ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 11.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.16.1
एवमुक्त्वा तु गान्धारी कुरूणामवकर्तनम् ।
अपश्यत्तत्र तिष्ठन्ती सर्वं तत्र यथास्थितम् ॥ ११.१६.१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಗಾಂಧಾರಿ ಕುರುಗಳ ವಿನಾಶವನ್ನು, ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿದಳು.
11.16.2
पतिव्रता महाभागा समानव्रतचारिणी ।
उग्रेण तपसा युक्ता सततं सत्यवादिनी ॥ ११.१६.२ ॥
ಪತಿವ್ರತೆ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ, ಅದೇ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವಳು, ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವಳು, ಸದಾ ಸತ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಯುವವಳು.
11.16.3
वरदानेन कृष्णस्य महर्षेः पुण्यकर्मणः ।
दिव्यज्ञानबलोपेता विविधं पर्यदेवयत् ॥ ११.१६.३ ॥
ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಯಾದ ಮಹರ್ಷಿ ಕೃಷ್ಣನ (ವ್ಯಾಸರ) ವರದಿಂದ, ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದವಳಾಗಿ ಅವಳು ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲಪಿಸಿದಳು.
11.16.4
ददर्श सा बुद्धिमती दूरादपि यथाऽन्तिके ।
रणाजिरं तद्वीराणामद्भुतं रोमहर्षणम् ॥ ११.१६.४ ॥
ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತೆ ದೂರದಿಂದಲೂ ಹತ್ತಿರದಂತೆ ವೀರರ ಆ ರಣಭೂಮಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಳು; ಅದು ಅದ್ಭುತವೂ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು.
11.16.5
अस्थिकेशवसाकीर्णं शोणितौघपरिप्लुतम् ।
शरीरैर्बहुसाहस्रैर्विनिकीर्णं समन्ततः ॥ ११.१६.५ ॥
ಮೂಳೆ, ಕೂದಲು, ಕೊಬ್ಬುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ರಕ್ತದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಸಾವಿರಾರು ದೇಹಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚದುರಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತು.
11.16.6
गजाश्वरथयोधानामावृतं रुधिराविलैः ।
शरीरैरशिरस्कैश्च विदेहैश्च शिरोगणैः ॥ ११.१६.६ ॥
ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥ ಯೋಧರ ದೇಹಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ರಕ್ತದಿಂದ ಕೆಸರಾಗಿ, ತಲೆಯಿಲ್ಲದ ದೇಹಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹವಿಲ್ಲದ ತಲೆಗಳ ರಾಶಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
11.16.7
गजाश्वनरवीराणां निःसत्वैरभिसंवृतम् ।
सृगालवलगोमायुकङ्ककाकनिषेवितम् ॥ ११.१६.७ ॥
ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ವೀರ ಮನುಷ್ಯರ ಪ್ರಾಣರಹಿತ ದೇಹಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು, ನರಿಗಳು, ಹೈನಾಗಳು, ರಣಹದ್ದುಗಳು, ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು, ಕಾಗೆಗಳು ಅದನ್ನು ಮುತ್ತಿದ್ದವು.
11.16.8
रक्षसां पुरुषादाना मोदनं कुरराकुलम् ।
अशिवाभिः शिवाभिश्च नादितं गृध्रसेवितम् ॥ ११.१६.८ ॥
ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ನರಭಕ್ಷಕರು ಸಂತೋಷಿಸುವ ಸ್ಥಳ; ಕುರರ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು; ಅಶಿವ, ಶಿವ ನರಿಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವುದು; ರಣಹದ್ದುಗಳು ಮುತ್ತಿದ್ದವು.
11.16.9
ततो व्यासाभ्यनुज्ञातो धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
पाण्डुपुत्राश्च ते सर्वे युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥ ११.१६.९ ॥
ಆಗ ವ್ಯಾಸರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿದ ಪಾಂಡುವಿನ ಎಲ್ಲ ಪುತ್ರರು.
