Mahābhārata · Adhyāya 12.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
कृत्वोदकं ते सुहृदां सर्वेषां पाण्डुनन्दनाः ।
विदुरो धृतराष्ट्रश्च सर्वाश्च भरतस्त्रियः ॥ १२.१.१ ॥
Tras postrarse ante Nārāyaṇa y ante Nara, el mejor de los hombres, y ante la diosa Sarasvatī y Vyāsa, se debe entonces recitar el Jaya. Hijos de Pāṇḍu, habiendo hecho la ofrenda de agua por todos vuestros amigos —Vidura, Dhṛtarāṣṭra y todas las mujeres de los Bharatas—
12.1.2
तत्र ते सुमहात्मानो न्यवसन्कुरुनन्दनाः ।
शौचं निर्वर्तयिष्यन्तो मासच्चात्रं बहिः पुरात् ॥ १२.१.२ ॥
Allí aquellos hijos de los Kurus, de gran alma, residieron un mes fuera de la ciudad, con la intención de cumplir los ritos de purificación.
12.1.3
कृतोदकं तु राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
अभिजग्मुर्महात्मानः सिद्धा ब्रह्मर्षिसत्तमाः ॥ १२.१.३ ॥
Al rey Yudhiṣṭhira, de alma justa, que había hecho la ofrenda de agua, se acercaron los perfectos, los grandes de alma y los mejores de los brahmarṣis.
12.1.4
द्वैपायनो नारदश्च देवलश्च महानृषिः ।
देवस्थानश्च कण्वश्च तेषां शिष्याश्च सत्तमाः ॥ १२.१.४ ॥
Dvaipāyana (Vyāsa), Nārada, el gran sabio Devala, Devasthāna y Kaṇva, y sus mejores discípulos.
12.1.5
अन्ये च वेदविद्वांसः कृतप्रज्ञा द्विजातयः ।
गृहस्थाः स्नातकाः सन्तो ददृशुः कुरुसत्तमम् ॥ १२.१.५ ॥
Otros también —conocedores del Veda, sabios brahmanes, cabezas de familia y graduados de estudio— contemplaron al mejor de los Kurus.
12.1.6
तेऽभिगम्य महात्मानं पूजिताश्च यथाविधि ।
आसनेषु महार्हेषु विविशुः परमर्षयः ॥ १२.१.६ ॥
Tras acercarse al de gran alma y ser debidamente honrados, aquellos sabios supremos se sentaron en asientos de gran valor.
12.1.7
प्रतिगृह्य ततः पूजां तत्कालसदृशीं तदा ।
पर्युपांसन्यथान्यायं परिवार्य युधिष्ठिरम् ॥ १२.१.७ ॥
Recibiendo entonces el honor propio de aquel momento, se sentaron en torno a Yudhiṣṭhira según la costumbre.
12.1.8
पुण्ये भागीरथीतीरे शोकव्याकुलचेतसम् ।
आश्वासयन्तो राजेन्द्रं विप्राः शतसहस्रशः ॥ १२.१.८ ॥
En la santa orilla del Bhāgīrathī, cientos de miles de brahmanes consolaban al rey de reyes, cuyo corazón estaba turbado por el dolor.
12.1.9
नारदस्त्वव्रवीत्काले धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
संभाष्य मुनिभिः सार्धं कृष्णद्वैपायनादिभिः ॥ १२.१.९ ॥
Entonces Nārada, en el momento oportuno, habló a Yudhiṣṭhira, hijo de Dharma, tras conversar con los sabios, Kṛṣṇa Dvaipāyana y los demás.
12.1.10
पार्थस्य बाहुवीर्येण प्रसादान्माधवस्य च ।
जिता सेयं मही कृत्स्ना धर्मेण च युधिष्ठिर ॥ १२.१.१० ॥
Por el poder de los brazos de Pārtha y el favor de Mādhava, y también por la justicia, esta tierra entera ha sido conquistada, oh Yudhiṣṭhira.
12.1.11
दिष्ट्या मुक्ताः स्थ संग्रामादस्माल्लोकभयंकरात् ।
क्षत्रधर्मरतश्चासि कच्चिन्मोदसि पाण्डव ॥ १२.१.११ ॥
Por fortuna habéis sido liberados de esta batalla, tan terrible para el mundo. ¿Te alegras, oh hijo de Pāṇḍu, consagrado al deber del guerrero?
