มหาภารตะ · อัธยายะ 11.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.15.1
तमेवमुक्त्वा गान्धारी युधिष्ठिरमपृच्छत ।
क्व स राजेति सक्रोधा पुत्रपौत्रवधार्दिता ॥ ११.१५.१ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้กับพระองค์แล้ว นางคานธารีผู้ถูกความเศร้าจากการสังหารบุตรและหลานทรมาน ด้วยความโกรธจึงทูลถามยุธิษฐิระว่า "กษัตริย์องค์นั้นอยู่ที่ไหน"
11.15.2
तामभ्यगच्छत्कौन्तेयो वेपमानः कृताञ्जलिः ।
युधिष्ठिरस्तु गान्धारीं मधुरं वाक्यमब्रवीत् ॥ ११.१५.२ ॥
พระโอรสของนางกุนตีตัวสั่นเทา ประนมมือ เข้าไปหานางคานธารี ยุธิษฐิระจึงกล่าวถ้อยคำอันอ่อนหวานต่อนางคานธารี
11.15.3
पुत्रहन्ता नृशंसोऽहं तव देवि युधिष्ठिरः ।
शापार्हः पृथिवीनाशे हेतुभूतः शपस्व माम् ॥ ११.१५.३ ॥
ข้าแต่เทวี ข้าพเจ้า ยุธิษฐิระ เป็นผู้สังหารบุตรของพระนางอย่างโหดร้าย เป็นต้นเหตุแห่งความพินาศของแผ่นดิน ข้าพเจ้าสมควรได้รับคำสาป ขอพระนางโปรดสาปข้าพเจ้าเถิด
11.15.4
नहि मे जीवितेनार्थो न राज्येन सुखेन वा ।
तादृशान्सुहृदो हत्वा प्रमूढस्य सुहृद्द्रुहः ॥ ११.१५.४ ॥
ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาชีวิต ไม่ปรารถนาอาณาจักรหรือความสุขใด ๆ เพราะข้าพเจ้าผู้หลงผิดได้สังหารสหายเช่นนั้น และทรยศต่อมิตรสหายของตน
11.15.5
तमेवंवादिनं भीतं सन्निकर्षागतं तदा ।
नोवाच किञ्चिद्गान्धारी निःश्वासपरमा नृप ॥ ११.१५.५ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อนางคานธารีเห็นยุธิษฐิระกล่าวดังนั้นด้วยความหวาดกลัวและเข้ามาใกล้ นางก็มิได้กล่าวสิ่งใดเลย นางได้แต่ถอนหายใจยาวอยู่ในความทุกข์
11.15.6
तस्मावनतदेहस्य पादयोर्निपतिष्यतः ।
युधिष्ठिरस्य नृपतेर्धर्मज्ञा दीर्घदर्शिनी ॥ ११.१५.६ ॥
เพราะนางคานธารีผู้รู้ธรรมและมีวิสัยทัศน์อันไกล ได้เห็นพระเจ้ายุธิษฐิระกำลังก้มกายลงและกำลังจะทรุดลงแทบพระบาทของนาง
11.15.7
अङ्गुल्यग्राणि ददृशे देवी पट्टान्तरेण सा ।
ततः स कुनखीभूतो दर्शनीयनखो नृपः ॥ ११.१५.७ ॥
นางมองเห็นปลายนิ้วของพระยุธิษฐิระผ่านช่องว่างของผ้าคลุม เล็บของพระราชาซึ่งเคยงดงามน่าชม บัดนี้กลับกลายเป็นเล็บที่ขรุขระ
11.15.8
तं दृष्ट्वा चार्जुनोऽगच्छद्वासुदेवस्य पृष्ठतः ॥ ११.१५.८ ॥
เมื่อเห็นยุธิษฐิระเช่นนั้น อรชุนก็ไปยืนอยู่หลังพระวาสุเทพ
11.15.9
एवं सञ्चेष्टमानांस्तानितश्चेतश्च भारत ।
गान्धारी विगतक्रोधा सांत्वयामास मातृवत् ॥ ११.१५.९ ॥
ข้าแต่ภารตะ นางคานธารีผู้ปราศจากความโกรธ ได้ปลอบโยนพวกเขาที่กำลังเคลื่อนไหวไปมาอย่างสับสน ดุจมารดาปลอบโยนบุตร
11.15.10
ते पाण्डवा अनुज्ञाता मातरं वीतमत्सराः ।
अभ्यगच्छन्त सहिताः पृथां पृथुवलक्षसः ॥ ११.१५.१० ॥
เมื่อได้รับอนุญาตแล้ว พวกปาณฑพผู้ปราศจากความริษยาและมีอกกว้าง ต่างพากันไปหามารดาของตนคือนางปฤถาพร้อมกัน
11.15.11
चिरस्य दृष्ट्वा पुत्रान्सा पुत्राधिभिरभिप्लुता ।
बाष्पमाहारयद्देवी वस्त्रेणावृत्य वै मुखम् ॥ ११.१५.११ ॥
เมื่อได้เห็นบุตรทั้งหลายหลังจากผ่านไปนาน นางปฤถาผู้ถูกความเศร้าโศกถึงบุตรท่วมท้น ได้ใช้ผ้าปิดหน้าและกลั้นน้ำตาไว้
