మహాభారతం · అధ్యాయం 12.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.103.1
कथं मृदौ कथं तीक्ष्णे महापक्षे च भारत ।
अरौ वर्तेत नृपतिस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१०३.१ ॥
భారతా, మృదువుగా ఉండి, కఠినంగా ఉండి, గొప్ప పక్షబలంతో, రాజు శత్రువు పట్ల ఎలా ప్రవర్తించాలి? పితామహా, దానిని నాకు చెప్పండి.
12.103.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.१०३.२ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — బృహస్పతికి, ఇంద్రునికి మధ్య జరిగిన సంవాదం, ఓ యుధిష్ఠిరా.
12.103.3
बृहस्पतिं देवपतिरभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
उपसंगम्य पप्रच्छ वासवः परवीरहा ॥ १२.१०३.३ ॥
దేవతల అధిపతి వాసవుడు (ఇంద్రుడు), బృహస్పతికి నమస్కరించి, అంజలి ఘటించి, సమీపించి అడిగాడు — శత్రువీరులను సంహరించువాడు ఆయన.
12.103.4
अहितेषु कथं ब्रह्मन्प्रवर्तेयमतन्द्रितः ।
असमुछिद्य चैवैतान्नियच्छेयमुपायतः ॥ १२.१०३.४ ॥
బ్రాహ్మణా, శత్రువుల పట్ల నేను అలసట లేకుండా ఎలా ప్రవర్తించాలి? వారిని పూర్తిగా నిర్మూలించకుండా ఉపాయాలతో ఎలా నియంత్రించాలి?
12.103.5
सेनयोर्थ्यतिषङ्गे च जयः साधारणो भवेत् ।
किं कुर्वाणं न मां जह्याज्ज्वलिता श्रीः प्रतापिनी ॥ १२.१०३.५ ॥
రెండు సేనల ప్రయోజన సంఘర్షణలో విజయం ఇరువురికీ సమానమైతే, ఏమి చేస్తే ప్రకాశించే, ప్రతాపవంతమైన శ్రీ నన్ను విడిచిపెట్టదు?
12.103.6
ततो र्मार्थकामानां कुशलः प्रतिभानवान् ।
राजधर्मविधानज्ञः प्रत्युवाच पुरंदरम् ॥ १२.१०३.६ ॥
అప్పుడు అర్థకామాలను తెలిసినవాడు, నైపుణ్యం కలవాడు, ప్రతిభావంతుడు, రాజధర్మ విధానాలను తెలిసినవాడు పురందరుడికి సమాధానమిచ్చాడు.
12.103.7
न जा कलहेनेच्छेन्नियन्तुमपकारिणः ।
बालैर सवितं ह्येतद्यदमर्षो यदक्षमा ॥ १२.१०३.७ ॥
అపకారం చేసేవారిని కలహంతో అణచాలని ఎవరూ ఎప్పుడూ కోరకూడదు. పిల్లలకు కూడా ఇది భరించరానిది—కోపం, సహనం లేమి ఇవే.
12.103.8
न शत्रुर्विवृतः कार्यो वधमस्याभिकाङ्क्षता ॥ १२.१०३.८ ॥
అతన్ని నాశనం చేయాలని కోరేవాడు శత్రువును బహిరంగపరచకూడదు.
12.103.9
क्रोधं भयं च हर्षं च नियम्य स्वयमात्मनि ।
अमित्र पसेवेत विश्वस्तवदविश्वसन् ॥ १२.१०३.९ ॥
కోపం, భయం, హర్షం—వీటిని తనలోనే స్వయంగా నియంత్రించి, విశ్వసించినవాడిలా శత్రువును సేవించాలి, కానీ నమ్మకుండానే.
12.103.10
प्रियमेव वदेन्नित्यं नाप्रियं किंचिदाचरेत् ।
विरमेच्छुष्कवैरेभ्यः कर्णजापं च वर्जयेत् ॥ १२.१०३.१० ॥
ఎల్లప్పుడూ ప్రియమైనదే మాట్లాడాలి; ఏ అప్రియమైన పనీ చేయకూడదు. నిష్ప్రయోజనమైన వైరాల నుండి విరమించాలి; చెవిలో గుసగుసలాడటం మానాలి.
