ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 11.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.19.1
एष माधव पुत्रो मे विकर्णः पाज्ञसम्मतः ।
भूमौ विनिहतः शेते भीमेन शतधा कृतः ॥ ११.१९.१ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨੇ ਗਏ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕਰਣ ਭੀਮ ਵੱਲੋਂ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।
11.19.2
गजमध्ये हतः शेते विकर्णो मधुसूदन ।
नीलमेघपरिक्षिप्तः शरदीव निशाकरः ॥ ११.१९.२ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਵਿਕਰਣ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਪਿਆ ਹੈ; ਨੀਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ।
11.19.3
अस्य चापग्रहेणैव पाणिः कृतकिणो महान् ।
कथञ्चिच्छिद्यते गृध्रैरत्तुकामैस्तलत्रवान् ॥ ११.१९.३ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਫੜਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਘੱਟਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸਦਾ ਹੱਥ, ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਗਿਰਝਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
11.19.4
अस्य भार्याऽऽमिषप्रेप्सून्गृध्रकाकांस्तपस्विनी ।
वारयत्यनिशं बाला न च शक्नोति माधव ॥ ११.१९.४ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਹ ਤਪਸਵਿਨੀ ਬਾਲਾ, ਮਾਸ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੇ ਗਿਰਝਾਂ ਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਭਜਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਕਰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹੀ।
11.19.5
युवा वृन्दारकसमो विकर्णः पुरुषर्षभ ।
सुखोषितः सुखार्हश्च शेते पांसुषु माधव ॥ ११.१९.५ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਜਵਾਨ ਵਿਕਰਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ ਤੇ ਸੁਖ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ, ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ।
11.19.6
कर्णिनालीकनाराचैर्भिन्नमर्माणमाहवे ।
अद्यापि न जहात्येनं लक्ष्मीर्भरतसत्तमम् ॥ ११.१९.६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਰਣੀ, ਨਾਲੀਕ ਤੇ ਨਾਰਾਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜਿਸਦੇ ਮਰਮ-ਸਥਾਨ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਸ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਲੱਛਮੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਰਹੀ।
11.19.7
एष सङ्ग्रामशूरणे प्रतिज्ञां पालयिष्यता ।
दुर्मुखोऽभिमुखः शेते हतोऽरिगणहा रणे ॥ ११.१९.७ ॥
ਯੁੱਧ-ਸੂਰਮਾ ਇਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਦੁਰਮੁਖ ਸਾਹਮਣੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਵੈਰੀ-ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
11.19.8
तस्यैतद्वदनं कृष्ण श्वापदैरर्धभक्षितम् ।
विभात्यभ्यधिकं तात सप्तम्यामिव चन्द्रमाः ॥ ११.१९.८ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗਿੱਦੜਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੱਧਾ ਖਾਧਾ ਗਿਆ ਉਸਦਾ ਇਹ ਮੁੱਖ, ਹੇ ਤਾਤ, ਸੱਤਵੀਂ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
11.19.9
शूरस्य हि रणे कृष्ण पश्याननमथेदृशम् ।
स कथं निहतोऽमित्रैः पांसून्ग्रसति मे सुतः ॥ ११.१९.९ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖੋ। ਵੈਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਕਿਵੇਂ ਨਿਗਲ ਰਿਹਾ ਹੈ?
11.19.10
यस्याहवमुखे सौम्य स्थाता नैवोपपद्यते ।
स कथं दुर्मुखोऽमित्रैर्हतो विबुधलोकजित् ॥ ११.१९.१० ॥
ਹੇ ਸੌਮਯ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਕੋਈ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਦੁਰਮੁਖ, ਦੇਵਲੋਕ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ?
11.19.11
चित्रसेनं हतं भूमौ शयानं मधुसूदन ।
धार्तराष्ट्रमिमं पश्य प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥ ११.१९.११ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਪਿਆ ਚਿੱਤਰਸੈਨ ਵੇਖੋ, ਇਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ-ਪੁੱਤਰ, ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮਿਆਰ।
11.19.12
तं चित्रमाल्याभरणं युवत्यः शोककर्शिताः ।
क्रव्यादसङ्घैः सहिता रुदन्त्यः पर्युपासते ॥ ११.१९.१२ ॥
ਸੋਗ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈਆਂ ਜੁਆਨ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਰੰਗ-ਬਰੰਗੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਉਸ ਕੋਲ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਰੋਂਦੀਆਂ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ।
11.19.13
स्त्रीणां रुदितनिर्घोषः श्वापदानां च गर्जितम् ।
चित्ररूपमिदं कृष्ण विमृश्य प्रतिभाति मे ॥ ११.१९.१३ ॥
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਗਰਜ — ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਚਾਰਨ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅਜੀਬ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
11.19.14
युवा वृन्दारको नित्यं प्रवरस्त्रीनिषेवितः ।
विविंशतिरसौ शेते ध्वस्तः पांसुषु माधव ॥ ११.१९.१४ ॥
ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਮ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਜਵਾਨ ਵੀਰ ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।
11.19.15
शरसङ्कृत्तवर्माणं वीरं विशसने हतम् ।
परिवार्यासते गृध्राः परिविंशं विविंशतिम् ॥ ११.१९.१५ ॥
ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕਵਚ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੀਰ ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ, ਸੁੱਟੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਾਂਗ, ਗਿਰਝਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਕੇ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ।
11.19.16
प्रविश्य समरे शूरः पाण्डवानामनीकिनीम् ।
स वीरशयने शेते परः सत्पुरुषोचिते ॥ ११.१९.१६ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ ਉਹ ਸੂਰਮਾ, ਹੁਣ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀਰ-ਸ਼ਯਾ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੈ।
11.19.17
स्मितोपपन्नं सुनसं सुभ्रु ताराधिपोपमम् ।
अतीव सौम्यवदनं कृष्ण पश्य विविंशतेः ॥ ११.१९.१७ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵੇਖੋ — ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲਾ, ਸੋਹਣੀ ਨੱਕ ਤੇ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ, ਬਹੁਤ ਸੌਮ ਮੁੱਖ।
11.19.18
यं स्म तं पर्युपासन्ते बहुधा वरयोषितः ।
क्रीडन्तमिव गन्धर्वं देवकन्याः सहस्रशः ॥ ११.१९.१८ ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਮ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਗੰਧਰਵ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵਕੰਨਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗ।
11.19.19
हन्तारं परसैन्यानां शूरं समितिशोभनम् ।
निबर्हणममित्राणां दुःसहं विषहेत कः ॥ ११.१९.१९ ॥
ਵੈਰੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਸੂਰਮਾ, ਜੰਗ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੁਸਹ — ਉਸਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ?
11.19.20
दुःसहस्यैतदाभाति शरीरं संवृतं शरैः ।
गिरिरात्मरुहैः फुल्लैः कर्णिकारैरिवाचितः ॥ ११.१९.२० ॥
ਉਸ ਦੁਸਹ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖਿੜੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਹਾੜ।
11.19.21
शातकौम्भ्या स्रजा भाति कवचेन च भास्वता ।
अग्निनेव गिरिः श्वेतो गतासुरपि दुःसहः ॥ ११.१९.२१ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਦੁਸਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਚਿੱਟੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ।