Mahābhārata · Adhyāya 11.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.7.1
अहोऽभिहितमाख्यान भवता तत्त्वदर्शिना ।
भूय एव तु मे हर्षः श्रोतुं वागमृतं तव ॥ ११.७.१ ॥
¡Ah! El relato que has contado, oh vidente de la verdad, me alegra escucharlo de nuevo; tu palabra es néctar.
11.7.2
शृणु भूयः प्रवक्ष्यामि मार्गस्यैतस्य विस्तरम् ।
यच्छ्रुत्वा विप्रमुच्यन्ते संसाराद्वि विचक्षणाः ॥ ११.७.२ ॥
Escucha: volveré a exponer la extensión de este camino; al oírlo, los sabios quedan plenamente libres del saṃsāra.
11.7.3
यथा तु पुरुषो राजन्दीर्घमध्वानमास्थितः ।
क्वचित्क्वचिच्छ्रमस्थानं कुरुते वासमेव वा ॥ ११.७.३ ॥
Como un hombre, oh rey, que recorre un largo camino y de vez en cuando se hace un lugar de descanso o una morada.
11.7.4
एवं संसारपर्याये गर्भवासेषु भारत ।
कुर्वन्ति दुर्बुधा वासं मुच्यन्ते तत्र पण्डिताः ॥ ११.७.४ ॥
Así, oh Bhārata, en el ciclo de la existencia mundana, los necios hacen su morada en los vientres; allí los sabios se liberan.
11.7.5
तस्मादध्वानमेवैतमाहुः शास्त्रविदो जनाः ।
यत्तत्संसारगहनं वनमाहुर्मनीषिणः ॥ ११.७.५ ॥
Por eso los conocedores de las escrituras llaman a esto un camino, y los sabios lo llaman la densa selva de la existencia mundana.
11.7.6
सोयं लोकसमावर्तो मर्त्यानां भरतर्षभ ।
चराणां स्थावराणां च न गृध्येत्तत्र पाण्डितः ॥ ११.७.६ ॥
Esto, oh toro de los Bharatas, es el girar de los mundos para los mortales, tanto móviles como inmóviles; el sabio no debe ansiarlo.
11.7.7
शारीरा मानसाश्चैव मर्त्यानां व्याधयश्च ये ।
प्रत्यक्षाश्च परोक्षाश्च ते व्यालाः कथिता बुधैः ॥ ११.७.७ ॥
Las enfermedades corporales y mentales de los mortales, tanto las visibles como las ocultas, son llamadas serpientes por los sabios.
11.7.8
क्लिश्यमानाश्च तैर्नित्यं मार्यमाणाश्च भारत ।
स्वकर्मभिर्महाव्यालैर्नोद्विजन्त्यल्पबुद्धयः ॥ ११.७.८ ॥
Oh Bhārata, aunque constantemente atormentados y muertos por esas grandes serpientes, los de poca inteligencia no se alarman, por sus propias acciones.
11.7.9
अथापि तैर्विमुच्येत व्याधिभिः पुरुषो नृप ।
आवृणोत्येव तं पश्चाज्जरा रूपविनाशिनी ॥ ११.७.९ ॥
Oh rey, aunque un hombre se libre de esas enfermedades, después la vejez, destructora de la belleza, lo cubre ciertamente.
11.7.10
शब्दरूपरसस्पर्शगन्धैश्च विविधैरपि ।
मज्जमानं महापङ्के निरालम्बे समन्ततः ॥ ११.७.१० ॥
A un hombre que se hunde en un gran lodazal, sin apoyo por todas partes, por sonidos, formas, sabores, tactos y olores, y por otras muchas cosas.
11.7.11
संवत्सरर्तवो मासाः पक्षाहोरात्रसन्धयः ।
क्रमेणास्य प्रवृज्जन्ति रूपमायुस्तथैव च ॥ ११.७.११ ॥
Los años y las estaciones, los meses, las quincenas y las junturas del día y la noche avanzan en orden, arrebatándole su forma y su vida.
11.7.12
एते कालस्य विधयो नैताञ्जानान्ति दुर्बुधाः ।
धात्राऽभिलिखितान्याहुः सर्वभूतानि कर्मणा ॥ ११.७.१२ ॥
Estas son las disposiciones del tiempo, pero los necios no las conocen. Dicen que todos los seres están inscritos por el Creador mediante la acción.
11.7.13
रथः शरीरं भूतानां सत्वमाहुस्तु सारथिम् ।
इन्द्रियाणि हयानाहुः कर्मबुद्विस्तु रश्मयः ॥ ११.७.१३ ॥
El cuerpo de los seres es el carro; dicen que la mente es el auriga. Los sentidos son los caballos, y la acción y el entendimiento son las riendas.
11.7.14
तेषां हयानां यो वेगं धावतामनु धावति ।
सतु संसारचक्रेऽस्मिंश्चक्रवत्परिवर्तते ॥ ११.७.१४ ॥
Quien corre tras la velocidad de aquellos caballos que corren, gira en esta rueda del saṃsāra como una rueda.
11.7.15
यस्तान्संयमते बुद्ध्या संयतो न निवर्तते ।
यस्तु संसारचक्रेऽस्मिंश्चक्रवत्परिवर्तते ॥ ११.७.१५ ॥
Quien los controla con el entendimiento, dominado, no vuelve atrás. Pero quien gira en esta rueda del saṃsāra como una rueda—
11.7.16
भ्रममाणा न मुह्यन्ति संसारे न भ्रमन्ति ते ।
संसारे भ्रमतां राजन्दुःखमेतद्धि जायते ॥ ११.७.१६ ॥
Quienes vagan sin confundirse no vagan en el saṃsāra. Oh rey, este mismo sufrimiento surge para quienes vagan en el saṃsāra.
11.7.17
तस्पादस्य निवृत्त्यर्थं यत्नमेवाचरेद्बुधः ।
उपेक्षा नात्र कर्तव्या शतशाखः प्रवर्धते ॥ ११.७.१७ ॥
Por tanto, el sabio debe esforzarse por liberarse de esto; aquí no debe haber descuido, pues crece con cien ramas.
11.7.18
यतेन्द्रियो नरो राजन्क्रोधलोभनिराकृतः ।
सन्तुष्टः सत्यवादी यः स शान्तिमधिगच्छति ॥ ११.७.१८ ॥
Oh rey, el hombre que ha dominado sus sentidos, libre de ira y codicia, contento y veraz, alcanza la paz.
11.7.19
याम्यमाहू रथं ह्येनं मुह्यन्ते येन दुर्बुधाः ।
स चैतत्प्राप्नुयाद्राजन्यत्त्वं प्राप्तो नराधिप ॥ ११.७.१९ ॥
A este carro lo llaman de Yama, por el cual se confunden los necios. Oh rey, señor de los hombres, él podría alcanzar esa misma condición en la que tú ahora te encuentras.
11.7.20
अनुतर्षुलमेवैतद्दुःखं भवति मारिष ।
राज्यनाशः सुहृन्नाशः सुतनाशश्च भारत।
साधुः परमदुःखानां दुःखभैषज्यमारभेत् ॥ ११.७.२० ॥
Oh venerable, este dolor en efecto despierta después la sed: la pérdida del reino, la pérdida de los amigos y la pérdida de los hijos. Oh descendiente de Bharata, que el sabio emprenda la medicina del dolor, remedio de los pesares supremos.
11.7.21
ज्ञानौषधमवाप्येह दूरपारं महौषधम् ।
छिन्द्याद्दुःखमहाव्याधिं नरः संयतमानसः ॥ ११.७.२१ ॥
Habiendo obtenido aquí la medicina del conocimiento, el gran remedio de largo alcance, un hombre de mente dominada debe cortar la gran enfermedad del dolor.
11.7.22
न विक्रमो न चाप्यर्थो न मित्रं न सुहृज्जनः ।
तस्मान्मोचयते दुःखाद्यथात्मा स्थिरनिश्चयः ॥ ११.७.२२ ॥
Ni el valor, ni la riqueza, ni el amigo, ni la gente benévola; por eso el ser de firme resolución se libera del dolor.
11.7.23
तस्मान्मैत्रं समास्थाय शीलमापदि भारत ।
दमस्त्यागोऽप्रमादश्च ते त्रयो ब्रह्मणो हयाः ॥ ११.७.२३ ॥
Por tanto, oh descendiente de Bharata, en la calamidad aférrate a la amistad y a la buena conducta. El dominio de sí, el desapego y la vigilancia son los tres caballos del Brahman.
11.7.24
शीलरश्मिसमायुक्ते स्थितो यो मानसे रथे ।
त्यक्त्वा मृत्युभयं राजन्ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ ११.७.२४ ॥
Quien se sienta en el carro mental uncido con las riendas de la buena conducta, oh rey, abandona el temor a la muerte y va al mundo de Brahman.
11.7.25
अभयं सर्वभूतेभ्यो यो ददाति महीपते ।
स गच्छति परं स्थानं विष्णोः पदमनामयम् ॥ ११.७.२५ ॥
Oh señor de la tierra, quien da seguridad a todos los seres va a la morada suprema, el estado sin mal de Viṣṇu.
11.7.26
न तत्क्रतुसहस्रेण नोपवासैश्च नित्यशः ।
अभयस्य च दानेन यत्फलं प्राप्नुयान्नरः ॥ ११.७.२६ ॥
El fruto que un hombre obtiene por el don de la ausencia de miedo no se alcanza con mil sacrificios ni con ayunos constantes.
11.7.27
न ह्यात्मनः प्रियतरं किञ्चिद्भूतेषु निश्चितम् ।
अनिष्टं सर्वभूतानां मरणं नाम भारत ॥ ११.७.२७ ॥
Oh Bhārata, entre los seres no hay nada más querido que uno mismo, y la muerte es indeseada por todos los seres.
11.7.28
तस्मात्सर्वेषु भूतेषु दया कार्या विपश्चिता ॥ ११.७.२८ ॥
Por tanto, el sabio debe mostrar compasión hacia todos los seres.
11.7.29
नानायोगसमायुक्ता बुद्धिजालेन संवृताः ।
असूक्ष्मदृष्टयो मन्दा भ्राम्यन्ते तत्रतत्र ह।
सुसूक्ष्मदृष्टयो राजन्व्रजन्ति ब्रह्मसाम्यताम् ॥ ११.७.२९ ॥
Oh rey, aunque unidos a diversas disciplinas, los torpes, envueltos en una red del intelecto y carentes de visión sutil, vagan de aquí para allá; pero los de visión más sutil alcanzan la semejanza con Brahman.
11.7.30
एवं ज्ञात्वा महाप्राज्ञ स तेषामौर्ध्वदैहिकम् ।
कर्तुमर्हति तेनैव फल प्राप्स्यति वै भवान् ॥ ११.७.३० ॥
Sabiéndolo, oh gran sabio, debes realizar sus ritos fúnebres; por ese mismo acto obtendrás ciertamente el fruto.