મહાભારત · અધ્યાય 11.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.15.1
तमेवमुक्त्वा गान्धारी युधिष्ठिरमपृच्छत ।
क्व स राजेति सक्रोधा पुत्रपौत्रवधार्दिता ॥ ११.१५.१ ॥
આમ કહીને ગાંધારી, પુત્રો અને પૌત્રોના વધથી પીડિત થઈ, ક્રોધ સાથે યુધિષ્ઠિરને પૂછવા લાગી, "તે રાજા ક્યાં છે?"
11.15.2
तामभ्यगच्छत्कौन्तेयो वेपमानः कृताञ्जलिः ।
युधिष्ठिरस्तु गान्धारीं मधुरं वाक्यमब्रवीत् ॥ ११.१५.२ ॥
કંપતા, હાથ જોડીને કુંતીપુત્ર તેની પાસે ગયો. યુધિષ્ઠિરે ગાંધારીને મધુર વચનો કહ્યાં.
11.15.3
पुत्रहन्ता नृशंसोऽहं तव देवि युधिष्ठिरः ।
शापार्हः पृथिवीनाशे हेतुभूतः शपस्व माम् ॥ ११.१५.३ ॥
હે દેવી, તારા પુત્રોનો હત્યારો, ક્રૂર યુધિષ્ઠિર હું છું. પૃથ્વીના વિનાશનું કારણ બનેલો હું શાપને યોગ્ય છું; મને શાપ આપ.
11.15.4
नहि मे जीवितेनार्थो न राज्येन सुखेन वा ।
तादृशान्सुहृदो हत्वा प्रमूढस्य सुहृद्द्रुहः ॥ ११.१५.४ ॥
મારે જીવનથી, રાજ્યથી કે સુખથી કંઈ પ્રયોજન નથી; આવા મિત્રોને મારીને, મોહગ્રસ્ત અને મિત્રદ્રોહી હું.
11.15.5
तमेवंवादिनं भीतं सन्निकर्षागतं तदा ।
नोवाच किञ्चिद्गान्धारी निःश्वासपरमा नृप ॥ ११.१५.५ ॥
આમ બોલતા, ભયભીત થઈને નજીક આવેલા તેને ત્યારે ગાંધારીએ કંઈ કહ્યું નહિ; હે રાજન્, તે નિઃશ્વાસોમાં ડૂબેલી હતી.
11.15.6
तस्मावनतदेहस्य पादयोर्निपतिष्यतः ।
युधिष्ठिरस्य नृपतेर्धर्मज्ञा दीर्घदर्शिनी ॥ ११.१५.६ ॥
તેથી, શરીર નમાવીને, તેના ચરણોમાં પડવા તૈયાર થયેલા રાજા યુધિષ્ઠિરને, ધર્મજ્ઞ, દૂરદર્શી ગાંધારીએ (જોયો).
11.15.7
अङ्गुल्यग्राणि ददृशे देवी पट्टान्तरेण सा ।
ततः स कुनखीभूतो दर्शनीयनखो नृपः ॥ ११.१५.७ ॥
દેવીએ વસ્ત્રના અંતરમાંથી તેમના આંગળીઓના અગ્રભાગ જોયા. ત્યારે તે રાજાના નખ કુરૂપ થઈ ગયા હતા; પહેલાં તે સુંદર હતા.
11.15.8
तं दृष्ट्वा चार्जुनोऽगच्छद्वासुदेवस्य पृष्ठतः ॥ ११.१५.८ ॥
તેમને જોઈને અર્જુન વાસુદેવની પાછળ ગયો.
11.15.9
एवं सञ्चेष्टमानांस्तानितश्चेतश्च भारत ।
गान्धारी विगतक्रोधा सांत्वयामास मातृवत् ॥ ११.१५.९ ॥
હે ભારત, આ રીતે આમતેમ ફરતા તેમને ક્રોધરહિત ગાંધારીએ માતાની જેમ સાંત્વન આપ્યું.
11.15.10
ते पाण्डवा अनुज्ञाता मातरं वीतमत्सराः ।
अभ्यगच्छन्त सहिताः पृथां पृथुवलक्षसः ॥ ११.१५.१० ॥
અનુમતિ પામીને તે પાંડવો, ઈર્ષ્યારહિત અને વિશાળ છાતીવાળા, સાથે મળીને માતા પૃથા પાસે ગયા.
11.15.11
चिरस्य दृष्ट्वा पुत्रान्सा पुत्राधिभिरभिप्लुता ।
बाष्पमाहारयद्देवी वस्त्रेणावृत्य वै मुखम् ॥ ११.१५.११ ॥
લાંબા સમય પછી પુત્રોને જોઈને, પુત્રશોકથી ઘેરાયેલી તે દેવીએ વસ્ત્રથી મુખ ઢાંકીને આંસુ રોક્યાં.
11.15.12
ततो बाष्पं समुत्सृज्य सह पुत्रैस्तदा पृथा ।
अपश्यदेनाञ्शस्त्रौघैर्बहुधा परिविक्षतान् ॥ ११.१५.१२ ॥
પછી આંસુ વહાવીને, પુત્રો સાથે, ત્યારે પૃથાએ તેમને શસ્ત્રોના પ્રવાહથી અનેક રીતે ગંભીર ઘાયલ જોયા.
11.15.13
सा तानेकैकशः पुत्रान्संस्पृशन्ती पुनःपुनः ।
अन्वशोचत दुःखार्ता द्रौपदीं निहतात्मजाम्।
रुदन्तीमथ पाञ्चालीं ददर्श पतितां भुवि ॥ ११.१५.१३ ॥
તેણે તેમને એક પછી એક વારંવાર સ્પર્શ કરીને દુઃખથી પીડાતાં શોક કર્યો. પછી તેણે પુત્રો માર્યા ગયેલી દ્રૌપદીને જમીન પર પડીને રડતી જોઈ.
11.15.14
आर्ये पौत्रास्तु ते सर्वे सौभद्रसहिता गताः ।
न त्वां तेऽद्याभिगच्छन्ति चिरं दृष्ट्वा अनिन्दिते।
किन्नु राज्येन मे कार्यं विहीनायाः सुतैर्वरैः ॥ ११.१५.१४ ॥
હે આર્યે, તારા બધા પૌત્રો સૌભદ્ર સાથે ચાલ્યા ગયા છે. હે નિર્દોષે, તને આટલી વાર જોઈને પણ આજે તેઓ તારી પાસે આવતા નથી. શ્રેષ્ઠ પુત્રો વિનાની મને રાજ્યથી શું કામ?
11.15.15
तां समाश्वासयामास पृथा पृथललोचना ।
उत्थाप्याङ्केन सुदतीं रुदतीं शोककर्शिताम् ॥ ११.१५.१५ ॥
વિશાળ નેત્રોવાળી પૃથાએ રડતી અને શોકથી કૃશ થયેલી તે સુદંતીને ઉઠાવીને ખોળામાં લઈ આશ્વાસન આપ્યું.
11.15.16
तयैव सहिता चापि पुत्रैरनुगता पृथा ।
अभ्यगच्छत गान्धारीमार्तामार्ततरा स्वयम् ॥ ११.१५.१६ ॥
તેની સાથે અને પુત્રો સાથે અનુસરતી પૃથા પોતે વધુ દુઃખી થઈને દુઃખી ગાંધારી પાસે ગઈ.
11.15.17
तामुवाचाथ गान्धारी सह कुन्त्या यशस्विनीम् ।
मैवं पुत्रीति शोकार्ता पश्य मामपि दुःखितां ॥ ११.१५.१७ ॥
ત્યારે શોકથી પીડાતી ગાંધારીએ યશસ્વિની કુંતીને કહ્યું, "હે પુત્રી, આમ ન કર; દુઃખી એવી મને પણ જો."
11.15.18
मन्ये लोकविनाशोऽयं कालपर्यायनोदितः ।
अवश्यभावी सम्प्राप्तः स्वभावाद्रोमहर्षणः ॥ ११.१५.१८ ॥
હું માનું છું કે આ લોકવિનાશ કાળચક્રની પ્રેરણાથી આવ્યો છે. આ અનિવાર્ય હતો અને સ્વભાવથી રોમાંચક છે.
11.15.19
इदं तत्समनुप्राप्तं विदुरस्य वचो महत् ।
असिद्धानुनये कृष्णे यदुवाच महामतिः ॥ ११.१५.१९ ॥
કૃષ્ણ સાથે સમાધાન ન થયું ત્યારે મહામતિ વિદુરે જે મહાન વચન કહ્યું હતું, તેનું ફળ હવે સંપૂર્ણપણે આવી પહોંચ્યું છે.
11.15.20
तस्मिन्नपरिहार्येऽर्थे व्यतीते च विशेषतः ।
मा शुचो न हि शोच्यास्ते सङ्ग्रामे निधनं गताः ॥ ११.१५.२० ॥
તે અનિવાર્ય બાબત વીતી ગયા પછી, ખાસ કરીને શોક ન કર; જેઓ યુદ્ધમાં મૃત્યુ પામ્યા તેઓ શોક કરવા યોગ્ય નથી.
11.15.21
यथैवाहं तथैव त्वं को वामाश्वासयिष्यति ।
ममैव ह्यपराधेन कुलमग्र्यं विनाशितम् ॥ ११.१५.२१ ॥
હું જેવો છું, તેવો જ તું પણ છે; તમને બંનેને કોણ આશ્વાસન આપશે? મારા જ અપરાધથી શ્રેષ્ઠ કુળ નાશ પામ્યું.