ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 11.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.13.1
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातास्ततस्ते कुरुपुङ्गवाः ।
अभ्ययुर्भ्रातरः सर्वे गान्धारीं सहकेशवाः ॥ ११.१३.१ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਰਾ ਸਭ ਕੇਸ਼ਵ ਨਾਲ ਗਾਂਧਾਰੀ ਕੋਲ ਆਏ।
11.13.2
ततो ज्ञात्वा हतामित्रं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
गान्धारी पुत्रशोकार्ता शप्तुमैच्छदनिन्दिता ॥ ११.१३.२ ॥
ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਣ ਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
11.13.3
तस्याः पापमभिप्रायं विदित्वा पाण्डवान्प्रति ।
ऋषिर्गन्धवतीपुत्रः प्रागेव समबुध्यत ॥ ११.१३.३ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦਾ ਪਾਪੀ ਇਰਾਦਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਗੰਧਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਂਪ ਲਿਆ।
11.13.4
स गङ्गायामुपस्पृश्य ब्रह्मर्षिः प्रयतः शुचिः ।
तं देशमुपसंपेदे पाराशर्यो मनोजवः ॥ ११.१३.४ ॥
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਨ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲਾ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਸੰਜਮੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਗਏ।
11.13.5
दिव्येन चक्षुषा ज्ञात्वा मनसाऽनुद्धतेन च ।
सर्वप्राणभृतां भावं सततं स तु बृध्यति ॥ ११.१३.५ ॥
ਦਿਵ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਅਚੰਚਲ ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
11.13.6
स स्नुषामब्रवीत्काले कल्याणानि महातपाः ।
शापकालमवाक्षिप्य शमकालमुदीरयन् ॥ ११.१३.६ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਸਰਾਪ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਐਲਾਨਦਿਆਂ, ਢੁਕਵੇਂ ਸਮੇਂ ਨੂੰ਼ਹ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਬਚਨ ਆਖੇ।
11.13.7
न कोपः पाण्डवे कार्यो गान्धारि शममाप्नुहि ।
रजो निगृह्यतां चैव शृणु चेदं वचो मम ॥ ११.१३.७ ॥
ਹੇ ਗਾਂਧਾਰੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ। ਮਨ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ।
11.13.8
पुरोक्ता युद्धकाले त्वं पुत्रेण जयमिच्छता ।
जयमाशास्व मे मातर्युध्यमानस्य शत्रुभिः ॥ ११.१३.८ ॥
ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ: ਹੇ ਮਾਤਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਿੱਤ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰ।
11.13.9
सा तथा याच्यमाना त्वं युद्धकाले जयैषिणा ।
उक्तवत्यसि कल्याणि यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ११.१३.९ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਿੱਤ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਗੇ ਜਾਣ ਤੇ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ: ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜਿੱਤ ਹੈ।
11.13.10
वाचाऽप्यतीते मा क्रोधे मनः कुरु यशस्विनि ।
स्मरामि भाषमाणां हि त्वामहं सत्यवादिनीम् ॥ ११.१३.१० ॥
ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ, ਬੋਲ ਨਾਲ ਵੀ ਹੱਦ ਟੱਪ ਗਏ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਾ ਲਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
11.13.11
विग्रहे तुमुले राज्ञां गत्वा परमसंशयम् ।
जितं पाण्डुसुतैर्युद्धे नूनं धर्मस्ततोऽधिकः ॥ ११.१३.११ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰੌਲੇ ਭਰੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਸੰਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪਾਈ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਧਰਮ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
11.13.12
क्षमाशीला पुरा भूत्वा साऽद्य न क्षमसे कथम् ।
अधर्मे जहि धर्मज्ञे यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ११.१३.१२ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਖਿਮਾਸ਼ੀਲ ਰਹੀ ਤੂੰ ਅੱਜ ਕਿਉਂ ਖਿਮਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ? ਹੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ; ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜਿੱਤ ਹੈ।
11.13.13
सा त्वं धर्मं परिस्मृत्य वाचं चोक्तां मनस्विनी ।
कोपं संयच्छ गान्धारि पाण्डवेषु सुतेषु ते ॥ ११.१३.१३ ॥
ਮਨਸਵਿਨੀ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਹੇ ਬੋਲ ਚੇਤੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਗਾਂਧਾਰੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਰੋਕ।
11.13.14
भगवन्नाभ्यसूयामि नैतानिच्छामि नश्यतः ।
पुत्रशोकेन तु बलान्मनो विह्वलतीव मे ॥ ११.१३.१४ ॥
ਹੇ ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
11.13.15
यथैव कुन्त्या कौन्तेया रक्षितव्यास्तथा मया ।
तथैव धृतराष्ट्रेण रक्षितव्या यथा त्वया ॥ ११.१३.१५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਕੁੰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੌਂਤੇਯਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ।
11.13.16
दुःशासनापराधेन शकुनेः सौबलस्य च ।
कर्णदुर्योधनाभ्यां च कृतोऽयं कृरुसंक्षयः ॥ ११.१३.१६ ॥
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਅਤੇ ਸੁਬਲ-ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕਰਨ ਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ।
11.13.17
नापराध्यति बीभत्सुर्न च पार्थो वृकोदरः ।
नकुलः सदेवश्च नैव राजा युधिष्ठिरः ॥ ११.१३.१७ ॥
ਬੀਭਤਸੁ (ਅਰਜੁਨ) ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਾਰਥ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਵੀ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਵੀ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
11.13.18
युध्यमाना हि कौरव्याः कृतमामाः परस्परम् ।
निहताः सहिताश्चान्यैस्तत्र नास्त्यप्रियं मम ॥ ११.१३.१८ ॥
ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਕੌਰਵ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
11.13.19
किं तु कर्माकरोद्भीमो वासुदेवस्य पश्यतः ।
दुर्योधनं समाहूय गदायुर्द्ध महामनाः ॥ ११.१३.१९ ॥
ਪਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਮਹਾਮਨਾ ਭੀਮ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
11.13.20
शिक्षयाऽभ्यधिकं ज्ञात्वा चरन्तं बहुधा रणे ।
अधो नाभ्याः प्रहृतवांस्तन्मे कोपमवर्धयत् ॥ ११.१३.२० ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਰਦੇ ਉਸਨੂੰ ਹੁਨਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸਨੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।
11.13.21
कथं नु धर्मं धर्मज्ञाः समुद्दिष्टं महात्मभिः ।
त्यजेयुराहवे शूराः प्राणहेतोः कथञ्चनः ॥ ११.१३.२१ ॥
ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ?