Mahābhārata · Adhyāya 11.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.25.1
काम्भोजं पश्य दुर्धर्षं काम्भोजास्तरणोचितम् ।
शयानमृषभस्कन्धं हतं पांसुषु माधव ॥ ११.२५.१ ॥
Mādhava, mira al rey de Kāmboja, invencible, digno de las alfombras de Kāmboja, yaciendo muerto en el polvo, con hombros de toro.
11.25.2
अस्य क्षतजसन्दिग्धौ बाहू चन्दनरूषितौ ।
अवेक्ष्य कृपणं भार्या विलपत्यतिदुःखिता ॥ ११.२५.२ ॥
Al ver sus dos brazos, manchados de sangre y teñidos de sándalo, su esposa, profundamente afligida, se lamenta lastimosamente.
11.25.3
इमौ तौ परिघप्रख्यौ बाहू चन्दनरूषितौ ।
ययोर्विवरमापन्नां न रतिर्मां पुराऽजहात् ॥ ११.२५.३ ॥
Estos son aquellos dos brazos, como barras de hierro, teñidos de sándalo; en cuyo abrazo estuve antes, y que no me abandonaron con amor.
11.25.4
कां गतिं तु गमिष्यामि त्वया हीना जनेश्वर ।
दूरबन्धुरनाथा च वेपन्ती मधुरस्वरा ॥ ११.२५.४ ॥
Señor de los hombres, sin ti, ¿qué destino tendré, lejos de mis parientes, sin protector, temblorosa, de dulce voz?
11.25.5
आतपे क्लाम्यमानानां विविधानामिव स्रुजाम् ।
क्लान्तानामपि नारीणां जहाति श्रीर्न वै तनूः ॥ ११.२५.५ ॥
Como las guirnaldas de diversas clases se marchitan al sol, así la fortuna no abandona el cuerpo ni siquiera de las mujeres fatigadas.
11.25.6
शयानमभितः शूरं कालिङ्गं मधुसूदन ।
पश्य दीप्ताङ्गदयुतं प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥ ११.२५.६ ॥
Madhusūdana, mira al héroe rey de Kāliṅga, tendido por todas partes, adornado con brazaletes resplandecientes, igual de los arqueros.
11.25.7
मागधानामधिपतिं जयत्सेनं जनार्दन ।
परिवार्य प्ररुदिता मागध्यः पश्य योषितः ॥ ११.२५.७ ॥
¡Oh Janārdana, mira a Jayatsena, señor de los Māgadhas, rodeado de las mujeres māgadhas que lloran a gritos!
11.25.8
हरिणायतनेत्राणां सुस्वराणां जनार्दन ।
मनः श्रुतिहरो नादो मनो मोहयतीव मे ॥ ११.२५.८ ॥
¡Oh Janārdana, el lamento de estas mujeres de ojos de gacela y dulces voces cautiva mi mente y mi oído; me confunde el ánimo como si lo hechizara!
11.25.9
प्रकीर्णवस्त्राभरणा रुदत्यः शोककर्शिताः ।
स्वास्तीर्णशयनोपेता मागध्यः शेरते भुवि ॥ ११.२५.९ ॥
Sus vestidos y adornos están esparcidos; las mujeres māgadhas, consumidas por el dolor y llorando, que antes dormían en lechos suntuosos, ahora yacen sobre la tierra.
11.25.10
कोसलानामधिपतिं राजपुत्रं बृहद्बलम् ।
भर्तारं परिवार्यैताः पृथक्प्ररुदिताः स्त्रियः ॥ ११.२५.१० ॥
Mira a estas mujeres que lloran a gritos, cada una aparte, rodeando a su esposo Bṛhadbala, príncipe y señor de los Kosalas.
