มหาภารตะ · อัธยายะ 11.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.20.1
अध्यर्धगुणमाहुर्यं बले शौर्ये च केशव ।
पित्रा त्वया च दाशार्ह दृप्तं सिंहमिवोत्कटम् ॥ ११.२०.१ ॥
ว่ากันว่าเขามีคุณสมบัติเหนือกว่าปกติถึงหนึ่งเท่าครึ่งทั้งด้านกำลังและความกล้าหาญ โอ เกศวะ โดยบิดาของท่านและโดยท่านเอง โอ ทายาทแห่งทศารหะ เขาเป็นดั่งสิงโตที่ดุร้ายและทรนง
11.20.2
यो बिभेद चमूमेको मम पुत्रस्य दुर्भिदाम् ।
स भूत्वा मृत्युरन्येषां स्वयं मृत्युवशं गतः ॥ ११.२०.२ ॥
ผู้ซึ่งเพียงลำพังได้ทะลวงกองทัพอันยากจะทลายของบุตรข้า ได้กลายเป็นมัจจุราชแก่ผู้อื่น บัดนี้ตัวเองกลับตกอยู่ใต้อำนาจของมัจจุราช
11.20.3
तस्योपलक्षये कृष्ण कार्ष्णेरमिततेजसः ।
अभिमन्योर्हतस्यापि प्रभा नैवोपशाम्यति ॥ ११.२०.३ ॥
โอ กฤษณะ ข้าเห็นรัศมีของอภิมันยุ บุตรของกฤษณะผู้มีเดชไม่มีประมาณ แม้ถูกสังหารแล้ว รัศมีของเขาก็ยังไม่จางหาย
11.20.4
एषा विराटदुहिता स्नुषा गाण्डीवधन्वनः ।
हतं बाला पतिं वीरं दृष्ट्वा शोचत्यनिन्दिता ॥ ११.२०.४ ॥
นี่คือธิดาของวิราฏ สะใภ้ของอรชุนผู้ถือคันธนูคาณฑีวะ เป็นสาวน้อยผู้ไร้ตำหนิ เมื่อเห็นสามีผู้กล้าหาญถูกสังหาร นางก็โศกเศร้าคร่ำครวญ
11.20.5
तमेषा हि समागम्य भार्या भर्तारमन्तिके ।
विराटदुहिता कृष्ण पाणिना परिमार्जति ॥ ११.२०.५ ॥
โอ กฤษณะ ภรรยาผู้นี้ ธิดาของวิราฏ เข้าไปใกล้สามีของนาง แล้วใช้มือลูบไล้เขาอย่างแผ่วเบา
11.20.6
तस्य वक्त्रमुपाघ्राय सौभद्रस्य मनस्विनी ।
विबुद्धकमलाकारं कम्बुवृत्तशिरोधरम् ॥ ११.२०.६ ॥
นางผู้มีจิตใจสูงส่ง ได้ดมและจุมพิตใบหน้าของบุตรแห่งสุภัทรา ใบหน้านั้นเหมือนดอกบัวที่บานแล้ว และคอของเขากลมดุจสังข์
11.20.7
कामरूपवती चैषा परिष्वजति भामिनी ।
लज्जमाना पुरा चैनं माध्वीकमदमूर्च्छिता ॥ ११.२०.७ ॥
หญิงงามผู้นี้ งามดุจความปรารถนาเอง นางผู้เคยเขินอายมาก่อน บัดนี้กอดเขาไว้ ทั้งที่ยังมึนงงด้วยฤทธิ์สุรามาธวีกะ
11.20.8
तस्य क्षतजसन्दिग्धं जातरूपपरिष्कृतम् ।
विमुच्य कवचं कृष्ण शीरमभिवीक्षते ॥ ११.२०.८ ॥
โอ กฤษณะ นางปลดเกราะของเขาออก เกราะที่เปื้อนโลหิตและประดับด้วยทองคำ แล้วจ้องมองศีรษะของเขา
11.20.9
अवेक्षमाणा तं बाला कुष्ण त्वामभिभाषते ।
अयं ते पुण्डरीकाक्ष कसदृशाक्षो निपातितः ॥ ११.२०.९ ॥
หญิงสาวจ้องมองเขาแล้วกล่าวกับท่าน โอ กฤษณะ โอ ผู้มีดวงตาดุจดอกบัว บุตรของท่านผู้มีดวงตาเหมือนดวงตาของกาสะนี้ ถูกฟาดให้ล้มลงแล้ว
