摩诃婆罗多 · 章 12.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.103.1
कथं मृदौ कथं तीक्ष्णे महापक्षे च भारत ।
अरौ वर्तेत नृपतिस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१०३.१ ॥
婆罗多之子啊，国王在有强大助力时，对敌人应当如何对待，是温和还是严厉？祖父啊，请告诉我。
12.103.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.१०३.२ ॥
此事之中，人们也讲述这古老的传说：布利哈斯帕蒂与因陀罗的对话，俱卢子啊。
12.103.3
बृहस्पतिं देवपतिरभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
उपसंगम्य पप्रच्छ वासवः परवीरहा ॥ १२.१०३.३ ॥
诸神之主、杀敌英雄的伐娑婆（因陀罗）向布利哈斯帕蒂行礼，合掌上前问道。
12.103.4
अहितेषु कथं ब्रह्मन्प्रवर्तेयमतन्द्रितः ।
असमुछिद्य चैवैतान्नियच्छेयमुपायतः ॥ १२.१०३.४ ॥
婆罗门啊，我应当如何不懈怠地对待敌人？又如何以权谋制服他们，而不必将其连根拔除？
12.103.5
सेनयोर्थ्यतिषङ्गे च जयः साधारणो भवेत् ।
किं कुर्वाणं न मां जह्याज्ज्वलिता श्रीः प्रतापिनी ॥ १२.१०३.५ ॥
两军为利而争，胜负若成共享，我当如何行事，方能使光辉而威猛的吉祥女神不离我而去？
12.103.6
ततो र्मार्थकामानां कुशलः प्रतिभानवान् ।
राजधर्मविधानज्ञः प्रत्युवाच पुरंदरम् ॥ १२.१०३.६ ॥
于是那位通晓利与欲、机敏善辩、熟知王法的人，回答了布兰达罗（因陀罗）。
12.103.7
न जा कलहेनेच्छेन्नियन्तुमपकारिणः ।
बालैर सवितं ह्येतद्यदमर्षो यदक्षमा ॥ १२.१०३.७ ॥
不可因争吵而欲制伏加害于人者；此事即使孩童也难以忍受——愤怒与不能容忍，正是如此。
12.103.8
न शत्रुर्विवृतः कार्यो वधमस्याभिकाङ्क्षता ॥ १२.१०३.८ ॥
欲置其于死地者，不可使敌人暴露。
12.103.9
क्रोधं भयं च हर्षं च नियम्य स्वयमात्मनि ।
अमित्र पसेवेत विश्वस्तवदविश्वसन् ॥ १२.१०३.९ ॥
自己克制内心的愤怒、恐惧与喜悦，侍奉敌人如同信任者，却并不真正信任。
12.103.10
प्रियमेव वदेन्नित्यं नाप्रियं किंचिदाचरेत् ।
विरमेच्छुष्कवैरेभ्यः कर्णजापं च वर्जयेत् ॥ १२.१०३.१० ॥
应当常说悦耳之言，不做令人不快之事；远离无谓的仇怨，并戒除附耳私语。
12.103.11
यथा वैतंसिको युक्तो द्विजानां सदृशस्वरः ।
तान्द्विजान्कुरुते वश्यांस्तथायुक्तो महीपतिः।
वशं चोपनयेच्छत्रून्निहन्याच्च पुंरदर ॥ १२.१०३.११ ॥
犹如善于诱捕的猎人，以与再生者相似的声音，将那些再生者收服；同样，尽职的君王应当使敌人降服并将其诛杀，哦，补兰陀罗。
12.103.12
न नित्यं परिभूयारीन्सुखं स्वपिति वासव ।
जागर्त्येव हि दुष्टात्मा संकरेऽग्निरिवोत्थितः ॥ १२.१०३.१२ ॥
征服敌人之后不应总是安然入睡，哦，婆薮；因为心怀恶意者始终醒着，如同在混乱中升起的火焰。
12.103.13
न सन्निपातः कर्तव्यः सामान्ये विजये सति ।
विश्वास्यैवोपसंनम्यो वशे कृत्वा रिपुः प्रभो ॥ १२.१०३.१३ ॥
在取得普通胜利之后，不应与敌人直接交锋。主啊，应当先取得他的信任，使其受控，然后谦恭地前去接近他。
12.103.14
संप्रधार्य सहामात्यैर्मन्त्रविद्भिर्महात्मभिः ।
उपेक्ष्यमाणो विज्ञातो हृदयेनापराजितः।
अथास्य प्रहरेत्काले विधेर्वित्तलितो यदा ॥ १२.१०३.१४ ॥
与精通谋略的大德和大臣充分商议之后，应在恰当时机打击那个被忽视、其心意已被了解、内心却不可征服的敌人，待命运使他动摇之时。
12.103.15
दण्डं च दूषयेदस्य पुरुषैराप्तकारिभिः ॥ १२.१०३.१५ ॥
并应通过可靠的心腹使其军队也遭到腐蚀。
12.103.16
आदिमध्यावसानज्ञान्प्रच्छन्नं च विचारयेत् ।
बलानि दूषयेदस्य जानन्नेव प्रमाणतः ॥ १२.१०३.१६ ॥
应当秘密派遣通晓始末的人去调查，并且只有确切掌握其力量之后，才去瓦解它们。
12.103.17
भेदेनोपप्रदानेन संसृजेदौषधैस्तथा ।
न त्वेव खलु संसर्गं रोचयेदरिभिः सह ॥ १२.१०३.१७ ॥
应以离间、赠礼以及类似的良方来与人结交；但绝不可乐于与敌人真正交往。
12.103.18
दीर्घकालमपीक्षेत्त निग्राह्या एव शत्रवः ।
कालकाङ्गी च युक्तः सन्नुपासीत शचीपते ॥ १२.१०३.१८ ॥
即使长久也应观察敌人，因为敌人确实应当被制服；渴望恰当时机并保持克制，啊，舍遮之主，应当等待它。
12.103.19
तथा प्रियं च वक्तव्यं यथा विस्रम्भमाप्नुयात् ।
न सद्योऽरीन्विहन्याच्च द्रष्टव्यो विजयो ध्रुवः।
भूयः शल्यं घटयति नवं च कुरुते व्रणम् ॥ १२.१०३.१९ ॥
同样，应以和悦之言相待，以赢得信任。不可立即歼灭敌人，应当看到胜利是确定的。（急躁）会再次扎入荆刺，造成新的伤口。
12.103.20
प्राप्ते च प्रहरेत्काले न च संवर्तते पुनः ।
हन्तुकामस्य देवेन्द्र पुरुषस्य रिपून्प्रति ॥ १२.१०३.२० ॥
时机到来时便应出击；时机一过，便不会再回来。天帝啊，想要杀灭敌人的人应当如此行事。
12.103.21
यं हि कालो व्यतिक्रामेत्पुरुषं कालकाङ्क्षिणम् ।
दुर्लभः स पुनस्तेन कालः कर्म चिकीर्षता ॥ १२.१०३.२१ ॥
若时机从等待时机的人身边流逝，那么这时机便难以再得；想要行事的人，它也不会再来。
12.103.22
औजस्यं जनयेदेव संगृह्णन्साधुसंमतम् ।
कालेन साधयेत्कृत्यमप्राप्तो न हि पीडयेत् ॥ १२.१०३.२२ ॥
应获取善人所认可的力量（ojas），并使之生长。应在适当的时机完成事情；未到的时机，不应以急躁去逼迫。
12.103.23
विहाय कामं क्रोधं च तथाऽहंकारमेव च ।
युक्तो विवरमन्विच्छेदहितानां सदा नृपः ॥ १२.१०३.२३ ॥
君王应舍弃欲望、愤怒，以及同样的傲慢，保持警觉，常常寻找敌人的破绽。
12.103.24
मार्दवं दण्ड आलस्यं प्रमादश्च सुरोत्तम ।
मायाः सुविहिताः शक्र शातयन्त्यविचक्षणम् ॥ १२.१०३.२४ ॥
诸天之最啊，柔和、刑罚、懈怠与疏忽——帝释啊——巧妙运用的诡计会摧毁愚昧之人。
12.103.25
निहत्यैतानि चत्वारि मायां प्रतिविधाय च ।
ततः शक्नोति शत्रूणां प्रहर्तुमविचारयन् ॥ १२.१०३.२५ ॥
消除这四者并应对诡计之后，他便能不加思虑地攻击敌人。
12.103.26
यदेवैतेन शक्येत गुह्यं कर्तुं तदाऽऽचरेत् ।
यच्छन्ति सतिवा गुह्यं मिथो विश्रावयन्त्यपि ॥ १२.१०३.२६ ॥
凡可借此秘密完成之事，便应当去做；有些人即便在场，也会相互泄露秘密。
12.103.27
अशक्यमिति कृत्वा वा ततोऽन्यैः संविदं चरेत् ।
ब्रह्मदण्डमदृष्टेषु दृष्टेषु चतुरङ्गिणीम् ॥ १२.१०३.२७ ॥
认为此事不可行，或者那时，应与他人结盟；对未见之敌用梵杖，对可见之敌用四军。
12.103.28
भेदं च प्रथमं विद्यात्तूष्णीं दण्डं तथैव च ।
काले प्रयोजयेद्राजा तस्मिंस्तस्मिंस्तदातदा ॥ १२.१०३.२८ ॥
首先应知分化，同样也应知无声的惩罚；国王应在适当的时机、每种情况、每次时机运用它们。
12.103.29
प्रणिपातं च गच्छेत काले शत्रोर्बलीयसः ।
युक्तोऽस्य वधमन्विच्छेदप्रमत्तः प्रमाद्यतः ॥ १२.१०३.२९ ॥
在恰当的时机，面对更强大的敌人应当表示屈服；保持警觉与决心，应寻求那疏忽者的灭亡。
12.103.30
प्रणिपातेन दानेन वाचा मधुरया ब्रुवन् ।
अमित्रमुपसेवेत न च जातु विशङ्कयेत् ॥ १२.१०३.३० ॥
以恭顺、赠礼和甜美的言辞相待，应侍奉敌人，且绝不可加以怀疑。
12.103.31
स्थानानि शङ्कितानां च नित्यमेव विवर्जयेत् ।
न च तेष्वाश्वसेद्राजा जाग्रतीह निराकृताः ॥ १२.१०३.३१ ॥
君王应当始终避开受怀疑者的所在，不可信任他们；在此保持警觉，应当提防那些已被驱逐的人。
12.103.32
न ह्यतो दुष्करं कर्म किंचिदस्ति सुरोत्तम ।
यथा विविधवृत्तानामैश्वर्यममराधिप ॥ १२.१०३.३२ ॥
诸天之上者啊，没有比这更难的事了，犹如让行为各异之人获得权势，不死者之主啊。
12.103.33
तथा विविधशीलानामपि संभव उच्यते ।
प्रयतेद्योगमास्थाय मित्रामित्रानधारयन् ॥ १२.१०३.३३ ॥
同样，据说具有各种性情的人也能成功；应当借助权谋而努力，同时留意朋友与敌人。
12.103.34
मृदुमप्यवमन्यन्ते तीक्ष्णादुद्विजते जनः ।
मातीक्ष्णो मा मृदुर्भूस्त्वं तीक्ष्णो भव मृदुर्भव ॥ १२.१०३.३४ ॥
人们轻视温和之人，又惧怕严厉之人；不要过于严厉，也不要过于温和；既要严厉，也要温和。
12.103.35
यथा वप्रे वेगवति सर्वतः संप्लतोदके ।
नित्यं विचरणाद्वाधस्तथा राज्यं प्रमाद्यतः ॥ १२.१०३.३५ ॥
正如水流湍急、四面泛滥之时，若常在堤岸上徘徊便会受害；疏忽的君王，其国也会受害。
12.103.36
न बहूनुपरुध्येत यौगपद्येन शात्रवान् ।
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेन च पुरंदर ॥ १२.१०३.३६ ॥
不应同时围困众多敌人；啊，城池的摧毁者，应以安抚、赠予、离间、刑罚（逐一地）制服他们。
12.103.37
एकैकमेषां निष्पिष्य शिष्टेषु निपुणं चरेत् ।
न तु शक्तोऽपि मेधावी सर्वानेवाचरेद्बुधः ॥ १२.१०३.३७ ॥
逐一击破其中之人，再巧妙对待其余者；即使有能力，智者也不应同时对付所有人。
12.103.38
यदा स्यान्महती सेना हयनागरथाकुला ।
पदातियन्त्रबहुला अनुरक्ता षडङ्गिनी ॥ १२.१०३.३८ ॥
当有一支庞大的军队，充满战马、战象和战车，步兵与战具众多，忠诚，并具备六支之军时。
12.103.39
यदा बहुविधां वृद्धिं मन्येत प्रतियोगतः ।
तदा विवृत्य प्रहरेद्दस्यूनामविचारयन् ॥ १२.१०३.३९ ॥
当认为对抗带来多方面的增长时，便应公开出动，不加思量地打击盗贼。
12.103.40
न साम दण्डोपनिषत्प्रशस्यते ।
न मार्दवं शत्रुषु यात्रिकं सदा।
न सस्यघातो न च संकरक्रिया ।
न चापि भूयः प्रकृतेर्विचारणा ॥ १२.१०३.४० ॥
和与罚的秘诀不值得称赞；对敌人始终温和不适合出征；既不毁坏庄稼，也不混杂行事，也不再顾虑百姓。
12.103.41
मायाविभेदानुपसर्जनानि ।
वाचं तथैव प्रथमं प्रयोगात्।
