महाभारत · अध्याय 11.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.13.1
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातास्ततस्ते कुरुपुङ्गवाः ।
अभ्ययुर्भ्रातरः सर्वे गान्धारीं सहकेशवाः ॥ ११.१३.१ ॥
धृतराष्ट्राची अनुज्ञा मिळाल्यावर ते कुरुश्रेष्ठ बंधू सर्व केशवासह गांधारीजवळ आले.
11.13.2
ततो ज्ञात्वा हतामित्रं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
गान्धारी पुत्रशोकार्ता शप्तुमैच्छदनिन्दिता ॥ ११.१३.२ ॥
शत्रू मारले गेले हे जाणून, पुत्रशोकाने पीडित निर्दोष गांधारीने धर्मराज युधिष्ठिराला शाप देण्याची इच्छा केली.
11.13.3
तस्याः पापमभिप्रायं विदित्वा पाण्डवान्प्रति ।
ऋषिर्गन्धवतीपुत्रः प्रागेव समबुध्यत ॥ ११.१३.३ ॥
पांडवांबद्दलचा तिचा पापी हेतू जाणून गन्धवतीपुत्र ऋषींनी तो आधीच ओळखला.
11.13.4
स गङ्गायामुपस्पृश्य ब्रह्मर्षिः प्रयतः शुचिः ।
तं देशमुपसंपेदे पाराशर्यो मनोजवः ॥ ११.१३.४ ॥
ते ब्रह्मर्षी, पराशरपुत्र, मनासारख्या वेगाने चालणारे, गंगेत आचमन करून संयमी व शुचिर्भूत होऊन त्या स्थळी गेले.
11.13.5
दिव्येन चक्षुषा ज्ञात्वा मनसाऽनुद्धतेन च ।
सर्वप्राणभृतां भावं सततं स तु बृध्यति ॥ ११.१३.५ ॥
दिव्य दृष्टीने आणि शांत, अविचल मनाने जाणून ते सर्व प्राण्यांचा भाव सतत जाणतात.
11.13.6
स स्नुषामब्रवीत्काले कल्याणानि महातपाः ।
शापकालमवाक्षिप्य शमकालमुदीरयन् ॥ ११.१३.६ ॥
ते महातपस्वी शापाचा काळ बाजूला ठेवून शांतीचा काळ जाहीर करीत योग्य वेळी सुनेला कल्याणकारी शब्द बोलले.
11.13.7
न कोपः पाण्डवे कार्यो गान्धारि शममाप्नुहि ।
रजो निगृह्यतां चैव शृणु चेदं वचो मम ॥ ११.१३.७ ॥
हे गांधारी, पांडवांवर क्रोध करू नकोस; शांती प्राप्त कर. मनातील रज रोख आणि माझे हे वचन ऐक.
11.13.8
पुरोक्ता युद्धकाले त्वं पुत्रेण जयमिच्छता ।
जयमाशास्व मे मातर्युध्यमानस्य शत्रुभिः ॥ ११.१३.८ ॥
युद्धकाळी विजयाची इच्छा करणाऱ्या तुझ्या पुत्राने पूर्वी तुला सांगितले होते: हे माते, शत्रूंशी लढणाऱ्या माझ्यासाठी विजयाची आशा धर.
11.13.9
सा तथा याच्यमाना त्वं युद्धकाले जयैषिणा ।
उक्तवत्यसि कल्याणि यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ११.१३.९ ॥
हे कल्याणी, युद्धकाळी विजयाची इच्छा करणाऱ्या पुत्राने असे विचारले असता तू म्हणालीस: जिथे धर्म तिथे जय.
11.13.10
वाचाऽप्यतीते मा क्रोधे मनः कुरु यशस्विनि ।
स्मरामि भाषमाणां हि त्वामहं सत्यवादिनीम् ॥ ११.१३.१० ॥
हे यशस्विनी, वाचेनेही उल्लंघन झालेल्या क्रोधात मन ठेवू नकोस. सत्य बोलणारी म्हणून मी तुला स्मरतो.
11.13.11
विग्रहे तुमुले राज्ञां गत्वा परमसंशयम् ।
जितं पाण्डुसुतैर्युद्धे नूनं धर्मस्ततोऽधिकः ॥ ११.१३.११ ॥
राजांच्या त्या भयंकर, कोलाहलपूर्ण संग्रामात, परम संशयाला पोहोचून पांडूच्या पुत्रांनी युद्धात जय मिळवला; निश्चितच धर्म त्याहून श्रेष्ठ आहे.
11.13.12
क्षमाशीला पुरा भूत्वा साऽद्य न क्षमसे कथम् ।
अधर्मे जहि धर्मज्ञे यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ११.१३.१२ ॥
पूर्वी क्षमाशील असलेली तू आज का क्षमा करत नाहीस? हे धर्मज्ञे, अधर्माचा त्याग कर; जिथे धर्म तिथे जय.
11.13.13
सा त्वं धर्मं परिस्मृत्य वाचं चोक्तां मनस्विनी ।
कोपं संयच्छ गान्धारि पाण्डवेषु सुतेषु ते ॥ ११.१३.१३ ॥
मनस्विनी, तू धर्माचे पूर्ण स्मरण करून आणि तू बोललेले शब्द आठवून, हे गांधारी, पांडवांवरील आणि तुझ्या पुत्रांवरील क्रोध आवर.
11.13.14
भगवन्नाभ्यसूयामि नैतानिच्छामि नश्यतः ।
पुत्रशोकेन तु बलान्मनो विह्वलतीव मे ॥ ११.१३.१४ ॥
हे भगवन्, मी यांच्याबद्दल द्वेष बाळगत नाही, आणि हे नष्ट व्हावेत अशीही इच्छा करत नाही. पुत्रशोकाने बळेच माझे मन विव्हळ झाले आहे.
11.13.15
यथैव कुन्त्या कौन्तेया रक्षितव्यास्तथा मया ।
तथैव धृतराष्ट्रेण रक्षितव्या यथा त्वया ॥ ११.१३.१५ ॥
कुंतीने कौंतेयांचे रक्षण करावे तसे माझ्याकडूनही त्यांचे रक्षण व्हावे; तसेच धृतराष्ट्राकडूनही, जसे तुझ्याकडून रक्षण व्हायला हवे.
11.13.16
दुःशासनापराधेन शकुनेः सौबलस्य च ।
कर्णदुर्योधनाभ्यां च कृतोऽयं कृरुसंक्षयः ॥ ११.१३.१६ ॥
दुःशासनाच्या अपराधामुळे, शकुनीच्या व सुबलपुत्राच्या, तसेच कर्ण आणि दुर्योधनामुळे हा कुरुक्षय घडवून आणला गेला.
11.13.17
नापराध्यति बीभत्सुर्न च पार्थो वृकोदरः ।
नकुलः सदेवश्च नैव राजा युधिष्ठिरः ॥ ११.१३.१७ ॥
बीभत्सु (अर्जुन) अपराध करत नाही, पार्थ आणि वृकोदर (भीम) अपराध करत नाहीत; नकुल व सहदेव, आणि राजा युधिष्ठिरही अपराध करत नाही.
11.13.18
युध्यमाना हि कौरव्याः कृतमामाः परस्परम् ।
निहताः सहिताश्चान्यैस्तत्र नास्त्यप्रियं मम ॥ ११.१३.१८ ॥
युद्ध करताना कौरवांनी एकमेकांना घायाळ करून ठार केले, आणि इतरांसह मिळूनही ते मारले गेले; त्यात माझ्यासाठी अप्रिय असे काही नाही.
11.13.19
किं तु कर्माकरोद्भीमो वासुदेवस्य पश्यतः ।
दुर्योधनं समाहूय गदायुर्द्ध महामनाः ॥ ११.१३.१९ ॥
पण वासुदेवांच्या देखत महामना भीमाने काय केले? दुर्योधनाला आव्हान देऊन त्याने गदायुद्ध केले.
11.13.20
शिक्षयाऽभ्यधिकं ज्ञात्वा चरन्तं बहुधा रणे ।
अधो नाभ्याः प्रहृतवांस्तन्मे कोपमवर्धयत् ॥ ११.१३.२० ॥
युद्धात अनेक प्रकारे संचार करणारा तो कौशल्यात श्रेष्ठ आहे हे जाणूनही त्याने नाभीखाली प्रहार केला; त्यामुळे माझा क्रोध वाढला.
11.13.21
कथं नु धर्मं धर्मज्ञाः समुद्दिष्टं महात्मभिः ।
त्यजेयुराहवे शूराः प्राणहेतोः कथञ्चनः ॥ ११.१३.२१ ॥
धर्म जाणणारे शूर महात्म्यांनी उपदेशिलेला धर्म युद्धात प्राणरक्षणासाठी कसा काय सोडतील?