11.16.10
वासुदेवं पुरस्कृत्य हतबन्धुं च पार्थिवम् ।
कुरुस्त्रियः समादाय जग्मुरायोधनं प्रति ॥ ११.१६.१० ॥
ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿ, ಬಂಧುಗಳು ಹತರಾದ ರಾಜನನ್ನೂ ಕರೆದುಕೊಂಡು, ಕುರುಕುಲದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ರಣಭೂಮಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು.
11.16.11
समासाद्य कुरुक्षेत्रं ताः स्त्रियो निहतेश्वराः ।
अपश्यन्त हतांस्तत्र पुत्रान्भ्रातॄन्पितॄन्पतीन् ॥ ११.१६.११ ॥
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ತಲುಪಿದಾಗ, ಒಡೆಯರು ಹತರಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಅಲ್ಲಿ ಹತರಾದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಸಹೋದರರನ್ನು, ತಂದೆಗಳನ್ನು, ಪತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡರು.
11.16.12
क्रव्यादैर्भक्ष्यमाणांश्च गोमायुवलवायसैः ।
भूतैः पिशाचै रक्षोभिर्विविधैश्च निशाचरैः ॥ ११.१६.१२ ॥
ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ನರಿಗಳು, ಹೈನಾಗಳು, ಕಾಗೆಗಳಿಂದ ತಿನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಶವಗಳನ್ನು; ಭೂತ, ಪಿಶಾಚ, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರಾತ್ರಿಚರರಿಂದ.
11.16.13
रुद्राक्रीडनिभं दृष्ट्वा तदा विशसनं स्त्रियः ।
कुरर्य इव शोकार्ता विक्रोशन्त्यो निपेतिरे ॥ ११.१६.१३ ॥
ರುದ್ರನ ಕ್ರೀಡೆಯಂತಿದ್ದ ಆ ಸಂಹಾರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕುರರಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಅಳುತ್ತಾ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದರು.
11.16.14
अदृष्टपूर्वं पशन्त्यो दुःखार्ता भरतस्त्रियः ।
शरीरेषु स्खलन्त्यश्च न्यपतंश्च परासुवत् ॥ ११.१६.१४ ॥
ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಾಣದ ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಭರತ ವಂಶದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ದೇಹಗಳ ಮೇಲೆ ಎಡವಿ, ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದವರಂತೆ ಬಿದ್ದರು.
11.16.15
श्रान्तानां चाप्यनाथानां क्रन्दन्तीनां भृशं तदा ।
पाञ्चालकुरुयोषाणां कृपणं तदभून्महत् ॥ ११.१६.१५ ॥
ದಣಿದು, ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಂಚಾಲ ಮತ್ತು ಕುರು ವಂಶದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಆ ಕರುಣಾಜನಕ ರೋದನ ಆಗ ಮಹತ್ತಾಯಿತು.
11.16.16
दुःखोपहतचित्ताभिः समन्तादनुनादितम् ।
दृष्ट्वाऽऽयोधनमत्युग्रं धर्मज्ञा सुबलात्मजा ॥ ११.१६.१६ ॥
ದುಃಖದಿಂದ ಕಲಕಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಅಳುವಿನಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ರಣಭೂಮಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಧರ್ಮಜ್ಞೆಯಾದ ಸುಬಲನ ಮಗಳು...
11.16.17
ततः सा पुण्डरीकाक्षमामन्त्र्य पुरुषोत्तमम् ।
कुरूणां वैशमं दृष्ट्वा इदं वचनमब्रवीत् ॥ ११.१६.१७ ॥
ಆಗ ಅವಳು ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನೂ ಪುರುಷೋತ್ತಮನೂ ಆದವನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ಕುರುಗಳ ನಾಶವನ್ನು ನೋಡಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
11.16.18
पश्यैताः पुण्डरीकाक्ष स्नुषा मे निहतेश्वराः ।
प्रकीर्णकेशाः क्रोशन्तीः कुररीरिव माधव ॥ ११.१६.१८ ॥
ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನೇ! ನೋಡು, ನನ್ನ ಸೊಸೆಯರು ಇವರು; ಅವರ ಪತಿಗಳು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆದರಿದ ಕೂದಲಿನೊಂದಿಗೆ ಕುರರಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಓ ಮಾಧವ!
11.16.19
अमूस्त्वभिसमागम्य स्मरन्त्यो भरतर्षभान् ।
पृथगेवानुपद्यन्ते पुत्रान्भ्रातॄन्पितॄन्पतीन् ॥ ११.१६.१९ ॥
ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಭರತವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಪುತ್ರರು, ಸಹೋದರರು, ತಂದೆಯರು, ಪತಿಯರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಶೋಕಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.
11.16.20
वीरसूभिर्महाबाहो हतपुत्राभिरावृतम् ।
क्वचिच्च वीरपत्नीभिर्हतवीराभिरावृतम् ॥ ११.१६.२० ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಇದು ಮಡಿದ ಮಕ್ಕಳ ವೀರಮಾತೆಯರಿಂದ, ಕೆಲವೆಡೆ ಮಡಿದ ವೀರರ ಪತ್ನಿಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
11.16.21
शोभितं पुरुषव्याघ्रैः कर्णभीष्माभिमन्युभिः ।
द्रोणद्रुपदशल्यैश्च ज्वलद्भिरिव पावकैः ॥ ११.१६.२१ ॥
ಕರ್ಣ, ಭೀಷ್ಮ, ಅಭಿಮನ್ಯು, ದ್ರೋಣ, ದ್ರುಪದ, ಶಲ್ಯ ಮುಂತಾದ ನರಶ್ರೇಷ್ಠರಿಂದ ಇದು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅವರು ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಗಳಂತೆ ಇದ್ದರು.
11.16.22
काञ्चनैः कवचैर्निष्कैर्मणिभिश्च महाधनैः ।
अद्भुतैर्हस्तकेयूरैः स्रग्भिश्च समलंकृतम् ॥ ११.१६.२२ ॥
ಚಿನ್ನದ ಕವಚಗಳು, ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು, ಬೆಲೆಬಾಳುವ ರತ್ನಗಳು, ಅದ್ಭುತ ತೋಳುಬಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿತ್ತು.
11.16.23
वीरबाहुविसृष्टाभिः शक्तिभिः परिघैरपि ।
खङ्गैश्च विविधैस्तीक्ष्णैः सशरैश्च शरासनैः ॥ ११.१६.२३ ॥
ವೀರರ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಪರಿಘಗಳು, ವಿವಿಧ ಹರಿತವಾದ ಖಡ್ಗಗಳು, ಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲುಗಳಿಂದ (ಇದು ತುಂಬಿತ್ತು).
11.16.24
क्रव्यादसङ्घैर्मुदितैस्तिष्ठद्भिः सहितैः क्वचित् ।
क्वचिदाक्रीडमानैश्च शयानैश्चापरैः क्वचित् ॥ ११.१६.२४ ॥
ಕೆಲವೆಡೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಿಂತು, ಕೆಲವೆಡೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ, ಕೆಲವೆಡೆ ಆಟವಾಡುತ್ತ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೆಡೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ (ಇದು ತುಂಬಿತ್ತು).
11.16.25
एतदेवंविधं वीर सम्पश्यायोधनं विभो ।
त्वया तु श्रावितं कर्म पुष्कराक्ष महाद्युते।
पश्यमाना हि दह्यामि शोकेनाहं जनार्दन ॥ ११.१६.२५ ॥
ಓ ವೀರನೇ, ಓ ವಿಭುವೇ, ಇಂತಹ ಈ ರಣಭೂಮಿಯನ್ನು ನೋಡು. ಕಮಲನಯನನೇ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೇ, ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀನೇ ನಡೆಸಿದೆ. ಜನಾರ್ದನ, ಇದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಾನು ಶೋಕದಿಂದ ಸುಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
11.16.26
पाञ्चालानां कुरूणां च विनाशं मधुसूदन ।
पञ्चानामपि भूतानामहं वधमचिन्तयम् ॥ ११.१६.२६ ॥
ಮಧುಸೂದನ, ಪಾಂಚಾಲರ ಮತ್ತು ಕುರುಗಳ ವಿನಾಶವನ್ನು, ಆ ಐವರ ವಧೆಯನ್ನೂ ನಾನು ಚಿಂತಿಸಿದೆ.