12.103.11
यथा वैतंसिको युक्तो द्विजानां सदृशस्वरः ।
तान्द्विजान्कुरुते वश्यांस्तथायुक्तो महीपतिः।
वशं चोपनयेच्छत्रून्निहन्याच्च पुंरदर ॥ १२.१०३.११ ॥
పక్షులను పట్టేవాడు ద్విజుల స్వరంతో మాట్లాడి వారిని వశపరచుకున్నట్లు, యుక్తుడైన రాజు శత్రువులను వశపరచుకొని వధించాలి, ఓ పురందరా.
12.103.12
न नित्यं परिभूयारीन्सुखं स्वपिति वासव ।
जागर्त्येव हि दुष्टात्मा संकरेऽग्निरिवोत्थितः ॥ १२.१०३.१२ ॥
శత్రువులను ఎల్లప్పుడూ అణచివేశామని సుఖంగా నిద్రించకూడదు, ఓ వాసవా. దుష్టచిత్తుడైన శత్రువు ఎప్పుడూ మేల్కొనే ఉంటాడు, గందరగోళంలో లేచిన అగ్నిలా.
12.103.13
न सन्निपातः कर्तव्यः सामान्ये विजये सति ।
विश्वास्यैवोपसंनम्यो वशे कृत्वा रिपुः प्रभो ॥ १२.१०३.१३ ॥
సామాన్య విజయం లభించినప్పుడు శత్రువుతో నేరుగా ఢీకొనకూడదు. ప్రభూ, అతడికి నమ్మకం కలిగించి, వశపరచుకొని, వినయంతో సమీపించాలి.
12.103.14
संप्रधार्य सहामात्यैर्मन्त्रविद्भिर्महात्मभिः ।
उपेक्ष्यमाणो विज्ञातो हृदयेनापराजितः।
अथास्य प्रहरेत्काले विधेर्वित्तलितो यदा ॥ १२.१०३.१४ ॥
మంత్రజ్ఞులైన మహాత్ములు, మంత్రులతో బాగా ఆలోచించి, నిర్లక్ష్యం చేయబడి, మనసు తెలిసి, హృదయంలో అజేయుడైన అతడిని, దైవవశాత్తు అతడు కంపించినప్పుడు, తగిన సమయంలో దెబ్బ తీయాలి.
12.103.15
दण्डं च दूषयेदस्य पुरुषैराप्तकारिभिः ॥ १२.१०३.१५ ॥
విశ్వసనీయులైన గూఢచారుల ద్వారా అతని సైన్యాన్ని కూడా చెడగొట్టాలి.
12.103.16
आदिमध्यावसानज्ञान्प्रच्छन्नं च विचारयेत् ।
बलानि दूषयेदस्य जानन्नेव प्रमाणतः ॥ १२.१०३.१६ ॥
ఆది, మధ్య, అంతం తెలిసినవారి ద్వారా రహస్యంగా విచారించాలి; అతని బలాలను కచ్చితంగా తెలుసుకొని మాత్రమే వాటిని చెడగొట్టాలి.
12.103.17
भेदेनोपप्रदानेन संसृजेदौषधैस्तथा ।
न त्वेव खलु संसर्गं रोचयेदरिभिः सह ॥ १२.१०३.१७ ॥
భేదం, బహుమతులు, ఔషధాల వంటి ఉపాయాలతో కలిసి పని చేయాలి; కానీ శత్రువులతో సంబంధాన్ని నిజంగా ఇష్టపడకూడదు.
12.103.18
दीर्घकालमपीक्षेत्त निग्राह्या एव शत्रवः ।
कालकाङ्गी च युक्तः सन्नुपासीत शचीपते ॥ १२.१०३.१८ ॥
దీర్ఘకాలం వేచి చూసినా శత్రువులను అణచవలసినవారే; కాబట్టి సమయం కోసం ఎదురుచూస్తూ, నియమంతో ఉండాలి, ఓ శచీపతీ.
12.103.19
तथा प्रियं च वक्तव्यं यथा विस्रम्भमाप्नुयात् ।
न सद्योऽरीन्विहन्याच्च द्रष्टव्यो विजयो ध्रुवः।
भूयः शल्यं घटयति नवं च कुरुते व्रणम् ॥ १२.१०३.१९ ॥
అలాగే, విశ్వాసం పొందేలా ప్రియంగా మాట్లాడాలి. వెంటనే శత్రువులను సంహరించకూడదు; విజయం నిశ్చయమని చూడాలి. (తొందరపాటు) మళ్లీ ముల్లును గుచ్చి కొత్త గాయాన్ని కలిగిస్తుంది.
12.103.20
प्राप्ते च प्रहरेत्काले न च संवर्तते पुनः ।
हन्तुकामस्य देवेन्द्र पुरुषस्य रिपून्प्रति ॥ १२.१०३.२० ॥
తగిన కాలం వచ్చినప్పుడు దెబ్బ కొట్టాలి; అది గడిచిపోతే మళ్లీ తిరిగిరాదు. దేవేంద్రా, శత్రువులను సంహరించాలనుకునే వ్యక్తి ఇలాగే చేయాలి.
12.103.21
यं हि कालो व्यतिक्रामेत्पुरुषं कालकाङ्क्षिणम् ।
दुर्लभः स पुनस्तेन कालः कर्म चिकीर्षता ॥ १२.१०३.२१ ॥
కాలం కోసం వేచివున్న మనిషిని కాలం దాటిపోతే, అతనికి ఆ కాలం మళ్లీ దొరకడం కష్టం; పని చేయాలనుకునేవానికి అది మళ్లీ లభించదు.
12.103.22
औजस्यं जनयेदेव संगृह्णन्साधुसंमतम् ।
कालेन साधयेत्कृत्यमप्राप्तो न हि पीडयेत् ॥ १२.१०३.२२ ॥
సాధువులు ఆమోదించిన ఓజస్సును సంపాదించి దానిని కలిగించాలి. తగిన కాలంలో కార్యాన్ని సాధించాలి; రాని కాలాన్ని తొందరపాటుతో బాధించకూడదు.
12.103.23
विहाय कामं क्रोधं च तथाऽहंकारमेव च ।
युक्तो विवरमन्विच्छेदहितानां सदा नृपः ॥ १२.१०३.२३ ॥
కామాన్ని, క్రోధాన్ని, అలాగే అహంకారాన్ని విడిచి, జాగ్రత్తగా ఉంటూ రాజు ఎల్లప్పుడూ శత్రువుల బలహీనతను (విఠరం) వెదకాలి.
12.103.24
मार्दवं दण्ड आलस्यं प्रमादश्च सुरोत्तम ।
मायाः सुविहिताः शक्र शातयन्त्यविचक्षणम् ॥ १२.१०३.२४ ॥
దేవతలలో ఉత్తముడా, మృదుత్వం, దండం, అలసత్వం, ప్రమాదం — శక్రా — చక్కగా ప్రయోగించిన మాయలు తెలివిలేనివానిని నాశనం చేస్తాయి.
12.103.25
निहत्यैतानि चत्वारि मायां प्रतिविधाय च ।
ततः शक्नोति शत्रूणां प्रहर्तुमविचारयन् ॥ १२.१०३.२५ ॥
ఈ నాలుగింటిని నాశనం చేసి, మాయను ప్రతిఘటించిన తర్వాత, అతడు ఆలోచించకుండానే శత్రువులను దెబ్బతీయగలడు.
12.103.26
यदेवैतेन शक्येत गुह्यं कर्तुं तदाऽऽचरेत् ।
यच्छन्ति सतिवा गुह्यं मिथो विश्रावयन्त्यपि ॥ १२.१०३.२६ ॥
దీనివల్ల రహస్యంగా చేయగలిగినదాన్ని అలాగే చేయాలి. ఉన్నప్పుడే రహస్యాన్ని ఒకరికొకరు బయటపెట్టేవారు కూడా ఉంటారు.
12.103.27
अशक्यमिति कृत्वा वा ततोऽन्यैः संविदं चरेत् ।
ब्रह्मदण्डमदृष्टेषु दृष्टेषु चतुरङ्गिणीम् ॥ १२.१०३.२७ ॥
ఇది అసాధ్యమని భావించి, లేదా అప్పుడు ఇతరులతో ఒప్పందం చేసుకోవాలి. కనిపించని వారిపై బ్రహ్మదండాన్ని, కనిపించే వారిపై చతురంగ బలాన్ని ప్రయోగించాలి.
12.103.28
भेदं च प्रथमं विद्यात्तूष्णीं दण्डं तथैव च ।
काले प्रयोजयेद्राजा तस्मिंस्तस्मिंस्तदातदा ॥ १२.१०३.२८ ॥
భేదాన్ని మొదట తెలుసుకోవాలి; అలాగే మౌనమైన దండాన్ని కూడా. రాజు సరైన సమయంలో, ప్రతి సందర్భంలో వాటిని ప్రయోగించాలి.
12.103.29
प्रणिपातं च गच्छेत काले शत्रोर्बलीयसः ।
युक्तोऽस्य वधमन्विच्छेदप्रमत्तः प्रमाद्यतः ॥ १२.१०३.२९ ॥
బలమైన శత్రువు ముందు సరైన సమయంలో వినయాన్ని ప్రదర్శించాలి. అప్రమత్తంగా ఉంటూ, అజాగ్రత్తగా ఉన్న అతని వినాశాన్ని కోరాలి.
12.103.30
प्रणिपातेन दानेन वाचा मधुरया ब्रुवन् ।
अमित्रमुपसेवेत न च जातु विशङ्कयेत् ॥ १२.१०३.३० ॥
వినయంతో, దానంతో, మధురమైన మాటతో మాట్లాడుతూ శత్రువును సేవించాలి; ఎప్పుడూ అనుమానించకూడదు.
12.103.31
स्थानानि शङ्कितानां च नित्यमेव विवर्जयेत् ।
न च तेष्वाश्वसेद्राजा जाग्रतीह निराकृताः ॥ १२.१०३.३१ ॥
రాజు శంకితుల స్థానాలను ఎల్లప్పుడూ విడిచిపెట్టాలి; వారిని నమ్మకూడదు. ఇక్కడ మేల్కొని, తిరస్కరించబడిన వారి విషయంలో అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
12.103.32
न ह्यतो दुष्करं कर्म किंचिदस्ति सुरोत्तम ।
यथा विविधवृत्तानामैश्वर्यममराधिप ॥ १२.१०३.३२ ॥
సురోత్తమా, దీనికంటే కఠినమైన కర్మ ఏదీ లేదు; వివిధ ప్రవర్తనలు కలవారికి ఐశ్వర్యం లభించడం వంటిది, అమరాధిపా.
12.103.33
तथा विविधशीलानामपि संभव उच्यते ।
प्रयतेद्योगमास्थाय मित्रामित्रानधारयन् ॥ १२.१०३.३३ ॥
అలాగే వివిధ స్వభావాలు కలవారికీ విజయం సాధ్యమని చెప్పబడింది; ఉపాయాన్ని ఆశ్రయించి, మిత్రులను శత్రువులను దృష్టిలో ఉంచుకొని ప్రయత్నించాలి.
12.103.34
मृदुमप्यवमन्यन्ते तीक्ष्णादुद्विजते जनः ।
मातीक्ष्णो मा मृदुर्भूस्त्वं तीक्ष्णो भव मृदुर्भव ॥ १२.१०३.३४ ॥
మృదువైన వారిని కూడా జనులు తృణీకరిస్తారు; కఠినుడి నుండి భయపడతారు. అతి కఠినుడిగా ఉండకు, అతి మృదువుగా కూడా ఉండకు; కఠినంగా కూడా ఉండు, మృదువుగా కూడా ఉండు.
12.103.35
यथा वप्रे वेगवति सर्वतः संप्लतोदके ।
नित्यं विचरणाद्वाधस्तथा राज्यं प्रमाद्यतः ॥ १२.१०३.३५ ॥
వేగంగా ప్రవహించే నీరు అన్నివైపులా పొంగినప్పుడు, గట్టు వద్ద నిత్యం తిరగడం వలన హాని కలిగినట్లు, ప్రమాదంలో ఉన్న రాజ్యానికి హాని కలుగుతుంది.
12.103.36
न बहूनुपरुध्येत यौगपद्येन शात्रवान् ।
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेन च पुरंदर ॥ १२.१०३.३६ ॥
ఒకేసారి ఎక్కువ మంది శత్రువులను ముట్టడించకూడదు; ఓ పురందరా, సామం, దానం, భేదం, దండం ద్వారా (ఒక్కొక్కరిని అణచాలి).
12.103.37
एकैकमेषां निष्पिष्य शिष्टेषु निपुणं चरेत् ।
न तु शक्तोऽपि मेधावी सर्वानेवाचरेद्बुधः ॥ १२.१०३.३७ ॥
వీరిలో ఒక్కొక్కరిని అణచి, మిగిలిన వారిపై నేర్పుగా ప్రవర్తించాలి. కానీ సమర్థుడైనప్పటికీ, బుద్ధిమంతుడు అందరితో ఒకేసారి వ్యవహరించకూడదు.
12.103.38
यदा स्यान्महती सेना हयनागरथाकुला ।
पदातियन्त्रबहुला अनुरक्ता षडङ्गिनी ॥ १२.१०३.३८ ॥
గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలతో నిండి, కాల్బలం, యంత్రాలు అధికంగా, అనురక్తమై, ఆరు అంగాలు కలిగిన గొప్ప సైన్యం ఉన్నప్పుడు.
12.103.39
यदा बहुविधां वृद्धिं मन्येत प्रतियोगतः ।
तदा विवृत्य प्रहरेद्दस्यूनामविचारयन् ॥ १२.१०३.३९ ॥
ప్రతిఘటన ద్వారా అనేక విధాలుగా వృద్ధి జరుగుతుందని భావించినప్పుడు, బహిరంగంగా బయలుదేరి దొంగలపై విచారించకుండా దాడి చేయాలి.
12.103.40
न साम दण्डोपनिषत्प्रशस्यते ।
न मार्दवं शत्रुषु यात्रिकं सदा।
न सस्यघातो न च संकरक्रिया ।
न चापि भूयः प्रकृतेर्विचारणा ॥ १२.१०३.४० ॥
సామ-దండాల రహస్య ఉపాయం ప్రశంసార్హం కాదు; శత్రువుల పట్ల ఎల్లప్పుడూ మృదుత్వం యాత్రకు తగదు; పంటల నాశనం గాని, సంకర కార్యం గాని, మళ్ళీ ప్రజల విచారణ గాని కూడదు.
12.103.41
मायाविभेदानुपसर्जनानि ।
वाचं तथैव प्रथमं प्रयोगात्।
आप्तैर्मनुष्यैरुपचारयेत ।
पुरेषु राष्ट्रेषु च संप्रयुक्तान् ॥ १२.१०३.४१ ॥
మాయ, భేదం, ఉపాంగ ఉపాయాలు; అలాగే మొదట మాటల ప్రయోగం; నమ్మకమైన మనుషుల ద్వారా నగరాల్లో, రాజ్యాల్లో నియమించబడిన వారిని పనిలో ఉంచాలి.
12.103.42
पुराऽपि चैताननुसृत्य भूमिपाः ।
पुरेषु भोगानखिलाञ्जयन्ति
पुरेषु नीतिं विहितां यथाविधि ।
प्रयोजयन्तो बलवृत्रसूदन ॥ १२.१०३.४२ ॥
పూర్వం కూడా రాజులు వీటిని అనుసరించి నగరాల్లోని సమస్త భోగాలను జయించారు; నగరాల్లో విధించిన నీతిని విధిప్రకారం ప్రయోగిస్తూ, ఓ బలవృత్రసూదనా!
12.103.43
प्रदाय गूढानि वसूनि नाम ।
प्रच्छिद्य भोगानपहाय च स्वान्।
दुष्टाः स्वदोषैरिति कीर्तयित्वा ।
पुरेषु राष्ट्रेषु च योजयन्ति ॥ १२.१०३.४३ ॥
దాచిన ధనాన్ని ఇచ్చి, పేరు చెప్పి, తమ సొంత భోగాలను తెగనరికి లేదా వదిలివేసి, 'ఈ దుష్టులు తమ స్వంత దోషాలవల్లనే' అని ప్రకటించి, పట్టణాల్లోనూ రాజ్యాల్లోనూ (గూఢచారులను) నియమిస్తారు.
12.103.44
तथैव चान्यैरपि शास्त्रवेदिभिः ।
स्वलंकृतैः शास्त्रविधानलिङ्गितैः।
सुशिक्षितैर्भाष्यकथाविशारदैः ।
परेषु कृत्यामुपधारयेच्च ॥ १२.१०३.४४ ॥
అలాగే ఇతరులచేత కూడా, శాస్త్రవేత్తలైన, చక్కగా అలంకరించబడిన, శాస్త్రవిధాన చిహ్నాలు కలిగిన, బాగా శిక్షణ పొందిన, భాష్యకథలో నిపుణులైన వారి ద్వారా, శత్రువులలో పని చేయాలి.
