Vedyatra वेदयात्रा
ค้นหา

มหาภารตะ · อัธยายะ 11.25

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

11.25.1

काम्भोजं पश्य दुर्धर्षं काम्भोजास्तरणोचितम् ।
शयानमृषभस्कन्धं हतं पांसुषु माधव ॥ ११.२५.१ ॥

มาธวะ จงดูกัมโพชราชผู้ไม่อาจข่มได้ ผู้สมควรแก่พรมกัมโพชะ นอนตายอยู่บนฝุ่น มีบ่าดุจโคตัวผู้

11.25.2

अस्य क्षतजसन्दिग्धौ बाहू चन्दनरूषितौ ।
अवेक्ष्य कृपणं भार्या विलपत्यतिदुःखिता ॥ ११.२५.२ ॥

เมื่อเห็นแขนทั้งสองของพระองค์ เปื้อนเลือดและทาด้วยจันทน์ ภริยาผู้โศกเศร้าก็คร่ำครวญอย่างน่าสงสาร

11.25.3

इमौ तौ परिघप्रख्यौ बाहू चन्दनरूषितौ ।
ययोर्विवरमापन्नां न रतिर्मां पुराऽजहात् ॥ ११.२५.३ ॥

นี่คือแขนทั้งสองนั้น ดุจลูกดานเหล็ก เปื้อนจันทน์ ผู้ที่ข้าพเจ้าเคยอยู่ในอ้อมแขนนั้น และแขนนั้นมิได้ละทิ้งความรักต่อข้าพเจ้าก่อนหน้านี้

11.25.4

कां गतिं तु गमिष्यामि त्वया हीना जनेश्वर ।
दूरबन्धुरनाथा च वेपन्ती मधुरस्वरा ॥ ११.२५.४ ॥

ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ เมื่อปราศจากพระองค์ ข้าพเจ้าจะไปสู่สภาพใดเล่า ห่างจากญาติ ไร้ที่พึ่ง สั่นเทา มีเสียงหวานอย่างนี้

11.25.5

आतपे क्लाम्यमानानां विविधानामिव स्रुजाम् ।
क्लान्तानामपि नारीणां जहाति श्रीर्न वै तनूः ॥ ११.२५.५ ॥

ดุจพวงมาลัยหลากชนิดที่เหี่ยวเฉาในแสงแดด แม้สตรีที่อ่อนล้า ศรีก็ยังไม่ละทิ้งร่างกายนั้นเลย

11.25.6

शयानमभितः शूरं कालिङ्गं मधुसूदन ।
पश्य दीप्ताङ्गदयुतं प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥ ११.२५.६ ॥

มธุสูทนะ จงดูกษัตริย์แห่งกลิงคะผู้กล้าหาญ นอนอยู่รอบด้าน ประดับด้วยกำไลแขนเปล่งประกาย เทียบเท่านักธนูทั้งหลาย

11.25.7

मागधानामधिपतिं जयत्सेनं जनार्दन ।
परिवार्य प्ररुदिता मागध्यः पश्य योषितः ॥ ११.२५.७ ॥

ข้าแต่ชนารทนะ จงดูชยัตเสนา ผู้เป็นใหญ่แห่งมคธ สตรีมคธล้อมรอบร้องไห้เสียงดัง

11.25.8

हरिणायतनेत्राणां सुस्वराणां जनार्दन ।
मनः श्रुतिहरो नादो मनो मोहयतीव मे ॥ ११.२५.८ ॥

ข้าแต่ชนารทนะ เสียงร่ำไห้ของสตรีเหล่านี้ มีดวงตากว้างดุจกวาง มีเสียงอันไพเราะ ทำให้จิตและหูของข้าพเจ้าหลงใหล ราวกับจะสะกดใจข้าพเจ้าไว้

11.25.9

प्रकीर्णवस्त्राभरणा रुदत्यः शोककर्शिताः ।
स्वास्तीर्णशयनोपेता मागध्यः शेरते भुवि ॥ ११.२५.९ ॥

ผ้าและเครื่องประดับของพวกนางกระจัดกระจาย สตรีมคธเหล่านี้ร้องไห้และซูบผอมด้วยความโศก ผู้เคยนอนบนที่นอนปูอย่างดี บัดนี้นอนอยู่บนพื้นดิน

11.25.10

कोसलानामधिपतिं राजपुत्रं बृहद्बलम् ।
भर्तारं परिवार्यैताः पृथक्प्ररुदिताः स्त्रियः ॥ ११.२५.१० ॥

จงดูสตรีเหล่านี้ที่ร้องไห้เสียงดัง ต่างคนต่างอยู่ ล้อมสามีของตน พระพฤหัทพลผู้เป็นราชกุมารและเป็นใหญ่แห่งโกศล

11.25.11

अस्य गात्रगतान्बाणान्कार्ष्णिबाहुबलेरितान् ।
उद्धरन्त्यसुखाविष्टा मूर्च्छमानाः पुनः पुनः ॥ ११.२५.११ ॥

ดึงลูกศรที่ฝังอยู่ในร่างของพระองค์ ซึ่งถูกยิงด้วยพลังแขนของอรชุน สตรีเหล่านี้ผู้ถูกความทุกข์ครอบงำ ก็เป็นลมสลบซ้ำแล้วซ้ำเล่า

11.25.12

आसां सर्वानवद्यानामातपेन परिश्रमात् ।
प्रम्लाननलिनाभानि भान्ति वक्त्राणि माधव ॥ ११.२५.१२ ॥

มาธวะ ใบหน้าของสตรีผู้ไร้ตำหนิทั้งหมดนี้ เพราะแดดและความอ่อนล้า จึงซีดเซียวดุจดอกบัวเหี่ยวแห้ง แต่ยังคงเปล่งรัศมี

11.25.13

द्रोणेन निहताः शूरा शेरते रुचिराङ्गदाः ।
धृष्टद्युम्नसुताः सर्वे शिशवो हेममालिनः ॥ ११.२५.१३ ॥

ถูกโทรณะสังหาร วีรบุรุษทั้งหลายนอนอยู่ พร้อมกำไลแขนงดงาม บรรดาโอรสของธฤษฏทยุมนะ เด็กหนุ่มทั้งหมดสวมพวงมาลัยทอง

11.25.14

रथाग्न्यगारं चापार्चिं शरशक्तिगदेन्धनम् ।
द्रोणमासाद्य निर्दग्धाः शलभा इव पावकम् ॥ ११.२५.१४ ॥

เข้าไปหาโทรณะ เรือนไฟแห่งรถศึก มีคันธนูเป็นเปลวไฟ มีลูกศร หอก และกระบองเป็นเชื้อเพลิง พวกเขาถูกเผาผลาญ ดุจแมลงเม่าในกองไฟ

11.25.15

तथैव निहताः शूराः शेरते रुचिराङ्गदाः ।
द्रोणेनाभिमुखाः सङ्ख्ये भ्रातरः पञ्च केकयाः ॥ ११.२५.१५ ॥

วีรบุรุษทั้งหลายที่ถูกสังหารก็นอนอยู่เช่นนั้น พร้อมกำไลแขนงดงาม คือพี่น้องทั้งห้าแห่งตระกูลเกกยะ ผู้เผชิญหน้ากับโทรณะในสนามรบ

11.25.16

तप्तकाञ्चनवर्माणस्तालध्वजस्थव्रजाः ।
भासयन्ति महीं भासा ज्वलिता इव पावकाः ॥ ११.२५.१६ ॥

สวมเกราะทองที่หลอมแดง ยืนอยู่ในกองทัพใต้ธงต้นตาล พวกเขาส่องแสงให้แก่แผ่นดินด้วยรัศมี ดุจไฟที่ลุกโพลง

11.25.17

द्रोणेन द्रुपदं सङ्ख्ये पश्य माधव पातितम् ।
महाद्विपमिवारण्ये सिंहेन महता हतम् ॥ ११.२५.१७ ॥

มาธวะ จงดูทรุปทะที่ถูกโทรณะล้มลงในสนามรบ ดุจช้างใหญ่ที่ถูกสิงห์ตัวมหึมาฆ่าตายในป่า

11.25.18

पाञ्चालराज्ञो विमलं पुण्डरीकाक्ष पाण्डुरम् ।
आतपत्रं समाभाति शरदीव निशाकरः ॥ ११.२५.१८ ॥

ข้าแต่ผู้มีดวงตาดุจดอกบัว ร่มขาวไร้มลทินของกษัตริย์แห่งปัญจาละ สว่างดุจจันทร์ในฤดูสารท

11.25.19

एतास्तु द्रुपदं वृद्धं स्नुषा भार्याश्च दुःखिताः ।
दग्ध्वा गच्छन्ति पाञ्चालराजानमपसव्यतः ॥ ११.२५.१९ ॥

เหล่าสะใภ้และภริยาผู้โศกเศร้า ได้เผาทรุปทะผู้ชราแล้ว ก็เดินจากไป โดยให้กษัตริย์แห่งปัญจาละอยู่ทางซ้าย

11.25.20

धृष्टकेतुं महात्मानं चेदिपुङ्गवमङ्गनाः ।
द्रोणेन निहतं शूरं हरन्ति हृतचेतसः ॥ ११.२५.२० ॥

เหล่าสตรี จิตใจสับสน กำลังนำพาธฤษฏเกตุ ผู้กล้าหาญและมีจิตใจยิ่งใหญ่ ผู้เป็นเลิศแห่งเจทิ ที่ถูกโทรณะสังหาร

11.25.21

द्रोणास्त्रमभिहत्यैष विमर्दे मधुसूदन ।
महेष्वासो हतः शेते वज्राहत इव द्रुमः ॥ ११.२५.२१ ॥

โทรณะได้ใช้อาวุธประหารพระองค์นี้แล้ว โอ มธุสูทนะ ในท่ามกลางการรบอันอลหม่าน นักธนูผู้ยิ่งใหญ่นี้ถูกสังหารนอนอยู่ ดุจต้นไม้ที่ถูกสายฟ้าฟาด

11.25.22

एष चेदिपतिः शूरो धृष्टकेतुर्महारथः ।
शेते विनिहतः सङ्ख्ये हत्वा शत्रून्सहस्रशः ॥ ११.२५.२२ ॥

ผู้นี้คือ ธฤษฏเกตุ เจ้าเมืองเจทิ ผู้กล้าหาญ นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ นอนถูกสังหารจนสิ้นในการรบ หลังจากได้สังหารศัตรูนับพัน

11.25.23

वितुद्यमानं विहगैस्तं भार्याः पर्युपाश्रिताः ।
चेदिराजं हृषीकेश हतं सबलबान्धवम् ॥ ११.२५.२३ ॥

โอ หฤษีเกศ กษัตริย์แห่งเจทิถูกนกทึ้งกิน พร้อมด้วยกองทัพและญาติพี่น้องที่ถูกสังหาร ภรรยาทั้งหลายกอดรัดอยู่รอบตัวเขา

11.25.24

दाशार्हपुत्रजं वीरं शयानं सत्यविक्रमम् ।
आरोप्याङ्के रुदन्त्येताश्चेदिराज वराङ्गनाः ॥ ११.२५.२४ ॥

โอ กษัตริย์แห่งเจทิ เหล่าสตรีผู้ประเสริฐเหล่านี้อุ้มวีรบุรุษ ผู้เกิดจากบุตรของทศารหะ ผู้มีวิกรมอันแท้จริง ที่นอนถูกสังหารไว้บนตัก แล้วร่ำไห้

11.25.25

अस्य पुत्रं हृषीकेश सुवक्त्रं चारुकुण्डलम् ।
द्रोणेन समरे पश्य निकृत्तं बहुधा शरैः ॥ ११.२५.२५ ॥

โอ หฤษีเกศ จงดูบุตรของเขาเถิด ผู้มีใบหน้างดงามและตุ้มหูสวยงาม ถูกโทรณะตัดเป็นท่อนด้วยลูกศรนับหลายทางในการรบ

11.25.26

पितरं नूनमाजिस्थं युध्यमानं परैः सह ।
नाजहात्पितरं वीरमद्यापि मधुसूदन ॥ ११.२५.२६ ॥

บิดาคงยืนต่อสู้กับศัตรูอยู่ในสนามรบ วีรบุรุษผู้นั้นไม่ได้ทอดทิ้งบิดา แม้กระทั่งบัดนี้ โอ มธุสูทนะ

11.25.27

एवं ममापि पुत्रस्य पुत्रः पितरमन्वगात् ।
दुर्योधनं महाबाहो लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ११.२५.२७ ॥

ฝ่ายบุตรของบุตรข้าพเจ้า พระลักษมณ์ผู้สังหารวีรบุรุษฝ่ายศัตรู ก็ได้ติดตามทุรโยธน์บิดาของตนไปเช่นกัน โอ ผู้มีพระพาหาอันทรงพลัง

11.25.28

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पतितौ पश्य माधव ।
हिमान्ते पुष्पितौ शालौ मरुता गलिताविव ॥ ११.२५.२८ ॥

วินทะและอนุวินทะ เจ้าชายแห่งอวันตี ล้มลงแล้ว โอ มาธวะ ดูเถิด ดุจต้นศาลที่ออกดอกในปลายฤดูหนาว ถูกลมพัดล้ม

11.25.29

काञ्चनाङ्गदवर्माणौ बाणखङ्गधनुर्धरौ ।
ऋषभप्रतिरूपाक्षौ शयानौ विमलस्रजौ ॥ ११.२५.२९ ॥

สวมกำไลทองและเกราะ ถือลูกศร ดาบ และธนู มีดวงตาดุจดวงตาของโคตัวผู้ ประดับด้วยพวงมาลัยอันบริสุทธิ์ ทั้งสองนอนอยู่ที่นั่น

11.25.30

अवध्याः पाण्डवाः कृष्ण सर्व एव त्वया सह ।
ये मुक्ता द्रोणभीष्माभ्यां कर्णाद्वैकर्तनात्कृपात् ॥ ११.२५.३० ॥

โอ กฤษณะ ปาณฑพทั้งหมดไม่อาจถูกฆ่าได้ เพราะได้อยู่กับพระองค์ ผู้ที่ได้รับการปล่อยจากโทรณะและภีษมะ จากกรรณะ จากบุตรของวิกรรตนะ และจากกฤปะ

11.25.31

दुर्योधनाद्द्रोणसुतात्सैन्धवाच्च जयद्रथात् ।
सोमदत्ताद्विकर्णाच्च शूराच्च कृतवर्मणः ॥ ११.२५.३१ ॥

จากทุรโยธน์ จากบุตรของโทรณะ จากชยัทรถ กษัตริย์แห่งสินธุ จากโสมทัตตะ จากวิกรรณะ และจากกฤตวรมันผู้กล้าหาญ

11.25.32

ये हन्युः शस्त्रवेगेन देवानपि नरर्षभाः ।
त इमे निहताः सङ्ख्ये पश्य कालस्य पर्ययम् ॥ ११.२५.३२ ॥

บุรุษผู้ประเสริฐเหล่านี้ ผู้อาจสังหารแม้เทวดาด้วยพลังของอาวุธ บัดนี้ได้ถูกสังหารนอนอยู่ในการรบ ดูเถิดการกลับกลอกของกาลเวลา

11.25.33

नातिभारोऽस्ति दैवस्य ध्रुवं माधव कश्चन ।
यदिमे निहताः शूराः क्षत्रियैः क्षत्रियर्षभाः।
शूराश्च कृतविद्याश्च मम पुत्रा मनस्विनः ॥ ११.२५.३३ ॥

โอ มาธวะ ย่อมไม่มีภาระใดหนักเกินไปสำหรับโชคชะตา แน่แท้ ที่วีรบุรุษเหล่านี้ ผู้ประเสริฐในหมู่กษัตริย์ ถูกกษัตริย์ด้วยกันสังหาร และบุตรของข้าพเจ้า ผู้กล้าหาญ มีความรู้ และมีจิตใจสูงส่ง ก็ถูกสังหารเช่นกัน

11.25.34

तदैव निहताः कृष्ण मम पुत्रास्तरस्विनः ।
यदैवाकृतकामस्त्वमुपप्लाव्यं गतः पुनः ॥ ११.२५.३४ ॥