12.1.12
कच्चिच्च निहतामित्रः प्रीणासि सुहृदो नृप ।
कच्चिच्छ्रियमिमां प्राप्य न त्वां शोकः प्रबाधते ॥ १२.१.१२ ॥
Habiendo abatido a tus enemigos, ¿complaces a tus amigos, oh rey? Habiendo obtenido esta prosperidad, ¿no te oprime el dolor?
12.1.13
विजितेयं मही कृत्स्ना कृष्णबाहुबलाश्रयात् ।
ब्राह्मणानां प्रसादेन भीमार्जुनबलेन च ॥ १२.१.१३ ॥
Confiando en la fuerza de los brazos de Kṛṣṇa, por la gracia de los brahmanes y por el poder de Bhīma y Arjuna, toda esta tierra ha sido conquistada.
12.1.14
इदं तु मे महद्दुःखं वर्तते हृदि नित्यदा ।
कृत्वा ज्ञातिक्षयमिमं महान्तं घोरदर्शनम् ॥ १२.१.१४ ॥
Pero en mi corazón permanece siempre esta gran pena: haber causado esta gran destrucción de parientes, terrible de contemplar.
12.1.15
सौभद्रं द्रौपदेयांश्च घातयित्वा सुतान्प्रियान् ।
जयोऽयमजयाकारो भगवन्प्रतिभाति मे ॥ १२.१.१५ ॥
¡Oh venerable! Tras haber hecho matar al hijo de Subhadrā, a los hijos de Draupadī y a mis queridos hijos, esta victoria me parece una derrota.
12.1.16
किंनु वक्ष्यति वार्ष्णेयी वधूर्मे मधुसूदनम् ।
द्वारकावासिनी कृष्णमितः प्रतिगतं हरिम् ॥ १२.१.१६ ॥
¿Qué dirá mi nuera de la estirpe de los Vṛṣṇi, que vive en Dvārakā, a Madhusūdana Kṛṣṇa, que se ha marchado de aquí?
12.1.17
द्रौपदी हतपुत्रेयं कृपणा हतबान्धवा ।
अस्मत्प्रियहिते युक्ता भूयः पीडयतीव माम् ॥ १२.१.१७ ॥
Esta Draupadī, cuyos hijos han sido muertos y cuyos parientes han sido muertos, digna de compasión, dedicada siempre al bien de nuestros seres queridos, parece atormentarme de nuevo.
12.1.18
इदमन्यच्च भगवन्यत्त्वां वक्ष्यामि नारद ।
मन्त्रसंवरणेनास्मि कुन्त्या दुःखेन योजितः ॥ १२.१.१८ ॥
Oh venerable Nārada, también te diré otro asunto: por guardar un secreto he quedado atado al dolor de Kuntī.
12.1.19
यः स नागायुतप्राणो लोकेऽप्रतिरथो रणे ।
सिंहविक्रान्तगामी च जितकाशी यतव्रतः ॥ १२.१.१९ ॥
Aquel que tenía la fuerza vital de diez mil elefantes, que en el mundo no tenía igual como guerrero en el carro de combate, que caminaba con el paso de un león, vencedor en Kāśī, firme en su voto.
12.1.20
आश्रयो धार्तराष्ट्राणां मानी तीक्ष्णपराक्रमः ।
अमर्षी नित्यसंरम्भी क्षेप्ताऽस्माकं रणेरणे ॥ १२.१.२० ॥
Era el refugio de los hijos de Dhṛtarāṣṭra, orgulloso, de valor agudo, impaciente ante la afrenta, siempre ardiente de furia, y en cada batalla el que nos injuriaba.
12.1.21
शीघ्रास्त्रश्चित्रयोधी च कृती चाद्भुतविक्रमः ।
गूढोत्पन्नः सुतः कुन्त्या भ्राताऽस्माकमसौ किल ॥ १२.१.२१ ॥
Veloz con las armas, un guerrero maravilloso, diestro y de valor prodigioso, el hijo de Kuntī nacido en secreto: en verdad es nuestro hermano.
12.1.22
तोयकर्मणि तं कुन्ती कथयामास मे तदा ।
पुत्रं सर्वगुणोयेतं कर्णं त्यक्तं जले पुरा ॥ १२.१.२२ ॥
En el rito de las aguas, Kuntī me habló entonces de él — el hijo dotado de todas las virtudes, Karṇa, que hacía tiempo había sido abandonado en el agua.