12.103.45
कानि लिङ्गानि दुष्टस्य भवन्ति द्विजसत्तम ।
कथं दुष्टं विजानीयादेतत्पुष्टो ब्रवीहि मे ॥ १२.१०३.४५ ॥
ఓ ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడా, దుష్టుని లక్షణాలు ఏమిటి? దుష్టుడిని ఎలా గుర్తించాలి? ఇది నాకు చెప్పండి.
12.103.46
परोक्षमगुणानाह सद्रुणानभ्यसूयति ।
परैर्वा कीर्त्यमानेषु तूष्णीमास्ते पराङ्भुखः ॥ १२.१०३.४६ ॥
వెనుక ఇతరుల దోషాలను చెప్పేవాడు, సద్గుణాలపై అసూయపడేవాడు, ఇతరులు పొగడబడుతున్నప్పుడు మౌనంగా ముఖం తిప్పుకునేవాడు.
12.103.47
तूष्णींभावेऽपि विज्ञेयं न चेद्भवति कारणम् ।
विश्वासं चोष्ठसंदंशं शिरसश्च प्रकम्पनम् ॥ १२.१०३.४७ ॥
కారణం లేకపోతే మౌనంలో కూడా గుర్తించాలి; విశ్వాసం లేకపోవడం, పెదవి కొరకడం, తల వణకడం.
12.103.48
करोत्यभीक्ष्णं संसृष्टमसंसृष्टश्च भाषते ।
अदृष्टवद्विकुरुते दृष्ट्वा वा नाभिभाषते ॥ १२.१०३.४८ ॥
నిరంతరం ఒకరితో కలుస్తాడు, కలవని వారితో మాట్లాడతాడు; చూడనట్లు ప్రవర్తిస్తాడు, లేదా చూసినా మాట్లాడడు.
12.103.49
पृथगेत्य समश्नाति नेदमद्य यथाविधि ।
आसने शयने याने भावा लक्ष्या विशेषतः ॥ १२.१०३.४९ ॥
విడిగా వచ్చి భోజనం చేస్తాడు, ఈ రోజు విధి ప్రకారం అలా చేయడు — ఆసనంలో, శయనంలో, ప్రయాణంలో అతని భావాలను ప్రత్యేకంగా గమనించాలి.
12.103.50
आर्तिरार्ते प्रिये प्रीतिरेतावन्मित्रलक्षणम् ।
विपरीतं तु बोद्धव्यमरिलक्षणमेव तत् ॥ १२.१०३.५० ॥
బాధలో ఉన్నవానిపై బాధ, ప్రియునిపై ప్రీతి — ఇదే మిత్రుని లక్షణం; దానికి విరుద్ధమైనదే శత్రువు లక్షణమని తెలుసుకోవాలి.
12.103.51
एतान्येव यथोक्तानि बुध्येथास्त्रिदशाधिप ।
पुरुषाणां प्रदुष्टानां स्वभावो बलवत्तरः ॥ १२.१०३.५१ ॥
దేవతల ప్రభువా, చెప్పినట్లే వీటిని తెలుసుకో; చెడ్డవారి స్వభావం మరింత బలమైనది.
12.103.52
इति दुष्टस्य विज्ञानमुक्तं ते सुतसत्तम ।
निशाम्य शास्त्रतत्त्वार्थं यथावदमरेश्वरः ॥ १२.१०३.५२ ॥
శ్రేష్ఠ పుత్రా, చెడ్డవాడిని గుర్తించే జ్ఞానం ఇలా నీకు చెప్పబడింది; దేవతల ప్రభువు శాస్త్ర తత్త్వార్థాన్ని యథావిధిగా విని గ్రహించాడు.
12.103.53
स तद्वचः शत्रुनिबर्हणे रत ।
स्तथा चकारावितथं बृहस्पतेः।
चचार काले विजयाय चारिहा ।
वशं च शत्रूननयत्पुरंदरः ॥ १२.१०३.५३ ॥
శత్రునాశనంలో నిమగ్నుడైన అతడు బృహస్పతి ఆ మాటను నిజంగానే అలాగే ఆచరించాడు; శత్రుహంత పురందరుడు తగిన సమయంలో విజయం కోసం ప్రవర్తించి శత్రువులను వశపరచుకున్నాడు.