Mahābhārata · Adhyāya 11.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.11.1
हतेषु सर्वेसैन्येषु धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
शुश्रुवे पितरं वृद्धं निर्यान्तं गजसाह्वयात् ॥ ११.११.१ ॥
Cuando todos los ejércitos habían sido aniquilados, el rey Yudhiṣṭhira, señor del dharma, oyó que su anciano padre salía de Gajasāhvaya.
11.11.2
सोऽभ्ययात्पुत्रशोकार्तं पुत्रशोकपरिप्लुतः ।
शोचमानो महाराज भ्रातृभिः सहितस्तदा ॥ ११.११.२ ॥
Afligido y abrumado por el dolor por sus hijos, él, gran rey, se dirigió hacia él lamentándose, acompañado de sus hermanos.
11.11.3
अन्वीयमानो वीरेण दाशार्हेण महात्मना ।
युयुधानेन च तथा तथैव च युयुत्सुना ॥ ११.११.३ ॥
Seguido por el héroe Dāśārha, el magnánimo (Kṛṣṇa), por Yuyudhāna (Sātyaki) y asimismo por Yuyutsu.
11.11.4
तमन्वगात्सुदुःखार्ता द्रौपदीशोककर्शिता ।
सह पाञ्चालयोषिद्भिर्यास्तत्रासन्समागताः ॥ ११.११.४ ॥
Draupadī, muy afligida y consumida por el dolor, lo siguió, junto con las mujeres de los Pāñcālas que se habían reunido allí.
11.11.5
सङ्ग्राममनु बृन्दानि स्त्रीणां भरतसत्तम् ।
कुररीणामिवार्तानां क्रोशन्तीनां ददर्श ह ॥ ११.११.५ ॥
Oh, el mejor de los Bharatas, vio grupos de mujeres que lloraban a lo largo del campo de batalla, como águilas pescadoras afligidas que gritan.
11.11.6
ताभिः परिवृतो राजा क्रोशन्तीभिः सहस्रशः ।
ऊर्ध्वबाहुभिरार्ताभी रुदतीभिः प्रियाप्रियैः ॥ ११.११.६ ॥
Rodeado por ellas, por miles de mujeres que gritaban, con los brazos en alto, afligidas y llorando por seres queridos y no queridos, iba el rey.
11.11.7
क नु धर्मज्ञता राज्ञः क्व नु साद्यानृशंसता ।
यच्चावधीत्पितॄन्भ्रातॄन्गुरुपुत्रान्सखीनपि ॥ ११.११.७ ॥
¿Dónde está ahora el conocimiento del dharma del rey, dónde su no crueldad, él que mató a padres, hermanos, hijos de maestros e incluso amigos?
11.11.8
घातयित्वा कथं द्रोणं भीष्मं चापि पितामहम् ।
मनस्तेऽभून्महाबाहो हत्वा चापि जयद्रथम् ॥ ११.११.८ ॥
¡Oh, de grandes brazos! Habiendo hecho matar a Droṇa y al abuelo Bhīṣma, y habiendo matado también a Jayadratha, ¿cómo quedó tu mente?
11.11.9
किं नु राज्येन ते कार्यं पितॄन्भ्रातॄनपश्यतः ।
अभिमन्युं च दुर्धर्षं द्रौपदेयांश्च भारत ॥ ११.११.९ ॥
¡Oh Bhārata! ¿Qué necesidad tienes del reino, tú que no ves a tus padres y hermanos, ni al invencible Abhimanyu ni a los hijos de Draupadī?
11.11.10
अतीत्य ता महाबाहुः क्रोशन्तीः कुररीरिव ।
ववन्दे पितरं ज्येष्ठं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ११.११.१० ॥
Pasando junto a las que lloraban como las kurarī, el de grandes brazos, el rey del dharma Yudhiṣṭhira, se inclinó ante su padre mayor.
11.11.11
ततोऽभिवाद्य पितरं क्रमेणामित्रकर्शनाः ।
न्यवेदयन्त नामानि पाण्डवास्तेऽपि सर्वशः ॥ ११.११.११ ॥
Luego, habiendo saludado al padre, los Pāṇḍavas, domadores de enemigos, anunciaron sus nombres en orden, todos ellos.
11.11.12
तमात्मजान्तकरणं पिता पुत्रवधार्दितः ।
अप्रीयमाणः शोकार्तः पाण्डवं परिषस्वजे ॥ ११.११.१२ ॥
Afligido por la matanza de sus hijos, apenado y sin alegría, el padre abrazó a aquel Pāṇḍava, el destructor de sus propios hijos.
11.11.13
धर्मराजं परिष्वज्य सान्त्वयित्वा च भारत ।
दुष्टात्मा भीममन्वैच्छद्दिधक्षुरिव पावकः ॥ ११.११.१३ ॥
Habiendo abrazado y consolado al rey del dharma, oh Bhārata, el de mente malvada buscó a Bhīma, como un fuego que desea quemar.
11.11.14
स कोपपावकस्तस्य शोकवायुसमीरितः ।
भीमसेनमयं दावं दिधक्षुरिव दृश्यते ॥ ११.११.१४ ॥
Aquel fuego de su cólera, avivado por el viento del dolor, aparece como un incendio forestal a punto de quemar a Bhīmasena.
11.11.15
तस्य संकल्पमाज्ञाय भीमं प्रत्यशुभं हरिः ।
भीममाक्षिप्य पाणिभ्यां प्रददौ भीममायसम् ॥ ११.११.१५ ॥
Conociendo su intención, Hari percibió su designio funesto contra Bhīma, y, apartando a Bhīma con ambas manos, le entregó un Bhīma de hierro.
11.11.16
प्रागेव तु महाबुद्धिर्बुद्ध्वा तस्येङ्गितं हरिः ।
संविधानं महाप्राज्ञस्तत्र चक्रे जनार्दनः ॥ ११.११.१६ ॥
En verdad, Hari, de gran intelecto, habiendo comprendido de antemano su gesto, el sabio Janārdana hizo los preparativos allí mismo.
11.11.17
उपगुह्यैव पाणिभ्यां भीमसेनमयस्मयम् ।
बभञ्ज बलवान्राजा मन्यमानो वृकोदरम् ॥ ११.११.१७ ॥
Abrazando al Bhīmasena de hierro con ambas manos, creyendo que era Vṛkodara, el poderoso rey lo quebró.
11.11.18
नागायुतसमप्राणः स राजा भीममायसम् ।
भङ्क्तत्वा विमथितोरस्कः सुस्राव रुधिरं मुखात् ॥ ११.११.१८ ॥
Aquel rey, con la fuerza de diez mil elefantes, rompió al Bhīma de hierro; con el pecho aplastado, la sangre brotó de su boca.
11.11.19
ततः पपात मेदिन्यां तथैव रुधिरोक्षितः ।
प्रपुष्पिताग्रशिखरः पारिजात इव द्रुमः ॥ ११.११.१९ ॥
Entonces, empapado en sangre, cayó al suelo de la misma manera, como un árbol pārijāta con la copa en plena floración.
11.11.20
प्रत्यगृह्णाच्च तं विद्वान्सूतो गावल्गणिस्तदा ।
मैवमित्यब्रवीच्चैनं शमयन्सान्त्वयन्निव ॥ ११.११.२० ॥
Entonces el sabio auriga Gāvalgaṇi lo sostuvo y, diciendo «no digas eso», le habló como para calmarlo y consolarlo.
11.11.21
हतो भीम इति ज्ञात्वा गतमन्युर्महामनाः ।
हाहाभीमेति चुक्रोश नृपः शोकसमन्वितः ॥ ११.११.२१ ॥
Al saber que Bhīma había sido muerto, el rey de gran ánimo perdió su ira, y, lleno de dolor, gritó: «¡Ay, Bhīma!».
11.11.22
तं विदित्वा गतक्रोधं भीमसेनवधार्दितम् ।
वासुदेवो वरः पुंसामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ११.११.२२ ॥
Sabiéndolo libre de ira y afligido por la muerte de Bhīmasena, Vāsudeva, el mejor de los hombres, pronunció estas palabras.
11.11.23
मा शुचो धृतराष्ट्र त्वं नैव भीमस्त्वया हतः ।
आयसी प्रतिमा ह्येषा त्वया निष्पातिता विभो ॥ ११.११.२३ ॥
No te aflijas, Dhṛtarāṣṭra: no has matado a Bhīma. Oh poderoso, solo has quebrado esta imagen de hierro.
11.11.24
त्वां क्रोधवशमापन्नं विदित्वा भरतर्षभ ।
मयाऽपकृष्टः कौन्तेयो मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतः ॥ ११.११.२४ ॥
Sabiendo que habías caído bajo el dominio de la ira, oh toro de los Bharatas, aparté al hijo de Kuntī, que había ido a parar entre las fauces de la muerte.
11.11.25
न हि ते राजशार्दूल बले तुल्योऽस्ति कश्चन ।
कः सहेत महाबाहो बाह्वोर्विग्रहणं नरः ॥ ११.११.२५ ॥
Oh tigre entre los reyes, no hay nadie igual a ti en fuerza. Oh de brazos poderosos, ¿qué hombre podría resistir el combate con tus brazos?
11.11.26
यथान्तकमनुप्राप्य जीवन्कश्चिन्न मुच्यते ।
एवं बाह्वन्तरं प्राप्य तव जीवेन्न कश्चन ॥ ११.११.२६ ॥
Así como ningún ser vivo escapa una vez que ha llegado a la Muerte, así nadie que llegue al espacio entre tus brazos sobreviviría.
11.11.27
तस्मात्पुत्रेण या तेऽसौ प्रतिमा कारिताऽऽयसी ।
भीमस्य सेयं कौरव्य तवैवोपहृता मया ॥ ११.११.२७ ॥
Por tanto, oh descendiente de Kuru, esta es la imagen de hierro de Bhīma que tu hijo mandó hacer; la he traído y te la he ofrecido.
11.11.28
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं धर्मादपकृतं मनः ।
तव राजेन्द्र तेन त्वं भीमसेनं जिघांससि ॥ ११.११.२८ ॥
Oh señor de reyes, tu mente, atormentada por el dolor de tus hijos, se ha apartado del dharma, y por eso deseas matar a Bhīmasena.
11.11.29
न त्वेतत्ते क्षमं राजन्हन्यास्त्वं यद्वृकोदरम् ।
न हि पुत्रा महाराज जीवेयुस्ते कथञ्चन ॥ ११.११.२९ ॥
Oh rey, no te conviene matar a Vṛkodara; oh gran rey, tus hijos de ninguna manera volverían a la vida.
11.11.30
तस्माद्यत्कृतमस्माभिर्मन्यमानैः शमं प्रति ।
अनुमन्यस्व तत्सर्वं मा च शोके मनः कृथाः ॥ ११.११.३० ॥
Por eso, aprueba todo lo que hemos hecho pensando en la paz, y no pongas tu mente en el dolor.