12.1.23
मञ्जूषायां समाधाय गङ्गास्रोतस्यमज्जयत् ।
यं सूतपुत्रं लोकोऽयं राधेयं चाभ्यमन्यत ॥ १२.१.२३ ॥
Colocándolo en un cofre, lo dejó hundirse en la corriente del Ganges; este mundo lo consideró hijo del cochero y Rādheya.
12.1.24
स सूर्यपुत्रः कुन्त्या यै भ्राताऽस्माकं च मातृतः ।
अजानता मया सड्ख्ये राज्यलुब्धेन घातितः।
तन्मे दहति गात्राणि तूलराशिमिवानलः ॥ १२.१.२४ ॥
Él es el hijo del Sol, el hijo de Kuntī, nuestro hermano, y también hermano por parte de madre; codicioso del reino, sin saberlo, hice que fuera muerto en batalla. Me quema los miembros como el fuego quema un montón de algodón.
12.1.25
न हि तं वेद पार्थोऽपि भ्रातरं श्वेतवाहनः ।
नाहं न भीमो न यमौ स त्वस्मान्वेद तत्वतः ॥ १२.१.२५ ॥
Ni siquiera Pārtha, el de caballos blancos, conocía a aquel hermano; ni yo, ni Bhīma, ni los gemelos. Pero él nos conocía en verdad.
12.1.26
गता किल पृथा तस्य सकाशमिति नः श्चुतम् ।
अस्माकं शमकामा वै त्वं च पुत्रो ममेत्यथ ॥ १२.१.२६ ॥
Hemos oído que Pṛthā fue a su encuentro, deseando la paz para nosotros, y le dijo: «Tú también eres mi hijo».
12.1.27
पृथाया न कृतः कामस्तेन चापि महात्मना ।
अतीवानुचितं मातरवोच इति सोऽब्रवीत् ॥ १२.१.२७ ॥
Aquel magnánimo tampoco cumplió el deseo de Pṛthā, y dijo: «Madre, has hablado de forma muy impropia».
12.1.28
न हि शक्ष्यामि संत्यक्तुमहं दुर्योधनं रणे ।
अनार्यत्वं नृशंसत्वं कृतघ्नत्वं च मे भवेत् ॥ १२.१.२८ ॥
No podré abandonar a Duryodhana en la batalla; pues entonces sería innoble, cruel e ingrato.
12.1.29
युधिष्ठिरेण सन्धिं हि यदि कुर्यां मते तव ।
भीतो रणे श्वेतवाहादिति मां मंस्यते जनः ॥ १२.१.२९ ॥
Si, según tu consejo, hiciera la paz con Yudhiṣṭhira, la gente me creería asustado en la batalla, el de caballos blancos.
12.1.30
सोऽहं निर्जित्य समरे विजयं सहकेशवम् ।
संधास्ये धर्मपुत्रेण पश्चादिति च सोऽब्रवीत् ॥ १२.१.३० ॥
«Tras vencer en batalla, junto a Keśava, después haré la paz con el hijo de Dharma», dijo.
12.1.31
तमवोचत्किल पृथा पुनः पृथुलवक्षसम् ।
चतुर्णामभयं देहि कामं युध्यस्व फल्गुनम् ॥ १२.१.३१ ॥
Pṛthā volvió a decir al de pecho ancho: concede seguridad a los cuatro; después, combate con Phalguna como quieras.
12.1.32
सोऽब्रवीन्मातरं धीमान्वेपमानां कृताञ्जलिः ।
प्राप्तान्विषह्यांश्चतुरो न हनिष्यामि ते सुतान् ॥ १२.१.३२ ॥
El sabio, con las manos juntas, dijo a su madre temblorosa: no mataré a tus cuatro hijos, que han llegado y son capaces de resistir.
12.1.33
पञ्चैव हि सुता देवि भविष्यन्ति तव ध्रुवाः ।
सार्जुना वा हते कर्णे सकर्णा वा हतेऽर्जुने ॥ १२.१.३३ ॥
Oh diosa, sin duda tendrás cinco hijos: con Arjuna, si Karṇa es muerto, o con Karṇa, si Arjuna es muerto.
