12
इयमेनं गदा शूरं न जहाति रणेरणे ।
स्वर्गायापि व्रजन्तं हि न जहाति यशस्विनम् ॥ १०.९.१२ ॥
ഈ ഗദ ഈ വീരനെ ഓരോ യുദ്ധത്തിലും കൈവിട്ടിരുന്നില്ല; സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു പോകുമ്പോഴും ഈ യശസ്വിയെ അത് കൈവിടില്ല.
10.9.13
पश्येमां सह वीरेण जाम्बूनदविभूषिताम् ।
शयानां शयने हर्म्ये भार्यां प्रीतिमतीमिव ॥ १०.९.१३ ॥
സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഇവളെ നോക്കൂ. വീരനോടൊപ്പം മാളികയിലെ ശയ്യയിൽ കിടക്കുന്ന ഭാര്യ, സ്നേഹം നിറഞ്ഞവളെന്നപോലെ.
10.9.14
योऽयं मूर्धाभिषिक्तानामग्रे याति परन्तपः ।
स हतो ग्रसते पांसून्पश्य कालसय पर्ययम् ॥ १०.९.१४ ॥
കിരീടധാരികളായ രാജാക്കന്മാരുടെ മുന്നിൽ നടന്ന ഈ ശത്രുനിഗ്രഹൻ, കൊല്ലപ്പെട്ട് ഇപ്പോൾ പൊടി വിഴുങ്ങുന്നു. കാലത്തിന്റെ തിരിവ് നോക്കൂ.
10.9.15
येनाजौ निहता भूमौ शेरते क्षत्रियर्षभाः ।
स भूमौ निहतः शेते कुरुराजः परैरयम् ॥ १०.९.१५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷത്രിയ വൃഷഭന്മാരെ നിലത്തു കിടത്തിയ ആ കുരുരാജാവ്, ശത്രുക്കളാൽ വധിക്കപ്പെട്ട് ഇപ്പോൾ നിലത്തു കിടക്കുന്നു.
10.9.16
भयान्नमन्ति राजानो यस्य स्म शतसङ्घशः ।
स वीरशयने शेते क्रव्याद्भिः परिवारितः ॥ १०.९.१६ ॥
ആരുടെ ഭയത്താൽ നൂറുകണക്കിന് രാജാക്കന്മാർ തല കുനിച്ചിരുന്നുവോ, അദ്ദേഹം തന്നെ വീരശയ്യയിൽ മാംസഭോജികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു.
10.9.17
यमुपासन्नृपाः पूर्वमर्थहेतोर्महीपतिम् ।
उपात्पते च तं ह्यद्य क्रव्यादा मांसगृद्धिनः ॥ १०.९.१७ ॥
മുമ്പ് ധനത്തിനായി രാജാക്കന്മാർ ഏതു മഹീപതിയെ സേവിച്ചുവോ, അദ്ദേഹത്തിന്മേൽ ഇന്ന് മാംസക്കൊതിയുള്ള മാംസഭോജികൾ ചാടിവീഴുന്നു.
10.9.18
तं शयानं कुरुश्रेष्ठं ततो भरतसत्तमम् ।
अश्वत्थामा समालिङ्ग्य करुणं पर्यदेवयत् ॥ १०.९.१८ ॥
അപ്പോൾ കിടന്നിരുന്ന ആ കുരുശ്രേഷ്ഠനെയും ഭരതശ്രേഷ്ഠനെയും അശ്വത്ഥാമാവ് ആലിംഗനം ചെയ്ത് കരുണയോടെ വിലപിച്ചു.
10.9.19
आहुस्त्वां राजशार्दूल मुख्यं सर्वधनुष्मताम् ।
धनाध्यक्षोपमं युद्धे शिष्यं सङ्कर्षणस्य च ॥ १०.९.१९ ॥
രാജശാർദൂലാ, എല്ലാ വില്ലാളികളിലും മുഖ്യനേ, യുദ്ധത്തിൽ ധനാധ്യക്ഷനായ കുബേരനു തുല്യനേ, സങ്കർഷണന്റെ ശിഷ്യനേ എന്നു ജനങ്ങൾ നിന്നെ പുകഴ്ത്തിയിരുന്നു.
10.9.20
कथं विवरमद्राक्षीद्भीमसेनस्तवानघ ।
बलिनं कृतिनो नित्यं सूदः पापात्मवान्नृप ॥ १०.९.२० ॥
കുറ്റമറ്റവനേ, എപ്പോഴും ബലവാനും കൃതിയുമായ നിന്നിൽ ഭീമസേനൻ എങ്ങനെ ഒരു ദൗർബല്യം കണ്ടു? രാജാവേ, അവൻ പാപബുദ്ധിയുള്ള ഒരു പാചകക്കാരനല്ലോ!
10.9.21
कालो नूनं महाराज लोकेऽस्मिन्बलवत्तरः ।
पश्यामो निहतं त्वां च भीमसेनेन संयुगे ॥ १०.९.२१ ॥
മഹാരാജാവേ, ഈ ലോകത്തിൽ കാലമാണ് തീർച്ചയായും ഏറ്റവും ബലവാൻ; യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനനാൽ നീ വധിക്കപ്പെട്ടത് ഞങ്ങൾ കാണുന്നു.
10.9.22
कथं त्वां सर्वधर्मज्ञं क्षुद्रः पापो वृकोदरः ।
निकृत्या हतवान्मन्दो नून कालो दुरत्ययः ॥ १०.९.२२ ॥
സർവധർമ്മജ്ഞനായ നിന്നെ നീചനും പാപിയും മൂഢനുമായ വൃകോദരൻ വഞ്ചനയാൽ എങ്ങനെ കൊന്നു? തീർച്ചയായും കാലത്തെ മറികടക്കുക അസാധ്യമാണ്.
10.9.23
द्वन्द्वयुद्धे ह्यधर्मेण समाहूयौजसा मृधे ।
गदया भीमसेनेन निर्भग्ने सक्थिनी तव ॥ १०.९.२३ ॥
ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിൽ അധർമ്മമായി വെല്ലുവിളിച്ച്, ബലത്തോടെ, ഭീമസേനൻ ഗദകൊണ്ട് നിന്റെ രണ്ടു തുടകളും ഒടിച്ചു.
10.9.24
अधर्मेण हतस्याजौ मृद्यमानं पदा शिरः ।
य उपेक्षितवान्क्षुद्रं धिक्तमस्तु…युधिष्ठिरम् ॥ १०.९.२४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അധർമ്മമായി വധിക്കപ്പെട്ട നിന്റെ തല കാലാൽ ചവിട്ടിമെതിക്കപ്പെടുന്നത് ഉപേക്ഷയോടെ നോക്കിനിന്ന ആ നീചനായ യുധിഷ്ഠിരന് ധിക്കാരം…
10.9.25
युद्धेष्वपवदिष्यन्ति योधा नूनं वृकोदरम् ।
यावत्स्थास्यन्ति भूतानि निकृत्या ह्यसि पातितः ॥ १०.९.२५ ॥
യുദ്ധങ്ങളിൽ യോദ്ധാക്കൾ തീർച്ചയായും വൃകോദരനെ (ഭീമനെ) നിന്ദിക്കും, ജീവികൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം; കാരണം വഞ്ചനയാൽ വാൾകൊണ്ട് അവൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
10.9.26
ननु रामोऽब्रवीद्राजंस्त्वां सदा यदुनन्दनः ।
दुर्योधनसमो नास्ति गदायामिति वीर्यवान् ॥ १०.९.२६ ॥
രാജാവേ, യദുനന്ദനനും (കൃഷ്ണൻ) രാമനും (ബലരാമൻ) എപ്പോഴും നിന്നെക്കുറിച്ച് ഗദായുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനനു സമനായി ആരുമില്ല എന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു.
10.9.27
श्लाघते त्वां हि वार्ष्णेयो राजन्संसत्सु भारत ।
स शिष्यो मम कौरव्यो गदायुद्ध इति प्रभो ॥ १०.९.२७ ॥
രാജാവേ, വൃഷ്ണിവംശജൻ സദസ്സുകളിൽ നിന്നെ പ്രശംസിക്കുന്നു. ഹേ ഭാരതാ, ഹേ പ്രഭോ, അവൻ എന്റെ ശിഷ്യനാണ്, കൗരവൻ, ഗദായുദ്ധത്തിൽ.
10.9.28
यां गतिं क्षत्रियस्याहुः प्रशस्तां परमर्षयः ।
हतस्याभिमुखस्याजौ प्राप्तस्त्वमसि तां गतिम् ॥ १०.९.२८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മുഖാഭിമുഖം നിന്ന് വധിക്കപ്പെട്ട ക്ഷത്രിയന് പരമഋഷിമാർ പ്രശംസിച്ചു പറയുന്ന ആ ഗതി നീ പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
10.9.29
दुर्योधन न शोचामि त्वामहं पुरुषर्षभ ।
हतपुत्रौ तु शोचामि गान्धारीं पिरं च ते ॥ १०.९.२९ ॥
ദുര്യോധനാ, ഹേ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ നിനക്കുവേണ്ടി ദുഃഖിക്കുന്നില്ല; പുത്രന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ഗാന്ധാരിയെയും നിന്റെ പിതാവിനെയും ഓർത്ത് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നു.
10.9.30
द्वावनाथौ कृतौ वीर त्वया नाथेन वर्धितौ ।
भिक्षुकौ विचरिष्येते शोचन्तौ पृथिवीमिमाम् ॥ १०.९.३० ॥
ഹേ വീരാ, നീ വളർത്തി സംരക്ഷിച്ച ആ ഇരുവരെയും നീ അനാഥരാക്കി; അവർ ഇരുവരും ഭിക്ഷുക്കളായി ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ട് ഈ ഭൂമിയിൽ അലയും.
10.9.31
घिगस्तु कृष्णं वार्ष्णेयमर्जुनं चापि दुर्मतिम् ।
धर्मज्ञमानिमौ यौ त्वां वध्यमानमुपेक्षताम् ॥ १०.९.३१ ॥
വാർഷ്ണേയനായ കൃഷ്ണന് ധിക്കാരം, ദുർമതിയായ അർജുനനും ധിക്കാരം. ധർമ്മജ്ഞരെന്ന് സ്വയം കരുതി, വധിക്കപ്പെടുന്ന നിന്നെ അവർ അവഗണിച്ചു.
10.9.32
पाण्डवाश्चापि ते सर्वे किं वक्ष्यन्ति नराधिप ।
कथं दुर्योधनोऽस्माभिर्हत इत्यनपत्रपाः ॥ १०.९.३२ ॥
നരാധിപാ, ആ പാണ്ഡവരെല്ലാം എന്തു പറയും? 'ദുര്യോധനനെ ഞങ്ങൾ എങ്ങനെ വധിച്ചു' എന്ന് ലജ്ജയില്ലാതെ അവർ പറയുമല്ലോ.
10.9.33
धन्यस्त्वमसि गान्धारे यस्वमायोधने हतः ।
प्रयातोऽभिमुखः शत्रून्धर्मेण पुरुषर्षभ ॥ १०.९.३३ ॥
ഗാന്ധാരീപുത്രാ, നീ ധന്യനാണ്. യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കൾക്കഭിമുഖനായി ധർമ്മപ്രകാരം നീ വധിക്കപ്പെട്ടു, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ.
10.9.34
हतपुत्रा हि गान्धारी निहतज्ञातिबान्धवा ।
प्रज्ञाचक्षुश्च दुर्धर्षः कां दशां प्रतिपत्स्यते ॥ १०.९.३४ ॥
ഗാന്ധാരിയുടെ പുത്രന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ടു, അവളുടെ ബന്ധുജനങ്ങളും വധിക്കപ്പെട്ടു. പ്രജ്ഞാചക്ഷുവായ ആ ദുർധർഷൻ ഏത് അവസ്ഥയിലെത്തും?
10.9.35
धिगस्तु कृतवर्माणं मां कृपं च महारथम् ।
ये वयं न गताः स्वर्गं त्वां पुरस्कृत्य पार्थिवम् ॥ १०.९.३५ ॥
കൃതവർമ്മാവിന് ധിക്കാരം, എനിക്കും ധിക്കാരം, മഹാരഥനായ കൃപർക്കും ധിക്കാരം. രാജാവായ നിന്നെ മുന്നിൽ നിർത്തിയിട്ടും നാം സ്വർഗത്തിൽ പോയില്ലല്ലോ.
10.9.36
दातारं सर्वकामानां रक्षितारं प्रजाहितम् ।
यद्वयं नानुगच्छाम त्वां धिगस्मान्नराधमान् ॥ १०.९.३६ ॥
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നവനും പ്രജകളുടെ ക്ഷേമം കാക്കുന്നവനുമായ നിന്നെ ഞങ്ങൾ അനുഗമിച്ചില്ല. അതിനാൽ മനുഷ്യരിൽ അധമരായ ഞങ്ങൾക്ക് ധിക്കാരം.
