મહાભારત · અધ્યાય 11.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.14.1
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या भीमसेनोऽथ भीतवत् ।
गान्धारीं प्रत्युवाचेदं वचः सानुनयं तदा ॥ ११.१४.१ ॥
તેનું તે વચન સાંભળીને ભીમસેન ત્યારે જાણે ડરેલા હોય તેમ ગાંધારીને વિનયપૂર્વક આ વચન બોલ્યા.
11.14.2
अधर्मो यदि वा धर्मस्त्रासात्तत्र मया कृतः ।
आत्मानं त्रातुकामेन तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ ११.१४.२ ॥
તે અધર્મ હોય કે ધર્મ, ત્યાં ભયથી મારા વડે કરાયું; પોતાને બચાવવાની ઇચ્છાથી. તે તમે મને ક્ષમા કરો.
11.14.3
न हि युद्धेन पुत्रस्ते धर्मेण स महाबलः ।
दुःशक्यः केनचिद्धर्तुमतो विषममाचरम् ॥ ११.१४.३ ॥
તમારો પુત્ર યુદ્ધથી કે ધર્મથી જીતી શકાય તેમ ન હતો; તે મહાબલીને કોઈથી હરાવવો કઠિન હતો; તેથી મેં વિષમ આચરણ કર્યું.
11.14.4
अधर्मेण जितः पूर्वं तेन चापि युधिष्ठिरः ।
निकृताश्च सदैव स्म तो विषममाचरम् ॥ ११.१४.४ ॥
પહેલાં તેણે અધર્મથી યુધિષ્ઠિરને પણ જીત્યા હતા; તેઓ હંમેશાં છેતરાયેલા હતા; તેથી મેં વિષમ આચરણ કર્યું.
11.14.5
सैन्यस्यैकोऽवशिष्टोऽयं गदायुद्धे च वीर्यवान् ।
न त्यक्ष्यति हृतं राज्यमिति वै तत्कृतं मया ॥ ११.१४.५ ॥
સૈન્યમાં આ એક જ બચ્યો છે, અને ગદાયુદ્ધમાં તે પરાક્રમી છે; છીનવેલું રાજ્ય તે છોડશે નહીં, તેથી મેં તે કર્યું.
11.14.6
एकपत्नीं च पाश्चालीमेकवस्त्रां रजस्वलाम् ।
भवत्या विदितं सर्वमुक्तवान्यत्सुतस्तव ॥ ११.१४.६ ॥
એક પતિવાળી પાંચાલીને, એક જ વસ્ત્રમાં, રજસ્વલા હોવા છતાં, તમારા પુત્રે જે કહ્યું તે બધું તમને ખબર છે.
11.14.7
सुयोधनं त्वसंहृत्य न शक्या भूः ससागरा ।
केवला भोक्तुमस्माभिरतश्चैतत्कृतं मया ॥ ११.१४.७ ॥
સુયોધનનો સંહાર કર્યા વિના સાગરો સહિતની આ પૃથ્વી અમારાથી એકલા ભોગવી શકાય તેમ નહોતી; તેથી મેં આ કર્યું.
11.14.8
तच्चाप्यप्रियमस्माकं पुत्रस्ते समुपाचरत् ।
द्रौपद्या यत्सभामध्ये सव्यमूरुमदर्शयत् ॥ ११.१४.८ ॥
તમારા પુત્રે અમારા પ્રત્યે તે અપ્રિય કાર્ય પણ કર્યું; સભાની વચ્ચે દ્રૌપદીને તેણે પોતાની ડાબી જાંઘ બતાવી.
11.14.9
तत्रैव वध्यः सोऽस्माकं दुराचारोऽप्ब ते सुतः ।
धर्मराजाज्ञया चैव स्थिताः स्म समये पुरा ॥ ११.१४.९ ॥
ત્યાં જ તે દુરાચારી તમારા પુત્રનો અમારે વધ કરવો જોઈતો હતો; પરંતુ ધર્મરાજાની આજ્ઞાથી અને અગાઉના કરારથી અમે સ્થિર રહ્યા.
11.14.10
वैरमुद्दीपितं राज्ञि पुत्रेण तव यन्महत् ।
क्लेशिताश्च वने नित्यं तत एतत्कृतं मया ॥ ११.१४.१० ॥
હે રાણી, તમારા પુત્રે પ્રજ્વલિત કરેલા મહાન વૈરથી અને વનમાં અમને સતત પીડિત કરવાથી મેં આ કર્યું.
11.14.11
वैरस्यास्य गताः पारं हत्वा दुर्योधनं रणे ।
राज्यं युधिष्ठिरे प्राप्ते वयं च गतमन्यवः ॥ ११.१४.११ ॥
આ વૈરનો અંત અમે પાર કર્યો; રણમાં દુર્યોધનને મારીને યુધિષ્ઠિરને રાજ્ય મળ્યા પછી અમે ક્રોધરહિત થયા.
11.14.12
न तस्यैवं वधस्तात यं प्रशंससि मे सुतम् ।
कृतवांश्चापि तत्सर्वं यदिदं भाषसे मयि ॥ ११.१४.१२ ॥
હે વત્સ, જેની તું પ્રશંસા કરે છે તે મારા પુત્રનો વધ આ રીતે થયો નથી; તું મને જે કહે છે તે બધું તેણે પણ કર્યું હતું.
11.14.13
हताश्वे नकुले यत्तु वृषसेनेन भारत ।
अपिबः शोणितं सङ्ख्ये दुःशासनशरीरजम् ॥ ११.१४.१३ ॥
હે ભરતવંશી, વૃષસેને નકુલના ઘોડા મારી નાખ્યા ત્યારે તેં યુદ્ધમાં દુઃશાસનના શરીરમાંથી વહેલું લોહી પી લીધું.
11.14.14
सद्भिर्विगर्हितं घोरमनार्यजनसेवितम् ।
क्रूरं कर्माकृथास्तस्मात्तदयुक्तं वृकोदर ॥ ११.१४.१४ ॥
હે વૃકોદર, સજ્જનો નિંદેલું, ભયંકર, અનાર્યજનોએ સેવેલું, ક્રૂર કર્મ તેં કર્યું; તે અયોગ્ય હતું.
11.14.15
हताश्वं नकुलं दृष्ट्वा वृषसेनेन संयुगे ।
शत्रूणां तु प्रहृष्टानां त्रासः सञ्जनितो मया ॥ ११.१४.१५ ॥
યુદ્ધમાં વૃષસેને નકુલના ઘોડા મારેલા જોઈને, હર્ષિત શત્રુઓમાં મેં ભય ઉત્પન્ન કર્યો.
11.14.16
स प्रतिज्ञामकरवं पिबाम्यसृगरेरिति ।
रुधिरं नातिचक्राम दन्तोष्ठादम्ब मा शुचः ॥ ११.१४.१६ ॥
'શત્રુનું લોહી પીશ' એવી મેં પ્રતિજ્ઞા કરી હતી; તે લોહી મારા દાંત અને હોઠ વટાવી ગયું નહોતું. મા, શોક ન કર.
11.14.17
अन्यस्यापि न पातव्यं रुधिरं किंपुनः स्वकम् ।
यथैवात्मा तथा भ्राता विशेषो नास्ति कश्चन ॥ ११.१४.१७ ॥
બીજાનું લોહી પણ ન પીવું જોઈએ, પોતાના લોહીની તો શી વાત. જેવો પોતાનો આત્મા, તેવો જ ભાઈ; કોઈ ભેદ નથી.
11.14.18
वैवस्तितो हि तद्वेद यथावत्कुलनन्दिनि ।
मा कृथा हृदि तन्मातर्न तत्पीतं मयाऽनधे ॥ ११.१४.१८ ॥
હે કુલનંદિની, વૈવસ્વત (યમ) આ યથાર્થ જાણે છે. મા, તે મનમાં ન રાખ; હે નિષ્પાપ, તે લોહી મેં પીધું નથી.
11.14.19
केशपक्षपरामर्शे द्रौपद्या द्यूतकारिते ।
क्रोधाद्यदब्रवं चाहं तच्च मे हृदि वर्तते ॥ ११.१४.१९ ॥
દ્યૂતમાં દ્રૌપદીના વાળ પકડીને ખેંચ્યા ત્યારે ક્રોધમાં મેં જે કહ્યું હતું, તે હજી મારા હૃદયમાં છે.
11.14.20
क्षत्रधर्माच्च्युतो राज्ञि भवेयं शाश्वतीः समाः ।
प्रतिज्ञां तामनिस्तीर्य ततस्तत्कृतवानहम् ॥ ११.१४.२० ॥
રાણી, એ પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કર્યા વિના હું ક્ષત્રધર્મથી ચ્યુત થયો હોત તો શાશ્વત વર્ષો સુધી હું એમ જ રહ્યો હોત; તેથી મેં તે કર્યું.
11.14.21
अनिगृह्य पुरा पुत्रानस्मस्वनपकारिषु ।
न ममार्हसि कल्याणि दोषेण परिशङ्कितुम् ॥ ११.१४.२१ ॥
કલ્યાણી, અમે નિર્દોષ હતા ત્યારે તારા પુત્રોને પહેલાં રોકી ન શક્યા એ દોષ મારા પર મૂકવો તને શોભતું નથી.
11.14.22
वृद्धस्यास्य शतं पुत्रान्निघ्नंस्त्वमपराजितः ।
कस्मानाशेषयः कञ्चिद्येनाल्पमपराधितम् ॥ ११.१४.२२ ॥
આ વૃદ્ધના સો પુત્રોને મારવા છતાં તું અજેય રહ્યો; થોડો પણ અપરાધ કરનાર કોઈને તેં કેમ બાકી ન રાખ્યો?
11.14.23
सन्तानमावयोस्तात वृद्धयोर्हृतराज्ययोः ।
नाशेषयः कथं यष्टिमेकां वृद्धयुगस्य वै ॥ ११.१४.२३ ॥
હે તાત, રાજ્ય ગુમાવેલા અમે બે વૃદ્ધોની સંતતિને તેં એકેય બાકી કેમ ન રાખી? આ વૃદ્ધ દંપતી માટે એક લાકડી પણ કેમ ન રાખી?
11.14.24
शेषे ह्यवस्थिते तात पुत्राणामल्पकेऽपि च ।
मन्ददुःखं भवेदद्य यदि त्वं धर्ममाचरेः ॥ ११.१४.२४ ॥
હે તાત, જો તું ધર્મનું આચરણ કરતો અને મારા પુત્રોમાંથી થોડા પણ બાકી રહેતા, તો આજે આ દુઃખ ઓછું હોત.