ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.101.1
किंशीलाः किंसमुत्थानाः कथंरूपाश्च भारत ।
किंसन्नाहाः कथंशस्त्रा जनाः स्युः संयुगे नृपाः ॥ १२.१०१.१ ॥
ਹੇ ਭਰਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ, ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਮੂਲ ਦੇ, ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਹੜਾ ਕਵਚ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਸਤਰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ?
12.101.2
यथाचरितमेवात्र शस्त्रं पत्रं विधीयते ।
आचाराद्धीह पुरुषस्तथा कर्मसु वर्तते ॥ १२.१०१.२ ॥
ਇੱਥੇ ਸ਼ਸਤਰ ਅਤੇ ਬਾਣ ਆਚਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਆਚਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
12.101.3
गान्धाराः सिन्धुसौवीरा नखरप्रासयोधिनः ।
अभीरवः सुबलिनस्तद्वलं सर्वपारगम् ॥ १२.१०१.३ ॥
ਗੰਧਾਰ, ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਸੌਵੀਰ — ਨਹੁੰਆਂ ਅਤੇ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ; ਆਭੀਰ, ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ; ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।
12.101.4
सर्वशस्त्रेषु कुशलाः सत्ववन्तो ह्युशीनराः ।
प्राच्या मातङ्गयुद्धेषु कुशलाः कूटयोधिनः ॥ १२.१०१.४ ॥
ਉਸ਼ੀਨਰ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਪੂਰਬ ਦੇ ਲੋਕ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹਨ; ਛਲ-ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ ਵੀ ਹਨ।
12.101.5
तथा यवनकाम्भोजा मधुरामभितश्च ये ।
एतेऽश्वयुद्धकुशला दाक्षिणात्याऽसिचर्मिणः।
सर्वत्र शूरा जायन्ते महासत्वा महाबलाः ॥ १२.१०१.५ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਵਨ, ਕੰਬੋਜ ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕ — ਇਹ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹਨ; ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਕ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਸੂਰਮੇ ਜਨਮਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲੇ।
12.101.6
आवन्तिका महाशूराश्चतुरङ्गे च मालवाः ।
एकोऽपि हि सहस्रस्य तिष्ठत्यभिमुखो रणे ॥ १२.१०१.६ ॥
ਆਵੰਤਿਕ ਮਹਾਨ ਸੂਰਮੇ ਹਨ; ਚਤੁਰੰਗ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵ ਵੀ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
12.101.7
प्रायो देशाः समुद्दिष्टा लक्षणानि तु मे शृणु ॥ १२.१०१.७ ॥
ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਣਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸੁਣੋ।
12.101.8
सिंहशार्दूलवाङ्गेत्राः सिंहशार्दूलगामिनः ।
पारावतकुलिङ्गाक्षाः सर्वे शूराः प्रमाथिनः। ॥ १२.१०१.८ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਸ਼ੇਰ-ਬਾਘ ਵਰਗੀਆਂ, ਜੋ ਸ਼ੇਰ-ਬਾਘ ਦੀ ਚਾਲ ਚੱਲਦੇ, ਕਬੂਤਰ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੂਰਮੇ ਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.101.9
मृगस्वरा द्वीपिनेत्रा ऋषभाक्षास्तथा परे ।
प्रमाथिनश्च मन्द्राश्च क्रोधनाः किङ्किणीस्वनाः ॥ १२.१०१.९ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਰ ਹਿਰਨ ਵਰਗਾ, ਅੱਖਾਂ ਚੀਤੇ ਵਰਗੀਆਂ, ਬਲਦ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ; ਹੋਰ ਪ੍ਰਚੰਡ, ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਅਤੇ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਵਰਗੀ ਧੁਨੀ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.101.10
मेघस्वनाः क्रूरमुखाः केचिच्च कलनिस्वनाः ।
जिह्मनासाग्रजिह्वाश्च दूरगा दूरपातिनः ॥ १२.१०१.१० ॥
ਮੇਘ ਗਰਜਣ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼, ਕਰੂਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ; ਕਈਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਗੂੰਜ; ਟੇਢਾ ਨੱਕ, ਜੀਭ ਦੇ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ; ਦੂਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੂਰ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੇ।
12.101.11
बिडालकुब्जाः स्तब्धाक्षास्तनुकेशास्तनुत्वचः ।
शीघ्राश्चपलचित्ताश्च ते भवन्ति दुरासदाः ॥ १२.१०१.११ ॥
ਬਿੱਲੀ ਵਰਗੇ ਕੁੱਬੇ, ਸਥਿਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਤਲੇ ਵਾਲਾਂ ਤੇ ਪਤਲੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲੇ; ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
12.101.12
गौरा निमीलिताः केचिन्मृदुप्रकृतयस्तथा ।
तुरङ्गगतिनिर्घोषास्ते नराः पारयिष्णवः ॥ १२.१०१.१२ ॥
ਕਈ ਗੋਰੇ, ਅੱਧੀਆਂ ਮੀਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੋਮਲ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਘੋੜੇ ਦੀ ਚਾਲ ਵਰਗੀ ਧੁਨੀ ਵਾਲੇ; ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.101.13
सुसंहताः प्रतनवो व्यूढोरस्काः सुसंस्थिताः ।
प्रवादितेषु कुप्यन्ति हृष्यन्ति कलद्देषु च ॥ १२.१०१.१३ ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੇ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ, ਸੁਵਿਵਸਥਿਤ ਸੈਨਿਕ — ਰਣ-ਭੇਰੀਆਂ ਵੱਜਣ ਤੇ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਕਲੱਦ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.101.14
गम्भीराक्षा निसृष्टाक्षाः पिङ्गाक्षा भ्रुकुटीमुखाः ।
नकुलाक्षास्तथा चैव सर्वे शूरास्तनुत्यजः ॥ १२.१०१.१४ ॥
ਡੂੰਘੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਫੈਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਪਿੰਗਲ ਅੱਖਾਂ, ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ, ਨਕੂਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ — ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੂਰਮੇ ਹਨ, ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਣ ਲਈ ਤਿਆਰ।
12.101.15
जिह्नाक्षाः प्रललाटाश्च निर्मांसहनवोऽव्यथाः ।
वक्रबाह्वङ्गुलीसक्थाः कृशा धमनिसंतताः ॥ १२.१०१.१५ ॥
ਜੀਭ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਚੌੜਾ ਮੱਥਾ, ਮਾਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਠੋਡੀਆਂ, ਨਿਡਰ; ਟੇਢੀਆਂ ਬਾਹਾਂ, ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ ਪੱਟਾਂ ਵਾਲੇ; ਪਤਲੇ, ਉੱਭਰੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਵਾਲੇ।
12.101.16
प्रविशन्ति च वेगेन सांपराये ह्युपस्थिते ।
वारणा इव संमत्तास्ते भवन्ति दुरासदाः ॥ १२.१०१.१६ ॥
ਜੰਗ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦੁਰਾਸਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.101.17
दीप्तस्फुटितकेशान्ताः स्थूलपार्श्वहनूमुखाः ।
उन्नतांसाः पृथुग्रीवा विकटाः स्थूलपिण्डिकाः ॥ १२.१०१.१७ ॥
ਚਮਕਦੇ, ਖਿੱਲਰੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ; ਮੋਟੀਆਂ ਕੁੱਖਾਂ ਤੇ ਭਾਰੇ ਜਬਾੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮੂੰਹ; ਉੱਚੇ ਮੋਢੇ, ਚੌੜੀ ਧੌਣ, ਭਿਆਨਕ, ਮੋਟੀਆਂ ਪਿੰਨੀਆਂ।
12.101.18
उद्बन्धा इव सुग्रीवा विनताविहगा इव ।
पिण्डशीर्षातिवक्राश्च पृषदंशमुखास्तथा ॥ १२.१०१.१८ ॥
ਫਾਂਸੀ ਲਟਕੇ ਵਾਂਗ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਧੌਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਝੁਕੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਗੋਲ ਅਤਿ ਟੇਢੇ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਚਿਤਕਬਰੇ ਹਿਰਨ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ।
12.101.19
अग्रस्वरा मन्युमन्तो युद्धेष्वारावसारिणः ।
अधर्मज्ञाऽवलिप्ताश्च घोरा रौद्रप्रदर्शनाः ॥ १२.१०१.१९ ॥
ਉਹ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹੰਕਾਰੀ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰੌਦਰ ਰੂਪ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.101.20
त्यक्तात्मानः सर्व एते उदग्रा ह्यनिवर्तिनः ।
पुरस्कार्याः सदा सैन्ये हन्यन्ते घ्नन्ति चापि ते ॥ १२.१०१.२० ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ, ਉਗ੍ਰ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਮੁੜਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਾਰੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਰਦੇ ਵੀ ਹਨ।
12.101.21
अधार्मिका भिन्नवृत्ताः सान्त्वेनैषां पराभवः ।
एवमेव प्रदूष्यन्ते राज्ञोऽप्येते ह्यभीक्ष्णशः ॥ १२.१०१.२१ ॥
ਇਹ ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਾਂਤਵਨਾ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।