മഹാഭാരതം · അധ്യായം 11.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.11.1
हतेषु सर्वेसैन्येषु धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
शुश्रुवे पितरं वृद्धं निर्यान्तं गजसाह्वयात् ॥ ११.११.१ ॥
സർവസൈന്യങ്ങളും നശിച്ചപ്പോൾ, ധർമ്മരാജനായ യുധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ വൃദ്ധനായ പിതാവ് ഗജസാഹ്വയത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്നതായി കേട്ടു.
11.11.2
सोऽभ्ययात्पुत्रशोकार्तं पुत्रशोकपरिप्लुतः ।
शोचमानो महाराज भ्रातृभिः सहितस्तदा ॥ ११.११.२ ॥
പുത്രശോകത്താൽ പീഡിതനും അതിൽ മുങ്ങിയവനുമായ അവൻ, മഹാരാജാവേ, അപ്പോൾ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം വിലപിച്ചുകൊണ്ട് അവനെ സമീപിച്ചു.
11.11.3
अन्वीयमानो वीरेण दाशार्हेण महात्मना ।
युयुधानेन च तथा तथैव च युयुत्सुना ॥ ११.११.३ ॥
വീരനായ ദാശാർഹനും (കൃഷ്ണൻ), മഹാത്മാവായ യുയുധാനനും (സാത്യകി), അതുപോലെ യുയുത്സുവും അവനെ പിന്തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു.
11.11.4
तमन्वगात्सुदुःखार्ता द्रौपदीशोककर्शिता ।
सह पाञ्चालयोषिद्भिर्यास्तत्रासन्समागताः ॥ ११.११.४ ॥
അത്യന്തം ദുഃഖാർത്തയും ശോകത്താൽ ക്ഷീണിച്ചവളുമായ ദ്രൗപദി അവനെ പിന്തുടർന്നു; അവിടെ ഒത്തുകൂടിയ പാഞ്ചാല സ്ത്രീകളും അവളോടൊപ്പം ചേർന്നു.
11.11.5
सङ्ग्राममनु बृन्दानि स्त्रीणां भरतसत्तम् ।
कुररीणामिवार्तानां क्रोशन्तीनां ददर्श ह ॥ ११.११.५ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, യുദ്ധഭൂമിക്കരികെ കൂട്ടംകൂട്ടമായി കരയുന്ന സ്ത്രീകളെ അവൻ കണ്ടു; വേദനിക്കുന്ന കുരരി പക്ഷികളെപ്പോലെ അവർ നിലവിളിച്ചു.
11.11.6
ताभिः परिवृतो राजा क्रोशन्तीभिः सहस्रशः ।
ऊर्ध्वबाहुभिरार्ताभी रुदतीभिः प्रियाप्रियैः ॥ ११.११.६ ॥
അവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാജാവ് — ആയിരക്കണക്കിന് നിലവിളിക്കുന്ന, കൈകൾ ഉയർത്തി, വേദനിക്കുന്ന, പ്രിയരെയും അപ്രിയരെയും ഓർത്തു കരയുന്ന സ്ത്രീകളാൽ.
11.11.7
क नु धर्मज्ञता राज्ञः क्व नु साद्यानृशंसता ।
यच्चावधीत्पितॄन्भ्रातॄन्गुरुपुत्रान्सखीनपि ॥ ११.११.७ ॥
രാജാവിന്റെ ധർമ്മജ്ഞാനം എവിടെ? ഇപ്പോൾ അവന്റെ കാരുണ്യം എവിടെ? പിതാക്കന്മാരെയും സഹോദരന്മാരെയും ഗുരുപുത്രന്മാരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും പോലും അവൻ കൊന്നുവല്ലോ!
11.11.8
घातयित्वा कथं द्रोणं भीष्मं चापि पितामहम् ।
मनस्तेऽभून्महाबाहो हत्वा चापि जयद्रथम् ॥ ११.११.८ ॥
മഹാബാഹോ! ദ്രോണരെയും പിതാമഹൻ ഭീഷ്മരെയും കൊല്ലിച്ച്, ജയദ്രഥനെയും കൊന്നശേഷം നിന്റെ മനസ്സ് എങ്ങനെയായി?
11.11.9
किं नु राज्येन ते कार्यं पितॄन्भ्रातॄनपश्यतः ।
अभिमन्युं च दुर्धर्षं द्रौपदेयांश्च भारत ॥ ११.११.९ ॥
ഹേ ഭാരതാ! പിതാക്കന്മാരെയും സഹോദരന്മാരെയും കാണാത്ത നിനക്ക് രാജ്യം കൊണ്ട് എന്തു പ്രയോജനം? ദുർധർഷനായ അഭിമന്യുവിനെയും ദ്രൗപദീപുത്രന്മാരെയും കാണാതെ?
11.11.10
अतीत्य ता महाबाहुः क्रोशन्तीः कुररीरिव ।
ववन्दे पितरं ज्येष्ठं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ११.११.१० ॥
കുററരിപ്പക്ഷികളെപ്പോലെ കരയുന്നവരെ കടന്ന്, മഹാബാഹുവായ ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ ജ്യേഷ്ഠപിതാവിനെ വന്ദിച്ചു.
11.11.11
ततोऽभिवाद्य पितरं क्रमेणामित्रकर्शनाः ।
न्यवेदयन्त नामानि पाण्डवास्तेऽपि सर्वशः ॥ ११.११.११ ॥
പിന്നെ പിതാവിനെ വന്ദിച്ച്, ശത്രുനിഗ്രഹികളായ പാണ്ഡവർ ക്രമത്തിൽ തങ്ങളുടെ പേരുകൾ അറിയിച്ചു, എല്ലാവരും.
11.11.12
तमात्मजान्तकरणं पिता पुत्रवधार्दितः ।
अप्रीयमाणः शोकार्तः पाण्डवं परिषस्वजे ॥ ११.११.१२ ॥
പുത്രവധത്താൽ പീഡിതനും ശോകാർത്തനും സന്തോഷമില്ലാത്തവനുമായ പിതാവ്, തന്റെ പുത്രന്മാരെ നശിപ്പിച്ച ആ പാണ്ഡവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.
11.11.13
धर्मराजं परिष्वज्य सान्त्वयित्वा च भारत ।
दुष्टात्मा भीममन्वैच्छद्दिधक्षुरिव पावकः ॥ ११.११.१३ ॥
ധർമ്മരാജനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് ആശ്വസിപ്പിച്ചശേഷം, ഭാരതാ, ദുഷ്ടാത്മാവ് ഭീമനെ തേടി, ദഹിപ്പിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ.
11.11.14
स कोपपावकस्तस्य शोकवायुसमीरितः ।
भीमसेनमयं दावं दिधक्षुरिव दृश्यते ॥ ११.११.१४ ॥
ദുഃഖക്കാറ്റിനാൽ ഇളക്കപ്പെട്ട അവന്റെ ക്രോധാഗ്നി, ഭീമസേനനെ ദഹിപ്പിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്ന കാട്ടുതീപോലെ കാണപ്പെടുന്നു.
11.11.15
तस्य संकल्पमाज्ञाय भीमं प्रत्यशुभं हरिः ।
भीममाक्षिप्य पाणिभ्यां प्रददौ भीममायसम् ॥ ११.११.१५ ॥
അവന്റെ സങ്കൽപം അറിഞ്ഞ ഹരി, ഭീമനോടുള്ള അശുഭഭാവം മനസ്സിലാക്കി, ഭീമനെ ഇരുകൈകളാലും വലിച്ചെടുത്ത് ഇരുമ്പിൽ നിർമ്മിച്ച ഭീമനെ അവന് നൽകി.
11.11.16
प्रागेव तु महाबुद्धिर्बुद्ध्वा तस्येङ्गितं हरिः ।
संविधानं महाप्राज्ञस्तत्र चक्रे जनार्दनः ॥ ११.११.१६ ॥
മഹാബുദ്ധിമാനായ ഹരി, അവന്റെ സൂചന മുൻകൂട്ടിതന്നെ മനസ്സിലാക്കി; മഹാപ്രാജ്ഞനായ ജനാർദ്ദനൻ അവിടെ ഒരു ക്രമീകരണം ഒരുക്കി.
11.11.17
उपगुह्यैव पाणिभ्यां भीमसेनमयस्मयम् ।
बभञ्ज बलवान्राजा मन्यमानो वृकोदरम् ॥ ११.११.१७ ॥
ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ള ഭീമസേനനെ ഇരുകൈകളാലും ആലിംഗനം ചെയ്ത്, അത് വൃകോദരനാണെന്ന് കരുതി ബലവാനായ രാജാവ് അതിനെ തകർത്തു.
11.11.18
नागायुतसमप्राणः स राजा भीममायसम् ।
भङ्क्तत्वा विमथितोरस्कः सुस्राव रुधिरं मुखात् ॥ ११.११.१८ ॥
പതിനായിരം ആനകളുടെ ശക്തിയുള്ള ആ രാജാവ് ഇരുമ്പ് ഭീമനെ തകർത്തു; നെഞ്ചു ചതഞ്ഞ് അവന്റെ വായിൽനിന്ന് രക്തം ഒഴുകി.
11.11.19
ततः पपात मेदिन्यां तथैव रुधिरोक्षितः ।
प्रपुष्पिताग्रशिखरः पारिजात इव द्रुमः ॥ ११.११.१९ ॥
അപ്പോൾ രക്തത്തിൽ കുളിച്ച് അവൻ ഭൂമിയിൽ വീണു; പൂത്തുലഞ്ഞ അഗ്രശിഖരമുള്ള പാരിജാത വൃക്ഷം വീഴുന്നതുപോലെ.
11.11.20
प्रत्यगृह्णाच्च तं विद्वान्सूतो गावल्गणिस्तदा ।
मैवमित्यब्रवीच्चैनं शमयन्सान्त्वयन्निव ॥ ११.११.२० ॥
അപ്പോൾ ജ്ഞാനിയായ സൂതൻ ഗാവൽഗണി അവനെ താങ്ങിയെടുത്തു; 'അങ്ങനെ പറയരുത്' എന്നു പറഞ്ഞ് അവനെ ശാന്തനാക്കി ആശ്വസിപ്പിക്കുംപോലെ സംസാരിച്ചു.
