มหาภารตะ · อัธยายะ 11.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.6.1
अहो खलु महद्दुःखं कृच्छ्रवासं वसत्यसौ ।
कथं तस्य रतिस्तत्र तुष्टिर्वा वदतां वर ॥ ११.६.१ ॥
อโห แท้จริงแล้วเขาอาศัยอยู่ในความทุกข์ใหญ่หลวงและการใช้ชีวิตอันยากลำบาก โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว เขาพบความยินดีหรือความพอใจในที่นั้นได้อย่างไร
11.6.2
स देशः क्वनु यत्रासौ वसते धर्मसङ्कटे ।
कथं वा स विमुच्येत नरस्तस्मान्महाभयात् ॥ ११.६.२ ॥
ดินแดนนั้นอยู่ที่ใดกันแน่ที่เขาอาศัยอยู่ท่ามกลางความขัดแย้งแห่งธรรม หรือบุรุษนั้นจะพ้นจากความกลัวอันยิ่งใหญ่นั้นได้อย่างไร
11.6.3
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व साधु चेष्टामहे तदा ।
कृपा मे महती जाता तस्याभ्युद्धरणेन हि ॥ ११.६.३ ॥
จงบอกเรื่องทั้งหมดนี้แก่ข้าให้ชัดเจน แล้วเราจะพยายามเพื่อการนั้น ความกรุณาอันยิ่งใหญ่ได้บังเกิดขึ้นในใจของข้าเพื่อการช่วยเขาให้พ้นทุกข์
11.6.4
उपाख्यानमिदं राजन्मोक्षविद्भिरुदाहृतम् ।
सुगतिं विन्दते येन परलोकेषु मानवः ॥ ११.६.४ ॥
โอ้พระราชา เรื่องเล่านี้อันบรรดาผู้รู้เรื่องโมกษะได้กล่าวไว้ ด้วยเรื่องนี้มนุษย์ย่อมได้คติที่ดีในโลกหน้า
11.6.5
उच्यते यत्तु कान्तारं महासंसार एव सः ।
वनं दुर्गं हि यच्चैतत्संसारगहनं हि तत् ॥ ११.६.५ ॥
สิ่งที่เรียกกันว่าป่ารกทึบนั้นแท้จริงคือสังสารวัฏอันยิ่งใหญ่นั่นเอง และป่าที่ข้ามได้ยากนี้ก็แท้จริงคือป่ารกทึบแห่งสังสารวัฏ
11.6.6
ये च ते कथिता व्याला व्याधयस्ते प्रकीर्तिताः ॥ ११.६.६ ॥
ส่วนสัตว์ร้ายที่กล่าวถึงนั้น ก็ได้ถูกประกาศว่าคือโรคภัยไข้เจ็บ
11.6.7
या सा नारी बृहत्काया अध्यतिष्ठत तत्र वै ।
तामाहुस्तु जरां प्राज्ञा रूपवर्णविनाशिनीम् ॥ ११.६.७ ॥
หญิงร่างใหญ่ที่ยืนอยู่ที่นั้น ปราชญ์ทั้งหลายเรียกนางว่า ชรา คือความแก่ ผู้ทำลายรูปร่างและสีผิว
11.6.8
स यस्तु कूपो नृपते स तु देहः शरीरिणाम् ।
यस्तत्र वसतेऽधस्तान्महाहिः काल एव सः।
अन्तकः सर्वभूतानां देहिनां प्राणाहार्यसौ ॥ ११.६.८ ॥
โอ้พระราชา บ่อน้ำนั้นคือร่างกายของสรรพสัตว์ที่มีชีวิต ส่วนงูใหญ่ที่อาศัยอยู่ใต้บ่อนั้นแท้จริงคือกาลเวลา ผู้ทำลายสรรพสัตว์ทั้งปวง ผู้พรากลมปราณแห่งสัตว์ที่มีกาย
11.6.9
कूपमध्ये च या जाता वल्ली यत्र स मानवः ।
प्रोतो ययाऽभवल्लग्नो जीविताशा शरीरिणाम् ॥ ११.६.९ ॥
เถาวัลย์ที่งอกอยู่กลางบ่อ ซึ่งมนุษย์นั้นเกาะยึดอยู่และห้อยโหนไว้ คือความหวังในชีวิตของสัตว์ที่มีกาย
11.6.10
स यस्तु कूपपीनाहे तं वृक्षं परिसर्पति ।
षड्वक्त्रः कुञ्जरो राजन्स तु संवत्सरः स्मृतः ॥ ११.६.१० ॥
โอ้พระราชา ช้างหกหน้าที่คืบคลานรอบต้นไม้ที่โคนบ่อนั้น ถือกันว่าคือปีหรือสังวัตสระ
11.6.11
मुखानि ऋतवो मासाः पादा द्वादशा कीर्तिताः ।
ये तु वृंक्षं निकृन्तन्ति मूषिकाः पन्नगास्तथा ॥ ११.६.११ ॥
หน้าทั้งหลายของช้างนั้นคือฤดูกาล เท้าทั้งหลายกล่าวกันว่าคือเดือนทั้งสิบสองเดือน ส่วนหนูและงูที่กัดแทะต้นไม้นั้นก็เช่นกัน
11.6.12
रात्र्यहानि तु तान्याहुर्भूतानां परिचिन्तकाः ।
ये ते मधुकरास्तत्र कामास्ते परिकीर्तिताः ॥ ११.६.१२ ॥
ผู้ที่ใคร่ครวญเรื่องสรรพสัตว์เรียกสิ่งเหล่านั้นว่ากลางคืนและกลางวัน ส่วนผึ้งทั้งหลายที่อยู่ที่นั้นได้ถูกประกาศว่าคือความปรารถนา
11.6.13
यास्तु ता बहुशो धाराः स्रवन्ति मधुनिस्रवम् ।
तांस्तु कामरसान्विन्द्याद्यत्र सज्जन्ति मानवाः ॥ ११.६.१३ ॥
ส่วนลำธารอันหลายสายที่ไหลหยดน้ำผึ้งออกมานั้น พึงรู้ว่าคือรสแห่งกามตัณหา ซึ่งมนุษย์ทั้งหลายย่อมติดยึดอยู่
11.6.14
एवं संसारचक्रस्य परिवृत्तिं विदुर्बुधाः ।
येन संसारचक्रस्य पाशांश्छिन्दन्ति सर्वथा ॥ ११.६.१४ ॥
ดังนี้ ปราชญ์ทั้งหลายย่อมรู้การหมุนเวียนของวงล้อสังสารวัฏ และด้วยการรู้นั้น เขาย่อมตัดบ่วงแห่งวงล้อสังสารวัฏได้โดยสิ้นเชิง