11.25.11
अस्य गात्रगतान्बाणान्कार्ष्णिबाहुबलेरितान् ।
उद्धरन्त्यसुखाविष्टा मूर्च्छमानाः पुनः पुनः ॥ ११.२५.११ ॥
Arrancan las flechas clavadas en su cuerpo, disparadas por el poder de los brazos de Arjuna; afligidas por la angustia, se desmayan una y otra vez.
11.25.12
आसां सर्वानवद्यानामातपेन परिश्रमात् ।
प्रम्लाननलिनाभानि भान्ति वक्त्राणि माधव ॥ ११.२५.१२ ॥
Oh Mādhava, los rostros de todas estas mujeres sin culpa, marchitos por el sol y el cansancio, brillan como loto ajado.
11.25.13
द्रोणेन निहताः शूरा शेरते रुचिराङ्गदाः ।
धृष्टद्युम्नसुताः सर्वे शिशवो हेममालिनः ॥ ११.२५.१३ ॥
Abatidos por Droṇa, los héroes yacen con sus hermosos brazaletes; todos los hijos de Dhṛṣṭadyumna, niños que llevan guirnaldas de oro.
11.25.14
रथाग्न्यगारं चापार्चिं शरशक्तिगदेन्धनम् ।
द्रोणमासाद्य निर्दग्धाः शलभा इव पावकम् ॥ ११.२५.१४ ॥
Habiendo llegado a Droṇa, la morada del fuego de los carros, cuya llama es el arco y cuyo combustible son flechas, lanzas y mazas, fueron consumidos como polillas en el fuego.
11.25.15
तथैव निहताः शूराः शेरते रुचिराङ्गदाः ।
द्रोणेनाभिमुखाः सङ्ख्ये भ्रातरः पञ्च केकयाः ॥ ११.२५.१५ ॥
Igualmente yacen los héroes abatidos con sus hermosos brazaletes: los cinco hermanos de los Kekaya, que se enfrentaron a Droṇa en la batalla.
11.25.16
तप्तकाञ्चनवर्माणस्तालध्वजस्थव्रजाः ।
भासयन्ति महीं भासा ज्वलिता इव पावकाः ॥ ११.२५.१६ ॥
Vistiendo armaduras de oro fundido, de pie en la formación bajo el estandarte de palma, iluminan la tierra con su resplandor, como fuegos ardientes.
11.25.17
द्रोणेन द्रुपदं सङ्ख्ये पश्य माधव पातितम् ।
महाद्विपमिवारण्ये सिंहेन महता हतम् ॥ ११.२५.१७ ॥
Mira, oh Mādhava, a Drupada derribado en batalla por Droṇa, como un gran elefante muerto en el bosque por un poderoso león.
11.25.18
पाञ्चालराज्ञो विमलं पुण्डरीकाक्ष पाण्डुरम् ।
आतपत्रं समाभाति शरदीव निशाकरः ॥ ११.२५.१८ ॥
Oh de ojos de loto, la sombrilla blanca e inmaculada del rey de los Pāñcāla resplandece como la luna de otoño.
11.25.19
एतास्तु द्रुपदं वृद्धं स्नुषा भार्याश्च दुःखिताः ।
दग्ध्वा गच्छन्ति पाञ्चालराजानमपसव्यतः ॥ ११.२५.१९ ॥
Las nueras y esposas afligidas, tras incinerar al anciano Drupada, se marchan dejando al rey de los Pāñcālas a su izquierda.
11.25.20
धृष्टकेतुं महात्मानं चेदिपुङ्गवमङ्गनाः ।
द्रोणेन निहतं शूरं हरन्ति हृतचेतसः ॥ ११.२५.२० ॥
Las mujeres, con la mente trastornada, llevan al valiente y magnánimo Dhṛṣṭaketu, el mejor de los Cedis, muerto por Droṇa.
11.25.21
द्रोणास्त्रमभिहत्यैष विमर्दे मधुसूदन ।
महेष्वासो हतः शेते वज्राहत इव द्रुमः ॥ ११.२५.२१ ॥
Oh Madhusūdana, herido por el arma de Droṇa, este gran arquero yace muerto en la refriega, como un árbol golpeado por el rayo.
