மகாபாரதம் · அத்தியாயம் 12.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.103.1
कथं मृदौ कथं तीक्ष्णे महापक्षे च भारत ।
अरौ वर्तेत नृपतिस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१०३.१ ॥
பாரதா, மென்மையாகவும் கடுமையாகவும், பெரும் ஆதரவுடன், அரசன் பகைவனிடம் எவ்வாறு நடக்க வேண்டும்? பிதாமகரே, அதை எனக்கு கூறுங்கள்.
12.103.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.१०३.२ ॥
இங்கும் மக்கள் இந்தப் பழங்கால இதிகாசத்தைச் சொல்வார்கள் — பிருஹஸ்பதிக்கும் இந்திரனுக்கும் இடையிலான உரையாடல், யுதிஷ்டிரா.
12.103.3
बृहस्पतिं देवपतिरभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
उपसंगम्य पप्रच्छ वासवः परवीरहा ॥ १२.१०३.३ ॥
தேவர்களின் தலைவனான வாசவன் (இந்திரன்), பிருஹஸ்பதியை வணங்கி, கைகூப்பி, அருகில் சென்று கேட்டான் — பகைவீரர்களைக் கொல்பவன் அவன்.
12.103.4
अहितेषु कथं ब्रह्मन्प्रवर्तेयमतन्द्रितः ।
असमुछिद्य चैवैतान्नियच्छेयमुपायतः ॥ १२.१०३.४ ॥
பிராமணரே, பகைவர்களிடம் நான் சோம்பலின்றி எவ்வாறு நடக்க வேண்டும்? அவர்களை வேரோடு அழிக்காமல், வழிகளால் எப்படி அடக்குவது?
12.103.5
सेनयोर्थ्यतिषङ्गे च जयः साधारणो भवेत् ।
किं कुर्वाणं न मां जह्याज्ज्वलिता श्रीः प्रतापिनी ॥ १२.१०३.५ ॥
இரு படைகளின் பொருள்சார் மோதலில் வெற்றி பொதுவானதாகிவிட்டால், நான் என்ன செய்தால் ஒளிரும் பிரதாபமிக்க திரு என்னைவிட்டுப் போகாது?
12.103.6
ततो र्मार्थकामानां कुशलः प्रतिभानवान् ।
राजधर्मविधानज्ञः प्रत्युवाच पुरंदरम् ॥ १२.१०३.६ ॥
பின்னர் பொருளையும் இன்பத்தையும் அறிந்தவரும், திறமையும் நுண்ணறிவும் உடையவரும், அரசதர்மத்தின் விதிகளை அறிந்தவருமான அவர் புரந்தரனுக்குப் பதிலளித்தார்.
12.103.7
न जा कलहेनेच्छेन्नियन्तुमपकारिणः ।
बालैर सवितं ह्येतद्यदमर्षो यदक्षमा ॥ १२.१०३.७ ॥
தீங்கு செய்பவர்களைச் சண்டையால் அடக்க யாரும் ஒருபோதும் விரும்பக் கூடாது. சிறியவர்களுக்கும் இது தாங்க முடியாததே; கோபமும் பொறுமையின்மையும் அவ்வாறே.
12.103.8
न शत्रुर्विवृतः कार्यो वधमस्याभिकाङ्क्षता ॥ १२.१०३.८ ॥
அவனை அழிக்க விரும்புபவன் தன் எதிரியை வெளிப்படுத்திக் கொள்ளக் கூடாது.
12.103.9
क्रोधं भयं च हर्षं च नियम्य स्वयमात्मनि ।
अमित्र पसेवेत विश्वस्तवदविश्वसन् ॥ १२.१०३.९ ॥
கோபத்தையும் பயத்தையும் மகிழ்ச்சியையும் தன்னுள் தானே அடக்கி, எதிரியை நம்பிக்கை கொண்டவன் போல சேவிக்க வேண்டும், ஆனால் நம்பாமலேயே.
12.103.10
प्रियमेव वदेन्नित्यं नाप्रियं किंचिदाचरेत् ।
विरमेच्छुष्कवैरेभ्यः कर्णजापं च वर्जयेत् ॥ १२.१०३.१० ॥
எப்போதும் இனியதையே பேச வேண்டும்; எந்த விருப்பமற்றதையும் செய்யக் கூடாது. வறட்டு வைரங்களிலிருந்து விலக வேண்டும்; காதில் கிசுகிசுப்பதைத் தவிர்க்க வேண்டும்.
12.103.11
यथा वैतंसिको युक्तो द्विजानां सदृशस्वरः ।
तान्द्विजान्कुरुते वश्यांस्तथायुक्तो महीपतिः।
वशं चोपनयेच्छत्रून्निहन्याच्च पुंरदर ॥ १२.१०३.११ ॥
பறவைகளைப் பிடிப்பவன் இரு பிறப்பாளர்களின் குரலைப் போலக் குரல் கொண்டு அவர்களை வசப்படுத்துவது போல, நல்ல முறையில் நிலைபெற்ற மன்னன் எதிரிகளை வசப்படுத்தி அழிக்க வேண்டும், ஓ புரந்தரா.
12.103.12
न नित्यं परिभूयारीन्सुखं स्वपिति वासव ।
जागर्त्येव हि दुष्टात्मा संकरेऽग्निरिवोत्थितः ॥ १२.१०३.१२ ॥
எதிரிகளை ஒருபோதும் வென்றுவிட்டதாக எண்ணி நிம்மதியாகத் தூங்கக் கூடாது, ஓ வாசவா. தீய மனமுடையவன் எப்போதும் விழித்திருக்கிறான், குழப்பத்தில் எழுந்த நெருப்பைப் போல.
12.103.13
न सन्निपातः कर्तव्यः सामान्ये विजये सति ।
विश्वास्यैवोपसंनम्यो वशे कृत्वा रिपुः प्रभो ॥ १२.१०३.१३ ॥
சாதாரண வெற்றி கிடைத்தபோது எதிரியுடன் நேருக்கு நேர் மோதக்கூடாது. ஐயனே, நம்பிக்கை ஏற்படுத்தி, வசப்படுத்தி, அவனிடம் பணிவுடன் அணுக வேண்டும்.
12.103.14
संप्रधार्य सहामात्यैर्मन्त्रविद्भिर्महात्मभिः ।
उपेक्ष्यमाणो विज्ञातो हृदयेनापराजितः।
अथास्य प्रहरेत्काले विधेर्वित्तलितो यदा ॥ १२.१०३.१४ ॥
மந்திர அறிந்த மகாத்மாக்களும் அமைச்சர்களும் கலந்து நன்கு ஆலோசித்து, அலட்சியப்படுத்தப்பட்டவனும், உள்ளம் அறியப்பட்டவனும், இதயத்தில் தோற்கடிக்க முடியாதவனுமான அவனை, விதியால் அவன் நடுங்கும்போது, உரிய காலத்தில் தாக்க வேண்டும்.
12.103.15
दण्डं च दूषयेदस्य पुरुषैराप्तकारिभिः ॥ १२.१०३.१५ ॥
நம்பகமான செயல்படுபவர்கள் மூலம் அவனுடைய படையையும் கெடுக்க வேண்டும்.
12.103.16
आदिमध्यावसानज्ञान्प्रच्छन्नं च विचारयेत् ।
बलानि दूषयेदस्य जानन्नेव प्रमाणतः ॥ १२.१०३.१६ ॥
தொடக்கம், நடு, முடிவு அறிந்தவர்களைக் கொண்டு இரகசியமாக விசாரிக்க வேண்டும்; அவனுடைய பலங்களை அளவு தெரிந்த பின்னரே கெடுக்க வேண்டும்.
12.103.17
भेदेनोपप्रदानेन संसृजेदौषधैस्तथा ।
न त्वेव खलु संसर्गं रोचयेदरिभिः सह ॥ १२.१०३.१७ ॥
பிளவு, பரிசு ஆகியவற்றாலும், மருந்துகள் போன்ற உபாயங்களாலும் ஒன்றுசேர வேண்டும்; ஆனால் எதிரிகளுடன் நெருங்கிய தொடர்பை விரும்பக்கூடாது.
12.103.18
दीर्घकालमपीक्षेत्त निग्राह्या एव शत्रवः ।
कालकाङ्गी च युक्तः सन्नुपासीत शचीपते ॥ १२.१०३.१८ ॥
நீண்ட காலம் காத்திருந்தாலும் எதிரிகளை அடக்கப்பட வேண்டியவர்களே; ஆகவே காலத்தை விரும்பி, கட்டுப்பாட்டுடன் இருந்து, ஓ சசீபதியே, உரிய காலத்தை எதிர்நோக்க வேண்டும்.
12.103.19
तथा प्रियं च वक्तव्यं यथा विस्रम्भमाप्नुयात् ।
न सद्योऽरीन्विहन्याच्च द्रष्टव्यो विजयो ध्रुवः।
भूयः शल्यं घटयति नवं च कुरुते व्रणम् ॥ १२.१०३.१९ ॥
அதுபோல, நம்பிக்கை பெறும் வகையில் இனிய சொற்களையே பேச வேண்டும். உடனே எதிரிகளை அழிக்கக் கூடாது; வெற்றி உறுதி என்று காண வேண்டும். (அவசரம்) மீண்டும் முள்ளை உள்ளே செலுத்தி புதிய புண்ணை உண்டாக்கும்.
12.103.20
प्राप्ते च प्रहरेत्काले न च संवर्तते पुनः ।
हन्तुकामस्य देवेन्द्र पुरुषस्य रिपून्प्रति ॥ १२.१०३.२० ॥
சரியான காலம் வந்ததும் தாக்க வேண்டும்; காலம் கடந்தால் அது மீண்டும் திரும்பாது. தேவேந்திரா, எதிரிகளைக் கொல்ல விரும்பும் மனிதன் இவ்வாறே செய்ய வேண்டும்.
12.103.21
यं हि कालो व्यतिक्रामेत्पुरुषं कालकाङ्क्षिणम् ।
दुर्लभः स पुनस्तेन कालः कर्म चिकीर्षता ॥ १२.१०३.२१ ॥
காலத்தை எதிர்பார்க்கும் மனிதனை காலம் கடந்துவிட்டால், அவனுக்கு அந்தக் காலம் மீண்டும் கிடைப்பது அரிது; செயல் செய்ய விரும்புபவனுக்கு அது மீண்டும் கிடைக்காது.
12.103.22
औजस्यं जनयेदेव संगृह्णन्साधुसंमतम् ।
कालेन साधयेत्कृत्यमप्राप्तो न हि पीडयेत् ॥ १२.१०३.२२ ॥
நல்லோர் ஏற்கும் வலிமையை ஈட்டிக்கொண்டு, அதை உண்டாக்க வேண்டும். உரிய காலத்தில் செயலை நிறைவேற்ற வேண்டும்; காலம் வராததை அவசரத்தால் வருத்தக் கூடாது.
12.103.23
विहाय कामं क्रोधं च तथाऽहंकारमेव च ।
युक्तो विवरमन्विच्छेदहितानां सदा नृपः ॥ १२.१०३.२३ ॥
காமத்தையும் கோபத்தையும் அதுபோல அகங்காரத்தையும் விட்டு, கவனத்துடன் அரசன் எப்போதும் பகைவரின் இடைவெளியை (பலவீனத்தை) தேட வேண்டும்.
12.103.24
मार्दवं दण्ड आलस्यं प्रमादश्च सुरोत्तम ।
मायाः सुविहिताः शक्र शातयन्त्यविचक्षणम् ॥ १२.१०३.२४ ॥
தேவர்களில் சிறந்தவனே, மென்மை, தண்டனை, சோம்பல், அலட்சியம் ஆகியவை — இந்திரா — நன்கு அமைக்கப்பட்ட மாயைகள் அறிவற்றவனை அழிக்கும்.
12.103.25
निहत्यैतानि चत्वारि मायां प्रतिविधाय च ।
ततः शक्नोति शत्रूणां प्रहर्तुमविचारयन् ॥ १२.१०३.२५ ॥
இந்த நான்கையும் அழித்து, மாயையை எதிர்த்துச் செயல்பட்ட பிறகு, அவன் ஆலோசனையின்றி எதிரிகளைத் தாக்கக் கூடியவனாகிறான்.
12.103.26
यदेवैतेन शक्येत गुह्यं कर्तुं तदाऽऽचरेत् ।
यच्छन्ति सतिवा गुह्यं मिथो विश्रावयन्त्यपि ॥ १२.१०३.२६ ॥
இதனால் இரகசியமாகச் செய்ய முடிவதை அவ்வாறே செய்ய வேண்டும். இருக்கும்போதே இரகசியத்தை ஒருவரோடு ஒருவர் வெளிப்படுத்துபவர்களும் உண்டு.
12.103.27
अशक्यमिति कृत्वा वा ततोऽन्यैः संविदं चरेत् ।
ब्रह्मदण्डमदृष्टेषु दृष्टेषु चतुरङ्गिणीम् ॥ १२.१०३.२७ ॥
இது இயலாதது என்று கருதி, அல்லது அப்போது மற்றவர்களுடன் உடன்படிக்கை செய்ய வேண்டும். காணாதவர்களிடம் பிரம்மதண்டத்தையும், காணப்பட்டவர்களிடம் நால்வகைப் படையையும் பயன்படுத்த வேண்டும்.
12.103.28
भेदं च प्रथमं विद्यात्तूष्णीं दण्डं तथैव च ।
काले प्रयोजयेद्राजा तस्मिंस्तस्मिंस्तदातदा ॥ १२.१०३.२८ ॥
பேதத்தை முதலில் அறிய வேண்டும்; அவ்வாறே அமைதியான தண்டத்தையும். அரசன் காலத்திற்கேற்ப, ஒவ்வொரு சமயத்திலும் அவற்றைப் பயன்படுத்த வேண்டும்.
12.103.29
प्रणिपातं च गच्छेत काले शत्रोर्बलीयसः ।
युक्तोऽस्य वधमन्विच्छेदप्रमत्तः प्रमाद्यतः ॥ १२.१०३.२९ ॥
வலிமையான எதிரியின் முன் சரியான காலத்தில் பணிவை மேற்கொள்ள வேண்டும். கவனத்துடன் இருந்து, கவனமற்ற அவனது அழிவை நாட வேண்டும்.
12.103.30
प्रणिपातेन दानेन वाचा मधुरया ब्रुवन् ।
अमित्रमुपसेवेत न च जातु विशङ्कयेत् ॥ १२.१०३.३० ॥
பணிவாலும், கொடையாலும், இனிய சொல்லாலும் பேசி, எதிரியை அணுகி சேவிக்க வேண்டும்; எப்போதும் சந்தேகப்படக் கூடாது.
12.103.31
स्थानानि शङ्कितानां च नित्यमेव विवर्जयेत् ।
न च तेष्वाश्वसेद्राजा जाग्रतीह निराकृताः ॥ १२.१०३.३१ ॥
அரசன் சந்தேகத்திற்குரியவர்களின் இடங்களை எப்போதும் தவிர்க்க வேண்டும்; அவர்களை நம்பக்கூடாது. இங்கு விழிப்புடன் இருந்து, விலக்கப்பட்டவர்களை எச்சரிக்கையுடன் கவனிக்க வேண்டும்.
12.103.32
न ह्यतो दुष्करं कर्म किंचिदस्ति सुरोत्तम ।
यथा विविधवृत्तानामैश्वर्यममराधिप ॥ १२.१०३.३२ ॥
தேவர்களில் சிறந்தவனே, இதைவிடக் கடினமான செயல் எதுவும் இல்லை; பல்வேறு நடத்தை கொண்டவர்களுக்கு ஐசுவரியம் கிடைப்பது போல, அமரர்களின் தலைவனே.
12.103.33
तथा विविधशीलानामपि संभव उच्यते ।
प्रयतेद्योगमास्थाय मित्रामित्रानधारयन् ॥ १२.१०३.३३ ॥
அவ்வாறே பல்வேறு குணமுடையவர்களுக்கும் வெற்றி உண்டு என்று சொல்லப்படுகிறது; உபாயத்தை மேற்கொண்டு நண்பர்களையும் எதிரிகளையும் கருத்தில் கொண்டு முயல வேண்டும்.
12.103.34
मृदुमप्यवमन्यन्ते तीक्ष्णादुद्विजते जनः ।
मातीक्ष्णो मा मृदुर्भूस्त्वं तीक्ष्णो भव मृदुर्भव ॥ १२.१०३.३४ ॥
மக்கள் மென்மையானவனையும் இகழ்வார்கள்; கடுமையானவனைக் கண்டு அஞ்சுவார்கள். மிகக் கடுமையாகவும் இருக்காதே, மிக மென்மையாகவும் இருக்காதே; கடுமையாகவும் இரு, மென்மையாகவும் இரு.
12.103.35
यथा वप्रे वेगवति सर्वतः संप्लतोदके ।
नित्यं विचरणाद्वाधस्तथा राज्यं प्रमाद्यतः ॥ १२.१०३.३५ ॥
வேகமாக ஓடும் நீர் எல்லாப் பக்கங்களிலும் பெருகும்போது, கரையில் தொடர்ந்து சுற்றித் திரிவதால் சேதம் வருவது போல, கவனக்குறைவான அரசனின் அரசுக்கும் சேதம் வரும்.
12.103.36
न बहूनुपरुध्येत यौगपद्येन शात्रवान् ।
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेन च पुरंदर ॥ १२.१०३.३६ ॥
ஒரே நேரத்தில் பல எதிரிகளை முற்றுகையிடக் கூடாது; ஹே புரந்தரா, சாமம், தானம், பேதம், தண்டம் ஆகியவற்றால் (ஒவ்வொருவரையாக அடக்க வேண்டும்).
12.103.37
एकैकमेषां निष्पिष्य शिष्टेषु निपुणं चरेत् ।
न तु शक्तोऽपि मेधावी सर्वानेवाचरेद्बुधः ॥ १२.१०३.३७ ॥
இவர்களில் ஒவ்வொருவராக நசுக்கி, எஞ்சியோரிடம் திறமையாகச் செயல்பட வேண்டும். ஆனால் வலிமை இருந்தாலும், அறிவுள்ள ஞானி அனைவரோடும் ஒரே நேரத்தில் செயல்படக் கூடாது.
12.103.38
यदा स्यान्महती सेना हयनागरथाकुला ।
पदातियन्त्रबहुला अनुरक्ता षडङ्गिनी ॥ १२.१०३.३८ ॥
பெரிய படை இருக்கும்போது, அது குதிரைகள், யானைகள், தேர்களால் நிறைந்து, காலாட்படையும் போர்ப் பொறிகளும் மிகுந்து, விசுவாசமுள்ளதாய், ஆறு அங்கங்களைக் கொண்டதாய் இருக்கும்போது.
12.103.39
यदा बहुविधां वृद्धिं मन्येत प्रतियोगतः ।
तदा विवृत्य प्रहरेद्दस्यूनामविचारयन् ॥ १२.१०३.३९ ॥
எதிர்ப்பால் பல வகையிலும் வளர்ச்சி இருப்பதாக எண்ணும்போது, வெளிப்படையாக முன்வந்து கொள்ளையர்மேல் ஆராயாமல் தாக்க வேண்டும்.
12.103.40
न साम दण्डोपनिषत्प्रशस्यते ।
न मार्दवं शत्रुषु यात्रिकं सदा।
न सस्यघातो न च संकरक्रिया ।
न चापि भूयः प्रकृतेर्विचारणा ॥ १२.१०३.४० ॥
சாமமும் தண்டமும் சார்ந்த இரகசிய உபாயம் புகழப்படுவதில்லை; எதிரிகளிடம் எப்போதும் மென்மை காட்டுவது போர்ப்பயணத்திற்கு ஏற்றதல்ல; பயிர் அழிப்பும், கலப்புச் செயலும், மீண்டும் மக்களின் நலம் பற்றிய சிந்தனையும் இல்லை.
12.103.41
मायाविभेदानुपसर्जनानि ।
वाचं तथैव प्रथमं प्रयोगात्।
आप्तैर्मनुष्यैरुपचारयेत ।
पुरेषु राष्ट्रेषु च संप्रयुक्तान् ॥ १२.१०३.४१ ॥
மாயையும் பிளவும் துணை உபாயங்களும்; அதுபோலவே முதலில் சொல்லின் பிரயோகமும்; நம்பகமான மனிதர்களால் நகரங்களிலும் நாடுகளிலும் நியமிக்கப்பட்டோரை பணியில் அமர்த்த வேண்டும்.
12.103.42
पुराऽपि चैताननुसृत्य भूमिपाः ।
पुरेषु भोगानखिलाञ्जयन्ति
पुरेषु नीतिं विहितां यथाविधि ।
प्रयोजयन्तो बलवृत्रसूदन ॥ १२.१०३.४२ ॥
முன்பும் அரசர்கள் இவற்றைப் பின்பற்றி நகரங்களின் அனைத்து இன்பங்களையும் வென்றனர்; நகரங்களில் விதிக்கப்பட்ட நீதியை முறைப்படி பயன்படுத்தி, ஓ வலன்-வ்ருத்ரனை அழித்தவனே!
12.103.43
प्रदाय गूढानि वसूनि नाम ।
प्रच्छिद्य भोगानपहाय च स्वान्।
दुष्टाः स्वदोषैरिति कीर्तयित्वा ।
पुरेषु राष्ट्रेषु च योजयन्ति ॥ १२.१०३.४३ ॥
மறைந்த செல்வங்களைக் கொடுத்து, பெயர் சொல்லி, தம் சொந்த உடைமைகளையும் வருவாய்களையும் துண்டித்தோ கைவிட்டோ, 'இவர்கள் தம் குற்றங்களாலேயே தீயவர்கள்' என்று அறிவித்து, நகரங்களிலும் நாடுகளிலும் (ஒற்றர்களை) நியமிக்கின்றனர்.
12.103.44
तथैव चान्यैरपि शास्त्रवेदिभिः ।
स्वलंकृतैः शास्त्रविधानलिङ्गितैः।
सुशिक्षितैर्भाष्यकथाविशारदैः ।
परेषु कृत्यामुपधारयेच्च ॥ १२.१०३.४४ ॥
அதேபோல் பிறராலும், சாஸ்திரம் அறிந்தவர்களாலும், நன்கு அலங்கரிக்கப்பட்டவர்களாலும், சாஸ்திர விதிகளின் அடையாளம் கொண்டவர்களாலும், நன்கு பயிற்சி பெற்றவர்களாலும், விளக்கவுரையிலும் கதையிலும் வல்லவர்களாலும், எதிரிகளிடையே பணியை நிலைநிறுத்த வேண்டும்.
12.103.45
कानि लिङ्गानि दुष्टस्य भवन्ति द्विजसत्तम ।
कथं दुष्टं विजानीयादेतत्पुष्टो ब्रवीहि मे ॥ १२.१०३.४५ ॥
ஓ இருபிறப்பாளரில் சிறந்தவரே, தீயவனின் அடையாளங்கள் யாவை? தீயவனை எவ்வாறு அறிவது? இதை எனக்குச் சொல்லுங்கள்.
12.103.46
परोक्षमगुणानाह सद्रुणानभ्यसूयति ।
परैर्वा कीर्त्यमानेषु तूष्णीमास्ते पराङ्भुखः ॥ १२.१०३.४६ ॥
முதுகுக்குப் பின்னால் பிறருடைய குறைகளைச் சொல்பவன், நற்குணங்களில் பொறாமைப்படுபவன், பிறர் புகழப்படும்போது மௌனமாகி முகம் திருப்பிக் கொள்பவன்.
12.103.47
तूष्णींभावेऽपि विज्ञेयं न चेद्भवति कारणम् ।
विश्वासं चोष्ठसंदंशं शिरसश्च प्रकम्पनम् ॥ १२.१०३.४७ ॥
காரணம் இல்லாவிட்டால் மௌனத்திலும் அறியப்பட வேண்டும்; அவநம்பிக்கையும், உதட்டைக் கடித்தலும், தலை நடுக்கமும்.
12.103.48
करोत्यभीक्ष्णं संसृष्टमसंसृष्टश्च भाषते ।
अदृष्टवद्विकुरुते दृष्ट्वा वा नाभिभाषते ॥ १२.१०३.४८ ॥
அடிக்கடி ஒருவருடன் நெருங்கிப் பழகுகிறான்; நெருங்காதவர்களிடம் பேசுகிறான்; பார்க்காதது போல் நடிக்கிறான், அல்லது கண்டும் பேசாமல் இருக்கிறான்.
12.103.49
पृथगेत्य समश्नाति नेदमद्य यथाविधि ।
आसने शयने याने भावा लक्ष्या विशेषतः ॥ १२.१०३.४९ ॥
தனியாக வந்து உண்ணுகிறான், இன்று முறைப்படி இவ்வாறு செய்யவில்லை — ஆசனத்திலும் படுக்கையிலும் பயணத்திலும் அவனுடைய மனநிலைகளை குறிப்பாகக் கவனிக்க வேண்டும்.
12.103.50
आर्तिरार्ते प्रिये प्रीतिरेतावन्मित्रलक्षणम् ।
विपरीतं तु बोद्धव्यमरिलक्षणमेव तत् ॥ १२.१०३.५० ॥
துன்புற்றவனின் துன்பத்தில் துன்பமும், அன்புக்குரியவனின் மகிழ்ச்சியில் மகிழ்ச்சியும் — நண்பனின் அடையாளம் இவ்வளவே; அதற்கு மாறானதே பகைவனின் அடையாளம் என அறியவேண்டும்.
12.103.51
एतान्येव यथोक्तानि बुध्येथास्त्रिदशाधिप ।
पुरुषाणां प्रदुष्टानां स्वभावो बलवत्तरः ॥ १२.१०३.५१ ॥
தேவர்களின் தலைவனே, சொல்லப்பட்டவாறே இவற்றை அறிந்துகொள்; தீயோரின் இயல்பு மிகவும் வலிமையானது.
12.103.52
इति दुष्टस्य विज्ञानमुक्तं ते सुतसत्तम ।
निशाम्य शास्त्रतत्त्वार्थं यथावदमरेश्वरः ॥ १२.१०३.५२ ॥
சிறந்த மகனே, தீயோரை அறியும் இந்த ஞானம் உனக்குச் சொல்லப்பட்டது; தேவர்களின் தலைவன் சாத்திரத்தின் பொருளை முறையாகக் கேட்டறிந்தான்.
12.103.53
स तद्वचः शत्रुनिबर्हणे रत ।
स्तथा चकारावितथं बृहस्पतेः।
चचार काले विजयाय चारिहा ।
वशं च शत्रूननयत्पुरंदरः ॥ १२.१०३.५३ ॥
பகைவரை அழிப்பதில் ஈடுபட்ட அவன் பிருஹஸ்பதியின் அந்த சொல்லை உண்மையாகவே அப்படியே செய்தான்; பகைவரைக் கொல்லும் புரந்தரன் தக்க காலத்தில் வெற்றிக்காகச் செயல்பட்டு, பகைவர்களை வசப்படுத்தினான்.