ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 11.6

11.6.1

अहो खलु महद्दुःखं कृच्छ्रवासं वसत्यसौ ।
कथं तस्य रतिस्तत्र तुष्टिर्वा वदतां वर ॥ ११.६.१ ॥

ಅಯ್ಯೋ, ಅವನು ಮಹಾ ದುಃಖದಲ್ಲಿ, ಕಷ್ಟದ ವಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಆನಂದವೂ ತೃಪ್ತಿಯೂ ಹೇಗೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ, ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ?

स देशः क्वनु यत्रासौ वसते धर्मसङ्कटे ।
कथं वा स विमुच्येत नरस्तस्मान्महाभयात् ॥ ११.६.२ ॥

ಅವನು ಧರ್ಮಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆ ದೇಶ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅಥವಾ ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಆ ಮಹಾಭಯದಿಂದ ಹೇಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಬಲ್ಲನು?

एतन्मे सर्वमाचक्ष्व साधु चेष्टामहे तदा ।
कृपा मे महती जाता तस्याभ्युद्धरणेन हि ॥ ११.६.३ ॥

ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳು; ಆಗ ನಾವು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅವನ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಕರುಣೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

उपाख्यानमिदं राजन्मोक्षविद्भिरुदाहृतम् ।
सुगतिं विन्दते येन परलोकेषु मानवः ॥ ११.६.४ ॥

ರಾಜನೇ! ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು ಹೇಳಿದ ಈ ಉಪಾಖ್ಯಾನವಿದು; ಇದರಿಂದ ಮಾನವನು ಪರಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸದ್ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

उच्यते यत्तु कान्तारं महासंसार एव सः ।
वनं दुर्गं हि यच्चैतत्संसारगहनं हि तत् ॥ ११.६.५ ॥

'ಕಾಂತಾರ' ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವುದು ಆ ಮಹಾಸಂಸಾರವೇ. ಈ ದುರ್ಗಮ ಅರಣ್ಯವೇ ಸಂಸಾರದ ದಟ್ಟ ಜಾಲ.

ये च ते कथिता व्याला व्याधयस्ते प्रकीर्तिताः ॥ ११.६.६ ॥

ಮೊದಲು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಾಲಗಳೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

या सा नारी बृहत्काया अध्यतिष्ठत तत्र वै ।
तामाहुस्तु जरां प्राज्ञा रूपवर्णविनाशिनीम् ॥ ११.६.७ ॥

ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ದೊಡ್ಡ ದೇಹದ ಹೆಣ್ಣನ್ನು, ರೂಪ ಮತ್ತು ವರ್ಣವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಜರಾ (ಮುಪ್ಪು) ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

स यस्तु कूपो नृपते स तु देहः शरीरिणाम् ।
यस्तत्र वसतेऽधस्तान्महाहिः काल एव सः।
अन्तकः सर्वभूतानां देहिनां प्राणाहार्यसौ ॥ ११.६.८ ॥

ಅರಸನೇ, ಆ ಬಾವಿಯು ದೇಹಧಾರಿಗಳ ದೇಹ. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಮಹಾಸರ್ಪವೇ ಕಾಲ; ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವವನು, ದೇಹಿಗಳ ಪ್ರಾಣ ಹರಿಸುವವನು ಅವನೇ.

कूपमध्ये च या जाता वल्ली यत्र स मानवः ।
प्रोतो ययाऽभवल्लग्नो जीविताशा शरीरिणाम् ॥ ११.६.९ ॥

ಬಾವಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಯಾವ ಬಳ್ಳಿಯಿದೆಯೋ, ಅದಕ್ಕೆ ಆ ಮನುಷ್ಯನು ನೇತಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೋ, ಅದು ದೇಹಿಗಳ ಜೀವನಾಶೆ.

स यस्तु कूपपीनाहे तं वृक्षं परिसर्पति ।
षड्वक्त्रः कुञ्जरो राजन्स तु संवत्सरः स्मृतः ॥ ११.६.१० ॥

ಅರಸನೇ, ಬಾವಿಯ ಸುತ್ತಳತೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಮರದ ಸುತ್ತ ಹರಿದಾಡುವ ಆರು ಮುಖದ ಆನೆಯೇ ಸಂವತ್ಸರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

मुखानि ऋतवो मासाः पादा द्वादशा कीर्तिताः ।
ये तु वृंक्षं निकृन्तन्ति मूषिकाः पन्नगास्तथा ॥ ११.६.११ ॥

ಅದರ ಮುಖಗಳು ಋತುಗಳು, ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಅದರ ಕಾಲುಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಮರವನ್ನು ಕಡಿಯುವ ಇಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಪಗಳು ಹಾಗೆಯೇ.

रात्र्यहानि तु तान्याहुर्भूतानां परिचिन्तकाः ।
ये ते मधुकरास्तत्र कामास्ते परिकीर्तिताः ॥ ११.६.१२ ॥

ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸುವವರು ರಾತ್ರಿ ಹಗಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿರುವ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಯಾವುವೋ, ಅವು ಕಾಮನೆಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

यास्तु ता बहुशो धाराः स्रवन्ति मधुनिस्रवम् ।
तांस्तु कामरसान्विन्द्याद्यत्र सज्जन्ति मानवाः ॥ ११.६.१३ ॥

ಹಲವು ಬಾರಿ ಜೇನನ್ನು ಸುರಿಸುವ ಧಾರೆಗಳನ್ನು ಕಾಮರಸಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

एवं संसारचक्रस्य परिवृत्तिं विदुर्बुधाः ।
येन संसारचक्रस्य पाशांश्छिन्दन्ति सर्वथा ॥ ११.६.१४ ॥

ಹೀಗೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಸಾರಚಕ್ರದ ಪರಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಅದರಿಂದ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ.