મહાભારત · અધ્યાય 11.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.12.1
तत एनमुपातिष्ठञ्शौचार्थं परिचारकाः ।
कृतशौचं पुनश्चैनं ओवाच मधुसूदनः ॥ ११.१२.१ ॥
પછી સેવકો શૌચ માટે તેમની પાસે આવ્યા. શૌચ પૂરું થતાં મધુસૂદને ફરી તેમને કહ્યું.
11.12.2
राजन्नधीता वेदास्ते शास्त्राणि विविधानि च ।
श्रुतानि च पुराणानि राजधर्माश्च केवलाः ॥ ११.१२.२ ॥
હે રાજન્! તમે વેદો, વિવિધ શાસ્ત્રો ભણ્યા છો, પુરાણો સાંભળ્યાં છે અને રાજધર્મ પણ સંપૂર્ણ જાણ્યા છે.
11.12.3
एवं विद्वान्महाप्राज्ञः समर्थः सन्बलाबले ।
आत्मापराधात्कस्मात्त्वं कुरुषे कोपमीदृशम् ॥ ११.१२.३ ॥
આ રીતે વિદ્વાન, મહાપ્રાજ્ઞ અને બળ-નિર્બળ વિચારવા સમર્થ હોવા છતાં, તું પોતાના જ દોષથી આવો ક્રોધ કેમ કરે છે?
11.12.4
उक्तवांस्त्वां तदैवाहं भीष्मद्रोणौ च भारत ।
विदुरः सञ्जयश्चैव वाक्यं राजन्न तत्कृथाः ॥ ११.१२.४ ॥
હે ભારત! તે જ સમયે મેં, ભીષ્મ અને દ્રોણે, વિદુર અને સંજયે પણ તમને આ વાત કહી હતી; પણ હે રાજન્, તમે તે માન્યું નહીં.
11.12.5
स वार्यमाणो नास्माकमकार्षीर्वचनं तदा ।
पाण्डवानधिकाञ्चानन्बले शौर्ये च कौरव ॥ ११.१२.५ ॥
અમે રોક્યા છતાં તમે તે સમયે અમારી વાત માની નહીં; પાંડવો બળ અને શૌર્યમાં અધિક છે એમ જાણવા છતાં, હે કૌરવ.
11.12.6
राजा हि यः स्थिरप्रज्ञः स्वयं दोषानवेक्षते ।
देशकालविभागं च परं श्रयेः स विन्दति ॥ ११.१२.६ ॥
જે રાજા સ્થિરબુદ્ધિ થઈને પોતાના દોષો પોતે જુએ છે અને દેશ-કાળના વિભાગને સમજીને શ્રેષ્ઠનો આશ્રય લે છે, તે જ ફળ પામે છે.
11.12.7
उच्यमानस्तु यः श्रेयो गृह्णीते नो हिताहिते ।
आपदः समनुप्राप्य सोऽभ्येति विलयं किल ॥ ११.१२.७ ॥
ઉપદેશ આપવામાં આવ્યા છતાં જે હિત અને અહિતનો વિચાર કરીને શ્રેય ગ્રહણ કરતો નથી, તે આપત્તિમાં પડીને નિશ્ચયે વિનાશ પામે છે.
11.12.8
ततोऽन्यवृत्तमात्मानं समवेक्षस्व भारत ।
राजंस्त्वं ह्यविधेयात्मा दुर्योधनवशे स्थितः ॥ ११.१२.८ ॥
તેથી, હે ભારત, તારા પોતાના આચરણને ધ્યાનપૂર્વક જો. હે રાજન, તું મનને વશ ન રાખી શકીને દુર્યોધનના વશમાં છે.
11.12.9
आत्मापराधादापन्नस्तत्किं भीमं जिघांससि ।
तस्मात्संयच्छ कोपं त्वं स्वमनुस्मृत्य दुष्कृतम् ॥ ११.१२.९ ॥
તું પોતાના અપરાધથી આપત્તિમાં પડ્યો છે, તો પછી ભીમને મારવાની ઇચ્છા કેમ રાખે છે? તેથી તારા દુષ્કર્મનું સ્મરણ કરીને તારા ક્રોધને સંયમમાં રાખ.
