મહાભારત · અધ્યાય 12.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.103.1
कथं मृदौ कथं तीक्ष्णे महापक्षे च भारत ।
अरौ वर्तेत नृपतिस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१०३.१ ॥
હે ભારત, કોમળ અને કઠોર થઈને, મોટા પક્ષબળ સાથે, રાજાએ શત્રુ પ્રત્યે કેવી રીતે વર્તવું? હે પિતામહ, તે મને કહો.
12.103.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.१०३.२ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહે છે — બૃહસ્પતિ અને ઇન્દ્રનો સંવાદ, હે યુધિષ્ઠિર.
12.103.3
बृहस्पतिं देवपतिरभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
उपसंगम्य पप्रच्छ वासवः परवीरहा ॥ १२.१०३.३ ॥
દેવોના અધિપતિ વાસવ (ઇન્દ્ર) બૃહસ્પતિને પ્રણામ કરી, હાથ જોડી, પાસે જઈને પૂછવા લાગ્યા — શત્રુવીરોનો સંહારક તે.
12.103.4
अहितेषु कथं ब्रह्मन्प्रवर्तेयमतन्द्रितः ।
असमुछिद्य चैवैतान्नियच्छेयमुपायतः ॥ १२.१०३.४ ॥
હે બ્રાહ્મણ, શત્રુઓ પ્રત્યે હું આળસ વિના કેવી રીતે વર્તું? તેમને મૂળમાંથી ઉખેડ્યા વિના ઉપાયોથી કેવી રીતે કાબૂમાં રાખું?
12.103.5
सेनयोर्थ्यतिषङ्गे च जयः साधारणो भवेत् ।
किं कुर्वाणं न मां जह्याज्ज्वलिता श्रीः प्रतापिनी ॥ १२.१०३.५ ॥
બે સેનાઓના ધ્યેય-સંઘર્ષમાં જય સમાન થાય, તો હું શું કરું કે જેથી તેજસ્વી, પ્રતાપી શ્રી મને છોડે નહીં?
12.103.6
ततो र्मार्थकामानां कुशलः प्रतिभानवान् ।
राजधर्मविधानज्ञः प्रत्युवाच पुरंदरम् ॥ १२.१०३.६ ॥
ત્યારે અર્થ-કામનો જાણકાર, કુશળ, પ્રતિભાવાન, રાજધર્મનું વિધાન જાણનાર તેણે પુરંદરને ઉત્તર આપ્યો.
12.103.7
न जा कलहेनेच्छेन्नियन्तुमपकारिणः ।
बालैर सवितं ह्येतद्यदमर्षो यदक्षमा ॥ १२.१०३.७ ॥
અપકાર કરનારાઓને કલહથી વશ કરવાની ઇચ્છા કોઈએ ક્યારેય ન કરવી. બાળકો માટે પણ આ અસહ્ય છે—ક્રોધ અને અક્ષમા, એ જ બધું.
12.103.8
न शत्रुर्विवृतः कार्यो वधमस्याभिकाङ्क्षता ॥ १२.१०३.८ ॥
જે તેનો વધ ઇચ્છે છે, તેણે શત્રુને ખુલ્લો ન પાડવો.
12.103.9
क्रोधं भयं च हर्षं च नियम्य स्वयमात्मनि ।
अमित्र पसेवेत विश्वस्तवदविश्वसन् ॥ १२.१०३.९ ॥
ક્રોધ, ભય અને હર્ષને પોતાની અંદર પોતે નિયંત્રિત કરીને, વિશ્વાસ કરનારની જેમ શત્રુની સેવા કરવી, પણ વિશ્વાસ ન કરીને.
12.103.10
प्रियमेव वदेन्नित्यं नाप्रियं किंचिदाचरेत् ।
विरमेच्छुष्कवैरेभ्यः कर्णजापं च वर्जयेत् ॥ १२.१०३.१० ॥
સદા પ્રિય જ બોલવું, કોઈ અપ્રિય કાર્ય ન કરવું. નિરર્થક વૈરથી વિરમવું, અને કાનમાં ફૂસફૂસ કરવાનું વર્જવું.
12.103.11
यथा वैतंसिको युक्तो द्विजानां सदृशस्वरः ।
तान्द्विजान्कुरुते वश्यांस्तथायुक्तो महीपतिः।
वशं चोपनयेच्छत्रून्निहन्याच्च पुंरदर ॥ १२.१०३.११ ॥
જેમ પક્ષી પકડનાર દ્વિજો જેવા સ્વરે તેમને વશ કરે છે, તેમ યુક્ત રાજાએ શત્રુઓને વશ કરીને વધ કરવા, હે પુરંદર.
12.103.12
न नित्यं परिभूयारीन्सुखं स्वपिति वासव ।
जागर्त्येव हि दुष्टात्मा संकरेऽग्निरिवोत्थितः ॥ १२.१०३.१२ ॥
શત્રુઓને સદા હરાવીને સુખે ન સૂવું, હે વાસવ. દુષ્ટ મનવાળો શત્રુ હંમેશાં જાગતો રહે છે, ગૂંચવણમાં ઊઠેલી આગની જેમ.
12.103.13
न सन्निपातः कर्तव्यः सामान्ये विजये सति ।
विश्वास्यैवोपसंनम्यो वशे कृत्वा रिपुः प्रभो ॥ १२.१०३.१३ ॥
સામાન્ય વિજય મળે ત્યારે શત્રુ સાથે સીધો સંઘર્ષ ન કરવો. હે પ્રભો, તેને વિશ્વાસમાં લઈ, વશ કરીને, નમ્રતાથી તેની પાસે જવું.
12.103.14
संप्रधार्य सहामात्यैर्मन्त्रविद्भिर्महात्मभिः ।
उपेक्ष्यमाणो विज्ञातो हृदयेनापराजितः।
अथास्य प्रहरेत्काले विधेर्वित्तलितो यदा ॥ १२.१०३.१४ ॥
મંત્રજ્ઞ મહાત્માઓ અને અમાત્યો સાથે સારી રીતે વિચારીને, અવગણાયેલા, મન જાણાયેલા અને હૃદયથી અજેય એવા શત્રુ પર, દૈવયોગે તે વિચલિત થાય ત્યારે યોગ્ય સમયે પ્રહાર કરવો.
12.103.15
दण्डं च दूषयेदस्य पुरुषैराप्तकारिभिः ॥ १२.१०३.१५ ॥
વિશ્વાસુ કાર્યકરો દ્વારા તેની સેનાને પણ ભ્રષ્ટ કરવી.
12.103.16
आदिमध्यावसानज्ञान्प्रच्छन्नं च विचारयेत् ।
बलानि दूषयेदस्य जानन्नेव प्रमाणतः ॥ १२.१०३.१६ ॥
આદિ, મધ્ય અને અંત જાણનારાઓ દ્વારા ગુપ્ત રીતે તપાસ કરાવવી; તેનાં બળો બરાબર જાણીને જ તેમને ભ્રષ્ટ કરવાં.
12.103.17
भेदेनोपप्रदानेन संसृजेदौषधैस्तथा ।
न त्वेव खलु संसर्गं रोचयेदरिभिः सह ॥ १२.१०३.१७ ॥
ભેદ, ભેટ અને ઔષધ જેવા ઉપાયોથી સંબંધ રાખવો; પરંતુ શત્રુઓ સાથે ખરો સંસર્ગ ઇચ્છવો નહીં.
12.103.18
दीर्घकालमपीक्षेत्त निग्राह्या एव शत्रवः ।
कालकाङ्गी च युक्तः सन्नुपासीत शचीपते ॥ १२.१०३.१८ ॥
લાંબા સમય સુધી રાહ જોવી પડે તોપણ શત્રુઓને નિગ્રહ કરવાના જ છે; તેથી સમયની આકાંક્ષા રાખીને, સંયમથી રહીને, હે શચીપતિ, યોગ્ય સમયની પ્રતીક્ષા કરવી.
12.103.19
तथा प्रियं च वक्तव्यं यथा विस्रम्भमाप्नुयात् ।
न सद्योऽरीन्विहन्याच्च द्रष्टव्यो विजयो ध्रुवः।
भूयः शल्यं घटयति नवं च कुरुते व्रणम् ॥ १२.१०३.१९ ॥
એ જ રીતે, વિશ્વાસ મેળવાય તેવી પ્રિય વાણી બોલવી. તરત જ શત્રુઓનો સંહાર ન કરવો; વિજય નિશ્ચિત છે એમ જોવું. (ઉતાવળ) ફરી કાંટો ભોંકીને નવો ઘા કરે છે.
12.103.20
प्राप्ते च प्रहरेत्काले न च संवर्तते पुनः ।
हन्तुकामस्य देवेन्द्र पुरुषस्य रिपून्प्रति ॥ १२.१०३.२० ॥
યોગ્ય સમય આવે ત્યારે પ્રહાર કરવો; સમય વીતી જાય તો તે ફરી પાછો આવતો નથી. હે દેવેન્દ્ર, શત્રુઓનો વધ કરવા ઇચ્છતા પુરુષે આ રીતે કરવું.
12.103.21
यं हि कालो व्यतिक्रामेत्पुरुषं कालकाङ्क्षिणम् ।
दुर्लभः स पुनस्तेन कालः कर्म चिकीर्षता ॥ १२.१०३.२१ ॥
સમયની રાહ જોનાર પુરુષને જો સમય વટાવી જાય, તો તેને તે સમય ફરી મળવો દુર્લભ છે; કર્મ કરવા ઇચ્છનારને તે ફરી મળતો નથી.
12.103.22
औजस्यं जनयेदेव संगृह्णन्साधुसंमतम् ।
कालेन साधयेत्कृत्यमप्राप्तो न हि पीडयेत् ॥ १२.१०३.२२ ॥
સજ્જનોએ માન્ય કરેલું ઓજસ્ મેળવીને તે ઉત્પન્ન કરવું. યોગ્ય સમયે કાર્ય સાધવું; જે સમય હજી આવ્યો નથી તેને ઉતાવળથી પીડવો નહીં.
12.103.23
विहाय कामं क्रोधं च तथाऽहंकारमेव च ।
युक्तो विवरमन्विच्छेदहितानां सदा नृपः ॥ १२.१०३.२३ ॥
કામ, ક્રોધ અને અહંકારનો ત્યાગ કરીને, સાવધાન રહીને રાજાએ સદા શત્રુઓની નબળાઈ (વિવર) શોધવી.
12.103.24
मार्दवं दण्ड आलस्यं प्रमादश्च सुरोत्तम ।
मायाः सुविहिताः शक्र शातयन्त्यविचक्षणम् ॥ १२.१०३.२४ ॥
હે દેવોત્તમ, મૃદુતા, દંડ, આળસ અને પ્રમાદ — હે શક્ર — સારી રીતે યોજેલી માયાઓ અવિચક્ષણને નષ્ટ કરે છે.
12.103.25
निहत्यैतानि चत्वारि मायां प्रतिविधाय च ।
ततः शक्नोति शत्रूणां प्रहर्तुमविचारयन् ॥ १२.१०३.२५ ॥
આ ચારનો નાશ કરીને અને માયાનો પ્રતિકાર કરીને, ત્યારે તે વિચાર્યા વિના શત્રુઓ પર પ્રહાર કરવા સમર્થ બને છે.
12.103.26
यदेवैतेन शक्येत गुह्यं कर्तुं तदाऽऽचरेत् ।
यच्छन्ति सतिवा गुह्यं मिथो विश्रावयन्त्यपि ॥ १२.१०३.२६ ॥
આનાથી ગુપ્ત રીતે જે થઈ શકે તે જ કરવું. હાજર હોવા છતાં પણ ગુપ્ત વાત એકબીજાને જાહેર કરી દેનારા પણ હોય છે.
12.103.27
अशक्यमिति कृत्वा वा ततोऽन्यैः संविदं चरेत् ।
ब्रह्मदण्डमदृष्टेषु दृष्टेषु चतुरङ्गिणीम् ॥ १२.१०३.२७ ॥
આ અશક્ય છે એમ માનીને, અથવા ત્યારે અન્યો સાથે સંધિ કરવી જોઈએ. અદૃષ્ટો પર બ્રહ્મદંડ અને દૃષ્ટો પર ચતુરંગિણી સેનાનો પ્રયોગ કરવો જોઈએ.