11.25.22
एष चेदिपतिः शूरो धृष्टकेतुर्महारथः ।
शेते विनिहतः सङ्ख्ये हत्वा शत्रून्सहस्रशः ॥ ११.२५.२२ ॥
Este señor de los Cedis, el valiente gran carrero Dhṛṣṭaketu, yace completamente muerto en la batalla, tras haber matado a sus enemigos por miles.
11.25.23
वितुद्यमानं विहगैस्तं भार्याः पर्युपाश्रिताः ।
चेदिराजं हृषीकेश हतं सबलबान्धवम् ॥ ११.२५.२३ ॥
Oh Hṛṣīkeśa, sus esposas se aferran a su alrededor al rey de los Cedis, a quien las aves desgarran, muerto junto con su ejército y parientes.
11.25.24
दाशार्हपुत्रजं वीरं शयानं सत्यविक्रमम् ।
आरोप्याङ्के रुदन्त्येताश्चेदिराज वराङ्गनाः ॥ ११.२५.२४ ॥
Oh rey de los Cedis, estas excelentes mujeres, colocando en su regazo al héroe nacido de un hijo de Dāśārha, de verdadero valor, tendido, lloran.
11.25.25
अस्य पुत्रं हृषीकेश सुवक्त्रं चारुकुण्डलम् ।
द्रोणेन समरे पश्य निकृत्तं बहुधा शरैः ॥ ११.२५.२५ ॥
¡Oh Hṛṣīkeśa! Mira a su hijo, de bello rostro y hermosos pendientes, cortado en muchos pedazos por las flechas de Droṇa en la batalla.
11.25.26
पितरं नूनमाजिस्थं युध्यमानं परैः सह ।
नाजहात्पितरं वीरमद्यापि मधुसूदन ॥ ११.२५.२६ ॥
Sin duda el padre luchaba en la batalla contra sus enemigos; el héroe no abandonó a su padre, ni siquiera ahora, oh Madhusūdana.
11.25.27
एवं ममापि पुत्रस्य पुत्रः पितरमन्वगात् ।
दुर्योधनं महाबाहो लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ११.२५.२७ ॥
Así también el hijo de mi hijo, Lakṣmaṇa, siguió a su padre Duryodhana, oh de brazos poderosos; era el matador de los héroes enemigos.
11.25.28
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पतितौ पश्य माधव ।
हिमान्ते पुष्पितौ शालौ मरुता गलिताविव ॥ ११.२५.२८ ॥
Vinda y Anuvinda, los dos príncipes de Avanti, yacen caídos; mira, oh Mādhava, como dos árboles sāl en flor al final del invierno derribados por el viento.
11.25.29
काञ्चनाङ्गदवर्माणौ बाणखङ्गधनुर्धरौ ।
ऋषभप्रतिरूपाक्षौ शयानौ विमलस्रजौ ॥ ११.२५.२९ ॥
Ataviados con brazaletes y armaduras de oro, portando flechas, espada y arco, con ojos como los de un toro, adornados con guirnaldas inmaculadas, los dos yacen allí.
11.25.30
अवध्याः पाण्डवाः कृष्ण सर्व एव त्वया सह ।
ये मुक्ता द्रोणभीष्माभ्यां कर्णाद्वैकर्तनात्कृपात् ॥ ११.२५.३० ॥
Oh Kṛṣṇa, todos los Pāṇḍavas eran invencibles porque estaban contigo; los que escaparon de Droṇa y Bhīṣma, de Karṇa, del hijo de Vikartana y de Kṛpa.
11.25.31
दुर्योधनाद्द्रोणसुतात्सैन्धवाच्च जयद्रथात् ।
सोमदत्ताद्विकर्णाच्च शूराच्च कृतवर्मणः ॥ ११.२५.३१ ॥
De Duryodhana, del hijo de Droṇa, del rey de Sindhu Jayadratha, de Somadatta, de Vikarṇa y del héroe Kṛtavarman.
11.25.32
ये हन्युः शस्त्रवेगेन देवानपि नरर्षभाः ।
त इमे निहताः सङ्ख्ये पश्य कालस्य पर्ययम् ॥ ११.२५.३२ ॥
Estos toros entre los hombres, que podían matar incluso a los dioses con la fuerza de sus armas, yacen muertos en batalla. Mira el revés del tiempo.
11.25.33
नातिभारोऽस्ति दैवस्य ध्रुवं माधव कश्चन ।
यदिमे निहताः शूराः क्षत्रियैः क्षत्रियर्षभाः।
शूराश्च कृतविद्याश्च मम पुत्रा मनस्विनः ॥ ११.२५.३३ ॥
Mādhava, ciertamente nada es una carga demasiado pesada para el destino, pues estos héroes, toros entre los kṣatriyas, fueron muertos por kṣatriyas, y también mis hijos valientes, doctos y magnánimos.
11.25.34
तदैव निहताः कृष्ण मम पुत्रास्तरस्विनः ।
यदैवाकृतकामस्त्वमुपप्लाव्यं गतः पुनः ॥ ११.२५.३४ ॥
Entonces, Kṛṣṇa, mis hijos vigorosos fueron muertos, en el mismo momento en que volviste de nuevo a Upaplavya con tu deseo sin cumplir.
11.25.35
शन्तनोश्चैव पुत्रेण प्राज्ञेन विदुरेण च ।
तदैवोक्तास्मि मा स्नेहं कुरुष्वात्मसुतेष्विति ॥ ११.२५.३५ ॥
Entonces el hijo de Śantanu y el sabio Vidura también me dijeron: 'No muestres afecto hacia tus propios hijos.'
11.25.36
तयोर्हि दर्शनं नैतन्मिथ्या भवितुमर्हति ।
अचिरेणैव मे पुत्रा भस्मीभूता जनार्दन ॥ ११.२५.३६ ॥
La visión de aquellos dos no puede ser falsa. Janārdana, muy pronto mis hijos quedarán reducidos a cenizas.
11.25.37
इत्युक्त्वा न्यपतद्भूमौ गान्धारी शोकमूर्च्छिता ।
दुःखोपहतविज्ञाना धैर्यमुत्सृज्य भारत ॥ ११.२५.३७ ॥
Habiendo dicho esto, Gāndhārī cayó al suelo desmayada de dolor; con su juicio herido por la pena, oh Bhārata, abandonó su firmeza.
11.25.38
ततः कोपपरीताङ्गी पुत्रशोकपरिप्लुता ।
जगाद शौरिं दोषेण गान्धारी व्यथितेन्द्रिया ॥ ११.२५.३८ ॥
Entonces Gāndhārī, con el cuerpo invadido por la ira y sumergida en el dolor por sus hijos, con los sentidos turbados, habló a Śauri (Kṛṣṇa) echándole la culpa.
11.25.39
पाण्डवाः धार्तराष्ट्राश्च क्रुद्धाः कृष्ण परस्परम् ।
उपेक्षिता विनश्यन्तस्त्वया कस्माज्जनार्दन ॥ ११.२५.३९ ॥
Los Pāṇḍava y los hijos de Dhṛtarāṣṭra, airados unos contra otros, oh Kṛṣṇa: ¿por qué, oh Janārdana, los desatendiste mientras perecían?
11.25.40
शक्तेन बहुभृत्येन विपुले तिष्ठता बले ।
उभयत्र समर्थेन श्रुतवाक्येन चैव ह ॥ ११.२५.४० ॥
Tú, poderoso, con muchos servidores, de pie en un vasto ejército, capaz para ambos bandos, cuya palabra era escuchada, en verdad...
11.25.41
इच्छतोपेक्षितो नाशः कुरूणां मधुसूदन ।
यस्मात्त्वया महाबाहो फलं तस्मादवाप्नुहि ॥ ११.२५.४१ ॥
Oh Madhusūdana, desatendiste la ruina de los Kurus por tu propia voluntad; por tanto, oh de brazos poderosos, obtén ahora el fruto que has merecido.
11.25.42
पतिशुश्रूषया यन्मे तपः किञ्चिदुपार्जितम् ।
तेन त्वां दुरवापेन शपे चक्रगदाधरम् ॥ ११.२५.४२ ॥
Por cualquier austeridad que haya adquirido mediante el servicio a mi esposo, te maldigo a ti, difícil de alcanzar, portador del disco y la maza.
11.25.43
यस्मात्परस्परं घ्नन्तो ज्ञातयः कुरुपाण्डवाः ।
उपेक्षितास्ते गोविन्द तस्माज्ज्ञातीन्वधिष्यसि ॥ ११.२५.४३ ॥
Puesto que los Kurus y los Pāṇḍavas se mataban unos a otros, y tú, oh Govinda, los desatendiste, por eso matarás a tus propios parientes.
11.25.44
त्वमप्युपस्थिते वर्षे षट्त्रिंशे मधुसूदन ।
हतज्ञातिर्हतामात्यो हतपुत्रो वनेचरः ॥ ११.२५.४४ ॥
Y tú también, oh Madhusūdana, cuando llegue el trigésimo sexto año, con parientes muertos, ministros muertos e hijos muertos, serás un vagabundo del bosque.
11.25.45
अनाथवदविज्ञातो लोकेष्वनभिलक्षितः ।
कुत्सितेनाभ्युपायेन निधनं समवाप्स्यसि ॥ ११.२५.४५ ॥
Como un desamparado, desconocido y desapercibido entre los mundos, por algún medio vil hallarás la muerte.
11.25.46
तवाप्येवं हतसुता निहतज्ञातिबान्धवाः ।
स्त्रियः परिपतिष्यन्ति यथैता भरतस्त्रियः ॥ ११.२५.४६ ॥
También tus mujeres, con sus hijos y parientes muertos, caerán lamentándose, como caen estas mujeres de los Bharatas.
11.25.47
तच्छ्रुत्वा वचनं घोरं वासुदेवो महामनाः ।
उवाच देवीं गान्धारीमीषदभ्युत्स्मयन्निव ॥ ११.२५.४७ ॥
Habiendo oído aquel terrible discurso, Vāsudeva, de gran ánimo, sonriendo levemente, habló a la reina Gāndhārī.
11.25.48
जानेऽहमेतदप्येवं चीर्णं चरसि क्षत्रिये ।
दैवादेव विनश्यन्ति वृष्णयो नात्र संशयः ॥ ११.२५.४८ ॥
Oh mujer kshatriya, sé que también has practicado esto como penitencia de este modo; los Vṛṣṇis perecerán por el destino, no hay duda de ello.
11.25.49
संहर्ता वृष्णिचक्रस्य नान्यो मद्विद्यते शुभे ।
अवध्यास्ते नरैरन्यैरपि वा देवदानवैः ॥ ११.२५.४९ ॥
Oh, afortunada, no hay otro destructor de la rueda de los Vṛṣṇis fuera de mí. No pueden ser muertos por otros hombres, ni siquiera por dioses o demonios.
11.25.50
परस्परकृतं नाशं यतः प्राप्स्यन्ति यादवाः ।
इत्युक्तवति दाशार्हे पाण्डवास्त्रस्तचेतसः।
बभूवुर्भृशसंविग्ना निराशाश्चापि जीविते ॥ ११.२५.५० ॥
Pues los Yādavas alcanzarán la destrucción causada unos por otros. Cuando el Dāśārha habló así, los Pāṇḍavas quedaron con el ánimo atemorizado, profundamente conmovidos y desesperanzados incluso de la vida.