11.20.10
बले वीर्ये च सदृशस्तेजसा चैव तेऽनघ ।
रूपेण च तथाऽत्यर्थं शेते भुवि निपातितः ॥ ११.२०.१० ॥
โอ ผู้ไร้บาป ผู้นี้เทียบเท่าท่านทั้งด้านกำลัง ความกล้าหาญ และรัศมี และยิ่งกว่านั้นยังงามเทียบเท่าท่านด้วย บัดนี้เขานอนลงกับพื้น ถูกฟาดให้ล้มลง
11.20.11
अत्यन्तं सुकुमारस्य राङ्कवाजिनशायिनः ।
कच्चिदद्य शरीरं ते भूमौ न परितप्यते ॥ ११.२०.११ ॥
ร่างกายของท่านที่อ่อนนุ่มยิ่งนัก ซึ่งเคยนอนบนหนังกวางรุรุ วันนี้จะไม่ถูกแผดเผาบนพื้นดินดอกกระมัง
11.20.12
मातङ्गभुजवर्ष्णाणौ ज्याक्षेपकठिनत्वचौ ।
काञ्चनाङ्गदिनौ शेते निक्षिप्य विपुलौ भुजौ।
व्यायम्य बहुधा नूनं सुखसुप्तः श्रमादिव ॥ ११.२०.१२ ॥
แขนของเขาดั่งงวงช้าง กว้างดุจเมฆฝน ผิวหนังแข็งกร้านจากการดึงสาย ประดับด้วยกำไลทองแขน เขานอนหนุนแขนกว้างทั้งคู่วางลง เหมือนได้ออกกำลังกายหลายรูปแบบ แล้วหลับไปอย่างสบายเพราะความเหนื่อยล้า
11.20.13
एवं विलपतीमार्तां किं मां न प्रतिभाषसे ।
न स्मराम्यपराधं ते किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ११.२०.१३ ॥
ข้าคร่ำครวญด้วยความทุกข์เช่นนี้ ทำไมท่านไม่ตอบข้า ข้าไม่นึกว่าข้ามีความผิดต่อท่าน ทำไมท่านจึงไม่ตอบข้า
11.20.14
ननु मां त्वं पुरा दूरादभिवीक्ष्याभिभाषसे ।
न स्मराम्यपराधं मे किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ११.२०.१४ ॥
แต่ก่อนท่านเคยมองข้าจากที่ไกลแล้วพูดกับข้า ข้าไม่นึกว่าข้ามีความผิดต่อท่าน ทำไมท่านจึงไม่ตอบข้า
11.20.15
आर्यामार्य सुभद्रां तवमिमां श्च त्रिदशोपमान् ।
पितॄन्मां चैव दुःखार्तां विहाय क्व गमिष्यसि ॥ ११.२०.१५ ॥
โอ ผู้สูงศักดิ์ ท่านจะละทิ้งสุภัทราผู้สูงศักดิ์ ภรรยาผู้นี้ บรรพบุรุษผู้เสมอด้วยเทพเจ้า และข้าผู้ทุกข์ระทมนี้ไป จะไปที่ใดเล่า
11.20.16
तस्य शोणितदिग्धान्वै केशानुन्नम्य पाणिना ।
उत्सङ्गे वक्तमाधाय जीवन्तमिव पृच्छति ॥ ११.२०.१६ ॥
นางยกเส้นผมที่เปื้อนโลหิตของเขาขึ้นด้วยมือ วางศีรษะของเขาไว้บนตัก แล้วถามราวกับเขายังมีชีวิตอยู่
11.20.17
स्वस्रीयं वासुदेवस्य पुत्रं गाण्डीवधन्वनः ।
कथं त्वां रणमध्यस्थं जघ्रुरेते महारथाः ॥ ११.२०.१७ ॥
บุตรของน้องชายแห่งวาสุเทพ บุตรของอรชุนผู้ถือคันธนูคาณฑีวะ เหล่ามหารถเหล่านี้ฟันท่านได้อย่างไร ในขณะที่ท่านยืนอยู่กลางสนามรบ
11.20.18
धिगस्तु क्रूरकर्तॄंस्तान्कृपकर्णजयद्रथान् ।
द्रोणद्रौणायतनी चोभौ यैरहं विधवा कृता ॥ ११.२०.१८ ॥
น่าละอายแก่คนโหดร้ายเหล่านั้น คือ กฤปะ กรรณะ และชัยทรัถ ทั้งโทรณะและบุตรของโทรณะ ผู้ทำให้ข้ากลายเป็นหม้ายด้วยน้ำมือของพวกเขา
11.20.19
रथर्षभाणां सर्वेषां कथमासीत्तदा मनः ।
बालं त्वां पिरवार्यैकमनेकेषां च जघ्नताम् ॥ ११.२०.१९ ॥
จิตของบรรดานักรบรถศึกผู้ประเสริฐทั้งหมดในขณะนั้นเป็นเช่นไรหนอ เมื่อพวกเขาล้อมท่านผู้เป็นเพียงเด็กหนุ่มคนเดียว และหลายคนฟันท่าน
11.20.20
कथं नु पाण्डवानां च पाञ्चालानां तु पश्यताम् ।
त्वं वीर निधनं प्राप्तो नाथवान्सन्ननाथवत् ॥ ११.२०.२० ॥
โอ วีรบุรุษ เหตุใดท่านจึงต้องพบความตายเหมือนผู้ไร้ที่พึ่ง ทั้งที่มีที่พึ่ง ขณะที่บรรดาปาณฑพและปาญจาละต่างเฝ้ามองอยู่
11.20.21
दृष्ट्वा बहुभिराक्रन्दे निहतं त्वां पिता तव ।
वीरः पुरुषशार्दूलः कथं जीवति पाण्डवः ॥ ११.२०.२१ ॥
เมื่อเห็นท่านถูกฆ่าโดยคนจำนวนมาก บิดาของท่านก็คร่ำครวญ ไฉนวีรบุรุษผู้เป็นปาณฑพ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ยังมีชีวิตอยู่ได้เล่า
11.20.22
न राज्यलाभो विपुलः शत्रूणां च पराभवः ।
प्रीतिं धास्यति पार्थानां त्वामृते पुष्करेक्षण ॥ ११.२०.२२ ॥
หากปราศจากท่าน ดูกรผู้มีดวงตาดุจดอกบัว ทั้งการได้ราชอาณาจักรอันกว้างใหญ่และการพ่ายแพ้ของศัตรูก็จะไม่นำความยินดีมาสู่บุตรของปฤถา
11.20.23
तव शस्त्रजिताँल्लोकान्धर्मेण च दमेन च ।
क्षिप्रमन्वागमिष्यामि तत्र मां प्रतिपालय ॥ ११.२०.२३ ॥
เร็ว ๆ นี้ข้าพเจ้าจะตามท่านไปยังโลกทั้งหลายที่ท่านชนะด้วยศัตรา ด้วยธรรมและด้วยการข่มใจ ขอท่านรอข้าพเจ้าอยู่ที่นั่น
11.20.24
दुर्मरं पुनरप्राप्ते काले भवति केनचित् ।
यदहं त्वां रणे दृष्ट्वा हतं जीवामि दुर्भगा ॥ ११.२०.२४ ॥
ความตายก่อนถึงกาลอันควรนั้นยากยิ่งสำหรับผู้ใดผู้หนึ่ง ทว่าข้าพเจ้าผู้โชคร้าย กลับยังมีชีวิตอยู่ได้ แม้ได้เห็นท่านถูกฆ่าตายในสนามรบ
11.20.25
कामिदानीं नरव्याघ्र श्लक्ष्णया स्मितया गिरा ।
पितृलोके समेत्यान्यां मामिवामन्त्रयिष्यसि ॥ ११.२०.२५ ॥
ดูกรเสือในหมู่มนุษย์ บัดนี้ในโลกของบรรพบุรุษ ท่านจะพบสตรีอีกผู้หนึ่ง แล้วกล่าวกับนางด้วยถ้อยคำอ่อนหวานพร้อมรอยยิ้ม เหมือนที่ท่านเคยกล่าวกับข้าพเจ้า
11.20.26
नूनमप्सरसां स्वर्गे मनांसि प्रमथिष्यसि ।
परमेण च रूपेण गिरा च स्मितपूर्वया ॥ ११.२०.२६ ॥
แน่นอนว่าในสวรรค์ ท่านจะทำให้จิตใจของเหล่าอัปสรสั่นไหวด้วยความงามอันยอดเยี่ยมของท่าน และด้วยถ้อยคำที่มาพร้อมรอยยิ้ม
11.20.27
प्राप्य पुण्यकृताँल्लोकानप्सरोभिः समेयिवान् ।
सौभद्र विहन्काले स्मरेथाः सुकृतानि मे ॥ ११.२०.२७ ॥
ดูกรบุตรของสุภัทรา เมื่อได้ไปสู่โลกของผู้ที่กระทำบุญ และได้อยู่ร่วมกับเหล่าอัปสรแล้ว ขอให้ท่านนึกถึงกรรมดีของข้าพเจ้าในเวลาสิ้นชีวิต
11.20.28
एतावानिह संवासो विहितस्ते मया सह ।
षण्मासान्सप्तमे मासि त्वं वीर निधनं गतः ॥ ११.२०.२८ ॥
ชีวิตร่วมกันของเรากับท่านในโลกนี้ถูกกำหนดไว้เพียงเท่านี้ ดูกรวีระ หลังจากหกเดือนผ่านไป ในเดือนที่เจ็ด ท่านก็ได้ถึงความตาย
11.20.29
इत्युक्तवचनामेनामपकर्षन्ति दुःखिताम् ।
उत्तरां मोघसङ्कल्पां मत्स्यराजकुलस्त्रियः ॥ ११.२०.२९ ॥
นางอุตตรา ผู้มีความปรารถนาที่สูญเปล่า เศร้าโศกเมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น ถูกเหล่าสตรีในราชวงศ์มัตสยะดึงตัวออกไป
11.20.30
उत्तरामपकृष्यैनामार्तामार्ततराः स्वयम् ।
विराटं निहतं दृष्ट्वा क्रोशन्ति विलपन्ति च ॥ ११.२०.३० ॥
เหล่าสตรีนั้นเอง ซึ่งเจ็บปวดยิ่งกว่า ดึงนางอุตตราออกไป เมื่อเห็นวิราฏถูกฆ่าตาย ก็ร้องโวยวายและคร่ำครวญ
11.20.31
द्रोणास्त्रशरसङ्कृत्तं शयानं रुधिरोक्षितम् ।
विराटं वितुदन्त्येते गृध्रगोमायुवायसाः ॥ ११.२०.३१ ॥
วิราฏนอนอยู่ ถูกศรและอาวุธของโทรณะตัดเป็นท่อน เปรอะไปด้วยเลือด ขณะที่แร้ง หมาจิ้งจอก และอีกาเหล่านี้กำลังกัดกินร่างของเขา
11.20.32
वितुद्यमानं विहगैर्विराटमसितेक्षणाः ।
न शक्नुवन्ति विहगान्निवारयितुमातुराः ॥ ११.२०.३२ ॥
เหล่าสตรีตาดำผู้เร่าร้อนนั้นไม่อาจขับไล่นกทั้งหลายที่กำลังจิกกินวิราฏได้
11.20.33
आसामातपतप्तानामायासेन च योषिताम् ।
श्रमेण च विवर्णानां वक्त्राणां विप्लुतं वपुः ॥ ११.२०.३३ ॥
ร่างกายของสตรีเหล่านี้ถูกแดดเผาจนไหม้ ใบหน้าซีดเผือดด้วยความอ่อนล้าและความเหนื่อยยาก เรือนร่างของพวกนางจึงยุ่งเหยิงไม่เป็นระเบียบ
11.20.34
उत्तरं चाभिमन्युं च काम्भोजं च सुदक्षिणम् ।
कार्ष्णिनाऽभिहतं पश्य लक्ष्मणं प्रियदर्शनम्। ॥ ११.२०.३४ ॥
ดูเถิด อุตตระ อภิมันยุ กามโพชะ และสุทักษิณะ รวมทั้งลักษมณะผู้น่าดูชม ถูกบุตรของกฤษณาสังหารแล้ว
11.20.35
आयोधनशिरोमध्ये शयानं पश्य माधव ॥ ११.२०.३५ ॥
ดูกรมาธวะ ดูเถิดผู้ที่นอนอยู่กลางกองศีรษะในสนามรบ