ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 11.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.12.1
तत एनमुपातिष्ठञ्शौचार्थं परिचारकाः ।
कृतशौचं पुनश्चैनं ओवाच मधुसूदनः ॥ ११.१२.१ ॥
ਫਿਰ ਸੇਵਕ ਸ਼ੌਚ ਲਈ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ। ਸ਼ੌਚ ਕਰ ਲੈਣ ਮਗਰੋਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਫਿਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
11.12.2
राजन्नधीता वेदास्ते शास्त्राणि विविधानि च ।
श्रुतानि च पुराणानि राजधर्माश्च केवलाः ॥ ११.१२.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਸੀਂ ਵੇਦ ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਪੁਰਾਣ ਸੁਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਧਰਮ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੇ ਹਨ।
11.12.3
एवं विद्वान्महाप्राज्ञः समर्थः सन्बलाबले ।
आत्मापराधात्कस्मात्त्वं कुरुषे कोपमीदृशम् ॥ ११.१२.३ ॥
ਏਦਾਂ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਅਤੇ ਬਲ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਪਰਖਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਐਸਾ ਗੁੱਸਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
11.12.4
उक्तवांस्त्वां तदैवाहं भीष्मद्रोणौ च भारत ।
विदुरः सञ्जयश्चैव वाक्यं राजन्न तत्कृथाः ॥ ११.१२.४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮੈਂ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ, ਵਿਦੁਰ ਅਤੇ ਸੰਜਯ ਨੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਇਹੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਸੀ; ਪਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
11.12.5
स वार्यमाणो नास्माकमकार्षीर्वचनं तदा ।
पाण्डवानधिकाञ्चानन्बले शौर्ये च कौरव ॥ ११.१२.५ ॥
ਅਸੀਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ; ਪਾਂਡਵ ਬਲ ਤੇ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹਨ ਇਹ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ, ਹੇ ਕੌਰਵ।
11.12.6
राजा हि यः स्थिरप्रज्ञः स्वयं दोषानवेक्षते ।
देशकालविभागं च परं श्रयेः स विन्दति ॥ ११.१२.६ ॥
ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਥਿਰ-ਬੁੱਧੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪ ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮਝ ਕੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
11.12.7
उच्यमानस्तु यः श्रेयो गृह्णीते नो हिताहिते ।
आपदः समनुप्राप्य सोऽभ्येति विलयं किल ॥ ११.१२.७ ॥
ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੋ ਹਿਤ ਅਤੇ ਅਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੇਯ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਫ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
11.12.8
ततोऽन्यवृत्तमात्मानं समवेक्षस्व भारत ।
राजंस्त्वं ह्यविधेयात्मा दुर्योधनवशे स्थितः ॥ ११.१२.८ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਆਪਣੇ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈਂ।
11.12.9
आत्मापराधादापन्नस्तत्किं भीमं जिघांससि ।
तस्मात्संयच्छ कोपं त्वं स्वमनुस्मृत्य दुष्कृतम् ॥ ११.१२.९ ॥
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਭੀਮ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ।
11.12.10
यस्तु तां स्पर्धया क्षुद्रः पाञ्चालीमानयत्समाम् ।
स हतो भीमसेनेन वैरं प्रतिजिहीर्षता ॥ ११.१२.१० ॥
ਜਿਸ ਨੀਚ ਨੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਪਾਂਚਾਲੀ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੈਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
11.12.11
आत्मनोऽतिक्रमं पश्य पुंत्रस्य च दुरात्मनः ।
यदनागसि पाण्डूनां परित्यागस्त्वया कृतः ॥ ११.१२.११ ॥
ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਵੇਖ; ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
11.12.12
एवमुक्तः स कृष्णेन सर्वं सत्यं जनाधिप ।
उवाच देवकीपुत्रं धृतराष्ट्रो महीपतिः ॥ ११.१२.१२ ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸੱਚ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹੀਪਤੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਦੇਵਕੀਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
11.12.13
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि माधव ।
पुत्रस्नेहस्तु बलवान्धर्मान्मां समचालयत् ॥ ११.१२.१३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮਾਧਵ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਇਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਪਰ ਪੁੱਤਰ-ਪਿਆਰ ਬਲਵਾਨ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ।
11.12.14
दिष्ट्या तु पुरुषव्याघ्रो बलवान्सत्यक्त्रिमः ।
त्वद्गुप्तो नागमत्कृष्ण भीमो बाह्वन्तरं मम ॥ ११.१२.१४ ॥
ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਬਲਵਾਨ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭੀਮ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
11.12.15
इदानीं त्वहमव्यग्रो गतमन्युर्गतज्वरः ।
मध्यमं पाण्डवं वीरं स्पष्टुमिच्छामि माधव ॥ ११.१२.१५ ॥
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ, ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਮੈਂ ਮੱਧਮ ਪਾਂਡਵ ਵੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
11.12.16
हतेषु पारथिवेन्द्रेषु पुत्रेषु निहतेषु च ।
पाण्डुपुत्रेषु मे धर्मः प्रीतिश्चाप्यवतिष्ठते ॥ ११.१२.१६ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਕਾਇਮ ਹੈ।
11.12.17
ततः स भीमं च धनञ्जयं च ।
माद्याश्च पुत्रौ पुरुषप्रवीरौ।
पस्पर्श गात्रैः प्ररुदन्सुगात्रा… ।
नाश्वास्य कल्याणमुवाच चैनान् ॥ ११.१२.१७ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਭੀਮ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਖ-ਵੀਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ; ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ… ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਕਹੇ।