महाभारत · अध्याय 11.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.19.1
एष माधव पुत्रो मे विकर्णः पाज्ञसम्मतः ।
भूमौ विनिहतः शेते भीमेन शतधा कृतः ॥ ११.१९.१ ॥
हे माधवा, राजांनी मान्य केलेला माझा पुत्र विकर्ण भीमाने शंभर तुकडे करून जमिनीवर मरून पडला आहे.
11.19.2
गजमध्ये हतः शेते विकर्णो मधुसूदन ।
नीलमेघपरिक्षिप्तः शरदीव निशाकरः ॥ ११.१९.२ ॥
हे मधुसूदन, विकर्ण हत्तींमध्ये मारला जाऊन पडला आहे; निळ्या ढगांनी वेढलेल्या शरद चंद्रासारखा.
11.19.3
अस्य चापग्रहेणैव पाणिः कृतकिणो महान् ।
कथञ्चिच्छिद्यते गृध्रैरत्तुकामैस्तलत्रवान् ॥ ११.१९.३ ॥
धनुष्य धरल्यामुळेच मोठा आणि घट्ट झालेला त्याचा हात, खाण्याच्या इच्छेने आलेल्या गिधाडांनी कसाबसा तोडला जात आहे.
11.19.4
अस्य भार्याऽऽमिषप्रेप्सून्गृध्रकाकांस्तपस्विनी ।
वारयत्यनिशं बाला न च शक्नोति माधव ॥ ११.१९.४ ॥
हे माधवा, त्याची पत्नी, ती तपस्विनी तरुणी, मांसाची लालसा असलेल्या गिधाडांना व कावळ्यांना सतत हाकलते; पण तिला ते शक्य होत नाही.
11.19.5
युवा वृन्दारकसमो विकर्णः पुरुषर्षभ ।
सुखोषितः सुखार्हश्च शेते पांसुषु माधव ॥ ११.१९.५ ॥
हे माधवा, तरुण विकर्ण, देवांसारखा, नरश्रेष्ठ, सुखात वाढलेला व सुखास पात्र, धुळीत पडला आहे.
11.19.6
कर्णिनालीकनाराचैर्भिन्नमर्माणमाहवे ।
अद्यापि न जहात्येनं लक्ष्मीर्भरतसत्तमम् ॥ ११.१९.६ ॥
युद्धात कर्णी, नालीक आणि नाराच बाणांनी ज्याची मर्मस्थाने भेदली गेली आहेत, त्या भरतश्रेष्ठाला आजही लक्ष्मी सोडत नाही.
11.19.7
एष सङ्ग्रामशूरणे प्रतिज्ञां पालयिष्यता ।
दुर्मुखोऽभिमुखः शेते हतोऽरिगणहा रणे ॥ ११.१९.७ ॥
युद्धशूर असलेला हा आपली प्रतिज्ञा पाळणार होता; दुर्मुख समोर तोंड करून रणात मारला जाऊन पडला आहे, शत्रुगणांचा संहारक.
11.19.8
तस्यैतद्वदनं कृष्ण श्वापदैरर्धभक्षितम् ।
विभात्यभ्यधिकं तात सप्तम्यामिव चन्द्रमाः ॥ ११.१९.८ ॥
हे कृष्णा, कोल्हे व वन्यपशूंनी अर्धवट खाल्लेले त्याचे हे मुख, वत्सा, सप्तमीच्या चंद्राप्रमाणे अधिकच शोभत आहे.
11.19.9
शूरस्य हि रणे कृष्ण पश्याननमथेदृशम् ।
स कथं निहतोऽमित्रैः पांसून्ग्रसति मे सुतः ॥ ११.१९.९ ॥
हे कृष्णा, युद्धात शूराचे मुख असे पाहा. शत्रूंनी मारलेला माझा पुत्र धूळ कशी गिळत आहे?
11.19.10
यस्याहवमुखे सौम्य स्थाता नैवोपपद्यते ।
स कथं दुर्मुखोऽमित्रैर्हतो विबुधलोकजित् ॥ ११.१९.१० ॥
हे सौम्या, युद्धाच्या आघाडीवर ज्याच्यासमोर कोणी उभे राहू शकत नव्हते, तो देवलोकजेता दुर्मुख शत्रूंकडून कसा मारला गेला?
11.19.11
चित्रसेनं हतं भूमौ शयानं मधुसूदन ।
धार्तराष्ट्रमिमं पश्य प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥ ११.१९.११ ॥
हे मधुसूदना, जमिनीवर मारला गेलेला पडलेला चित्रसेन पाहा, हा धृतराष्ट्रपुत्र, धनुर्धरांचा आदर्श.
11.19.12
तं चित्रमाल्याभरणं युवत्यः शोककर्शिताः ।
क्रव्यादसङ्घैः सहिता रुदन्त्यः पर्युपासते ॥ ११.१९.१२ ॥
शोकाने कृश झालेल्या तरुणी, रंगीबेरंगी माळा आणि अलंकारांनी सजलेल्या त्याच्याभोवती, मांसभक्षक प्राण्यांच्या थव्यांसह रडत बसल्या आहेत.
11.19.13
स्त्रीणां रुदितनिर्घोषः श्वापदानां च गर्जितम् ।
चित्ररूपमिदं कृष्ण विमृश्य प्रतिभाति मे ॥ ११.१९.१३ ॥
स्त्रियांचा रुदनाचा आवाज आणि हिंस्र पशूंची गर्जना — हे कृष्णा, याचा विचार केला तर हे दृश्य मला विचित्र वाटते.
11.19.14
युवा वृन्दारको नित्यं प्रवरस्त्रीनिषेवितः ।
विविंशतिरसौ शेते ध्वस्तः पांसुषु माधव ॥ ११.१९.१४ ॥
नेहमी उत्तम स्त्रियांकडून सेवा घेतलेला तो तरुण वीर विविंशती, हे माधवा, धुळीत पडून आहे.
11.19.15
शरसङ्कृत्तवर्माणं वीरं विशसने हतम् ।
परिवार्यासते गृध्राः परिविंशं विविंशतिम् ॥ ११.१९.१५ ॥
बाणांनी कवच तुटलेल्या, रणात मारल्या गेलेल्या वीर विविंशतीला, फेकलेल्या वस्तूप्रमाणे, गिधाडे वेढून बसली आहेत.
11.19.16
प्रविश्य समरे शूरः पाण्डवानामनीकिनीम् ।
स वीरशयने शेते परः सत्पुरुषोचिते ॥ ११.१९.१६ ॥
युद्धात पांडवांच्या सैन्यात घुसलेला तो शूर आता सत्पुरुषांस योग्य अशा वीरशय्येवर पडला आहे.
11.19.17
स्मितोपपन्नं सुनसं सुभ्रु ताराधिपोपमम् ।
अतीव सौम्यवदनं कृष्ण पश्य विविंशतेः ॥ ११.१९.१७ ॥
हे कृष्णा, विविंशतीचे मुख पाहा — हास्ययुक्त, सुंदर नाक व भुवया असलेले, चंद्रासारखे, अत्यंत सौम्य.
11.19.18
यं स्म तं पर्युपासन्ते बहुधा वरयोषितः ।
क्रीडन्तमिव गन्धर्वं देवकन्याः सहस्रशः ॥ ११.१९.१८ ॥
ज्याची पूर्वी उत्तम स्त्रिया अनेक प्रकारे सेवा करीत, गंधर्वासह खेळणाऱ्या हजारो देवकन्यांप्रमाणे.
11.19.19
हन्तारं परसैन्यानां शूरं समितिशोभनम् ।
निबर्हणममित्राणां दुःसहं विषहेत कः ॥ ११.१९.१९ ॥
शत्रुसैन्याचा संहारक, शूर, रणाची शोभा, शत्रूंचा नाश करणारा, दुःसह — त्याला कोण सहन करू शकेल?
11.19.20
दुःसहस्यैतदाभाति शरीरं संवृतं शरैः ।
गिरिरात्मरुहैः फुल्लैः कर्णिकारैरिवाचितः ॥ ११.१९.२० ॥
त्या दुःसहाचे शरीर बाणांनी झाकलेले दिसत आहे, जणू फुललेल्या कर्णिकार वृक्षांनी भरलेला पर्वत.
11.19.21
शातकौम्भ्या स्रजा भाति कवचेन च भास्वता ।
अग्निनेव गिरिः श्वेतो गतासुरपि दुःसहः ॥ ११.१९.२१ ॥
सोन्याच्या माळेने आणि तेजस्वी कवचाने तो शोभतो; प्राणहीन असूनही तो दुःसह दिसतो, अग्नीने उजळलेल्या श्वेत पर्वतासारखा.