మహాభారతం · అధ్యాయం 11.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.20.1
अध्यर्धगुणमाहुर्यं बले शौर्ये च केशव ।
पित्रा त्वया च दाशार्ह दृप्तं सिंहमिवोत्कटम् ॥ ११.२०.१ ॥
కేశవా, బలంలోనూ శౌర్యంలోనూ ఒకటిన్నర రెట్లు గుణాలు కలవాడని అతన్ని అంటారు. దాశార్హా, నీ తండ్రి చేతను నీ చేతను అతడు గర్వితమైన, ఉగ్రమైన సింహంలా ఉండేవాడు.
11.20.2
यो बिभेद चमूमेको मम पुत्रस्य दुर्भिदाम् ।
स भूत्वा मृत्युरन्येषां स्वयं मृत्युवशं गतः ॥ ११.२०.२ ॥
నా కుమారుని ఆ దుర్భేద్య సైన్యాన్ని ఒంటరిగా ఛేదించినవాడు, ఇతరులకు మృత్యువై తానే మృత్యువశమయ్యాడు.
11.20.3
तस्योपलक्षये कृष्ण कार्ष्णेरमिततेजसः ।
अभिमन्योर्हतस्यापि प्रभा नैवोपशाम्यति ॥ ११.२०.३ ॥
కృష్ణా, అమిత తేజస్సు కలిగిన కృష్ణుని కుమారుడు అభిమన్యుని తేజస్సును నేను చూస్తున్నాను; చంపబడిన తర్వాత కూడా అతని ప్రభ ఆరిపోలేదు.
11.20.4
एषा विराटदुहिता स्नुषा गाण्डीवधन्वनः ।
हतं बाला पतिं वीरं दृष्ट्वा शोचत्यनिन्दिता ॥ ११.२०.४ ॥
విరాటుని కుమార్తె, గాండీవ ధనువు ధరించిన అర్జునుని కోడలు, తన వీర పతి చంపబడటం చూసి నిందలేని ఈ బాల శోకిస్తోంది.
11.20.5
तमेषा हि समागम्य भार्या भर्तारमन्तिके ।
विराटदुहिता कृष्ण पाणिना परिमार्जति ॥ ११.२०.५ ॥
కృష్ణా, విరాటుని కుమార్తె, భార్య అయిన ఈమె భర్త దగ్గరకు వచ్చి చేతితో అతడిని నిమురుతోంది.
11.20.6
तस्य वक्त्रमुपाघ्राय सौभद्रस्य मनस्विनी ।
विबुद्धकमलाकारं कम्बुवृत्तशिरोधरम् ॥ ११.२०.६ ॥
ఆ మనస్వినీ సుభద్రా కుమారుని ముఖాన్ని వాసన చూసి ముద్దాడింది; అది వికసించిన కమలంలా, శంఖంలా గుండ్రని మెడతో ఉండేది.
11.20.7
कामरूपवती चैषा परिष्वजति भामिनी ।
लज्जमाना पुरा चैनं माध्वीकमदमूर्च्छिता ॥ ११.२०.७ ॥
కామరూపవతి అయిన ఈ భామిని అతన్ని కౌగిలించుకుంటోంది; ముందు సిగ్గుపడినది, మాధ్వీక మద్యమత్తతో మూర్ఛిల్లినది.
11.20.8
तस्य क्षतजसन्दिग्धं जातरूपपरिष्कृतम् ।
विमुच्य कवचं कृष्ण शीरमभिवीक्षते ॥ ११.२०.८ ॥
అతని రక్తంతో తడిసిన, బంగారంతో అలంకరించిన కవచాన్ని తీసివేసి, ఓ కృష్ణా, ఆమె అతని తలను చూస్తోంది.
11.20.9
अवेक्षमाणा तं बाला कुष्ण त्वामभिभाषते ।
अयं ते पुण्डरीकाक्ष कसदृशाक्षो निपातितः ॥ ११.२०.९ ॥
అతన్ని చూస్తూ ఆ బాల, ఓ కృష్ణా, నీతో మాట్లాడుతోంది: ఓ పుండరీకాక్షా, నీ ఇతడు — కసునితో సమానమైన కళ్ళున్నవాడు — కూలదోయబడ్డాడు.
11.20.10
बले वीर्ये च सदृशस्तेजसा चैव तेऽनघ ।
रूपेण च तथाऽत्यर्थं शेते भुवि निपातितः ॥ ११.२०.१० ॥
ఓ నిష్కల్మషుడా, బలంలోనూ పరాక్రమంలోనూ తేజస్సులోనూ నీతో సమానుడైనవాడు, రూపంలో కూడా అంతే, నేలపై కూలి పడి ఉన్నాడు.
11.20.11
अत्यन्तं सुकुमारस्य राङ्कवाजिनशायिनः ।
कच्चिदद्य शरीरं ते भूमौ न परितप्यते ॥ ११.२०.११ ॥
అత్యంత సుకుమారుడై, రురు మృగచర్మంపై పడుకునే నీ శరీరం ఈ రోజు నేలపై తపించడం లేదు కదా?
11.20.12
मातङ्गभुजवर्ष्णाणौ ज्याक्षेपकठिनत्वचौ ।
काञ्चनाङ्गदिनौ शेते निक्षिप्य विपुलौ भुजौ।
व्यायम्य बहुधा नूनं सुखसुप्तः श्रमादिव ॥ ११.२०.१२ ॥
ఏనుగు తొండం వంటి, వర్షంలా విశాలమైన బాహువులు, ధనుస్సు నారి లాగడంవల్ల గట్టిబారిన చర్మం, బంగారు భుజకీర్తులు ధరించి, విశాలమైన బాహువులను విడిచి పడుకున్నాడు; అనేక విధాలుగా వ్యాయామం చేసి, అలసటతో సుఖంగా నిద్రపోతున్నట్లు.
11.20.13
एवं विलपतीमार्तां किं मां न प्रतिभाषसे ।
न स्मराम्यपराधं ते किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ११.२०.१३ ॥
ఇలా విలపిస్తూ బాధపడుతున్న నాతో నీవు ఎందుకు మాట్లాడవు? నీకు నేను చేసిన అపరాధం ఏదీ నాకు గుర్తులేదు; మరి ఎందుకు నాతో మాట్లాడవు?
11.20.14
ननु मां त्वं पुरा दूरादभिवीक्ष्याभिभाषसे ।
न स्मराम्यपराधं मे किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ११.२०.१४ ॥
నిజానికి పూర్వం నీవు దూరం నుండే నన్ను చూసి నాతో మాట్లాడేవాడివి. నీకు నేను చేసిన అపరాధం నాకు గుర్తులేదు; మరి ఎందుకు నాతో మాట్లాడవు?
11.20.15
आर्यामार्य सुभद्रां तवमिमां श्च त्रिदशोपमान् ।
पितॄन्मां चैव दुःखार्तां विहाय क्व गमिष्यसि ॥ ११.२०.१५ ॥
ఓ ఆర్యా! ఆర్యా సుభద్రను, ఈమెను, దేవతలతో సమానులైన పెద్దలను, దుఃఖంతో బాధపడుతున్న నన్నూ విడిచి నీవు ఎక్కడికి వెళ్తావు?
11.20.16
तस्य शोणितदिग्धान्वै केशानुन्नम्य पाणिना ।
उत्सङ्गे वक्तमाधाय जीवन्तमिव पृच्छति ॥ ११.२०.१६ ॥
రక్తంతో తడిసిన అతని జుట్టును చేతితో పైకెత్తి, అతని ముఖాన్ని ఒడిలో ఉంచి, బ్రతికి ఉన్నవానితో మాట్లాడినట్లు ఆమె అడుగుతుంది.
11.20.17
स्वस्रीयं वासुदेवस्य पुत्रं गाण्डीवधन्वनः ।
कथं त्वां रणमध्यस्थं जघ्रुरेते महारथाः ॥ ११.२०.१७ ॥
వాసుదేవుని మేనల్లుడా, గాండీవధన్వి పుత్రుడా, యుద్ధమధ్యంలో నిలిచిన నిన్ను ఈ మహారథులు ఎలా కొట్టారు?
11.20.18
धिगस्तु क्रूरकर्तॄंस्तान्कृपकर्णजयद्रथान् ।
द्रोणद्रौणायतनी चोभौ यैरहं विधवा कृता ॥ ११.२०.१८ ॥
ఆ క్రూరకర్మలు చేసినవారికి ధిక్కారం కలుగుగాక—కృపుడు, కర్ణుడు, జయద్రథుడు, ద్రోణుడు, ద్రోణుని కుమారుడు—వీరిద్దరూ, వీరివల్లే నేను విధవను చేయబడ్డాను.
11.20.19
रथर्षभाणां सर्वेषां कथमासीत्तदा मनः ।
बालं त्वां पिरवार्यैकमनेकेषां च जघ्नताम् ॥ ११.२०.१९ ॥
ఆ సమయంలో ఆ శ్రేష్ఠ రథికులందరి మనస్సు ఎలా ఉండింది, నువ్వు బాలుడివైనప్పటికీ, అనేకమంది నిన్ను ఒంటరిగా చుట్టుముట్టి కొట్టినప్పుడు?
11.20.20
कथं नु पाण्डवानां च पाञ्चालानां तु पश्यताम् ।
त्वं वीर निधनं प्राप्तो नाथवान्सन्ननाथवत् ॥ ११.२०.२० ॥
వీరుడా, పాండవులు, పాంచాలులు చూస్తుండగా, రక్షకులుండి కూడా రక్షకులేనివాడిలా నువ్వు ఎలా మరణించావు?
11.20.21
दृष्ट्वा बहुभिराक्रन्दे निहतं त्वां पिता तव ।
वीरः पुरुषशार्दूलः कथं जीवति पाण्डवः ॥ ११.२०.२१ ॥
అనేకుల చేత చంపబడిన నిన్ను చూసి నీ తండ్రి విలపించాడు. ఆ వీరుడు, నరులలో సింహం వంటి పాండవుడు ఇప్పుడు ఎలా జీవించి ఉన్నాడు?
11.20.22
न राज्यलाभो विपुलः शत्रूणां च पराभवः ।
प्रीतिं धास्यति पार्थानां त्वामृते पुष्करेक्षण ॥ ११.२०.२२ ॥
పద్మాక్షుడా, నువ్వు లేకుండా పార్థులకు మహా రాజ్యలాభమూ శత్రువుల ఓటమీ ఆనందాన్ని ఇవ్వవు.
11.20.23
तव शस्त्रजिताँल्लोकान्धर्मेण च दमेन च ।
क्षिप्रमन्वागमिष्यामि तत्र मां प्रतिपालय ॥ ११.२०.२३ ॥
ధర్మంతో, దమంతో, ఆయుధాలతో నువ్వు గెలిచిన నీ లోకాలకు నేను త్వరలో నిన్ను అనుసరిస్తాను. అక్కడ నాకోసం వేచి ఉండు.
11.20.24
दुर्मरं पुनरप्राप्ते काले भवति केनचित् ।
यदहं त्वां रणे दृष्ट्वा हतं जीवामि दुर्भगा ॥ ११.२०.२४ ॥
కాలం రాకముందు ఎవరికీ మరణం కష్టం. అయినా నేను దురదృష్టవతిని, రణంలో నువ్వు హతుడవగా చూసి కూడా బ్రతికి ఉన్నాను.
11.20.25
कामिदानीं नरव्याघ्र श्लक्ष्णया स्मितया गिरा ।
पितृलोके समेत्यान्यां मामिवामन्त्रयिष्यसि ॥ ११.२०.२५ ॥
ఓ నరవ్యాఘ్రా, ఇప్పుడు నీవు పితృలోకంలో మరొక స్త్రీని కలిసి, నన్ను పిలిచినట్లే మృదువైన నవ్వుతో కూడిన మాటలతో ఆమెను పిలుస్తావు.
11.20.26
नूनमप्सरसां स्वर्गे मनांसि प्रमथिष्यसि ।
परमेण च रूपेण गिरा च स्मितपूर्वया ॥ ११.२०.२६ ॥
నిశ్చయంగా నీవు స్వర్గంలో అప్సరసల మనస్సులను నీ అత్యున్నత సౌందర్యంతోను నవ్వుతో కూడిన మాటలతోను కలవరపెడతావు.
11.20.27
प्राप्य पुण्यकृताँल्लोकानप्सरोभिः समेयिवान् ।
सौभद्र विहन्काले स्मरेथाः सुकृतानि मे ॥ ११.२०.२७ ॥
ఓ సౌభద్రా, పుణ్యకర్మలు చేసినవారి లోకాలను పొంది అప్సరసలతో కలిసినప్పుడు, మరణ సమయంలో నా సత్కార్యాలను స్మరించుకో.
11.20.28
एतावानिह संवासो विहितस्ते मया सह ।
षण्मासान्सप्तमे मासि त्वं वीर निधनं गतः ॥ ११.२०.२८ ॥
ఇక్కడ నాతో నీ సహవాసం ఇంతే నిర్ణయించబడింది; ఓ వీరా, ఆరు నెలల తరువాత ఏడవ నెలలో నీవు మరణించావు.
11.20.29
इत्युक्तवचनामेनामपकर्षन्ति दुःखिताम् ।
उत्तरां मोघसङ्कल्पां मत्स्यराजकुलस्त्रियः ॥ ११.२०.२९ ॥
ఇలా చెప్పిన దుఃఖితురాలైన ఉత్తరను, ఆమె సంకల్పం వృథా అయిన ఆమెను, మత్స్యరాజ కులస్త్రీలు లాగి తీసుకుపోయారు.
11.20.30
उत्तरामपकृष्यैनामार्तामार्ततराः स्वयम् ।
विराटं निहतं दृष्ट्वा क्रोशन्ति विलपन्ति च ॥ ११.२०.३० ॥
ఉత్తరను లాగుకొని, వారే ఇంకా ఎక్కువగా దుఃఖితులై, విరాటుడు హతుడైనట్లు చూచి, అరుస్తూ విలపించారు.
11.20.31
द्रोणास्त्रशरसङ्कृत्तं शयानं रुधिरोक्षितम् ।
विराटं वितुदन्त्येते गृध्रगोमायुवायसाः ॥ ११.२०.३१ ॥
ద్రోణుని అస్త్రాలు, బాణాలచే ఛిన్నభిన్నమై, రక్తంతో తడిసి పడి ఉన్న విరాటుని ఈ గ్రద్దలు, నక్కలు, కాకులు పీకుతున్నాయి.
11.20.32
वितुद्यमानं विहगैर्विराटमसितेक्षणाः ।
न शक्नुवन्ति विहगान्निवारयितुमातुराः ॥ ११.२०.३२ ॥
పక్షులచే పీకబడుతున్న విరాటుని, దుఃఖంతో ఉన్న నల్లని కన్నుల స్త్రీలు ఆ పక్షులను తరమలేకపోతున్నారు.
11.20.33
आसामातपतप्तानामायासेन च योषिताम् ।
श्रमेण च विवर्णानां वक्त्राणां विप्लुतं वपुः ॥ ११.२०.३३ ॥
ఎండకు మాడిపోయిన, శ్రమతో, అలసటతో వివర్ణమైన ముఖాలుగల ఈ స్త్రీల దేహాలు అస్తవ్యస్తమయ్యాయి.
11.20.34
उत्तरं चाभिमन्युं च काम्भोजं च सुदक्षिणम् ।
कार्ष्णिनाऽभिहतं पश्य लक्ष्मणं प्रियदर्शनम्। ॥ ११.२०.३४ ॥
ఉత్తరుని, అభిమన్యుని, కాంబోజుని, సుదక్షిణుని, కృష్ణ కుమారునిచే హతమైన ప్రియదర్శనుడైన లక్ష్మణుని చూడు.
11.20.35
आयोधनशिरोमध्ये शयानं पश्य माधव ॥ ११.२०.३५ ॥
ఓ మాధవా, యుద్ధభూమిలో తలల మధ్య పడి ఉన్న వారిని చూడు.