ในวินาทีนั้นเอง โอ กฤษณะ บุตรของข้าพเจ้าผู้ว่องไวและแข็งแรงถูกสังหาร ในขณะที่พระองค์เสด็จกลับไปยังอุปปลาวยะอีกครั้ง โดยที่ความปรารถนาของพระองค์ยังไม่สำเร็จ

11.25.35

शन्तनोश्चैव पुत्रेण प्राज्ञेन विदुरेण च ।
तदैवोक्तास्मि मा स्नेहं कुरुष्वात्मसुतेष्विति ॥ ११.२५.३५ ॥

ในวินาทีนั้นเอง บุตรของศานตนุและวิทุระผู้มีปัญญาก็ได้กล่าวกับข้าพเจ้าว่า อย่าได้แสดงความรักต่อบุตรของตนเองเลย

11.25.36

तयोर्हि दर्शनं नैतन्मिथ्या भवितुमर्हति ।
अचिरेणैव मे पुत्रा भस्मीभूता जनार्दन ॥ ११.२५.३६ ॥

นิมิตที่ท่านทั้งสองเห็นนั้นย่อมไม่อาจเป็นเท็จได้ โอ ชนารทนะ ไม่นานนัก บุตรของข้าพเจ้าจะกลายเป็นเถ้าธุลี

11.25.37

इत्युक्त्वा न्यपतद्भूमौ गान्धारी शोकमूर्च्छिता ।
दुःखोपहतविज्ञाना धैर्यमुत्सृज्य भारत ॥ ११.२५.३७ ॥

เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว คานธารีซึ่งสลบไสลด้วยความโศกเศร้าก็ล้มลงบนพื้นดิน โอ ภารตะ ปัญญาของนางถูกความทุกข์ทำลาย นางจึงสละความมั่นคงไป

11.25.38

ततः कोपपरीताङ्गी पुत्रशोकपरिप्लुता ।
जगाद शौरिं दोषेण गान्धारी व्यथितेन्द्रिया ॥ ११.२५.३८ ॥

จากนั้น คานธารีผู้มีร่างกายถูกความโกรธครอบงำ และจมอยู่ในความโศกเศร้าเพราะบุตร ประสาทสัมผัสปั่นป่วน ได้กล่าวกับเศารีด้วยการกล่าวโทษท่าน

11.25.39

पाण्डवाः धार्तराष्ट्राश्च क्रुद्धाः कृष्ण परस्परम् ।
उपेक्षिता विनश्यन्तस्त्वया कस्माज्जनार्दन ॥ ११.२५.३९ ॥

ปาณฑพและบุตรของธฤตราษฎร์ต่างโกรธเคืองกัน โอ กฤษณะ เหตุใดเล่า โอ ชนารทนะ ท่านจึงเพิกเฉยต่อพวกเขาขณะที่กำลังพินาศอยู่

11.25.40

शक्तेन बहुभृत्येन विपुले तिष्ठता बले ।
उभयत्र समर्थेन श्रुतवाक्येन चैव ह ॥ ११.२५.४० ॥

ท่านผู้มีอำนาจ มีข้ารับใช้มากมาย ตั้งอยู่ในกองทัพอันใหญ่โต ทั้งสามารถในทั้งสองฝ่าย และมีถ้อยคำที่ผู้คนรับฟัง แท้จริงแล้วท่านก็...

11.25.41

इच्छतोपेक्षितो नाशः कुरूणां मधुसूदन ।
यस्मात्त्वया महाबाहो फलं तस्मादवाप्नुहि ॥ ११.२५.४१ ॥

ข้าแต่มธุสูทน ท่านเพิกเฉยต่อความพินาศของกุรุทั้งหลายโดยความประสงค์ของท่านเอง เพราะเหตุนั้น ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง จงรับผลที่ท่านได้ก่อไว้เถิด

11.25.42

पतिशुश्रूषया यन्मे तपः किञ्चिदुपार्जितम् ।
तेन त्वां दुरवापेन शपे चक्रगदाधरम् ॥ ११.२५.४२ ॥

ด้วยตบะใดๆ ที่ข้าพเจ้าได้สั่งสมมาจากการปรนนิบัติสามี ข้าพเจ้าจะสาปท่าน ผู้ที่ยากจะเข้าถึง ผู้ทรงจักรและคทา

11.25.43

यस्मात्परस्परं घ्नन्तो ज्ञातयः कुरुपाण्डवाः ।
उपेक्षितास्ते गोविन्द तस्माज्ज्ञातीन्वधिष्यसि ॥ ११.२५.४३ ॥

เพราะกุรุและปาณฑพซึ่งเป็นญาติกันต่างฆ่าฟันกันเอง และท่าน ข้าแต่โควินท์ ปล่อยให้พวกเขาเป็นไป เพราะเหตุนั้น ท่านจะฆ่าญาติของตนเอง

11.25.44

त्वमप्युपस्थिते वर्षे षट्त्रिंशे मधुसूदन ।
हतज्ञातिर्हतामात्यो हतपुत्रो वनेचरः ॥ ११.२५.४४ ॥

แม้ท่านเอง ข้าแต่มธุสูทน เมื่อถึงปีที่สามสิบหกมาถึง เมื่อญาติถูกฆ่า อำมาตย์ถูกฆ่า บุตรถูกฆ่า ท่านจะกลายเป็นผู้เร่ร่อนอยู่ในป่า

11.25.45

अनाथवदविज्ञातो लोकेष्वनभिलक्षितः ।
कुत्सितेनाभ्युपायेन निधनं समवाप्स्यसि ॥ ११.२५.४५ ॥

ท่านจะเป็นเหมือนผู้ไร้ที่พึ่ง ไม่เป็นที่รู้จักและไม่ถูกสังเกตในโลกทั้งหลาย และท่านจะพบความตายด้วยวิธีการอันต่ำช้า

11.25.46

तवाप्येवं हतसुता निहतज्ञातिबान्धवाः ।
स्त्रियः परिपतिष्यन्ति यथैता भरतस्त्रियः ॥ ११.२५.४६ ॥

แม้สตรีของท่านก็จะเป็นเช่นนั้นเหมือนกัน บุตรและญาติพี่น้องของนางถูกฆ่าแล้ว นางจะล้มลงร่ำไห้ เหมือนอย่างสตรีของภรตะเหล่านี้กำลังล้มลงอยู่ในขณะนี้

11.25.47

तच्छ्रुत्वा वचनं घोरं वासुदेवो महामनाः ।
उवाच देवीं गान्धारीमीषदभ्युत्स्मयन्निव ॥ ११.२५.४७ ॥

เมื่อได้ฟังคำกล่าวอันน่าสยดสยองนั้น วาสุเทพผู้มีจิตใจสูงส่ง ยิ้มเล็กน้อยแล้วตรัสกับพระนางคันธารีว่า

11.25.48

जानेऽहमेतदप्येवं चीर्णं चरसि क्षत्रिये ।
दैवादेव विनश्यन्ति वृष्णयो नात्र संशयः ॥ ११.२५.४८ ॥

ข้าแต่สตรีกษัตริย์ ข้าพเจ้ารู้ว่านางก็ได้ประพฤติตบะเช่นนี้เหมือนกัน วฤษณีทั้งหลายจะพินาศด้วยโชคชะตาอย่างแน่นอน ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้

11.25.49

संहर्ता वृष्णिचक्रस्य नान्यो मद्विद्यते शुभे ।
अवध्यास्ते नरैरन्यैरपि वा देवदानवैः ॥ ११.२५.४९ ॥

ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ผู้ทำลายวงศ์วฤษณีไม่มีใครอื่นนอกจากข้าพเจ้า พวกเขาไม่อาจถูกฆ่าได้โดยมนุษย์อื่น หรือแม้แต่โดยเทพและทานพ

11.25.50

परस्परकृतं नाशं यतः प्राप्स्यन्ति यादवाः ।
इत्युक्तवति दाशार्हे पाण्डवास्त्रस्तचेतसः।
बभूवुर्भृशसंविग्ना निराशाश्चापि जीविते ॥ ११.२५.५० ॥

เพราะยาทพทั้งหลายจะพบความพินาศอันเกิดจากการฆ่าฟันกันเอง เมื่อทาศารหะกล่าวดังนี้แล้ว บรรดาปาณฑพก็มีจิตใจหวาดกลัว สั่นสะท้านอย่างยิ่ง และสิ้นหวังแม้ในการมีชีวิต