11.15.12
ततो बाष्पं समुत्सृज्य सह पुत्रैस्तदा पृथा ।
अपश्यदेनाञ्शस्त्रौघैर्बहुधा परिविक्षतान् ॥ ११.१५.१२ ॥
จากนั้น นางปฤถาปล่อยให้น้ำตาไหลออกมา พร้อมกับบุตรทั้งหลาย ได้เห็นพวกเขาบาดเจ็บสาหัสในหลายแห่งจากอาวุธที่พุ่งเข้ามาดังห่าฝน
11.15.13
सा तानेकैकशः पुत्रान्संस्पृशन्ती पुनःपुनः ।
अन्वशोचत दुःखार्ता द्रौपदीं निहतात्मजाम्।
रुदन्तीमथ पाञ्चालीं ददर्श पतितां भुवि ॥ ११.१५.१३ ॥
นางลูบคลำบุตรทีละคนซ้ำแล้วซ้ำเล่า พลางคร่ำครวญด้วยความทุกข์ระทม จากนั้นได้เห็นเทราปทีผู้สูญเสียบุตร นอนล้มอยู่บนพื้นดินพลางร่ำไห้
11.15.14
आर्ये पौत्रास्तु ते सर्वे सौभद्रसहिता गताः ।
न त्वां तेऽद्याभिगच्छन्ति चिरं दृष्ट्वा अनिन्दिते।
किन्नु राज्येन मे कार्यं विहीनायाः सुतैर्वरैः ॥ ११.१५.१४ ॥
ข้าแต่อารยา บรรดาหลานของท่านทั้งหมดได้ไปพร้อมกับเสาภัทร มิได้มาหาท่านในวันนี้เลย ทั้งที่ได้เห็นท่านมานาน ข้าแต่ผู้ไร้ตำหนิ เมื่อข้าพเจ้าสิ้นบุตรผู้ประเสริฐแล้ว อาณาจักรจะมีประโยชน์อันใดแก่ข้าพเจ้าเล่า
11.15.15
तां समाश्वासयामास पृथा पृथललोचना ।
उत्थाप्याङ्केन सुदतीं रुदतीं शोककर्शिताम् ॥ ११.१५.१५ ॥
นางปฤถาผู้มีดวงเนตรกว้างได้ปลอบโยนนาง ยกนางขึ้นมาวางบนตักแล้วปลอบโยนเทราปทีผู้มีฟันงาม ผู้กำลังร่ำไห้และซูบผอมด้วยความเศร้า
11.15.16
तयैव सहिता चापि पुत्रैरनुगता पृथा ।
अभ्यगच्छत गान्धारीमार्तामार्ततरा स्वयम् ॥ ११.१५.१६ ॥
นางปฤถาพร้อมด้วยเทราปที และมีบุตรตามไป ตัวนางเองก็ยิ่งเศร้าโศกกว่า จึงเข้าไปหานางคานธารีผู้โศกเศร้า
11.15.17
तामुवाचाथ गान्धारी सह कुन्त्या यशस्विनीम् ।
मैवं पुत्रीति शोकार्ता पश्य मामपि दुःखितां ॥ ११.१५.१७ ॥
จากนั้น นางคานธารีผู้โศกเศร้าได้กล่าวกับนางกุนตีผู้มีเกียรติว่า "ลูกสาวเอ๋ย อย่าทำเช่นนั้นเลย จงดูข้าผู้ทุกข์ระทมนี้ด้วยเถิด"
11.15.18
मन्ये लोकविनाशोऽयं कालपर्यायनोदितः ।
अवश्यभावी सम्प्राप्तः स्वभावाद्रोमहर्षणः ॥ ११.१५.१८ ॥
ข้าพเจ้าเห็นว่าความพินาศของโลกนี้เกิดขึ้นแล้ว ถูกผลักดันโดยวงจรแห่งกาลเวลา เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงมิได้ และโดยธรรมชาติของมันทำให้ขนลุกชูชัน
11.15.19
इदं तत्समनुप्राप्तं विदुरस्य वचो महत् ।
असिद्धानुनये कृष्णे यदुवाच महामतिः ॥ ११.१५.१९ ॥
ถ้อยคำอันยิ่งใหญ่ของวิทุระนี้ ซึ่งปราชญ์ผู้ฉลาดได้กล่าวไว้เมื่อการประนีประนอมกับพระกฤษณะล้มเหลว บัดนี้ได้มาถึงพวกเราเต็มที่แล้ว
11.15.20
तस्मिन्नपरिहार्येऽर्थे व्यतीते च विशेषतः ।
मा शुचो न हि शोच्यास्ते सङ्ग्रामे निधनं गताः ॥ ११.१५.२० ॥
เพราะเรื่องที่หลีกเลี่ยงมิได้นั้นได้ผ่านพ้นไปแล้ว โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อย่าโศกเศร้าเลย บรรดาผู้ที่ถึงแก่ความตายในสงครามนั้น ไม่ควรแก่การไว้ทุกข์
11.15.21
यथैवाहं तथैव त्वं को वामाश्वासयिष्यति ।
ममैव ह्यपराधेन कुलमग्र्यं विनाशितम् ॥ ११.१५.२१ ॥
ข้าพเจ้าเป็นฉันใด ท่านก็เป็นฉันนั้น ใครเล่าจะปลอบโยนพวกท่านได้ เพราะความผิดของข้าพเจ้าเพียงผู้เดียว วงศ์ตระกูลอันประเสริฐที่สุดจึงถูกทำลายลง