आप्तैर्मनुष्यैरुपचारयेत ।
पुरेषु राष्ट्रेषु च संप्रयुक्तान् ॥ १२.१०३.४१ ॥
诡计、离间与辅助之术；同样，先用言辞；由可信之人使那些派驻于城市与国土的人为己所用。
12.103.42
पुराऽपि चैताननुसृत्य भूमिपाः ।
पुरेषु भोगानखिलाञ्जयन्ति
पुरेषु नीतिं विहितां यथाविधि ।
प्रयोजयन्तो बलवृत्रसूदन ॥ १२.१०३.४२ ॥
往昔诸王遵循此道，便征服城市的一切享乐，依规则在城中施行所定之政；啊，斩伐强大弗栗多者！
12.103.43
प्रदाय गूढानि वसूनि नाम ।
प्रच्छिद्य भोगानपहाय च स्वान्।
दुष्टाः स्वदोषैरिति कीर्तयित्वा ।
पुरेषु राष्ट्रेषु च योजयन्ति ॥ १२.१०३.४३ ॥
以隐藏的财富施予，点名之后，断绝或夺去他们自己的享受，并宣称这些恶人因自己的过错而如此，他们便在城市与国家中安插（间谍）。
12.103.44
तथैव चान्यैरपि शास्त्रवेदिभिः ।
स्वलंकृतैः शास्त्रविधानलिङ्गितैः।
सुशिक्षितैर्भाष्यकथाविशारदैः ।
परेषु कृत्यामुपधारयेच्च ॥ १२.१०३.४४ ॥
同样，也应由其他精通论典、装饰得体、具有论典规定标记、训练有素、擅长言谈与注解的人，在敌人之中确定其任务。
12.103.45
कानि लिङ्गानि दुष्टस्य भवन्ति द्विजसत्तम ।
कथं दुष्टं विजानीयादेतत्पुष्टो ब्रवीहि मे ॥ १२.१०३.४५ ॥
恶人有哪些特征，最好的再生者啊？应当如何识别恶人？请告诉我，博学者啊。
12.103.46
परोक्षमगुणानाह सद्रुणानभ्यसूयति ।
परैर्वा कीर्त्यमानेषु तूष्णीमास्ते पराङ्भुखः ॥ १२.१०३.४६ ॥
背后谈论别人的过失，嫉妒善德，当他人被赞扬时，他沉默地坐着并背过脸去。
12.103.47
तूष्णींभावेऽपि विज्ञेयं न चेद्भवति कारणम् ।
विश्वासं चोष्ठसंदंशं शिरसश्च प्रकम्पनम् ॥ १२.१०३.४७ ॥
即使沉默，若无缘由，也应当识别：不信任、咬嘴唇、摇头。
12.103.48
करोत्यभीक्ष्णं संसृष्टमसंसृष्टश्च भाषते ।
अदृष्टवद्विकुरुते दृष्ट्वा वा नाभिभाषते ॥ १२.१०३.४८ ॥
他时常与某人亲近，却对不亲近者说话；表现得像没有看见，或看见了却不搭话。
12.103.49
पृथगेत्य समश्नाति नेदमद्य यथाविधि ।
आसने शयने याने भावा लक्ष्या विशेषतः ॥ १२.१०३.४९ ॥
若他独自前来进食，今日又不依礼而行，则应特别留意他在坐卧与行路时的心态。
12.103.50
आर्तिरार्ते प्रिये प्रीतिरेतावन्मित्रलक्षणम् ।
विपरीतं तु बोद्धव्यमरिलक्षणमेव तत् ॥ १२.१०३.५० ॥
见受苦者而同悲，见所爱者而同乐——这便是朋友的标志；与此相反者，应知为仇敌的标志。
12.103.51
एतान्येव यथोक्तानि बुध्येथास्त्रिदशाधिप ।
पुरुषाणां प्रदुष्टानां स्वभावो बलवत्तरः ॥ १२.१०३.५१ ॥
天神之主啊，按所说的那样去识别这些迹象；品性败坏之人的本性极为强烈。
12.103.52
इति दुष्टस्य विज्ञानमुक्तं ते सुतसत्तम ।
निशाम्य शास्त्रतत्त्वार्थं यथावदमरेश्वरः ॥ १२.१०३.५२ ॥
最好的儿子啊，辨识恶人的这种知识已对你说明；天神之主依法听闻论典的真义，并且领会了它。
12.103.53
स तद्वचः शत्रुनिबर्हणे रत ।
स्तथा चकारावितथं बृहस्पतेः।
चचार काले विजयाय चारिहा ।
वशं च शत्रूननयत्पुरंदरः ॥ १२.१०३.५३ ॥
他热衷于歼灭敌人，确实照着brihaspati的话去做；杀敌者补罗陀罗（因陀罗）在适当的时机为胜利而行动，使敌人臣服。