ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 11.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.7.1
अहोऽभिहितमाख्यान भवता तत्त्वदर्शिना ।
भूय एव तु मे हर्षः श्रोतुं वागमृतं तव ॥ ११.७.१ ॥
ಅಹೋ! ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಯಾದ ನೀವು ಹೇಳಿದ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳುವ ಸಂತೋಷ ನನಗಿದೆ; ನಿಮ್ಮ ವಾಣಿ ಅಮೃತ.
11.7.2
शृणु भूयः प्रवक्ष्यामि मार्गस्यैतस्य विस्तरम् ।
यच्छ्रुत्वा विप्रमुच्यन्ते संसाराद्वि विचक्षणाः ॥ ११.७.२ ॥
ಕೇಳು; ಈ ಮಾರ್ಗದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳುವೆನು; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿವೇಕಿಗಳು ಸಂಸಾರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
11.7.3
यथा तु पुरुषो राजन्दीर्घमध्वानमास्थितः ।
क्वचित्क्वचिच्छ्रमस्थानं कुरुते वासमेव वा ॥ ११.७.३ ॥
ರಾಜನೇ, ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನು ದೀರ್ಘ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ತಾಣವನ್ನೋ ವಾಸವನ್ನೋ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ.
11.7.4
एवं संसारपर्याये गर्भवासेषु भारत ।
कुर्वन्ति दुर्बुधा वासं मुच्यन्ते तत्र पण्डिताः ॥ ११.७.४ ॥
ಹೀಗೆಯೇ, ಭಾರತ, ಸಂಸಾರ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪಂಡಿತರು ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
11.7.5
तस्मादध्वानमेवैतमाहुः शास्त्रविदो जनाः ।
यत्तत्संसारगहनं वनमाहुर्मनीषिणः ॥ ११.७.५ ॥
ಆದುದರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಮನೀಷಿಗಳು ಸಂಸಾರದ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
11.7.6
सोयं लोकसमावर्तो मर्त्यानां भरतर्षभ ।
चराणां स्थावराणां च न गृध्येत्तत्र पाण्डितः ॥ ११.७.६ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದು ಮರ್ತ್ಯರ, ಚರ ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳ ಲೋಕಚಕ್ರದ ಆವರ್ತನ; ಪಂಡಿತನು ಅದರಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಪಡಬಾರದು.
11.7.7
शारीरा मानसाश्चैव मर्त्यानां व्याधयश्च ये ।
प्रत्यक्षाश्च परोक्षाश्च ते व्यालाः कथिता बुधैः ॥ ११.७.७ ॥
ಮನುಷ್ಯರ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಧಿಗಳು, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದವು ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾದವು, ಅವುಗಳನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತರು ವ್ಯಾಲಗಳು (ಸರ್ಪಗಳು) ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
11.7.8
क्लिश्यमानाश्च तैर्नित्यं मार्यमाणाश्च भारत ।
स्वकर्मभिर्महाव्यालैर्नोद्विजन्त्यल्पबुद्धयः ॥ ११.७.८ ॥
ಭಾರತನೇ, ಆ ಮಹಾ ಸರ್ಪಗಳಿಂದ ನಿರಂತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರು ಕಳವಳಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
11.7.9
अथापि तैर्विमुच्येत व्याधिभिः पुरुषो नृप ।
आवृणोत्येव तं पश्चाज्जरा रूपविनाशिनी ॥ ११.७.९ ॥
ಅರಸನೇ, ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಆ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದರೂ, ನಂತರ ರೂಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮುಪ್ಪು ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ.
11.7.10
शब्दरूपरसस्पर्शगन्धैश्च विविधैरपि ।
मज्जमानं महापङ्के निरालम्बे समन्ततः ॥ ११.७.१० ॥
ಶಬ್ದ, ರೂಪ, ರಸ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಗಂಧ ಎಂಬ ನಾನಾ ವಿಷಯಗಳಿಂದಲೂ, ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ ಮಹಾ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವವನನ್ನು.
11.7.11
संवत्सरर्तवो मासाः पक्षाहोरात्रसन्धयः ।
क्रमेणास्य प्रवृज्जन्ति रूपमायुस्तथैव च ॥ ११.७.११ ॥
ವರ್ಷಗಳು, ಋತುಗಳು, ತಿಂಗಳುಗಳು, ಪಕ್ಷಗಳು, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸಂಧಿಗಳು, ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವನ ರೂಪವನ್ನೂ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನೂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.
11.7.12
एते कालस्य विधयो नैताञ्जानान्ति दुर्बुधाः ।
धात्राऽभिलिखितान्याहुः सर्वभूतानि कर्मणा ॥ ११.७.१२ ॥
ಇವು ಕಾಲದ ವಿಧಾನಗಳು; ದುರ್ಬುದ್ಧಿಗಳು ಇವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಧಾತೃವಿನಿಂದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
11.7.13
रथः शरीरं भूतानां सत्वमाहुस्तु सारथिम् ।
इन्द्रियाणि हयानाहुः कर्मबुद्विस्तु रश्मयः ॥ ११.७.१३ ॥
ಜೀವಿಗಳ ದೇಹವೇ ರಥ; ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಾರಥಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಕುದುರೆಗಳೆಂದೂ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಲಗಾಮುಗಳೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
11.7.14
तेषां हयानां यो वेगं धावतामनु धावति ।
सतु संसारचक्रेऽस्मिंश्चक्रवत्परिवर्तते ॥ ११.७.१४ ॥
ಓಡುತ್ತಿರುವ ಆ ಕುದುರೆಗಳ ವೇಗವನ್ನು ಯಾರು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಈ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರದಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ.
11.7.15
यस्तान्संयमते बुद्ध्या संयतो न निवर्तते ।
यस्तु संसारचक्रेऽस्मिंश्चक्रवत्परिवर्तते ॥ ११.७.१५ ॥
ಯಾರು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೋ, ನಿಗ್ರಹಿತನು ಹಿಂತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರದಂತೆ ತಿರುಗುವವನು—
11.7.16
भ्रममाणा न मुह्यन्ति संसारे न भ्रमन्ति ते ।
संसारे भ्रमतां राजन्दुःखमेतद्धि जायते ॥ ११.७.१६ ॥
ಅಲೆದಾಡಿದರೂ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದವರು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜನೇ, ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುವವರಿಗೆ ಈ ದುಃಖವೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
11.7.17
तस्पादस्य निवृत्त्यर्थं यत्नमेवाचरेद्बुधः ।
उपेक्षा नात्र कर्तव्या शतशाखः प्रवर्धते ॥ ११.७.१७ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯು ಇದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಬಾರದು; ಇದು ನೂರು ಕೊಂಬೆಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
11.7.18
यतेन्द्रियो नरो राजन्क्रोधलोभनिराकृतः ।
सन्तुष्टः सत्यवादी यः स शान्तिमधिगच्छति ॥ ११.७.१८ ॥
ರಾಜನೇ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಲೋಭದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ, ಸತ್ಯವಾದಿಯಾಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯನು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
11.7.19
याम्यमाहू रथं ह्येनं मुह्यन्ते येन दुर्बुधाः ।
स चैतत्प्राप्नुयाद्राजन्यत्त्वं प्राप्तो नराधिप ॥ ११.७.१९ ॥
ಯಮನದೆಂದು ಈ ರಥವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇದರಿಂದಲೇ ಮೂಢರು ಮೋಹಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಓ ನರಾಧಿಪನೇ, ನೀವು ಪಡೆದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಅವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
11.7.20
अनुतर्षुलमेवैतद्दुःखं भवति मारिष ।
राज्यनाशः सुहृन्नाशः सुतनाशश्च भारत।
साधुः परमदुःखानां दुःखभैषज्यमारभेत् ॥ ११.७.२० ॥
ಓ ಮಾನ್ಯನೇ, ಈ ದುಃಖವು ನಂತರ ಆಸೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವಂಥದು: ರಾಜ್ಯನಾಶ, ಮಿತ್ರನಾಶ, ಪುತ್ರನಾಶ. ಓ ಭರತವಂಶಜನೇ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಮಹಾದುಃಖಗಳಿಗೆ ಔಷಧವಾದ ದುಃಖಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಿ.
11.7.21
ज्ञानौषधमवाप्येह दूरपारं महौषधम् ।
छिन्द्याद्दुःखमहाव्याधिं नरः संयतमानसः ॥ ११.७.२१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಔಷಧವನ್ನು ಪಡೆದು, ದೂರದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಮಹೌಷಧದಿಂದ, ಸಂಯಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಮನುಷ್ಯನು ದುಃಖವೆಂಬ ಮಹಾವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು.
11.7.22
न विक्रमो न चाप्यर्थो न मित्रं न सुहृज्जनः ।
तस्मान्मोचयते दुःखाद्यथात्मा स्थिरनिश्चयः ॥ ११.७.२२ ॥
ಪರಾಕ್ರಮವೂ ಅಲ್ಲ, ಸಂಪತ್ತೂ ಅಲ್ಲ, ಮಿತ್ರನೂ ಅಲ್ಲ, ಹಿತೈಷಿಗಳ ಜನರೂ ಅಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯದ ಆತ್ಮವೇ ದುಃಖದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
11.7.23
तस्मान्मैत्रं समास्थाय शीलमापदि भारत ।
दमस्त्यागोऽप्रमादश्च ते त्रयो ब्रह्मणो हयाः ॥ ११.७.२३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಭರತವಂಶಜನೇ, ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿ ಮತ್ತು ಶೀಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸು. ದಮ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಮಾದ, ಈ ಮೂರು ಬ್ರಹ್ಮರಥದ ಕುದುರೆಗಳು.
11.7.24
शीलरश्मिसमायुक्ते स्थितो यो मानसे रथे ।
त्यक्त्वा मृत्युभयं राजन्ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ ११.७.२४ ॥
ಶೀಲವೆಂಬ ಲಗಾಮುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಮಾನಸ ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನು, ಓ ರಾಜನೇ, ಮೃತ್ಯುಭಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
11.7.25
अभयं सर्वभूतेभ्यो यो ददाति महीपते ।
स गच्छति परं स्थानं विष्णोः पदमनामयम् ॥ ११.७.२५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಅಭಯ ನೀಡುವವನು ಪರಮ ಸ್ಥಾನವಾದ ವಿಷ್ಣುಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
11.7.26
न तत्क्रतुसहस्रेण नोपवासैश्च नित्यशः ।
अभयस्य च दानेन यत्फलं प्राप्नुयान्नरः ॥ ११.७.२६ ॥
ಅಭಯದಾನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಫಲವನ್ನು ಸಾವಿರ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಾಗಲಿ, ನಿತ್ಯ ಉಪವಾಸಗಳಿಂದಾಗಲಿ ಪಡೆಯಲಾರನು.
11.7.27
न ह्यात्मनः प्रियतरं किञ्चिद्भूतेषु निश्चितम् ।
अनिष्टं सर्वभूतानां मरणं नाम भारत ॥ ११.७.२७ ॥
ಭರತವಂಶಜನೇ, ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಮರಣವು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಅನಿಷ್ಟ.
11.7.28
तस्मात्सर्वेषु भूतेषु दया कार्या विपश्चिता ॥ ११.७.२८ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ವಿವೇಕಿಯು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆ ತೋರಬೇಕು.
11.7.29
नानायोगसमायुक्ता बुद्धिजालेन संवृताः ।
असूक्ष्मदृष्टयो मन्दा भ्राम्यन्ते तत्रतत्र ह।
सुसूक्ष्मदृष्टयो राजन्व्रजन्ति ब्रह्मसाम्यताम् ॥ ११.७.२९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ವಿವಿಧ ಯೋಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ ಬುದ್ಧಿಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲದ ಮಂದರು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರು ಬ್ರಹ್ಮಸಾಮ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
11.7.30
एवं ज्ञात्वा महाप्राज्ञ स तेषामौर्ध्वदैहिकम् ।
कर्तुमर्हति तेनैव फल प्राप्स्यति वै भवान् ॥ ११.७.३० ॥
ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ನೀನು ಅವರ ಔರ್ಧ್ವದೈಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅರ್ಹನು; ಅದರಿಂದಲೇ ನೀನು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.