10.9.37
कृपस्य तव वीर्येण मम चैव पितुश्च मे ।
सभृत्यानां नरव्याघ्र रत्नवन्ति गृहाणि च ॥ १०.९.३७ ॥
നരവ്യാഘ്രാ, കൃപന്റെയും നിന്റെയും എന്റെയും എന്റെ പിതാവിന്റെയും വീര്യത്താൽ, ഭൃത്യന്മാരോടുകൂടിയ ഞങ്ങളുടെ ഭവനങ്ങൾ രത്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
10.9.38
तव प्रसादादस्माभिः समित्रैः सह बान्धवैः ।
अवाप्ताः क्रतवो मुख्या बहवो भूरिदक्षिणाः ॥ १०.९.३८ ॥
നിന്റെ കൃപയാൽ, സുഹൃത്തുക്കളോടും ബന്ധുക്കളോടുംകൂടി ഞങ്ങൾ ധാരാളം ദക്ഷിണകളോടെയുള്ള മുഖ്യയജ്ഞങ്ങൾ നേടി.
10.9.39
कुतश्चापीदृशं पापाः प्रवर्तिष्यामहे वयम् ।
यादृशेन पुरस्कृत्य त्वं गतः सर्वपार्थिवान् ॥ १०.९.३९ ॥
പാപികളായ ഞങ്ങൾ ഇതുപോലുള്ള കർമ്മം എവിടെനിന്ന് ചെയ്യും? നീ സർവ്വരാജാക്കന്മാരെയും മുന്നിൽ നിർത്തി പോയതുപോലെ.
10.9.40
वयमेव त्रयो राजन्गच्छन्तं परमां गतिम् ।
यद्वै त्वां नानुगच्छाभस्तेन तप्स्यामहे वयम्। ॥ १०.९.४० ॥
രാജാവേ, പരമഗതിയിലേക്ക് പോകുന്ന നിന്നെ ഞങ്ങൾ പിന്തുടരാത്തതിനാൽ ഞങ്ങൾ മൂവർ മാത്രമേ ശേഷിച്ചിട്ടുള്ളൂ; അതിനാൽ ഞങ്ങൾ സന്താപം അനുഭവിക്കും.
10.9.41
तत्स्वर्गहीना हीनार्थाः स्मरन्तः सुकृतस्य ते ।
किं नाम तद्भवेत्कर्म येन त्वां न व्रजाम वै ॥ १०.९.४१ ॥
അതിനാൽ സ്വർഗ്ഗഹീനരും അർത്ഥഹീനരുമായി നിന്റെ സുകൃതങ്ങളെ ഓർത്ത്, നിന്നോടൊപ്പം പോകാതിരിക്കാൻ ഇടയാക്കിയ കർമ്മം ഏതാണ്?
10.9.42
दुःखं नून कुरुश्रेष्ठ चरिष्याम महीमिमाम् ।
हीनानां नस्त्वया राजन्कुतः शान्तिः कुतः सुखं ॥ १०.९.४२ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങൾ തീർച്ചയായും ദുഃഖത്തോടെ ഈ ഭൂമിയിൽ അലയും. രാജാവേ, നിന്നെ നഷ്ടപ്പെട്ട ഞങ്ങൾക്ക് ശാന്തിയും സുഖവും എവിടെ?
10.9.43
गत्वैव तु महाराज समेत्य च महारथान् ।
यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं पूजयेर्वचनान्मम ॥ १०.९.४३ ॥
മഹാരാജാവേ, ചെന്ന് മഹാരഥന്മാരെ കണ്ട് മൂപ്പും ശ്രേഷ്ഠതയും അനുസരിച്ച് എന്റെ വാക്കിനാൽ അവരെ ബഹുമാനിക്കുക.
10.9.44
आचार्यं पूजयित्वा च केतुं सर्वधनुष्मताम् ।
हतं मयाऽद्य शंशेथा दृष्टद्युम्नं नराधिप ॥ १०.९.४४ ॥
ആചാര്യനെ ബഹുമാനിച്ച്, എല്ലാ വില്ലാളികളുടെയും കൊടിയായവനോട്, നരാധിപാ, ഇന്ന് ഞാൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ കൊന്നു എന്ന് പറയുക.
10.9.45
परिष्वजेथा राजानं बाह्लिकं सुमहारथम् ।
सैन्धवं सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च ॥ १०.९.४५ ॥
രാജാവായ ബാഹ്ലികനെയും മഹാരഥനായ സൈന്ധവനെയും സോമദത്തനെയും ഭൂരിശ്രവസ്സിനെയും ആലിംഗനം ചെയ്യുക.
10.9.46
तथा पूर्वगतानन्यान्स्वर्गे पार्थिवसत्मान् ।
अस्मद्वाक्यात्परिष्वज्य सम्पृच्छेस्वमनामयम् ॥ १०.९.४६ ॥
അതുപോലെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ മുമ്പേ പോയ മറ്റ് ശ്രേഷ്ഠരാജാക്കന്മാരെയും ഞങ്ങളുടെ വാക്കിനാൽ ആലിംഗനം ചെയ്ത് അവരുടെ ക്ഷേമം അന്വേഷിക്കുക.
10.9.47
इत्येवमुक्वा राजानं भग्नसक्थमचेतसम् ।
अश्वत्थामा लघुप्राणं पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ १०.९.४७ ॥
ഇങ്ങനെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, ഒടിഞ്ഞ തുടയുള്ള, ബോധമില്ലാത്ത, ക്ഷീണിച്ച പ്രാണനുള്ള രാജാവിനോട് അശ്വത്ഥാമാവ് വീണ്ടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
10.9.48
दुर्योधन जीवसि चेद्वाक्यं श्रोत्रमुखं शृणु ।
सप् पाण्डवतः शिष्टा धार्तराष्ट्रास्त्रयो वयम् ॥ १०.९.४८ ॥
ദുര്യോധനാ, നീ ജീവനോടിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ചെവിക്ക് ഇമ്പമുള്ള ഈ വാക്ക് കേൾക്കുക: പാണ്ഡവരിൽ ഏഴു പേർ മാത്രം ശേഷിച്ചു; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രരായ ഞങ്ങൾ മൂവർ മാത്രം ശേഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
10.9.49
ते चैव भ्रातरः पञ्च वासुदेवोऽथ सात्यकिः ।
अहं च कृतवर्मा च कृपः शारद्वतस्तथा ॥ १०.९.४९ ॥
ആ അഞ്ച് സഹോദരന്മാരും വാസുദേവനും സാത്യകിയും ഞാനും കൃതവർമ്മാവും ശാരദ്വതനായ കൃപനും.
10.9.50
द्रौपदेया हताः सर्वे धृष्टद्युम्नस्य चात्मजाः ।
पञ्चाला निहताः सर्वे मत्स्यशेषं च भारत ॥ १०.९.५० ॥
ദ്രൌപദിയുടെ പുത്രന്മാരെല്ലാം വധിക്കപ്പെട്ടു, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ പുത്രന്മാരും; പാഞ്ചാലർ എല്ലാവരും, മത്സ്യരുടെ ശേഷിച്ചവരും വധിക്കപ്പെട്ടു, ഹേ ഭാരത.
10.9.51
कृते प्रतिकृतं पश्य हतपुत्रा हि पाण्डवाः ।
सौप्तिके शिबिरं तेषां हतं सनरवाहनम् ॥ १०.९.५१ ॥
ചെയ്തതിന് പ്രതിഫലം കാണുക; പാണ്ഡവർ പുത്രന്മാരെ നഷ്ടപ്പെട്ടു. സൗപ്തിക രാത്രിയാക്രമണത്തിൽ അവരുടെ പാളയം ആളുകളും വാഹനങ്ങളും സഹിതം നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
10.9.52
मया च पापकर्माऽसौ धृष्टद्युम्नो महीपते ।
प्रविश्य शिबिरं रात्रौ पशुमारेण मारितः ॥ १०.९.५२ ॥
ഞാൻ മൂലം, ഹേ മഹീപതേ, ആ പാപകർമ്മി ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ രാത്രിയിൽ പാളയത്തിൽ കടന്ന് മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ വധിക്കപ്പെട്ടു.
10.9.53
दुर्योधनस्तु तां वाचं निशम्य मनसः प्रियाम् ।
प्रतिलभ्य पुनश्चेत इदं वचनमब्रवीत् ॥ १०.९.५३ ॥
എന്നാൽ ദുര്യോധനൻ ആ മനസ്സിന് പ്രിയമായ വാക്ക് കേട്ട്, വീണ്ടും മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ച് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
10.9.54
न मेऽकरोत्द्गाङ्गेयो न कर्णो न च ते पिता ।
यत्त्वया कृपभोजाभ्यां सहितेनाद्य मे कृतम् ॥ १०.९.५४ ॥
ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മർ എനിക്കുവേണ്ടി ചെയ്തില്ല, കർണ്ണനും ചെയ്തില്ല, നിന്റെ പിതാവും ചെയ്തില്ല; ഇന്ന് കൃപനും കൃതവർമ്മാവുമൊത്ത് നീ എനിക്കുവേണ്ടി ചെയ്തത്.
10.9.55
स च सेनापतिः क्षुद्रो हतः सार्धं शिखण्डिना ।
तेन मन्ये मघवता सममात्मानमद्य वै ॥ १०.९.५५ ॥
ആ സേനാപതിയും നീചനും ശിഖണ്ഡിയോടൊപ്പം വധിക്കപ്പെട്ടു. അതിനാൽ ഇന്ന് ഞാൻ മഘവാനായ ഇന്ദ്രനു തുല്യനെന്ന് കരുതുന്നു.
10.9.56
स्वस्ति प्राप्नुत भद्रं वः स्वर्गे नः सङ्गमः पुनः ।
इत्येवमुक्त्वा पुत्रस्ते कुरुराजो महामनाः ॥ १०.९.५६ ॥
"നിങ്ങൾക്ക് ക്ഷേമവും മംഗളവും ഉണ്ടാകട്ടെ; സ്വർഗത്തിൽ നാം വീണ്ടും സംഗമിക്കും" എന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് നിങ്ങളുടെ പുത്രനായ മഹാമനസ്കനായ കുരുരാജാവ് (ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു).
10.9.57
प्राणानुपासृजद्वीरः सुहृदां दुःखमादधत् ।
अपाक्रामद्दिवं पुण्यां शरीरं क्षितिमाविशत् ॥ १०.९.५७ ॥
വീരൻ പ്രാണൻ ഉപേക്ഷിച്ചു, സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് ദുഃഖം നൽകിക്കൊണ്ട്. അവൻ പുണ്യമായ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി; ശരീരം ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
10.9.58
एवं ते निधनं यातः पुत्रो दुर्योधनो नृप ।
अग्रे यात्वा रणे शूरः पश्राद्विनिहतः परैः ॥ १०.९.५८ ॥
രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ ദുര്യോധനൻ ഇങ്ങനെ മരണം പ്രാപിച്ചു. ശൂരൻ യുദ്ധത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോയി, പിന്നിൽ നിന്ന് ശത്രുക്കളാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
10.9.59
तथैव ते परिष्वक्ताः परिष्वज्य च ते नृपम् ।
पुनः पुनः प्रेक्षमाणाः स्वकानारुरुहू रथान् ॥ १०.९.५९ ॥
അതുപോലെ അവർ രാജാവിനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കിക്കൊണ്ട്, തങ്ങളുടെ രഥങ്ങളിൽ കയറി.
10.9.60
इत्येवं द्रोणपुत्रस्य निशम्य करुणां गिरम् ।
प्रत्यूषकाले शोकार्ताः प्राद्रवन्नगरं प्रति ॥ १०.९.६० ॥
ദ്രോണപുത്രന്റെ ഈ കരുണനിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട്, പുലർകാലത്ത് ശോകാർത്തരായി നഗരത്തിലേക്ക് ഓടിപ്പോയി.
10.9.61
एवमेष क्षयो वृत्तः कुरुपाण्डवसेनयोः ।
घोरो विशसनो रौद्रो राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ १०.९.६१ ॥
ഇങ്ങനെ കൗരവ-പാണ്ഡവ സേനകളുടെ ഈ ഭയങ്കരവും സംഹാരകരവുമായ നാശം സംഭവിച്ചു, ഹേ രാജാവേ, നിന്റെ ദുരാലോചനയാൽ.
10.9.62
तव पुत्रे गते स्वर्गं शोकार्स्य ममानघ ।
ऋषिदत्तं प्रनष्टं तद्दिव्यदर्शित्वमद्य वै ॥ १०.९.६२ ॥
ഹേ നിഷ്പാപനേ, നിന്റെ പുത്രൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയതിനാൽ, ദുഃഖപീഡിതനായ എനിക്ക് ഋഷി നൽകിയ ആ ദിവ്യദൃഷ്ടി ഇന്ന് തീർച്ചയായും നഷ്ടപ്പെട്ടു.
10.9.63
इति श्रुत्वा स नृपतिर्ज्ञातिपुत्रवधं तदा ।
निःश्वस्य दीर्घमुष्णं च ततश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ १०.९.६३ ॥
ഇതു കേട്ട് ആ രാജാവ്, ബന്ധുക്കളുടെയും പുത്രന്മാരുടെയും വധം കേട്ട്, ദീർഘവും ചൂടുള്ളതുമായ നെടുവീർപ്പിട്ടു; പിന്നെ ചിന്തയിൽ മുഴുകി.