ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.100.1
यथा जयार्थिनः सेनां नयन्ति भरतर्षभ ।
ईषद्धर्मं प्रपीड्यापि तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१००.१ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜୟାଭିଳାଷୀ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମକୁ ଟିକେ ଲଙ୍ଘନ କରି ମଧ୍ୟ ଯେପରି ସେନା ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ପିତାମହ।
12.100.2
सन्त्येव हि स्थिता धर्म उपपत्त्या तथा परे ।
साध्वाचारतया केचित्तथैवौपयिकादपि ॥ १२.१००.२ ॥
ସତ୍ୟରେ, ଯୁକ୍ତିଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମମାନ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; କେତେକ ସଦାଚାରରେ, ଆଉ କେତେକ ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
12.100.3
उपायधर्मान्वक्ष्यामि संसिद्धानर्थसिद्धये ।
निर्मर्यादा दस्यवस्तु भवन्ति परिपन्थिनः ॥ १२.१००.३ ॥
ଅର୍ଥସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସିଦ୍ଧ ଉପାୟଧର୍ମମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି; କାରଣ ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ ଡକାୟତ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ବାଧକ ହୁଅନ୍ତି।
12.100.4
तेषां प्रतिविघातार्थं प्रवक्ष्याम्यथ नैगमम् ।
कार्याणां संप्रसिद्ध्यर्थं तानुपायान्निबोध मे ॥ १२.१००.४ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ ଏବେ ମୁଁ ନୈଗମ (ନଗରନୀତି) କହିବି; କାର୍ଯ୍ୟର ସମ୍ୟକ୍ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେହି ଉପାୟମାନ ମୋଠାରୁ ଶୁଣ।
12.100.5
उभे प्रज्ञे वेदितव्ये ऋज्वी वक्रा च भारत ।
जानन्वक्रां न सेवेत प्रतिबाधेत चागताम् ॥ १२.१००.५ ॥
ହେ ଭାରତ, ସରଳ ଓ ବକ୍ର ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପ୍ରଜ୍ଞା ଜାଣିବା ଉଚିତ; ବକ୍ରକୁ ଜାଣି ତାହାର ସେବା କରିବ ନାହିଁ, ଆସୁଥିବା ବକ୍ରତାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବ।
12.100.6
अमित्रा एव राजानं भेदेनोपचरन्त्युत ।
तां राजा विकृतिं जानन्यथाऽमित्रान्प्रबाधते ॥ १२.१००.६ ॥
ଶତ୍ରୁମାନେ ହିଁ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଭେଦନୀତିରେ ଆସନ୍ତି; ରାଜା ସେହି ବିକୃତିକୁ ଜାଣି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରନ୍ତି।
12.100.7
गजानां पार्थ वर्माणि गोवृषाजगराणि च ।
शल्यकण्टकलोहानि तनुत्राणि मतानि च ॥ १२.१००.७ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ହାତୀମାନଙ୍କ କବଚ ଗାଈ, ଷଣ୍ଢ ଓ ଅଜଗରର ଚର୍ମରେ ତିଆରି; କଣ୍ଟା ଓ ଲୌହ କଣ୍ଟାଯୁକ୍ତ ରକ୍ଷା-ଆବରଣ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକୃତ।
12.100.8
शातपीतानि शस्त्राणि सन्नाहाः पीतलोहकाः ।
नानारञ्जनरक्ताः स्युः पताकाः केतवश्च ह ॥ १२.१००.८ ॥
ଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହଳଦିଆ ହେବା ଉଚିତ; କବଚ ହଳଦିଆ ଓ ଲୌହ ରଙ୍ଗର, ନାନା ରଙ୍ଗରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗ କରାଯାଇଥିବା ହେବା ଉଚିତ; ଧ୍ୱଜ ଓ ପତାକା ମଧ୍ୟ ସେପରି ହେବେ।
12.100.9
ऋष्टयस्तोमराः खङ्गा निशिताश्च परश्वथाः ।
फलकान्यथ चर्माणि प्रतिकल्प्यान्यनेकशः ॥ १२.१००.९ ॥
ଋଷ୍ଟି, ତୋମର, ଖଡ୍ଗ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପରଶୁ, ତା'ପରେ ଢାଲ ଓ ଚର୍ମ ଢାଲ — ଏସବୁ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବା ଉଚିତ।
12.100.10
अभिनीतानि शस्त्राणि योधाश्च कृतनिश्चयाः ।
चैत्रे वा मार्गशीर्षे वा सेनायोगः प्रशस्यते ॥ १२.१००.१० ॥
ଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ହେବା ଉଚିତ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦୃଢ଼ସଂକଳ୍ପ ହେବା ଉଚିତ; ଚୈତ୍ର କିମ୍ବା ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ସେନା ସଂଯୋଗ ପ୍ରଶଂସନୀୟ।
12.100.11
पक्वसस्या हि पृथिवी भवत्यम्बुमती तदा ।
नैवातिशीतो नात्युष्णः कालो भवति भारत ॥ १२.१००.११ ॥
ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ପାଚିଲା ଶସ୍ୟ ଓ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ହେ ଭାରତ, ସେତେବେଳେ ଅତି ଶୀତ ନୁହେଁ କି ଅତି ଉଷ୍ଣ ନୁହେଁ — ଏପରି ସମୟ ହୁଏ।
12.100.12
तस्मात्तदा योजयेत परेषां व्यसनेऽथवा ।
एते हि योगाः सेनायाः प्रशस्ताः परबाधने ॥ १२.१००.१२ ॥
ତେଣୁ ସେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ବିପଦ ସମୟରେ ସେନାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ଶତ୍ରୁକୁ ପୀଡ଼ିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହିସବୁ ସେନାର ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଅବସର।
12.100.13
जलवांस्तृणवान्मार्गः समो गम्यः प्रशस्यते ।
चारैः सुविदिताभ्यासः कुशलैर्वनगोचरैः ॥ १२.१००.१३ ॥
ଜଳ ଓ ଘାସଯୁକ୍ତ, ସମତଳ, ଗମନଯୋଗ୍ୟ ପଥ ପ୍ରଶଂସିତ; ଚରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ଜଣାଥିବା ଏବଂ ବନରେ ବିଚରଣକାରୀ ନିପୁଣ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭ୍ୟସ୍ତ ପଥ।
12.100.14
न ह्यरण्यानि शक्यन्ते गन्तुं मृगगणैरिव ।
तस्मात्सेनासु तानेव योजयन्ति जयार्थिनः ॥ १२.१००.१४ ॥
ମୃଗ ଦଳ ପରି ସେନାମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ସହଜରେ ଯାଇ ନ ପାରନ୍ତି; ତେଣୁ ଜୟାର୍ଥୀମାନେ ସେନାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ହିଁ ନିୟୁକ୍ତ କରନ୍ତି।
12.100.15
अग्रतः पुरुषानीकं शक्तं चापि कुलोद्भवम् ।
आवासस्तोयवान्मार्गः पर्याकाशः प्रशस्यते ॥ १२.१००.१५ ॥
ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା ସେନା ସମର୍ଥ ଏବଂ ଉତ୍ତମ କୁଳଜାତ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ହୋଇଥିବା ଉଚିତ; ଜଳଯୁକ୍ତ ଛାଉଣୀ, ଜଳଯୁକ୍ତ ପଥ ଏବଂ ଚାରିପାଖେ ଖୋଲା ସ୍ଥାନ ପ୍ରଶଂସିତ।
12.100.16
पोषामपसर्पाणां प्रतिघातस्तथा भवेत् ।
आकाशं हि वनाभ्याशे मन्यन्ते गुणवत्तरम् ॥ १२.१००.१६ ॥
ପଳାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତିରୋଧ ମଧ୍ୟ ସେପରି ହେବା ଉଚିତ; ବନ ନିକଟର ଖୋଲା ସ୍ଥାନକୁ ଲୋକେ ଅଧିକ ଗୁଣକାରୀ ମନେ କରନ୍ତି।
12.100.17
बहुभिर्गुणजातैश्च ये युद्धकुशला जनाः ।
उपन्यासो भवेत्तत्र बलानां नातिदूरतः ॥ १२.१००.१७ ॥
ଅନେକ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ସେନାର ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ତାହା ଅଧିକ ଦୂରରେ ଯେପରି ନ ହେବ।
12.100.18
उपन्यासोऽपसर्पाणां पदातीनां च गूहनम् ।
हतशत्रुप्रतीघातमापदर्थं परायणम् ॥ १२.१००.१८ ॥
ପଳାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ବିନ୍ୟାସ, ପଦାତିକମାନଙ୍କୁ ଲୁଚାଇବା ଏବଂ ନିହତ ଶତ୍ରୁର ପ୍ରତିରୋଧ—ଏଗୁଡ଼ିକ ବିପଦ ସମୟର ଆଶ୍ରୟ।
12.100.19
सप्तर्पीन्पृष्ठतः कृत्वा युध्येयुरचला इव ।
अनेन विधिना शत्रूञ्जिगीषेतापि दुर्जयान् ॥ १२.१००.१९ ॥
ସାତ ଋଷିଙ୍କୁ ପଛରେ ରଖି ଅଚଳ ପର୍ବତ ପରି ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଏହି ବିଧିରେ ଦୁର୍ଜୟ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ।
12.100.20
यतो वायुर्यतः सूर्यो यतः सोमस्ततो जयः ।
पूर्वंपूर्वं ज्याय एषां सन्निपाते युधिष्ठिर ॥ १२.१००.२० ॥
ପବନ ଯେଉଁ ଦିଗରୁ ବହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ଥାଏ, ଚନ୍ଦ୍ର ଯେଉଁଠାରେ ଥାଏ, ସେଠାରୁ ବିଜୟ ହୁଏ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସଂଘର୍ଷରେ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୂର୍ବର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.100.21
अकर्द -मनुदकाममर्यादामलोष्टकाम् ।
अश्वभूमिं प्रशंसन्ति ये युद्धकुशला जनाः ॥ १२.१००.२१ ॥
ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ଲୋକମାନେ କାଦୁଅ, ଜଳ, ସୀମା-ବାଧା ଓ ମାଟିଢେଳାରହିତ, ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଭୂମିର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
12.100.22
समा निरुदकाकाशा रथभूमिः प्रशस्यते ।
नीचद्रुमा महाकक्षा सोदका हस्तियोधिनाम् ॥ १२.१००.२२ ॥
ସମତଳ, ଜଳହୀନ ଓ ଖୋଲା ଆକାଶଯୁକ୍ତ ଭୂମି ରଥ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ। ହସ୍ତୀଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ପାଇଁ ନୀଚ ବୃକ୍ଷ, ବଡ଼ ଝୋପ ଓ ଜଳଯୁକ୍ତ ଭୂମି ଉତ୍ତମ।
12.100.23
बहुदुर्गा महाकक्षा वेणुवेत्रतिरस्कृता ।
पदातीनां क्षमा भूमिः पर्वतोपवनानि च ॥ १२.१००.२३ ॥
ବହୁ ଦୁର୍ଗ, ବଡ଼ ଝୋପ, ବାଉଁଶ ଓ ବେତରେ ଆବୃତ ଭୂମି ପଦାତିକ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ପର୍ବତ ଓ ଉପବନ ମଧ୍ୟ।
12.100.24
पदातिबहुला सेना दृढा भवति भारत ।
रथाश्वबहुला सेना सुदिनेषु प्रशस्यते ॥ १२.१००.२४ ॥
ହେ ଭାରତ, ପଦାତିକ ଅଧିକ ଥିବା ସେନା ଦୃଢ଼ ହୁଏ। ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ଅଧିକ ଥିବା ସେନା ଶୁଭଦିନରେ ପ୍ରଶଂସିତ।
12.100.25
पदातिनागबहुला प्रावृट्काले प्रशस्यते ।
गुणानेतान्प्रसंख्याय देशकालौ प्रयोजयेत् ॥ १२.१००.२५ ॥
ପଦାତି ଓ ହାତୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ବର୍ଷା ଋତୁରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ। ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କରି ଦେଶ ଓ କାଳର ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ।
12.100.26
एवं संचिन्त्य यो याति तिथिनक्षत्रपूजितः ।
विजयं लभते नित्यं सेनां सम्यक्प्रयोजयन् ॥ १२.१००.२६ ॥
ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ତିଥି ଓ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଯିଏ ଯାତ୍ରା କରେ ଓ ସେନାକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ନିଯୋଜିତ କରେ, ତାକୁ ସର୍ବଦା ବିଜୟ ମିଳେ।
12.100.27
प्रसुप्तांस्तृषिताञ्श्रान्तान्प्रकीर्णान्नाभिघातयेत् ।
मोक्षे प्रयाणे चलने पानभोजनकालयोः।
अतिक्षिप्तान्व्यतिक्षिप्तान्निहतान्प्रतनूकृतान् ॥ १२.१००.२७ ॥
ଶୋଇଥିବା, ତୃଷିତ, କ୍ଳାନ୍ତ, ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ବିଶ୍ରାମ, ଯାତ୍ରା, ଗତି ଏବଂ ପିଇବା-ଖାଇବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଅତ୍ୟଧିକ ପଳାୟିତ, ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ, ହତ ବା ଦୁର୍ବଳୀକୃତ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
12.100.28
अविस्रब्धान्कृतारम्भानुपन्यासात्प्रतापितान् ।
बहिश्वरानुपन्यासान्कृतवेश्मानुसारिणः ॥ १२.१००.२८ ॥
ଅସତର୍କ, କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା, ଆକ୍ରମଣରେ ପୀଡ଼ିତ, ବାହାରେ ବୁଲୁଥିବା, ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବା, ଘର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା।
12.100.29
पारम्पर्यागते द्वारे ये केचिदनुवर्तिनः ।
परिचर्यापरोद्धारो ये च केचन वल्गिनः ॥ १२.१००.२९ ॥
ପରମ୍ପରାରୁ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଥିବା ଯେକେହି ଅନୁଗାମୀ, ସେବା ଓ ରକ୍ଷାରେ ନିଯୁକ୍ତ ଲୋକ, ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ।
12.100.30
अनीकं ये विभिदन्ति भिन्नं संस्थापयन्ति च ।
समानाशनपानास्ते कार्या द्विगुणवेतनाः ॥ १२.१००.३० ॥
ଯେଉଁମାନେ ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗନ୍ତି, ଏବଂ ଭଙ୍ଗା ସେନାକୁ ପୁନର୍ବାର ସ୍ଥାପିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସମାନ ଖାଦ୍ୟ-ପାନୀୟ ଭାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ବେତନ ଦେବା ଉଚିତ।
12.100.31
जातिगोत्रं च विज्ञाय कर्म चानुत्तमं शुभम् ।
समानदेहरक्षार्थे कार्या द्विगुणवेतनाः।
त्रिगुणं चतुर्गुणं चैव वेतनं तेषु कारयेत् ॥ १२.१००.३१ ॥
ଜାତି, ଗୋତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ଶୁଭ କର୍ମ ଜାଣି, ସମାନ ଦେହରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ବେତନ ଦେବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତ୍ରିଗୁଣ ଓ ଚତୁର୍ଗୁଣ ବେତନ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇପାରେ।
12.100.32
दशाधिपतयः कार्याः शताधिपतयस्तथा ।
ततः सहस्राधिपतिं कुर्याच्छूरमतन्द्रितम् ॥ १२.१००.३२ ॥
ଦଶ ଜଣଙ୍କର ଅଧିପତି ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ, ସେହିପରି ଶତ ଜଣଙ୍କର ଅଧିପତି ମଧ୍ୟ। ତା'ପରେ ସହସ୍ରର ଅଧିପତି ରୂପେ ଜଣେ ଶୂର, ଅଭନ୍ଦ୍ରିତ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
12.100.33
यथा मुख्यान्सन्निपात्य वक्तव्याः संशयामहे ।
यथा जयार्थं संग्रामे न जह्याम परस्परम् ॥ १२.१००.३३ ॥
ପ୍ରମୁଖ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି କହିବା ଉଚିତ ଯେ ଆମେ ସନ୍ଦେହରେ ଅଛୁ; ବିଜୟ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ପରସ୍ପରକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.100.34
इहैव ते निवर्तन्तां ये च केचन भीरवः ।
न घातयेयुः प्रदरं कुर्वाणास्तुमुले सति ॥ १२.१००.३४ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଭୀରୁ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ; ତୁମୁଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭଗଦଡ଼ ସୃଷ୍ଟି କରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ବଧର କାରଣ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.100.35
न सन्निपाते प्रदरं वधं वा कुर्युरीदृशाः ।
आत्मानं च स्वपक्षं च पालयन्हन्ति संयुगे ॥ १२.१००.३५ ॥
ଏପରି ଲୋକେ ସଂଘର୍ଷରେ ଭଗଦଡ଼ ବା ବଧ ଘଟାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ନିଜକୁ ଓ ନିଜ ପକ୍ଷକୁ ରକ୍ଷା କରି ଯେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରହାର କରେ, ସେ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ବୀର।
12.100.36
अर्थनाशो वधोऽकीर्तिरयशश्च पलायने ।
अमनोज्ञाऽसुखा वाचः पुरुषस्य पलायतः ॥ १२.१००.३६ ॥
ପଳାଇବାରେ ଧନହାନି, ମୃତ୍ୟୁ, ଅପକୀର୍ତ୍ତି ଓ ଅପଯଶ ହୁଏ; ପଳାଉଥିବା ମଣିଷକୁ ଅପ୍ରିୟ ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ପଡ଼େ।
12.100.37
प्रतिध्वस्तोष्ठदन्तस्य न्यस्तसर्वायुधस्य च ।
हित्वा पलायमानस्य सहायान्प्राणसंशये।
अमित्रैरवरुद्धस्य द्विषतामस्तु नः सदा ॥ १२.१००.३७ ॥
ଓଠ ଓ ଦାନ୍ତ ଭଙ୍ଗି, ସବୁ ଅସ୍ତ୍ର ରଖି, ପ୍ରାଣସଂକଟରେ ସହାୟକଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ପଳାଉଥିବା ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ଲୋକର ଦଶା ସର୍ବଦା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ହେଉ, ଆମର ନୁହେଁ।
12.100.38
मनुष्यापसदा ह्येते ये भवन्ति पराङ्भुखाः ।
राशिवर्धनमात्रास्ते नैव ते प्रेत्य नो इह ॥ १२.१००.३८ ॥
ପିଠି ଦେଇ ପଳାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ; ସେମାନେ କେବଳ ଗଦା ବଢ଼ାଉଥିବା ଲୋକ — ମରଣ ପରେ କିମ୍ବା ଏଠାରେ ସେମାନେ କିଛି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
12.100.39
अमित्रा हृष्टमनसः प्रत्युद्यान्ति पलायिनम् ।
जयिनस्तु नरास्तात मङ्गलैर्वन्दनेन च ॥ १२.१००.३९ ॥
ଶତ୍ରୁମାନେ ହର୍ଷିତ ମନରେ ପଳାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଆସନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ହେ ତାତ, ବିଜୟୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଙ୍ଗଳ ବଚନ ଓ ବନ୍ଦନା ସହ ସ୍ୱାଗତ ପାଆନ୍ତି।
12.100.40
यस्य स्म व्यसने राजन्ननुमोदन्ति शत्रवः ।
तदसह्यतरं दुःखं मन्यन्ते मरणादपि ॥ १२.१००.४० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯାହାର ବିପଦରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେହି ଦୁଃଖକୁ ସେମାନେ ମରଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ ମନେ କରନ୍ତି।
12.100.41
श्रियं जानीत धर्मस्य मूलं सर्वसुखस्य च ।
या भीरूणां पराख्यातिः शूरस्तामधिगच्छति ॥ १२.१००.४१ ॥
ଶ୍ରୀକୁ ଧର୍ମ ଓ ସର୍ବସୁଖର ମୂଳ ଜାଣ; ଭୀରୁମାନଙ୍କର ଅପକୀର୍ତ୍ତି ଶୂରବୀର ପାଏ।
12.100.42
ते वयं स्वर्गमिच्छन्तः संग्रामे त्यक्तजीविताः ।
जयन्तो वध्यमाना वा प्राप्नुयाम च सद्गतिम् ॥ १२.१००.४२ ॥
ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଇଚ୍ଛା କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଲଢ଼ିବା; ଜିତୁ କିମ୍ବା ମରୁ, ସଦ୍ଗତି ପାଉ।
12.100.43
एवं संशप्तशपथाः समभित्यक्तजीविताः ।
अमित्रवाहिनीं वीराः प्रतिगाहन्त्यभीरवः ॥ १२.१००.४३ ॥
ଏହିପରି ଶପଥ କରି ଓ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ନିର୍ଭୟ ବୀରମାନେ ଶତ୍ରୁସେନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
12.100.44
अग्रतः पुरुषाऽनीकमसिचर्मवतां भवेत् ।
पृष्ठतः शकटानीकं कलत्रं मध्यतस्तथा ॥ १२.१००.४४ ॥
ଆଗରେ ଖଡ୍ଗ ଓ ଢାଲଧାରୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ସେନା ରହିବା ଉଚିତ; ପଛରେ ଶକଟ ସେନା; ଏବଂ ମଝିରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ରହିବେ।
12.100.45
परेषां प्रतिघातार्थं पदातीनां च गूहनम् ।
अपि तस्मिन्पुरे वृद्धा भवेयुर्ये पुरोगमाः ॥ १२.१००.४५ ॥
ଶତ୍ରୁକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ ପଦାତିକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ସେହି ନଗରରେ ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା ବୃଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ରହିବେ।
12.100.46
ये पुरस्तादभिमताः सत्ववन्तो मनस्विनः ।
ते पूर्वमभिवर्तेरंश्चैतानेवेतरे जनाः ॥ १२.१००.४६ ॥
ଆଗରେ ରହୁଥିବା ସମ୍ମାନିତ, ସାହସୀ ଓ ମନସ୍ୱୀ ଲୋକମାନେ ପ୍ରଥମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତୁ; ଅନ୍ୟମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ।
12.100.47
अपि चोद्धर्षणं कार्यं भीरूणामपि यत्नतः ।
स्कन्धदर्शनमात्रात्तु तिष्ठेयुर्वा समीपतः ॥ १२.१००.४७ ॥
ଭୀରୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ଉଚିତ; କେବଳ (ସାଥୀମାନଙ୍କର) କାନ୍ଧ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ସେମାନେ ନିକଟରେ ଠିଆ ହେଉନ୍ତୁ।
12.100.48
संहतान्योधयेदल्पान्कामं विस्तारयेद्बहून् ।
सूचीमुखमनीकं स्यादल्पानां बहुभिः सह ॥ १२.१००.४८ ॥
ଛୋଟ ସେନାକୁ ସଂହତ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରାଇବା ଉଚିତ; ବଡ଼ ସେନାକୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିସ୍ତାର କରାଯାଇପାରେ। ଛୋଟମାନେ ବଡ଼ମାନଙ୍କ ସହ ଲଢ଼ିଲେ ସୂଚୀମୁଖ ବ୍ୟୂହ ହେବା ଉଚିତ।
12.100.49
संप्रयुक्ते निकृष्टे वा सत्यं वा यदि वाऽनृतम् ।
प्रगृह्य बाहून्क्रोशेत हन्त भग्नाः परे इति ॥ १२.१००.४९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ମିଶିଗଲେ, ସତ୍ୟ ହେଉ କି ମିଥ୍ୟା, ବାହୁ ଉଠାଇ ଚିତ୍କାର କରିବ—"ଆହା! ଶତ୍ରୁ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲେ!" ବୋଲି।
12.100.50
आगतं मे मित्रबलं प्रहरध्वमभीतवत् ।
सत्ववन्तो निधावेयुः कुर्वन्तो भैरवान्रवान् ॥ १२.१००.५० ॥
"ମୋ ମିତ୍ରସେନା ଆସିଛି, ନିର୍ଭୟରେ ପ୍ରହାର କର!" ସାହସୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି ଆଗକୁ ଧାଇଁବେ।
12.100.51
क्ष्वेडाः किलकिलाशब्दाः क्रकचा गोविषाणिकाः ।
भेरीमृदङ्गपणवान्नादयेयुश्च जर्झरान् ॥ १२.१००.५१ ॥
ଗର୍ଜନ, କିଲକିଲ ଶବ୍ଦ, କର୍କଶ ଧ୍ୱନି, ଗାଈ ଶିଙ୍ଗର ତୂରୀ, ଭେରୀ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ପଣବ ବାଜୁ; ଝାଞ୍ଜ ମଧ୍ୟ ବାଜୁ।