11.16.27
तान्सुपर्णाश्च गृध्राश्च कर्षयन्त्यसृगुक्षितान् ।
विगृह्य चरणैर्गृध्रा भक्षयन्ति सहस्रशः ॥ ११.१६.२७ ॥
ಗರುಡ, ರಣಹದ್ದುಗಳು ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ಅವರನ್ನು ಎಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿವೆ; ರಣಹದ್ದುಗಳು ಉಗುರುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾವಿರಾರರಾಗಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿವೆ.
11.16.28
जयद्रथस्य कर्णस्य तथैव द्रोमभीष्मयोः ।
अभिमन्योर्विनाशं च कश्चिन्तयितुमर्हति ॥ ११.१६.२८ ॥
ಜಯದ್ರಥ, ಕರ್ಣ, ಹಾಗೆಯೇ ದ್ರೋಣ, ಭೀಷ್ಮ, ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ವಿನಾಶವನ್ನು ಯಾರು ಚಿಂತಿಸಲು ಅರ್ಹರು?
11.16.29
अवध्यकल्पान्निहतान्गतसत्वानचेतसः ।
गृध्रकङ्कवलश्येनश्वसृगालसमावृतान् ॥ ११.१६.२९ ॥
ಅವಧ್ಯರಂತಿದ್ದರೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟವರು, ಪ್ರಾಣರಹಿತರು, ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದವರು; ರಣಹದ್ದು, ಕೊಕ್ಕರೆ, ಗಿಡುಗ, ಶ್ಯೇನ, ನಾಯಿ, ನರಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟವರು.
11.16.30
अमर्षवशमापन्नान्दुर्योधनवशे स्थितान् ।
पश्येमान्पुरुषव्याघ्रान्संशान्तान्पावकानिव ॥ ११.१६.३० ॥
ಕ್ರೋಧದ ವಶದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ದುರ್ಯೋಧನನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರರನ್ನು ನೋಡು — ಆರಿದ ಬೆಂಕಿಗಳಂತೆ ಶಾಂತರಾದವರನ್ನು.
11.16.31
शयनान्युचिताः सर्वे मृदूनि विमलानि च ।
विपन्नास्तेऽद्य वसुधां विवृतामधिशेरते ॥ ११.१६.३१ ॥
ಮೃದು ಮತ್ತು ಶುಚಿಯಾದ ಶಯ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಇಂದು ಮಡಿದು ತೆರೆದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ.
11.16.32
बन्दिभिः सततं काले स्तुवद्भिरभिनन्दिताः ।
शिवानामशिवा घोराः शृण्वन्ति विविधा गिरः ॥ ११.१६.३२ ॥
ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಂದಿಗಳ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಸದಾ ಅಭಿನಂದಿತರಾದವರು ಈಗ ನರಿಗಳ ಭಯಂಕರ, ಅಶುಭ ನಾನಾ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
11.16.33
ये पुरा शेरते वीराः शयनेषु यशस्विनः ।
चन्दनागुरुदिग्धाङ्गास्तेऽद्य पांसुषु शेरते ॥ ११.१६.३३ ॥
ಹಿಂದೆ ಶಯ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಯಶಸ್ವಿ ವೀರರು, ಶ್ರೀಗಂಧ ಅಗರು ಲೇಪಿತ ದೇಹದವರು, ಇಂದು ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ.
11.16.34
तेषामाभरणान्येते गृघ्रगोमायुवायसाः ।
आक्षिपन्ति शिवा घोरा विनदन्त्यः पुनः पुनः ॥ ११.१६.३४ ॥
ಅವರ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಈ ರಣಹದ್ದುಗಳು, ನರಿಗಳು, ಕಾಗೆಗಳು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ; ಭಯಂಕರ ನರಿಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಕೂಗುತ್ತಾ ಎಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
11.16.35
बाणान्वनिनिशितान्पीतान्निस्त्रिंशान्विमला गदाः ।
युद्धाभिमानिनः सर्वे जीवन्त इव बिभ्रति ॥ ११.१६.३५ ॥
ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಹರಿತಗೊಳಿಸಿದ ಬಾಣಗಳು, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಖಡ್ಗಗಳು, ಶುದ್ಧ ಗದೆಗಳು — ಯುದ್ಧಾಭಿಮಾನಿಗಳಾದ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಜೀವಂತರಂತೆ ಅವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.
