ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 11.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.20.1
अध्यर्धगुणमाहुर्यं बले शौर्ये च केशव ।
पित्रा त्वया च दाशार्ह दृप्तं सिंहमिवोत्कटम् ॥ ११.२०.१ ॥
ହେ କେଶବ, ବଳ ଓ ଶୌର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଢ଼ଗୁଣ ଗୁଣବାନ ବୋଲି ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ — ହେ ଦାଶାର୍ହ, ତୁମ ପିତା ଓ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସେ ଗର୍ବିତ, ଉଗ୍ର ସିଂହ ପରି ଥିଲା।
11.20.2
यो बिभेद चमूमेको मम पुत्रस्य दुर्भिदाम् ।
स भूत्वा मृत्युरन्येषां स्वयं मृत्युवशं गतः ॥ ११.२०.२ ॥
ଯିଏ ଏକାକୀ ମୋ ପୁତ୍ରର ସେ ଦୁର୍ଭେଦ୍ୟ ସେନାକୁ ଭେଦିଲା, ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇ ନିଜେ ମୃତ୍ୟୁ ବଶରେ ଗଲା।
11.20.3
तस्योपलक्षये कृष्ण कार्ष्णेरमिततेजसः ।
अभिमन्योर्हतस्यापि प्रभा नैवोपशाम्यति ॥ ११.२०.३ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ କୃଷ୍ଣପୁତ୍ର ଅଭିମନ୍ୟୁର ତେଜ ମୁଁ ଦେଖେ; ହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାର ପ୍ରଭା ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
11.20.4
एषा विराटदुहिता स्नुषा गाण्डीवधन्वनः ।
हतं बाला पतिं वीरं दृष्ट्वा शोचत्यनिन्दिता ॥ ११.२०.४ ॥
ବିରାଟଙ୍କ କନ୍ୟା, ଗାଣ୍ଡୀବଧନ୍ୱା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୂ, ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବାଳିକା ନିଜ ବୀର ସ୍ୱାମୀ ହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ଶୋକ କରୁଛି।
11.20.5
तमेषा हि समागम्य भार्या भर्तारमन्तिके ।
विराटदुहिता कृष्ण पाणिना परिमार्जति ॥ ११.२०.५ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ବିରାଟଙ୍କ କନ୍ୟା, ଏହି ପତ୍ନୀ ସ୍ୱାମୀ ପାଖକୁ ଆସି ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଆଦର କରେ।
11.20.6
तस्य वक्त्रमुपाघ्राय सौभद्रस्य मनस्विनी ।
विबुद्धकमलाकारं कम्बुवृत्तशिरोधरम् ॥ ११.२०.६ ॥
ସେହି ମନସ୍ବିନୀ ସୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ରଙ୍କ ମୁଖ ଆଘ୍ରାଣ କରି ଚୁମ୍ବନ କଲା — ଯାହା ବିକଶିତ କମଳ ପରି ଓ ଶଙ୍ଖ ପରି ଗୋଲାକାର ଗ୍ରୀବାଯୁକ୍ତ ଥିଲା।
11.20.7
कामरूपवती चैषा परिष्वजति भामिनी ।
लज्जमाना पुरा चैनं माध्वीकमदमूर्च्छिता ॥ ११.२०.७ ॥
କାମରୂପବତୀ ଏହି ଭାମିନୀ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛନ୍ତି; ପୂର୍ବେ ଲଜ୍ଜିତା, ମାଧ୍ଵୀକ ମଦ୍ୟର ନିଶାରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତା।
11.20.8
तस्य क्षतजसन्दिग्धं जातरूपपरिष्कृतम् ।
विमुच्य कवचं कृष्ण शीरमभिवीक्षते ॥ ११.२०.८ ॥
ତାଙ୍କର ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ, ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ କବଚ ଖୋଲି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେ ତାଙ୍କ ମସ୍ତକକୁ ଚାହିଁଛନ୍ତି।
11.20.9
अवेक्षमाणा तं बाला कुष्ण त्वामभिभाषते ।
अयं ते पुण्डरीकाक्ष कसदृशाक्षो निपातितः ॥ ११.२०.९ ॥
ତାଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିବା ସେ ବାଳା, ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମ ସହିତ କହୁଛନ୍ତି: ହେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ତୁମ ଏହି — କସଙ୍କ ପରି ଆଖିବିଶିଷ୍ଟ — ପଡ଼ିଗଲେ।
11.20.10
बले वीर्ये च सदृशस्तेजसा चैव तेऽनघ ।
रूपेण च तथाऽत्यर्थं शेते भुवि निपातितः ॥ ११.२०.१० ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ବଳ, ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ତେଜରେ ତୁମ ସହିତ ସମାନ ଏହି, ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସେହିପରି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଶୋଇଛନ୍ତି।
11.20.11
अत्यन्तं सुकुमारस्य राङ्कवाजिनशायिनः ।
कच्चिदद्य शरीरं ते भूमौ न परितप्यते ॥ ११.२०.११ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁକୁମାର, ରୁରୁ ମୃଗଚର୍ମରେ ଶୟନକାରୀ ତୁମ ଶରୀର ଆଜି ଭୂମିରେ ତପ୍ତ ହେଉନାହିଁ ତ?