12.1.34
तं पुत्रगृद्धिनी भूयो माता पुत्रमथाब्रवीत् ।
भ्रातॄणां स्वस्ति कुर्वीथा येषां स्वस्ति चिकीर्षसि ॥ १२.१.३४ ॥
Entonces la madre, ansiosa de hijos, volvió a decir a aquel hijo: haz el bien a los hermanos cuyo bienestar deseas.
12.1.35
एवमुक्त्वा किल पृथा विसृज्योपययौ गृहान् ।
सोऽर्जुनेन हतो वीरो भ्रात्रा भ्राता सहोदरः ॥ १२.१.३५ ॥
Habiendo dicho esto, Pṛthā lo despidió y regresó a casa. Aquel héroe, hermano de la misma madre, fue muerto por Arjuna, por su propio hermano.
12.1.36
न चैव निःसृतो मन्त्रः पृथायास्तस्य वा मुने ।
अथ शूरो महेष्वासः पार्थेनाजौ निपातितः ॥ १२.१.३६ ॥
Oh sabio, el secreto de Pṛthā o el suyo no había sido revelado. Entonces aquel héroe, gran arquero, fue derribado en batalla por el hijo de Pṛthā.
12.1.37
अहं त्वज्ञासिषं पश्चात्स्वसोदर्यं द्विजोत्तम ।
पूर्वजं भ्रातरं कर्णं पृथाया वचनात्प्रभो ॥ १२.१.३७ ॥
Mejor de los nacidos dos veces, supe después, por las palabras de Pṛthā, que Karṇa era mi hermano mayor de madre. ¡Oh señor!
12.1.38
तेन मे दूयते तीव्रं हृदयं भ्रातृघातिनः ।
कर्णार्जुनसहायोऽहं जयेयमपि वासवम् ॥ १२.१.३८ ॥
Por eso mi corazón está intensamente atormentado — por quien mató a su hermano. Teniendo a Karṇa y Arjuna como ayudantes, habría podido vencer incluso a Indra.
12.1.39
सभायां क्लिश्यमानस्य धार्तराष्ट्रैर्दुरात्मभिः ।
सहसोत्पतितः क्रोधः कर्णं दृष्ट्वा प्रशाम्यति ॥ १२.१.३९ ॥
La ira que surgió de repente cuando fui atormentado en la asamblea por los malvados hijos de Dhṛtarāṣṭra se apacigua al ver a Karṇa.
12.1.40
यदा ह्यस्य गिरो रूक्षाः श्रृणोमि कटुकोदयाः ।
सभायां गदतो द्यूते दुर्योधनहितैषिणः ॥ १२.१.४० ॥
Cuando oigo sus palabras duras y amargas, pronunciadas en la asamblea durante el juego de dados por quien deseaba el bien de Duryodhana,
12.1.41
तदा नश्यति मे रोषः पादौ तस्य निरीक्ष्य ह ।
कुन्त्या हि सदृशौ पादौ कर्णस्येति मतिर्मम ॥ १२.१.४१ ॥
Entonces, al mirar sus pies, mi ira se desvanece; pues los pies de Karṇa, creo, son semejantes a los de Kuntī.
12.1.42
सादृश्यहेतुमन्विच्छन्पृथायास्तस्य चैव ह ।
कारणं नाधिगच्छामि कथंचिदपि चिन्तयन् ॥ १२.१.४२ ॥
Buscando la causa de la semejanza entre Pṛthā y él, y reflexionando, no logro hallar de ninguna manera la razón de ello.
12.1.43
कथं नु तस्य संग्रामे पृथिवी चक्रमग्रसत् ।
कथं नु शप्तो भ्राता मे तत्त्वं वक्तुमिहार्हसि ॥ १२.१.४३ ॥
¿Cómo tragó la tierra la rueda de su carro en aquella batalla? ¿Cómo fue maldecido mi hermano? Vos sois digno de decir aquí la verdad de esto.
12.1.44
श्रोतुमिच्छामि भगवंस्त्वत्तः सर्वं यथातथम् ।
भवान्हि सर्वविद्विद्वाँल्लोके वेद कृताकृतम् ॥ १२.१.४४ ॥
Oh venerable, deseo oír de vos todo tal como es. Vos sois omnisciente y sabio, y conocéis en el mundo lo hecho y lo no hecho.