12.103.28
भेदं च प्रथमं विद्यात्तूष्णीं दण्डं तथैव च ।
काले प्रयोजयेद्राजा तस्मिंस्तस्मिंस्तदातदा ॥ १२.१०३.२८ ॥
ભેદને પ્રથમ જાણવો; એ જ રીતે મૌન દંડને પણ. રાજાએ યોગ્ય સમયે, તે તે પ્રસંગે તેમનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
12.103.29
प्रणिपातं च गच्छेत काले शत्रोर्बलीयसः ।
युक्तोऽस्य वधमन्विच्छेदप्रमत्तः प्रमाद्यतः ॥ १२.१०३.२९ ॥
બળવાન શત્રુ સામે યોગ્ય સમયે નમ્રતા દાખવવી જોઈએ. સાવધ રહીને, પ્રમાદી શત્રુના નાશની ઇચ્છા રાખવી જોઈએ.
12.103.30
प्रणिपातेन दानेन वाचा मधुरया ब्रुवन् ।
अमित्रमुपसेवेत न च जातु विशङ्कयेत् ॥ १२.१०३.३० ॥
નમ્રતા, દાન અને મધુર વાણીથી બોલતાં શત્રુની સેવા કરવી; ક્યારેય શંકા ન કરવી.
12.103.31
स्थानानि शङ्कितानां च नित्यमेव विवर्जयेत् ।
न च तेष्वाश्वसेद्राजा जाग्रतीह निराकृताः ॥ १२.१०३.३१ ॥
રાજાએ શંકિતોનાં સ્થાનો સદા ટાળવાં, અને તેમના પર વિશ્વાસ ન મૂકવો; અહીં જાગૃત રહીને, નિરાકૃત થયેલાઓ વિશે સાવધ રહેવું.
12.103.32
न ह्यतो दुष्करं कर्म किंचिदस्ति सुरोत्तम ।
यथा विविधवृत्तानामैश्वर्यममराधिप ॥ १२.१०३.३२ ॥
હે સુરોત્તમ, આનાથી વધારે કઠિન કર્મ કંઈ નથી; વિવિધ આચરણવાળાઓને ઐશ્વર્ય મળવા જેવું, હે અમરાધિપ.
12.103.33
तथा विविधशीलानामपि संभव उच्यते ।
प्रयतेद्योगमास्थाय मित्रामित्रानधारयन् ॥ १२.१०३.३३ ॥
એ જ રીતે વિવિધ સ્વભાવવાળાઓને પણ સફળતા શક્ય કહેવાય છે; ઉપાયનો આશરો લઈને, મિત્રો અને શત્રુઓને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રયત્ન કરવો.
12.103.34
मृदुमप्यवमन्यन्ते तीक्ष्णादुद्विजते जनः ।
मातीक्ष्णो मा मृदुर्भूस्त्वं तीक्ष्णो भव मृदुर्भव ॥ १२.१०३.३४ ॥
કોમળને પણ લોકો તુચ્છ ગણે છે, કઠોરથી ડરે છે; અતિ કઠોર ન થા, અતિ કોમળ પણ ન થા; કઠોર પણ થા, કોમળ પણ થા.
12.103.35
यथा वप्रे वेगवति सर्वतः संप्लतोदके ।
नित्यं विचरणाद्वाधस्तथा राज्यं प्रमाद्यतः ॥ १२.१०३.३५ ॥
વેગવાન પાણી ચારેબાજુ ભરાઈ જાય ત્યારે, પાળા પર સતત ફરવાથી જેમ નુકસાન થાય, તેમ પ્રમાદી રાજાના રાજ્યને નુકસાન થાય છે.
12.103.36
न बहूनुपरुध्येत यौगपद्येन शात्रवान् ।
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेन च पुरंदर ॥ १२.१०३.३६ ॥
એકસાથે ઘણા શત્રુઓને ઘેરવા નહીં; હે પુરંદર, સામ, દાન, ભેદ અને દંડ વડે (એક એક કરીને તેમને વશ કરવા).
12.103.37
एकैकमेषां निष्पिष्य शिष्टेषु निपुणं चरेत् ।
न तु शक्तोऽपि मेधावी सर्वानेवाचरेद्बुधः ॥ १२.१०३.३७ ॥
એમાંથી એક-એકને કચડીને બાકીનાઓ સાથે કુશળતાપૂર્વક વર્તવું. પરંતુ સમર્થ હોવા છતાં બુદ્ધિમાન સર્વની સાથે એકસાથે વર્તે નહિ.
12.103.38
यदा स्यान्महती सेना हयनागरथाकुला ।
पदातियन्त्रबहुला अनुरक्ता षडङ्गिनी ॥ १२.१०३.३८ ॥
જ્યારે ઘોડા, હાથી, રથોથી ભરેલી, પાયદળ અને યંત્રોથી સમૃદ્ધ, અનુરક્ત અને છ અંગવાળી મહાન સેના હોય.
12.103.39
यदा बहुविधां वृद्धिं मन्येत प्रतियोगतः ।
तदा विवृत्य प्रहरेद्दस्यूनामविचारयन् ॥ १२.१०३.३९ ॥
સ્પર્ધાથી અનેક પ્રકારે વૃદ્ધિ થતી જણાય ત્યારે, ખુલ્લેઆમ આગળ આવી લૂંટારાઓ પર વિચાર્યા વિના પ્રહાર કરવો.
12.103.40
न साम दण्डोपनिषत्प्रशस्यते ।
न मार्दवं शत्रुषु यात्रिकं सदा।
न सस्यघातो न च संकरक्रिया ।
न चापि भूयः प्रकृतेर्विचारणा ॥ १२.१०३.४० ॥
સામ-દંડનો ગુપ્ત ઉપાય પ્રશંસનીય નથી; શત્રુઓ પ્રત્યે સદા કોમળતા અભિયાન માટે યોગ્ય નથી; પાક નાશ, સંકર કર્મ કે ફરી પ્રજાનો વિચાર પણ નહિ.
12.103.41
मायाविभेदानुपसर्जनानि ।
वाचं तथैव प्रथमं प्रयोगात्।
आप्तैर्मनुष्यैरुपचारयेत ।
पुरेषु राष्ट्रेषु च संप्रयुक्तान् ॥ १२.१०३.४१ ॥
માયા, ભેદ અને ગૌણ ઉપાયો; તેમજ પ્રથમ શબ્દપ્રયોગ; વિશ્વસનીય માણસો દ્વારા નગરો અને રાષ્ટ્રોમાં નિયુક્ત લોકોને કામમાં લગાડવા.
12.103.42
पुराऽपि चैताननुसृत्य भूमिपाः ।
पुरेषु भोगानखिलाञ्जयन्ति
पुरेषु नीतिं विहितां यथाविधि ।
प्रयोजयन्तो बलवृत्रसूदन ॥ १२.१०३.४२ ॥
પૂર્વે પણ રાજાઓ એમને અનુસરીને નગરોના સર્વ ભોગ જીતતા હતા; નગરોમાં વિધિપૂર્વક વિહિત નીતિ પ્રયોજીને, હે બલવૃત્રસૂદન!
12.103.43
प्रदाय गूढानि वसूनि नाम ।
प्रच्छिद्य भोगानपहाय च स्वान्।
दुष्टाः स्वदोषैरिति कीर्तयित्वा ।
पुरेषु राष्ट्रेषु च योजयन्ति ॥ १२.१०३.४३ ॥
છુપાયેલું ધન આપીને, નામ લઈને, પોતાના ભોગો કાપીને કે છોડીને, 'આ દુષ્ટો પોતાના જ દોષોથી' એમ જાહેર કરીને, તેઓ નગરોમાં અને રાષ્ટ્રોમાં (ગુપ્તચરો) નિયુક્ત કરે છે.
12.103.44
तथैव चान्यैरपि शास्त्रवेदिभिः ।
स्वलंकृतैः शास्त्रविधानलिङ्गितैः।
सुशिक्षितैर्भाष्यकथाविशारदैः ।
परेषु कृत्यामुपधारयेच्च ॥ १२.१०३.४४ ॥
તેવી જ રીતે બીજાઓ દ્વારા પણ, શાસ્ત્રજ્ઞો દ્વારા, સુશોભિત, શાસ્ત્રવિધાનના ચિહ્નોવાળા, સારી રીતે પ્રશિક્ષિત, ભાષ્યકથામાં કુશળ લોકો દ્વારા, શત્રુઓમાં કાર્ય નક્કી કરવું.
12.103.45
कानि लिङ्गानि दुष्टस्य भवन्ति द्विजसत्तम ।
कथं दुष्टं विजानीयादेतत्पुष्टो ब्रवीहि मे ॥ १२.१०३.४५ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, દુષ્ટનાં લક્ષણો કયાં છે? દુષ્ટને કેવી રીતે ઓળખવો? આ મને કહો.
12.103.46
परोक्षमगुणानाह सद्रुणानभ्यसूयति ।
परैर्वा कीर्त्यमानेषु तूष्णीमास्ते पराङ्भुखः ॥ १२.१०३.४६ ॥
પીઠ પાછળ બીજાના દોષો કહે છે, સદ્ગુણો પર ઈર્ષ્યા કરે છે, અને બીજાઓની પ્રશંસા થતી હોય ત્યારે મૌન રહી મોં ફેરવે છે.
12.103.47
तूष्णींभावेऽपि विज्ञेयं न चेद्भवति कारणम् ।
विश्वासं चोष्ठसंदंशं शिरसश्च प्रकम्पनम् ॥ १२.१०३.४७ ॥
કારણ ન હોય તો મૌનમાં પણ જાણવું; અવિશ્વાસ, હોઠ દબાવવા અને માથું હલાવવું.
12.103.48
करोत्यभीक्ष्णं संसृष्टमसंसृष्टश्च भाषते ।
अदृष्टवद्विकुरुते दृष्ट्वा वा नाभिभाषते ॥ १२.१०३.४८ ॥
સતત કોઈની સાથે ભળે છે, જે ન ભળે તેની સાથે બોલે છે; ન જોયા હોય તેમ વર્તે છે, અથવા જોઈને પણ બોલતો નથી.
12.103.49
पृथगेत्य समश्नाति नेदमद्य यथाविधि ।
आसने शयने याने भावा लक्ष्या विशेषतः ॥ १२.१०३.४९ ॥
અલગ આવીને ભોજન કરે છે, આજે વિધિ પ્રમાણે એવું કરતો નથી — આસન, શયન, યાત્રામાં તેના ભાવો ખાસ જોવા જોઈએ.
12.103.50
आर्तिरार्ते प्रिये प्रीतिरेतावन्मित्रलक्षणम् ।
विपरीतं तु बोद्धव्यमरिलक्षणमेव तत् ॥ १२.१०३.५० ॥
દુઃખીના દુઃખમાં દુઃખ અને પ્રિયના આનંદમાં આનંદ — એટલું જ મિત્રનું લક્ષણ છે; તેનાથી વિપરીત શત્રુનું લક્ષણ જાણવું.
12.103.51
एतान्येव यथोक्तानि बुध्येथास्त्रिदशाधिप ।
पुरुषाणां प्रदुष्टानां स्वभावो बलवत्तरः ॥ १२.१०३.५१ ॥
હે દેવાધિપતિ, કહ્યા પ્રમાણે જ આ ઓળખજો; દુષ્ટ પુરુષોનો સ્વભાવ અતિ પ્રબળ હોય છે.
12.103.52
इति दुष्टस्य विज्ञानमुक्तं ते सुतसत्तम ।
निशाम्य शास्त्रतत्त्वार्थं यथावदमरेश्वरः ॥ १२.१०३.५२ ॥
હે શ્રેષ્ઠ પુત્ર, દુષ્ટને ઓળખવાનું આ જ્ઞાન તને કહેવામાં આવ્યું; દેવાધિપતિએ શાસ્ત્રના તત્ત્વાર્થને યથાવત્ સાંભળીને ગ્રહણ કર્યો.
12.103.53
स तद्वचः शत्रुनिबर्हणे रत ।
स्तथा चकारावितथं बृहस्पतेः।
चचार काले विजयाय चारिहा ।
वशं च शत्रूननयत्पुरंदरः ॥ १२.१०३.५३ ॥
શત્રુઓના નાશમાં રત તેણે બૃહસ્પતિના તે વચનને ખરેખર તેવી જ રીતે અમલમાં મૂક્યું; શત્રુહંતા પુરંદરે યોગ્ય સમયે વિજય માટે આચરણ કરીને શત્રુઓને વશ કર્યા.