11.11.21
हतो भीम इति ज्ञात्वा गतमन्युर्महामनाः ।
हाहाभीमेति चुक्रोश नृपः शोकसमन्वितः ॥ ११.११.२१ ॥
'ഭീമൻ വധിക്കപ്പെട്ടു' എന്നറിഞ്ഞ് മഹാമനസ്കനായ ആ രാജാവിന്റെ കോപം ശമിച്ചു; ശോകം നിറഞ്ഞ് 'ഹാ ഭീമാ!' എന്ന് അവൻ വിലപിച്ചു.
11.11.22
तं विदित्वा गतक्रोधं भीमसेनवधार्दितम् ।
वासुदेवो वरः पुंसामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ११.११.२२ ॥
അവന്റെ കോപം അടങ്ങി, ഭീമസേനന്റെ വധത്താൽ പീഡിതനായിരിക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞ്, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വാസുദേവൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
11.11.23
मा शुचो धृतराष्ट्र त्वं नैव भीमस्त्वया हतः ।
आयसी प्रतिमा ह्येषा त्वया निष्पातिता विभो ॥ ११.११.२३ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രാ, ദുഃഖിക്കരുത്; നീ ഭീമനെ കൊന്നിട്ടില്ല. ഓ വിഭോ, നീ തകർത്തത് ഇരുമ്പുപ്രതിമയെയാണ്.
11.11.24
त्वां क्रोधवशमापन्नं विदित्वा भरतर्षभ ।
मयाऽपकृष्टः कौन्तेयो मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतः ॥ ११.११.२४ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നീ ക്രോധത്തിന് വശപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞ്, ഞാൻ കൗന്തേയനെ (മൃത്യുവിന്റെ ദംഷ്ട്രകൾക്കിടയിൽനിന്ന്) വലിച്ചെടുത്തു; അവൻ മൃത്യുവിന്റെ പല്ലുകൾക്കിടയിൽ എത്തിയിരുന്നു.
11.11.25
न हि ते राजशार्दूल बले तुल्योऽस्ति कश्चन ।
कः सहेत महाबाहो बाह्वोर्विग्रहणं नरः ॥ ११.११.२५ ॥
രാജശാർദൂലാ, ബലത്തിൽ നിനക്ക് തുല്യനായി ആരുമില്ല. മഹാബാഹോ, നിന്റെ ഭുജങ്ങളോട് ഏറ്റുമുട്ടാൻ ഏത് മനുഷ്യനാണ് സഹിക്കുക?
11.11.26
यथान्तकमनुप्राप्य जीवन्कश्चिन्न मुच्यते ।
एवं बाह्वन्तरं प्राप्य तव जीवेन्न कश्चन ॥ ११.११.२६ ॥
മരണത്തെ പ്രാപിക്കുന്ന ജീവി എങ്ങനെ മോചനം നേടുന്നില്ലയോ, അതുപോലെ നിന്റെ ഭുജങ്ങൾക്കിടയിൽ എത്തുന്നവൻ ആരും ജീവിക്കില്ല.
11.11.27
तस्मात्पुत्रेण या तेऽसौ प्रतिमा कारिताऽऽयसी ।
भीमस्य सेयं कौरव्य तवैवोपहृता मया ॥ ११.११.२७ ॥
അതുകൊണ്ട്, കൗരവ്യാ, നിന്റെ പുത്രൻ നിർമ്മിച്ച ഭീമന്റെ ഇരുമ്പു പ്രതിമ ഇതാണ്; ഞാൻ അത് നിനക്കായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
11.11.28
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं धर्मादपकृतं मनः ।
तव राजेन्द्र तेन त्वं भीमसेनं जिघांससि ॥ ११.११.२८ ॥
രാജേന്ദ്രാ, പുത്രശോകത്താൽ വെന്തുരുകിയ നിന്റെ മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ നീ ഭീമസേനനെ വധിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
11.11.29
न त्वेतत्ते क्षमं राजन्हन्यास्त्वं यद्वृकोदरम् ।
न हि पुत्रा महाराज जीवेयुस्ते कथञ्चन ॥ ११.११.२९ ॥
രാജാവേ, വൃകോദരനെ വധിക്കുന്നത് നിനക്ക് ഉചിതമല്ല; മഹാരാജാവേ, അങ്ങനെ ചെയ്താൽ നിന്റെ പുത്രന്മാർ ഒരു വിധത്തിലും ജീവിക്കുകയില്ല.
11.11.30
तस्माद्यत्कृतमस्माभिर्मन्यमानैः शमं प्रति ।
अनुमन्यस्व तत्सर्वं मा च शोके मनः कृथाः ॥ ११.११.३० ॥
അതിനാൽ, സമാധാനത്തെ കരുതി ഞങ്ങൾ ചെയ്തതെല്ലാം നീ അംഗീകരിക്കുക; മനസ്സിനെ ശോകത്തിൽ വയ്ക്കരുത്.