11.12.10
यस्तु तां स्पर्धया क्षुद्रः पाञ्चालीमानयत्समाम् ।
स हतो भीमसेनेन वैरं प्रतिजिहीर्षता ॥ ११.१२.१० ॥
ઈર્ષ્યાથી પાંચાલીને સભામાં લાવનાર તે નીચ ભીમસેનના હાથે મરાયો, જેણે વૈરનો બદલો લેવાની ઇચ્છા રાખી હતી.
11.12.11
आत्मनोऽतिक्रमं पश्य पुंत्रस्य च दुरात्मनः ।
यदनागसि पाण्डूनां परित्यागस्त्वया कृतः ॥ ११.१२.११ ॥
તારા અને તે દુરાત્મા પુત્રના અતિક્રમણને જો; નિર્દોષ પાંડવોનો ત્યાગ તેં કર્યો છે.
11.12.12
एवमुक्तः स कृष्णेन सर्वं सत्यं जनाधिप ।
उवाच देवकीपुत्रं धृतराष्ट्रो महीपतिः ॥ ११.१२.१२ ॥
હે જનાધિપ, કૃષ્ણે આ રીતે સર્વ સત્ય કહ્યા પછી, ભૂપતિ ધૃતરાષ્ટ્રે દેવકીપુત્રને કહ્યું.
11.12.13
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि माधव ।
पुत्रस्नेहस्तु बलवान्धर्मान्मां समचालयत् ॥ ११.१२.१३ ॥
હે મહાબાહુ, માધવ, તું કહે છે તેમ જ આ છે. પરંતુ પુત્રસ્નેહ બળવાન છે; તેણે મને ધર્મથી ચલિત કર્યો.
11.12.14
दिष्ट्या तु पुरुषव्याघ्रो बलवान्सत्यक्त्रिमः ।
त्वद्गुप्तो नागमत्कृष्ण भीमो बाह्वन्तरं मम ॥ ११.१२.१४ ॥
સદ્ભાગ્યે, પુરુષવ્યાઘ્ર, બળવાન, સત્યપરાક્રમી ભીમ, હે કૃષ્ણ, તારા દ્વારા રક્ષિત હોવાથી મારા બાહુઓની પહોંચમાં આવ્યો નહીં.
11.12.15
इदानीं त्वहमव्यग्रो गतमन्युर्गतज्वरः ।
मध्यमं पाण्डवं वीरं स्पष्टुमिच्छामि माधव ॥ ११.१२.१५ ॥
હવે હું શાંત, ક્રોધરહિત અને સંતાપમુક્ત છું. હે માધવ, મધ્યમ પાંડવ વીરને સ્પર્શ કરવાની મને ઇચ્છા છે.
11.12.16
हतेषु पारथिवेन्द्रेषु पुत्रेषु निहतेषु च ।
पाण्डुपुत्रेषु मे धर्मः प्रीतिश्चाप्यवतिष्ठते ॥ ११.१२.१६ ॥
રાજાઓ શ્રેષ્ઠો હણાયા છતાં અને મારા પુત્રો પણ હણાયા છતાં, પાંડુપુત્રો પ્રત્યેનો મારો ધર્મ અને પ્રેમ ટકી રહ્યા છે.
11.12.17
ततः स भीमं च धनञ्जयं च ।
माद्याश्च पुत्रौ पुरुषप्रवीरौ।
पस्पर्श गात्रैः प्ररुदन्सुगात्रा… ।
नाश्वास्य कल्याणमुवाच चैनान् ॥ ११.१२.१७ ॥
પછી તેણે ભીમ અને ધનંજયને તથા માદ્રીના બે પુરુષવીર પુત્રોને પોતાના અંગોથી સ્પર્શ્યા; રડતાં, સુંદર અંગોવાળો… તેમને સાંત્વન આપી મંગલ વચનો કહ્યાં.