11.20.12
मातङ्गभुजवर्ष्णाणौ ज्याक्षेपकठिनत्वचौ ।
काञ्चनाङ्गदिनौ शेते निक्षिप्य विपुलौ भुजौ।
व्यायम्य बहुधा नूनं सुखसुप्तः श्रमादिव ॥ ११.२०.१२ ॥
ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡ ପରି, ବର୍ଷା ପରି ବିଶାଳ ବାହୁ, ଧନୁ ଦଉଡ଼ି ଟାଣିବାରୁ କଠିନ ଚର୍ମବିଶିଷ୍ଟ, ସୁନାର ବାଜୁବନ୍ଧ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିସ୍ତୃତ ବାହୁ ଦୁଇଟି ରଖି ଶୋଇଛନ୍ତି; ବହୁ ପ୍ରକାରେ ବ୍ୟାୟାମ କରି ଶ୍ରମରେ ଯେପରି ସୁଖରେ ନିଦ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
11.20.13
एवं विलपतीमार्तां किं मां न प्रतिभाषसे ।
न स्मराम्यपराधं ते किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ११.२०.१३ ॥
ଏହିପରି ବିଳାପ କରୁଥିବା, ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ମୋତେ ତୁମେ କାହିଁକି ଉତ୍ତର ଦେଉନ ? ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର କୌଣସି ଅପରାଧ ମନେ ନାହିଁ; ତେବେ କାହିଁକି ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଉନ ?
11.20.14
ननु मां त्वं पुरा दूरादभिवीक्ष्याभिभाषसे ।
न स्मराम्यपराधं मे किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ११.२०.१४ ॥
ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଦୂରରୁ ମୋତେ ଦେଖି ମୋ ସହିତ କଥା ହେଉଥିଲ। ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ଅପରାଧ ମନେ ନାହିଁ; ତେବେ କାହିଁକି ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଉନ ?
11.20.15
आर्यामार्य सुभद्रां तवमिमां श्च त्रिदशोपमान् ।
पितॄन्मां चैव दुःखार्तां विहाय क्व गमिष्यसि ॥ ११.२०.१५ ॥
ହେ ଆର୍ଯ୍ୟ! ଆର୍ଯ୍ୟା ସୁଭଦ୍ରା, ଏହି (ସ୍ତ୍ରୀ), ଦେବତା ତୁଲ୍ୟ ପିତୃଗଣ ଓ ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତା ମୋତେ ଛାଡ଼ି ତୁମେ କେଉଁଠାକୁ ଯିବ?
11.20.16
तस्य शोणितदिग्धान्वै केशानुन्नम्य पाणिना ।
उत्सङ्गे वक्तमाधाय जीवन्तमिव पृच्छति ॥ ११.२०.१६ ॥
ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ତାଙ୍କ କେଶ ହାତରେ ଉପରକୁ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କ ମୁଖ କୋଳରେ ରଖି, ଯେମିତି ସେ ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି ସେପରି ସେ ପଚାରୁଛନ୍ତି।
11.20.17
स्वस्रीयं वासुदेवस्य पुत्रं गाण्डीवधन्वनः ।
कथं त्वां रणमध्यस्थं जघ्रुरेते महारथाः ॥ ११.२०.१७ ॥
ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭାଗିନେୟ, ଗାଣ୍ଡୀବଧନ୍ୱା (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ପୁତ୍ର, ରଣମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ତୁମକୁ ଏହି ମହାରଥୀମାନେ କିପରି ପ୍ରହାର କଲେ?
11.20.18
धिगस्तु क्रूरकर्तॄंस्तान्कृपकर्णजयद्रथान् ।
द्रोणद्रौणायतनी चोभौ यैरहं विधवा कृता ॥ ११.२०.१८ ॥
ସେହି କ୍ରୂର କର୍ମକାରୀମାନଙ୍କୁ ଧିକ୍—କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ, ଜୟଦ୍ରଥ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଉଭୟଙ୍କୁ—ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବିଧବା କରାଗଲି।
11.20.19
रथर्षभाणां सर्वेषां कथमासीत्तदा मनः ।
बालं त्वां पिरवार्यैकमनेकेषां च जघ्नताम् ॥ ११.२०.१९ ॥
ସେହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀଙ୍କ ମନ କିପରି ଥିଲା, ତୁମେ ବାଳକ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏକା ତୁମକୁ ଘେରି ଅନେକେ ପ୍ରହାର କଲେ?
11.20.20
कथं नु पाण्डवानां च पाञ्चालानां तु पश्यताम् ।
त्वं वीर निधनं प्राप्तो नाथवान्सन्ननाथवत् ॥ ११.२०.२० ॥
ହେ ବୀର, ପାଣ୍ଡବ ଓ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ରକ୍ଷକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିରାଧାର ପରି ତୁମେ କିପରି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲ?
11.20.21
दृष्ट्वा बहुभिराक्रन्दे निहतं त्वां पिता तव ।
वीरः पुरुषशार्दूलः कथं जीवति पाण्डवः ॥ ११.२०.२१ ॥
ଅନେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିବା ତୁମକୁ ଦେଖି ତୁମ ପିତା ବିଳାପ କଲେ। ସେହି ବୀର, ପୁରୁଷସିଂହ ପାଣ୍ଡବ ଏବେ କିପରି ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି?
11.20.22
न राज्यलाभो विपुलः शत्रूणां च पराभवः ।
प्रीतिं धास्यति पार्थानां त्वामृते पुष्करेक्षण ॥ ११.२०.२२ ॥
ହେ କମଳନୟନ, ତୁମ ବିନା ପାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ମହାନ ରାଜ୍ୟଲାଭ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପରାଜୟ ଆନନ୍ଦ ଦେବ ନାହିଁ।
11.20.23
तव शस्त्रजिताँल्लोकान्धर्मेण च दमेन च ।
क्षिप्रमन्वागमिष्यामि तत्र मां प्रतिपालय ॥ ११.२०.२३ ॥
ଧର୍ମ ଓ ଦମରେ ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଜିତିଥିବା ତୁମ ଲୋକରେ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ପଛେ ଆସିବି। ସେଠାରେ ମୋ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କର।
11.20.24
दुर्मरं पुनरप्राप्ते काले भवति केनचित् ।
यदहं त्वां रणे दृष्ट्वा हतं जीवामि दुर्भगा ॥ ११.२०.२४ ॥
ସମୟ ନଆସି କାହାରି ମୃତ୍ୟୁ କଷ୍ଟକର। ତଥାପି ମୁଁ ଅଭାଗିନୀ, ରଣରେ ତୁମକୁ ହତ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ଜୀବିତ ଅଛି।
11.20.25
कामिदानीं नरव्याघ्र श्लक्ष्णया स्मितया गिरा ।
पितृलोके समेत्यान्यां मामिवामन्त्रयिष्यसि ॥ ११.२०.२५ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ଏବେ ତୁମେ ପିତୃଲୋକରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଭେଟି, ମୋ ପରି କୋମଳ ହସ ସହିତ କଥାରେ ତାକୁ ଡାକିବ।
11.20.26
नूनमप्सरसां स्वर्गे मनांसि प्रमथिष्यसि ।
