మహాభారతం · అధ్యాయం 11.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.15.1
तमेवमुक्त्वा गान्धारी युधिष्ठिरमपृच्छत ।
क्व स राजेति सक्रोधा पुत्रपौत्रवधार्दिता ॥ ११.१५.१ ॥
ఇలా చెప్పి గాంధారి, కుమారులు మనవళ్ల వధతో పీడితురాలై, కోపంతో యుధిష్ఠిరుణ్ణి అడిగింది: "ఆ రాజు ఎక్కడ?"
11.15.2
तामभ्यगच्छत्कौन्तेयो वेपमानः कृताञ्जलिः ।
युधिष्ठिरस्तु गान्धारीं मधुरं वाक्यमब्रवीत् ॥ ११.१५.२ ॥
వణుకుతూ, చేతులు జోడించి కుంతీపుత్రుడు ఆమె వద్దకు వెళ్లాడు. యుధిష్ఠిరుడు గాంధారితో మధురమైన మాటలు పలికాడు.
11.15.3
पुत्रहन्ता नृशंसोऽहं तव देवि युधिष्ठिरः ।
शापार्हः पृथिवीनाशे हेतुभूतः शपस्व माम् ॥ ११.१५.३ ॥
దేవీ, నీ కుమారులను చంపిన క్రూరుడను నేను, యుధిష్ఠిరుడను. భూమి నాశనానికి కారణమైన నేను శాపానికి అర్హుడను; నన్ను శపించు.
11.15.4
नहि मे जीवितेनार्थो न राज्येन सुखेन वा ।
तादृशान्सुहृदो हत्वा प्रमूढस्य सुहृद्द्रुहः ॥ ११.१५.४ ॥
నా జీవితంతో గానీ, రాజ్యంతో గానీ, సుఖంతో గానీ నాకు ప్రయోజనం లేదు; అటువంటి సుహృదులను చంపిన, మోహితుడనైన, మిత్రద్రోహినైన నేను.
11.15.5
तमेवंवादिनं भीतं सन्निकर्षागतं तदा ।
नोवाच किञ्चिद्गान्धारी निःश्वासपरमा नृप ॥ ११.१५.५ ॥
ఇలా మాట్లాడుతున్న, భయపడిన, దగ్గరకు వచ్చిన అతనితో గాంధారి ఏమీ మాట్లాడలేదు; ఓ రాజా, ఆమె నిట్టూర్పులలో మునిగి ఉండింది.
11.15.6
तस्मावनतदेहस्य पादयोर्निपतिष्यतः ।
युधिष्ठिरस्य नृपतेर्धर्मज्ञा दीर्घदर्शिनी ॥ ११.१५.६ ॥
అందువల్ల, శరీరం వంగి, ఆమె పాదాలపై పడబోతున్న యుధిష్ఠిర రాజును, ధర్మం తెలిసిన, దూరదృష్టి గల గాంధారి (చూసింది).
11.15.7
अङ्गुल्यग्राणि ददृशे देवी पट्टान्तरेण सा ।
ततः स कुनखीभूतो दर्शनीयनखो नृपः ॥ ११.१५.७ ॥
దేవి వస్త్రం మధ్య సందు ద్వారా వారి వేళ్ల కొనలను చూసింది. అప్పుడు ఆ రాజు గోళ్లు అందవిహీనంగా మారాయి; అవి మునుపు అందంగా ఉండినవి.
11.15.8
तं दृष्ट्वा चार्जुनोऽगच्छद्वासुदेवस्य पृष्ठतः ॥ ११.१५.८ ॥
అతన్ని చూసి అర్జునుడు వాసుదేవుని వెనుకకు వెళ్లాడు.
11.15.9
एवं सञ्चेष्टमानांस्तानितश्चेतश्च भारत ।
गान्धारी विगतक्रोधा सांत्वयामास मातृवत् ॥ ११.१५.९ ॥
భరతవంశీయుడా, ఇటు అటు తిరుగుతున్న వారిని కోపం లేని గాంధారి తల్లిలా ఓదార్చింది.
11.15.10
ते पाण्डवा अनुज्ञाता मातरं वीतमत्सराः ।
अभ्यगच्छन्त सहिताः पृथां पृथुवलक्षसः ॥ ११.१५.१० ॥
అనుమతి పొందిన ఆ పాండవులు, అసూయ లేనివారై, విశాల వక్షులై, కలిసి తల్లి పృథ వద్దకు వెళ్లారు.
11.15.11
चिरस्य दृष्ट्वा पुत्रान्सा पुत्राधिभिरभिप्लुता ।
बाष्पमाहारयद्देवी वस्त्रेणावृत्य वै मुखम् ॥ ११.१५.११ ॥
చాలా కాలం తర్వాత కుమారులను చూసి, కుమారుల దుఃఖంతో మునిగిన ఆ దేవి, వస్త్రంతో ముఖాన్ని కప్పుకొని కన్నీటిని ఆపుకుంది.