11.16.36
सुरूपवर्णा बहवः क्रव्यादैरवघट्टिताः ।
ऋषभप्रतिरूपाक्षाः शेरते च सहस्रशः ॥ ११.१६.३६ ॥
ಸುಂದರ ರೂಪ ವರ್ಣದ ಅನೇಕರು, ಗೂಳಿಯ ಕಣ್ಣಿನಂತಹ ನೇತ್ರಗಳುಳ್ಳವರು, ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಹರಿದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ.
11.16.37
अपरे पुनरालिङ्ग्य गदाः परिघबाहवः ।
शेरतेऽभिमुखाः शूरा दयिता इव योषितः ॥ ११.१६.३७ ॥
ಬೇರೆಯವರು ಗದೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಪರಿಘದಂತಹ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ; ಆ ಶೂರರು ಪ್ರಿಯ ಸ್ತ್ರೀಯರಂತೆ ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ.
11.16.38
बिभ्रतः कवचान्यन्ये विमलान्यायुधानि च ।
न धर्षयन्ति क्रव्यादा जीवन्तीति जनार्दन ॥ ११.१६.३८ ॥
ಬೇರೆಯವರು ನಿರ್ಮಲ ಕವಚ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕರು ಅವರನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅವರು ಜೀವಂತವಿರುವರೆಂಬಂತೆ. ಓ ಜನಾರ್ದನ!
11.16.39
क्रव्यादैः कृष्यमाणानामपरेषां महात्मनाम् ।
शातकौम्भ्यः स्रजश्चित्रा विप्रकीर्णाः समन्ततः ॥ ११.१६.३९ ॥
ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕರಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಇತರ ಮಹಾತ್ಮರ ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣದ, ವಿಚಿತ್ರ ಮಾಲೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚೆಲ್ಲಾಡಿ ಬಿದ್ದಿವೆ.
11.16.40
एते गोमायवो भीमा निहतानां यशस्विनाम् ।
कण्ठान्तरगतान्हारानाक्षिपन्ति सहस्रशः ॥ ११.१६.४० ॥
ಈ ಭಯಂಕರ ನರಿಗಳು, ಹತರಾದ ಯಶಸ್ವಿಗಳ ಕಂಠದವರೆಗಿನ ಹಾರಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಬಾರಿ ಕಿತ್ತೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
11.16.41
सर्वेष्वपररात्रेषु यानवन्दन्त बन्दिनः ।
स्तुतिभिश्च परार्ध्याभिरुपचारैश्च शिक्षिताः ॥ ११.१६.४१ ॥
ಎಲ್ಲಾ ರಾತ್ರಿಗಳ ಕೊನೆಯ ಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿಗಳು ಯಾರಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರೋ, ಉತ್ತಮ ಸ್ತೋತ್ರ ಮತ್ತು ಸತ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಪಳಗಿದವರನ್ನು.
11.16.42
तानद्य परिदेवन्ति दुःखार्ता परमाङ्गनाः ।
कृपणा वृष्णिशार्दूल दुःखशोकार्दिता भृशम् ॥ ११.१६.४२ ॥
ಓ ವೃಷ್ಣಿ ಶಾರ್ದೂಲನೇ! ಇಂದು ದುಃಖಾರ್ತರಾದ ಆ ಪರಮ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅವರಿಗಾಗಿ ದೀನರಾಗಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ದುಃಖ ಶೋಕಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪೀಡಿತರಾಗಿ.
11.16.43
रक्तोत्पलवनानीव विभान्ति रुचिराणि च ।
मुखानि परमस्त्रीणां परिशुष्काणि केशव ॥ ११.१६.४३ ॥
ಕೆಂಪು ತಾವರೆ ವನಗಳಂತೆ ರಮ್ಯ ಮುಖಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ; ಆದರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮುಖಗಳು ಒಣಗಿವೆ, ಓ ಕೇಶವ.