परमेण च रूपेण गिरा च स्मितपूर्वया ॥ ११.२०.२६ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମନକୁ ତୁମର ପରମ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ହସଭରା କଥାରେ ମଥି ଦେବ।
11.20.27
प्राप्य पुण्यकृताँल्लोकानप्सरोभिः समेयिवान् ।
सौभद्र विहन्काले स्मरेथाः सुकृतानि मे ॥ ११.२०.२७ ॥
ହେ ସୌଭଦ୍ର, ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀମାନଙ୍କ ଲୋକ ପାଇ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ହେଲେ, ମରଣ ସମୟରେ ମୋର ସତ୍କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରିବ।
11.20.28
एतावानिह संवासो विहितस्ते मया सह ।
षण्मासान्सप्तमे मासि त्वं वीर निधनं गतः ॥ ११.२०.२८ ॥
ଏଠାରେ ମୋ ସହିତ ତୁମର ଏତିକି ହିଁ ସହବାସ ବିହିତ ଥିଲା; ହେ ବୀର, ଛଅ ମାସ ପରେ ସପ୍ତମ ମାସରେ ତୁମେ ମରଣ ପାଇଲ।
11.20.29
इत्युक्तवचनामेनामपकर्षन्ति दुःखिताम् ।
उत्तरां मोघसङ्कल्पां मत्स्यराजकुलस्त्रियः ॥ ११.२०.२९ ॥
ଏପରି କହିଥିବା ଦୁଃଖିନୀ ଉତ୍ତରାକୁ, ଯାହାର ସଙ୍କଳ୍ପ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଥିଲା, ମତ୍ସ୍ୟରାଜ କୁଳର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଟାଣି ନେଲେ।
11.20.30
उत्तरामपकृष्यैनामार्तामार्ततराः स्वयम् ।
विराटं निहतं दृष्ट्वा क्रोशन्ति विलपन्ति च ॥ ११.२०.३० ॥
ଉତ୍ତରାକୁ ଟାଣି ନେଇ, ନିଜେ ଅଧିକ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ବିରାଟଙ୍କୁ ନିହତ ଦେଖି ସେମାନେ ଚିତ୍କାର ଓ ବିଳାପ କଲେ।
11.20.31
द्रोणास्त्रशरसङ्कृत्तं शयानं रुधिरोक्षितम् ।
विराटं वितुदन्त्येते गृध्रगोमायुवायसाः ॥ ११.२०.३१ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶରରେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ବିରାଟଙ୍କୁ ଏହି ଶଗୁଣା, ଶିଆଳ ଓ କାଉମାନେ ଚୂନ୍ଥି ଚୂନ୍ଥି ଖାଉଛନ୍ତି।
11.20.32
वितुद्यमानं विहगैर्विराटमसितेक्षणाः ।
न शक्नुवन्ति विहगान्निवारयितुमातुराः ॥ ११.२०.३२ ॥
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୂନ୍ଥି ହେଉଥିବା ବିରାଟଙ୍କୁ, ବ୍ୟଥିତ କଳାଆଖି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେହି ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଦୂରେଇ ପାରୁନାହାନ୍ତି।
11.20.33
आसामातपतप्तानामायासेन च योषिताम् ।
श्रमेण च विवर्णानां वक्त्राणां विप्लुतं वपुः ॥ ११.२०.३३ ॥
ଖରାରେ ତପ୍ତ, ପରିଶ୍ରମ ଓ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ବିବର୍ଣ୍ଣ ମୁଖର ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଶରୀର ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି।
11.20.34
उत्तरं चाभिमन्युं च काम्भोजं च सुदक्षिणम् ।
कार्ष्णिनाऽभिहतं पश्य लक्ष्मणं प्रियदर्शनम्। ॥ ११.२०.३४ ॥
ଉତ୍ତର, ଅଭିମନ୍ୟୁ, କାମ୍ବୋଜ ଓ ସୁଦକ୍ଷିଣଙ୍କୁ ଦେଖ; କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହତ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖ।
11.20.35
आयोधनशिरोमध्ये शयानं पश्य माधव ॥ ११.२०.३५ ॥
ହେ ମାଧବ, ରଣଭୂମିର ମୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖ।