ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 11.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.11.1
हतेषु सर्वेसैन्येषु धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
शुश्रुवे पितरं वृद्धं निर्यान्तं गजसाह्वयात् ॥ ११.११.१ ॥
ସମସ୍ତ ସେନା ହତ ହେଲେ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶୁଣିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧ ପିତା ଗଜସାହ୍ୱୟରୁ ବାହାରୁଛନ୍ତି।
11.11.2
सोऽभ्ययात्पुत्रशोकार्तं पुत्रशोकपरिप्लुतः ।
शोचमानो महाराज भ्रातृभिः सहितस्तदा ॥ ११.११.२ ॥
ପୁତ୍ରଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ତାହାରେ ନିମଜ୍ଜିତ ସେ, ହେ ମହାରାଜ, ସେତେବେଳେ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ଶୋକ କରି ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
11.11.3
अन्वीयमानो वीरेण दाशार्हेण महात्मना ।
युयुधानेन च तथा तथैव च युयुत्सुना ॥ ११.११.३ ॥
ବୀର ଦାଶାର୍ହ (କୃଷ୍ଣ), ମହାତ୍ମା ଯୁଯୁଧାନ (ସାତ୍ୟକି) ଏବଂ ସେହିପରି ଯୁଯୁତ୍ସୁ ତାଙ୍କର ପଛେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
11.11.4
तमन्वगात्सुदुःखार्ता द्रौपदीशोककर्शिता ।
सह पाञ्चालयोषिद्भिर्यास्तत्रासन्समागताः ॥ ११.११.४ ॥
ଅତି ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତା ଓ ଶୋକରେ କୃଶା ଦ୍ରୌପଦୀ ତାଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ପାଞ୍ଚାଳ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।
11.11.5
सङ्ग्राममनु बृन्दानि स्त्रीणां भरतसत्तम् ।
कुररीणामिवार्तानां क्रोशन्तीनां ददर्श ह ॥ ११.११.५ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ପାଖରେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିବା ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା କୁରରୀ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ପରି ସେମାନେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
11.11.6
ताभिः परिवृतो राजा क्रोशन्तीभिः सहस्रशः ।
ऊर्ध्वबाहुभिरार्ताभी रुदतीभिः प्रियाप्रियैः ॥ ११.११.६ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଥିବା ରାଜା — ହଜାର ହଜାର ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା, ହାତ ଉଠାଇଥିବା, ପୀଡ଼ିତା, ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କାନ୍ଦୁଥିବା ନାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
11.11.7
क नु धर्मज्ञता राज्ञः क्व नु साद्यानृशंसता ।
यच्चावधीत्पितॄन्भ्रातॄन्गुरुपुत्रान्सखीनपि ॥ ११.११.७ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଧର୍ମଜ୍ଞାନ କୋଥାୟ? ଏବେ ତାଙ୍କ ଅନୃଶଂସତା କୋଥାୟ? ଯେ ପିତୃଗଣ, ଭ୍ରାତୃଗଣ, ଗୁରୁପୁତ୍ର ଓ ସଖାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲେ!
11.11.8
घातयित्वा कथं द्रोणं भीष्मं चापि पितामहम् ।
मनस्तेऽभून्महाबाहो हत्वा चापि जयद्रथम् ॥ ११.११.८ ॥
ହେ ମହାବାହୋ! ଦ୍ରୋଣ ଓ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଧ କରାଇ ଏବଂ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରି ତୁମ ମନ କେମିତି ହେଲା?
11.11.9
किं नु राज्येन ते कार्यं पितॄन्भ्रातॄनपश्यतः ।
अभिमन्युं च दुर्धर्षं द्रौपदेयांश्च भारत ॥ ११.११.९ ॥
ହେ ଭାରତ! ପିତୃଗଣ ଓ ଭ୍ରାତୃଗଣଙ୍କୁ ନ ଦେଖୁଥିବା ତୁମ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟରେ କଣ ପ୍ରୟୋଜନ? ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିନା?
11.11.10
अतीत्य ता महाबाहुः क्रोशन्तीः कुररीरिव ।
ववन्दे पितरं ज्येष्ठं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ११.११.१० ॥
କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ପରି କାନ୍ଦୁଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ମହାବାହୁ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପିତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ।
11.11.11
ततोऽभिवाद्य पितरं क्रमेणामित्रकर्शनाः ।
न्यवेदयन्त नामानि पाण्डवास्तेऽपि सर्वशः ॥ ११.११.११ ॥
ତା'ପରେ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶତ୍ରୁନିଗ୍ରହୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ କ୍ରମାନୁସାରେ ନିଜ ନାମ ଜଣାଇଲେ, ସମସ୍ତେ।
11.11.12
तमात्मजान्तकरणं पिता पुत्रवधार्दितः ।
अप्रीयमाणः शोकार्तः पाण्डवं परिषस्वजे ॥ ११.११.१२ ॥
ପୁତ୍ରବଧରେ ପୀଡ଼ିତ, ଶୋକାର୍ତ୍ତ, ଅପ୍ରସନ୍ନ ପିତା ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବିନାଶକାରୀ ସେହି ପାଣ୍ଡବକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
11.11.13
धर्मराजं परिष्वज्य सान्त्वयित्वा च भारत ।
दुष्टात्मा भीममन्वैच्छद्दिधक्षुरिव पावकः ॥ ११.११.१३ ॥
ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ହେ ଭାରତ, ସେହି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଭୀମଙ୍କୁ ଖୋଜିଲା, ଦହନ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି।
11.11.14
स कोपपावकस्तस्य शोकवायुसमीरितः ।
भीमसेनमयं दावं दिधक्षुरिव दृश्यते ॥ ११.११.१४ ॥
ଶୋକ ବାୟୁରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧାଗ୍ନି ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦହନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବନାଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଏ।
11.11.15
तस्य संकल्पमाज्ञाय भीमं प्रत्यशुभं हरिः ।
भीममाक्षिप्य पाणिभ्यां प्रददौ भीममायसम् ॥ ११.११.१५ ॥
ତାଙ୍କ ସଂକଳ୍ପ ଜାଣି ହରି ଭୀମ ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ଅଶୁଭ ଇଚ୍ଛା ବୁଝିଲେ, ଏବଂ ଦୁଇ ହାତରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଟାଣି ଲୌହ ଭୀମଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
11.11.16
प्रागेव तु महाबुद्धिर्बुद्ध्वा तस्येङ्गितं हरिः ।
संविधानं महाप्राज्ञस्तत्र चक्रे जनार्दनः ॥ ११.११.१६ ॥
ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ହରି ତାଙ୍କର ଇଙ୍ଗିତ ପୂର୍ବରୁ ବୁଝିଥିଲେ, ଏବଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଜନାର୍ଦନ ସେଠାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
11.11.17
उपगुह्यैव पाणिभ्यां भीमसेनमयस्मयम् ।
बभञ्ज बलवान्राजा मन्यमानो वृकोदरम् ॥ ११.११.१७ ॥
ଲୌହ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏହା ବୃକୋଦର ବୋଲି ଭାବି ବଳବାନ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
11.11.18
नागायुतसमप्राणः स राजा भीममायसम् ।
भङ्क्तत्वा विमथितोरस्कः सुस्राव रुधिरं मुखात् ॥ ११.११.१८ ॥
ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ବଳଧାରୀ ସେହି ରାଜା ଲୌହ ଭୀମଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗିଲେ; ଛାତି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମୁଖରୁ ରକ୍ତ ବହିଲା।
11.11.19
ततः पपात मेदिन्यां तथैव रुधिरोक्षितः ।
प्रपुष्पिताग्रशिखरः पारिजात इव द्रुमः ॥ ११.११.१९ ॥
ତା'ପରେ ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସେହିପରି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଫୁଲିଥିବା ଶିଖର ବିଶିଷ୍ଟ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ ପଡ଼େ।
11.11.20
प्रत्यगृह्णाच्च तं विद्वान्सूतो गावल्गणिस्तदा ।
मैवमित्यब्रवीच्चैनं शमयन्सान्त्वयन्निव ॥ ११.११.२० ॥
ସେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନୀ ସୂତ ଗାବଲ୍ଗଣି ତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଲେ ଏବଂ 'ଏପରି କୁହନାହିଁ' ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉ ଦେଉ କହିଲେ।
11.11.21
हतो भीम इति ज्ञात्वा गतमन्युर्महामनाः ।
हाहाभीमेति चुक्रोश नृपः शोकसमन्वितः ॥ ११.११.२१ ॥
'ଭୀମ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି' ଏହା ଜାଣି ମହାମନା ରାଜାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଲା; ଶୋକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେ 'ହାୟ ଭୀମ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।
11.11.22
तं विदित्वा गतक्रोधं भीमसेनवधार्दितम् ।
वासुदेवो वरः पुंसामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ११.११.२२ ॥
ସେ କ୍ରୋଧହୀନ ଏବଂ ଭୀମସେନଙ୍କ ବଧରେ ପୀଡ଼ିତ ବୋଲି ଜାଣି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାସୁଦେବ ଏହି କଥା କହିଲେ।
11.11.23
मा शुचो धृतराष्ट्र त्वं नैव भीमस्त्वया हतः ।
आयसी प्रतिमा ह्येषा त्वया निष्पातिता विभो ॥ ११.११.२३ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଶୋକ କରନାହିଁ; ତୁମେ ଭୀମଙ୍କୁ ବଧ କରିନାହଁ। ହେ ବିଭୋ, ତୁମେ ଏହି ଲୌହ ପ୍ରତିମାକୁ ହିଁ ଭାଙ୍ଗିଛ।
11.11.24
त्वां क्रोधवशमापन्नं विदित्वा भरतर्षभ ।
मयाऽपकृष्टः कौन्तेयो मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतः ॥ ११.११.२४ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କ୍ରୋଧର ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇଛ ଜାଣି ମୁଁ କୌନ୍ତେୟଙ୍କୁ (ମୃତ୍ୟୁର ଦାଢ଼ ମଧ୍ୟରୁ) ଟାଣି ବାହାର କଲି; ସେ ମୃତ୍ୟୁର ଦାଢ଼ ମଧ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲେ।
11.11.25
न हि ते राजशार्दूल बले तुल्योऽस्ति कश्चन ।
कः सहेत महाबाहो बाह्वोर्विग्रहणं नरः ॥ ११.११.२५ ॥
ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ବଳରେ ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହାଁନ୍ତି। ହେ ମହାବାହୋ, ତୁମ ବାହୁ ସହିତ କେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଲଢ଼ି ସହିପାରିବ?
11.11.26
यथान्तकमनुप्राप्य जीवन्कश्चिन्न मुच्यते ।
एवं बाह्वन्तरं प्राप्य तव जीवेन्न कश्चन ॥ ११.११.२६ ॥
ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଇଲେ ଯେପରି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ମୁକ୍ତି ପାଏ ନାହିଁ, ସେହିପରି ତୁମ ବାହୁ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ କେହି ଜୀବିତ ରହିବ ନାହିଁ।
11.11.27
तस्मात्पुत्रेण या तेऽसौ प्रतिमा कारिताऽऽयसी ।
भीमस्य सेयं कौरव्य तवैवोपहृता मया ॥ ११.११.२७ ॥
ତେଣୁ, ହେ କୌରବ୍ୟ, ତୁମ ପୁତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିବା ଲୌହ ଭୀମ ପ୍ରତିମା ଏହି; ମୁଁ ଏହାକୁ ତୁମ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଛି।
11.11.28
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं धर्मादपकृतं मनः ।
तव राजेन्द्र तेन त्वं भीमसेनं जिघांससि ॥ ११.११.२८ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ପୁତ୍ରଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ତୁମ ମନ ଧର୍ମରୁ ବିଚଳିତ ହୋଇଛି; ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ।
11.11.29
न त्वेतत्ते क्षमं राजन्हन्यास्त्वं यद्वृकोदरम् ।
न हि पुत्रा महाराज जीवेयुस्ते कथञ्चन ॥ ११.११.२९ ॥
ହେ ରାଜନ, ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ହେ ମହାରାଜ, ତାହା କରିଲେ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ବଞ୍ଚିବେ ନାହିଁ।
11.11.30
तस्माद्यत्कृतमस्माभिर्मन्यमानैः शमं प्रति ।
अनुमन्यस्व तत्सर्वं मा च शोके मनः कृथाः ॥ ११.११.३० ॥
ତେଣୁ, ଶାନ୍ତିର ଇଚ୍ଛାରେ ଆମେ ଯାହା କରିଛୁ ତାହା ସବୁ ତୁମେ ଅନୁମୋଦନ କର; ଓ ମନକୁ ଶୋକରେ ପକାଅ ନାହିଁ।