11.16.44
रुदित्वा विरता ह्येता ध्यायन्त्यः सपरिक्लमाः ।
कुरुस्त्रियोऽभिगच्छन्ति तेन तेनैव दुःखिताः ॥ ११.१६.४४ ॥
ಅತ್ತು ದಣಿದ ಈ ಕುರು ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಬಳಲಿ, ದುಃಖಿತರಾಗಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
11.16.45
एतान्यादित्यवर्णानि तपमीयनिभानि च ।
पश्य रोदनताम्राणि वक्त्राणि कुरुयोषिताम् ॥ ११.१६.४५ ॥
ನೋಡು, ಸೂರ್ಯನ ಬಣ್ಣದ, ಕಾಯಿಸಿದ ಚಿನ್ನದಂತಹ, ಅಳುವಿನಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕುರು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಈ ಮುಖಗಳನ್ನು.
11.16.46
श्यामानां वरवर्णानां गौरीणामेकवाससाम् ।
दुर्योधनवरस्त्रीणां पश्य वृन्दानि केशव ॥ ११.१६.४६ ॥
ಕಪ್ಪು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ್ಣದ, ಬಿಳಿ ವರ್ಣದ, ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ದುರ್ಯೋಧನನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪತ್ನಿಯರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ನೋಡು, ಓ ಕೇಶವ.
11.16.47
आसामपरिपूर्णार्थं निशम्य परिदेवितम् ।
इतरेरसङ्क्रन्दान्न विजानन्ति योषितः ॥ ११.१६.४७ ॥
ಇವರ ಅಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥದ ಪ್ರಲಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಇತರರ ಆಕ್ರಂದನದಿಂದ ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
11.16.48
एता दीर्घमिवोच्छ्वस्य विक्रुश्य च विलप्य च ।
विस्पन्दमाना दुःखेन वीरा जहति जीवितम् ॥ ११.१६.४८ ॥
ಇವರು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಟ್ಟು, ಕೂಗಿ, ಪ್ರಲಾಪಿಸಿ, ದುಃಖದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಾ, ವೀರರ ಪತ್ನಿಯರು ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
11.16.49
बह्व्यो दृष्ट्व शरीराणि क्रोशन्ति विलपन्ति च ।
पाणिभिश्चापरा घ्नन्ति शिरांसि मृदुपाणयः ॥ ११.१६.४९ ॥
ಅನೇಕ ಸ್ತ್ರೀಯರು ದೇಹಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಕೂಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮೃದುವಾದ ಕೈಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
11.16.50
शिरोभिः पतितैर्हस्तैः सर्वाङ्गैः खण्डशः कृतैः ।
इतरेतसम्पृक्तैराकीर्णा भाति मेदिनी ॥ ११.१६.५० ॥
ಬಿದ್ದಿರುವ ತಲೆಗಳು, ಕೈಗಳು, ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂಗಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆತು ಹರಡಿರುವ ಭೂಮಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
11.16.51
विशिरस्कानथो कायान्दृष्ट्वा ह्येताननिन्दितान् ।
मुह्यन्त्यनुचिता नार्यो विदेहानि शिरांसि च ॥ ११.१६.५१ ॥
ತಲೆಗಳಿಲ್ಲದ ದೇಹಗಳನ್ನೂ ದೇಹವಿಲ್ಲದ ತಲೆಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಅಂಥ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲದ ಆ ನಿರ್ದೋಷ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮೂರ್ಛೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
11.16.52
शिरः कायेन सन्धाय प्रेक्षमाणा विचेतसः ।
अपश्यन्त्योऽपरं तत्र नेदमस्येऽति दुःखिताः ॥ ११.१६.५२ ॥
ತಲೆಯನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ನೋಡುತ್ತ, ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳಗೊಂಡ ಆ ದುಃಖಿತ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಕಾಣದೆ, 'ಇದು ಅವನದಲ್ಲ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
11.16.53
बाहूरुचरणानन्यान्विशिखोन्मथितान्पृथक् ।
सन्दधत्योऽसुखाविष्टा मूर्छन्त्येताः पुनःपुनः ॥ ११.१६.५३ ॥
ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮುರಿದು ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಬಾಹುಗಳನ್ನು, ತೊಡೆಗಳನ್ನು, ಪಾದಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ, ದುಃಖದಿಂದ ಆವೃತರಾದ ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಪದೇ ಪದೇ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
11.16.54
उत्कृत्तशिरसश्चान्यान्विजग्धान्मृगपक्षिभिः ।
दृष्ट्वा काश्चिन्न जानन्ति भर्तॄन्भरतयोषितः ॥ ११.१६.५४ ॥
ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರರನ್ನೂ, ಮೃಗ-ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತಿನ್ನಲ್ಪಟ್ಟವರನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಭರತವಂಶದ ಕೆಲವು ಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮ ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
11.16.55
पाणिभिश्चापरा घ्नन्ति शिरांसि मधुसूदन ।
प्रेक्ष्य भ्रातॄन्पितॄन्पुत्रान्पतींश्च निहतान्परैः ॥ ११.१६.५५ ॥
ಮಧುಸೂದನ, ಇತರರು ಕೈಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಹತರಾದ ಸಹೋದರರು, ತಂದೆಗಳು, ಮಕ್ಕಳು, ಪತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ.
11.16.56
बाहुभिश्च सखङ्गैश्च शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
अगम्यकल्पा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा।
बभूव भरतश्रेष्ठ प्राणिभिर्गतजीवितैः ॥ ११.१६.५६ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ತೋಳುಗಳು, ಖಡ್ಗಗಳು, ಕುಂಡಲಗಳೊಂದಿಗೆ ತಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಮಾಂಸ ರಕ್ತದ ಕೆಸರಾಗಿ ನಡೆಯಲಾಗದಂತಾಯಿತು.
11.16.57
न दुःखेषूचिताः पूर्वं दुःखं गाहन्त्यनिन्दिताः ।
भ्रातृभिः पतिभिः पुत्रैरुपाकीर्णां वसुन्धराम् ॥ ११.१६.५७ ॥
ಮೊದಲು ದುಃಖಗಳಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳದ ನಿರ್ದೋಷ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಈಗ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಸಹೋದರರು, ಪತಿಗಳು, ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಭೂಮಿ ತುಂಬಿದೆ.
11.16.58
यूथानीव किशोरीणां सुकेशीनां जनार्दन ।
स्नुषाणां धृतराष्ट्रस्य पश्य वृन्दान्यनेकशः ॥ ११.१६.५८ ॥
ಜನಾರ್ದನ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಸೊಸೆಯರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ನೋಡು; ಸುಂದರ ಕೂದಲಿನ ಯುವತಿಯರ ಹಿಂಡುಗಳಂತೆ ಅನೇಕ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
11.16.59
इतो दुःखतरं किन्नु केशव प्रतिभाति मे ।
यदिमाः कुर्वते सर्वा रवमुच्चावचं स्त्रियः ॥ ११.१६.५९ ॥
ಕೇಶವ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ದುಃಖಕರವಾದದ್ದು ಇನ್ನೇನಿದೆ? ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರೆಲ್ಲರೂ ಏರಿಳಿತದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
11.16.60
नूनमाचरितं पापं मया पूर्वेषु जन्मसु ।
या पश्यामि हतान्पुत्रान्पौत्रान्भ्रातृंश्च माधव ॥ ११.१६.६० ॥
ಮಾಧವ, ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಾಪ ಮಾಡಿರಬೇಕು; ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಹತರಾದ ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸಹೋದರರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
11.16.61
एवमार्ता विलपती समाभाष्य जनार्दनम् ।
गान्धारी पुत्रशोकार्ता द्वदर्श निहतं सुतम् ॥ ११.१६.६१ ॥
ಹೀಗೆ ದುಃಖದಿಂದ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಾ ಗಾಂಧಾರಿ ಜನಾರ್ದನನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿ, ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಹತನಾದ ಮಗನನ್ನು ಕಂಡಳು.