મહાભારત · અધ્યાય 12.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.101.1
किंशीलाः किंसमुत्थानाः कथंरूपाश्च भारत ।
किंसन्नाहाः कथंशस्त्रा जनाः स्युः संयुगे नृपाः ॥ १२.१०१.१ ॥
હે ભરત, યુદ્ધમાં રાજાઓ અને લોકો કેવા સ્વભાવના, કેવા મૂળના, કેવા રૂપના હોય છે, કયા બખ્તર અને કયા શસ્ત્રો ધારણ કરે છે?
12.101.2
यथाचरितमेवात्र शस्त्रं पत्रं विधीयते ।
आचाराद्धीह पुरुषस्तथा कर्मसु वर्तते ॥ १२.१०१.२ ॥
અહીં શસ્ત્ર અને બાણ આચરણ પ્રમાણે જ નક્કી થાય છે; કારણ કે આ જગતમાં મનુષ્ય આચારથી જ તે કર્મોમાં પ્રવૃત્ત થાય છે.
12.101.3
गान्धाराः सिन्धुसौवीरा नखरप्रासयोधिनः ।
अभीरवः सुबलिनस्तद्वलं सर्वपारगम् ॥ १२.१०१.३ ॥
ગાંધાર, સિંધુ અને સૌવીર — નખ અને ભાલાથી લડનારા યોદ્ધાઓ; આભીરો, અતિ બળવાન; તે સેના સર્વત્ર પારંગત છે.
12.101.4
सर्वशस्त्रेषु कुशलाः सत्ववन्तो ह्युशीनराः ।
प्राच्या मातङ्गयुद्धेषु कुशलाः कूटयोधिनः ॥ १२.१०१.४ ॥
ઉશીનરો સર્વ શસ્ત્રોમાં નિપુણ અને સત્ત્વવાન છે; પૂર્વના લોકો હાથીના યુદ્ધમાં કુશળ છે; કૂટયુદ્ધ કરનારા યોદ્ધાઓ પણ છે.
12.101.5
तथा यवनकाम्भोजा मधुरामभितश्च ये ।
एतेऽश्वयुद्धकुशला दाक्षिणात्याऽसिचर्मिणः।
सर्वत्र शूरा जायन्ते महासत्वा महाबलाः ॥ १२.१०१.५ ॥
તેમજ યવનો, કાંબોજો અને મથુરાની આસપાસ રહેનારા લોકો — આ અશ્વયુદ્ધમાં કુશળ છે; દક્ષિણના લોકો તલવાર અને ઢાલ ધારણ કરનારા છે. સર્વત્ર શૂરવીરો જન્મે છે, મહાસત્ત્વ અને મહાબળવાળા.
12.101.6
आवन्तिका महाशूराश्चतुरङ्गे च मालवाः ।
एकोऽपि हि सहस्रस्य तिष्ठत्यभिमुखो रणे ॥ १२.१०१.६ ॥
આવંતિકો મહાશૂરવીર છે; ચતુરંગી સેનામાં માલવો પણ; રણમાં એક જ હજારોની સામે મોઢું ફેરવ્યા વિના ઊભો રહે છે.
12.101.7
प्रायो देशाः समुद्दिष्टा लक्षणानि तु मे शृणु ॥ १२.१०१.७ ॥
દેશોનું સામાન્ય રીતે વર્ણન થઈ ગયું; હવે મારી પાસેથી તેમનાં લક્ષણો સાંભળ.
12.101.8
सिंहशार्दूलवाङ्गेत्राः सिंहशार्दूलगामिनः ।
पारावतकुलिङ्गाक्षाः सर्वे शूराः प्रमाथिनः। ॥ १२.१०१.८ ॥
જેમની આંખો અને અવાજ સિંહ-વાઘ જેવા, જેઓ સિંહ-વાઘની ચાલે ચાલે, કબૂતરના કુળ જેવી આંખોવાળા; તેઓ સૌ શૂરવીર અને પ્રચંડ હોય છે.
12.101.9
मृगस्वरा द्वीपिनेत्रा ऋषभाक्षास्तथा परे ।
प्रमाथिनश्च मन्द्राश्च क्रोधनाः किङ्किणीस्वनाः ॥ १२.१०१.९ ॥
જેમનો સ્વર હરણ જેવો, આંખો ચિત્તા જેવી, આંખો બળદ જેવી; બીજા પ્રચંડ, ગંભીર સ્વરવાળા, ક્રોધી અને ઘૂઘરા જેવા અવાજવાળા હોય છે.
12.101.10
मेघस्वनाः क्रूरमुखाः केचिच्च कलनिस्वनाः ।
जिह्मनासाग्रजिह्वाश्च दूरगा दूरपातिनः ॥ १२.१०१.१० ॥
મેઘગર્જના જેવો સ્વર, ક્રૂર મુખવાળા; કેટલાક કોમળ ગુંજન અવાજવાળા; વાંકું નાક, જીભના છેડાવાળા; દૂર જનારા અને દૂર પડનારા.
12.101.11
बिडालकुब्जाः स्तब्धाक्षास्तनुकेशास्तनुत्वचः ।
शीघ्राश्चपलचित्ताश्च ते भवन्ति दुरासदाः ॥ १२.१०१.११ ॥
બિલાડી જેવા કૂબડા, સ્થિર આંખોવાળા, પાતળા વાળ અને પાતળી ત્વચાવાળા; તેઓ ઝડપી અને ચંચળ મનવાળા હોય છે; તેમની પાસે જવું કઠણ છે.
12.101.12
गौरा निमीलिताः केचिन्मृदुप्रकृतयस्तथा ।
तुरङ्गगतिनिर्घोषास्ते नराः पारयिष्णवः ॥ १२.१०१.१२ ॥
કેટલાક ગોરા, અર્ધબિડાયેલી આંખોવાળા, કોમળ સ્વભાવના હોય છે; ઘોડાની ચાલ જેવો અવાજ ધરાવે છે; તે માણસો પાર ઊતરવા સમર્થ હોય છે.
12.101.13
सुसंहताः प्रतनवो व्यूढोरस्काः सुसंस्थिताः ।
प्रवादितेषु कुप्यन्ति हृष्यन्ति कलद्देषु च ॥ १२.१०१.१३ ॥
સુસંગઠિત, વિશાળ છાતીવાળા, સુવ્યવસ્થિત સૈનિકો — રણભેરી વાગે ત્યારે તેઓ ક્રોધે ભરાય છે; કલદ્દ વાદ્યોના નાદે હર્ષ પામે છે.
12.101.14
गम्भीराक्षा निसृष्टाक्षाः पिङ्गाक्षा भ्रुकुटीमुखाः ।
नकुलाक्षास्तथा चैव सर्वे शूरास्तनुत्यजः ॥ १२.१०१.१४ ॥
ઊંડી આંખો, પહોળી આંખો, પીળી આંખો, ભ્રૂકુટિવાળા મુખ, નોળિયા જેવી આંખો — તેઓ સૌ શૂરવીર છે, દેહ ત્યજવા તત્પર.
12.101.15
जिह्नाक्षाः प्रललाटाश्च निर्मांसहनवोऽव्यथाः ।
वक्रबाह्वङ्गुलीसक्थाः कृशा धमनिसंतताः ॥ १२.१०१.१५ ॥
જીભ જેવી આંખો, પહોળું લલાટ, માંસ વિનાના જડબાં, નિર્ભય; વાંકા બાહુ, આંગળીઓ અને સાથળવાળા; કૃશ, ઉપસેલી નસોવાળા.
12.101.16
प्रविशन्ति च वेगेन सांपराये ह्युपस्थिते ।
वारणा इव संमत्तास्ते भवन्ति दुरासदाः ॥ १२.१०१.१६ ॥
યુદ્ધ ઉપસ્થિત થતાં તેઓ વેગથી પ્રવેશે છે; મદમત્ત હાથીઓની જેમ તેઓ દુર્ધર્ષ બને છે.
12.101.17
दीप्तस्फुटितकेशान्ताः स्थूलपार्श्वहनूमुखाः ।
उन्नतांसाः पृथुग्रीवा विकटाः स्थूलपिण्डिकाः ॥ १२.१०१.१७ ॥
ચમકતા, વિખરાયેલા વાળના છેડાવાળા; જાડી બાજુઓ અને ભારે જડબાંવાળા મુખ; ઊંચા ખભા, પહોળી ગરદન, ભયાનક, જાડી પિંડીઓ.
12.101.18
उद्बन्धा इव सुग्रीवा विनताविहगा इव ।
पिण्डशीर्षातिवक्राश्च पृषदंशमुखास्तथा ॥ १२.१०१.१८ ॥
ફાંસીએ લટકેલાઓ જેવા, સુંદર ગરદનવાળા, ઝૂકેલા પંખીઓ જેવા, ગોળ અતિ વાંકા માથાવાળા, ચિત્તળ હરણ જેવા મુખવાળા.
12.101.19
अग्रस्वरा मन्युमन्तो युद्धेष्वारावसारिणः ।
अधर्मज्ञाऽवलिप्ताश्च घोरा रौद्रप्रदर्शनाः ॥ १२.१०१.१९ ॥
તેઓ આગળ આગળ બૂમો પાડનારા, ક્રોધથી ભરેલા, યુદ્ધોમાં ગર્જના કરતા ચાલનારા, અધર્મને ન જાણનારા, અહંકારી, ભયંકર અને રૌદ્ર રૂપ દર્શાવનારા હોય છે.
12.101.20
त्यक्तात्मानः सर्व एते उदग्रा ह्यनिवर्तिनः ।
पुरस्कार्याः सदा सैन्ये हन्यन्ते घ्नन्ति चापि ते ॥ १२.१०१.२० ॥
આ સૌ પ્રાણ ત્યાગેલા, ઉગ્ર અને પાછા ન ફરનારા હોય છે. સેનામાં તેમને હંમેશા આગળ રાખવા યોગ્ય છે; તેઓ મરાય છે અને મારે પણ છે.
12.101.21
अधार्मिका भिन्नवृत्ताः सान्त्वेनैषां पराभवः ।
एवमेव प्रदूष्यन्ते राज्ञोऽप्येते ह्यभीक्ष्णशः ॥ १२.१०१.२१ ॥
તેઓ અધાર્મિક અને ભ્રષ્ટ આચરણવાળા હોય છે; સાંત્વનથી તેમનો પરાભવ થાય છે. એ જ રીતે તેઓ રાજાને પણ વારંવાર દૂષિત કરે છે.