11.15.12
ततो बाष्पं समुत्सृज्य सह पुत्रैस्तदा पृथा ।
अपश्यदेनाञ्शस्त्रौघैर्बहुधा परिविक्षतान् ॥ ११.१५.१२ ॥
అప్పుడు కన్నీరు విడిచి, కుమారులతో కలిసి, పృథ వారు శస్త్రప్రవాహాలతో అనేక విధాలుగా తీవ్రంగా గాయపడి ఉండటం చూసింది.
11.15.13
सा तानेकैकशः पुत्रान्संस्पृशन्ती पुनःपुनः ।
अन्वशोचत दुःखार्ता द्रौपदीं निहतात्मजाम्।
रुदन्तीमथ पाञ्चालीं ददर्श पतितां भुवि ॥ ११.१५.१३ ॥
ఆమె వారిని ఒక్కొక్కరిగా మళ్ళీ మళ్ళీ తాకుతూ దుఃఖంతో పీడితురాలై విలపించింది. అప్పుడు కొడుకులు చంపబడిన ద్రౌపదిని నేలపై పడి ఏడుస్తూ చూసింది.
11.15.14
आर्ये पौत्रास्तु ते सर्वे सौभद्रसहिता गताः ।
न त्वां तेऽद्याभिगच्छन्ति चिरं दृष्ट्वा अनिन्दिते।
किन्नु राज्येन मे कार्यं विहीनायाः सुतैर्वरैः ॥ ११.१५.१४ ॥
ఆర్యే, నీ మనవలందరూ సౌభద్రునితో కలిసి వెళ్లిపోయారు. ఓ నిర్దోషీ, వారు ఇంతకాలం నిన్ను చూసినా ఈ రోజు నీ దగ్గరకు రావడం లేదు. ఉత్తమ కుమారులను కోల్పోయిన నాకు రాజ్యంతో ఏమి పని?
11.15.15
तां समाश्वासयामास पृथा पृथललोचना ।
उत्थाप्याङ्केन सुदतीं रुदतीं शोककर्शिताम् ॥ ११.१५.१५ ॥
విశాల నేత్రాలు గల పృథ, ఏడుస్తూ శోకంతో కృశించిన ఆ సుందర దంతాల ద్రౌపదిని లేవనెత్తి తన ఒడిలో కూర్చోబెట్టి ఓదార్చింది.
11.15.16
तयैव सहिता चापि पुत्रैरनुगता पृथा ।
अभ्यगच्छत गान्धारीमार्तामार्ततरा स्वयम् ॥ ११.१५.१६ ॥
ఆమెతో కలిసి, కుమారులతో అనుసరిస్తూ, పృథ స్వయంగా మరింత దుఃఖితురాలై, దుఃఖితురాలైన గాంధారి వద్దకు వెళ్లింది.
11.15.17
तामुवाचाथ गान्धारी सह कुन्त्या यशस्विनीम् ।
मैवं पुत्रीति शोकार्ता पश्य मामपि दुःखितां ॥ ११.१५.१७ ॥
అప్పుడు శోకపీడితురాలైన గాంధారి యశస్విని కుంతితో ఇలా అన్నది: "ఓ కుమార్తె, ఇలా చేయకు; దుఃఖితురాలనైన నన్ను కూడా చూడు."
11.15.18
मन्ये लोकविनाशोऽयं कालपर्यायनोदितः ।
अवश्यभावी सम्प्राप्तः स्वभावाद्रोमहर्षणः ॥ ११.१५.१८ ॥
ఈ లోకవినాశనం కాలచక్రపు ప్రేరణతో వచ్చినదని నేను భావిస్తున్నాను. ఇది అనివార్యమైనది; స్వభావరీత్యా రోమాంచం కలిగించేది.
11.15.19
इदं तत्समनुप्राप्तं विदुरस्य वचो महत् ।
असिद्धानुनये कृष्णे यदुवाच महामतिः ॥ ११.१५.१९ ॥
కృష్ణునితో రాజీ కుదరనప్పుడు మహామతి విదురుడు పలికిన ఆ గొప్ప మాటల ఫలితం ఇప్పుడు పూర్తిగా వచ్చి చేరింది.
11.15.20
तस्मिन्नपरिहार्येऽर्थे व्यतीते च विशेषतः ।
मा शुचो न हि शोच्यास्ते सङ्ग्रामे निधनं गताः ॥ ११.१५.२० ॥
ఆ అనివార్యమైన విషయం గడిచిపోయిన తర్వాత, ముఖ్యంగా, శోకించకు; యుద్ధంలో మరణించినవారు శోచనీయులు కారు.
11.15.21
यथैवाहं तथैव त्वं को वामाश्वासयिष्यति ।
ममैव ह्यपराधेन कुलमग्र्यं विनाशितम् ॥ ११.१५.२१ ॥
నేను ఎలా ఉన్నానో నువ్వూ అలాగే ఉన్నావు; మీ ఇద్దరినీ ఎవరు ఓదారుస్తారు? నా ఒక్కడి అపరాధం వల్లనే శ్రేష్ఠమైన కులం నాశనమైంది.