マハーバーラタ · 章 12.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.109.1
कथं धर्मे स्थातुमिच्छन्नरो वर्तेत भारत ।
तत्त्वं जिज्ञासमानाय प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥ १२.१०९.१ ॥
バーラタよ、ダルマに堅く立とうと願う人はどのように振る舞うべきか。バラタの牡牛よ、知りたい者にその真実を説け。
12.109.2
सत्यं चैवानृतं चोभे लोकानावृत्य तिष्ठतः ।
तयोः किमाचरेद्राजन्पुरुषो धर्मनिश्चितः ॥ १२.१०९.२ ॥
真実と虚偽は共に世界を覆って立っている。王よ、ダルマに確信を持つ人はその二つのうちどちらを行うべきか。
12.109.3
किंस्वित्सत्यं किमनृतं किंस्विद्धर्म्यं सनातनम् ।
कस्मिन्काले वदेत्सत्यं कस्मिन्वाऽप्यनृतं वदेत् ॥ १२.१०९.३ ॥
真実とは何か、虚偽とは何か、永遠で法にかなうものは何か。いつ真実を語るべきで、いつ虚偽を語るべきか。
12.109.4
सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद्विद्यते परम् ।
यत्तु लोके सुदुर्ज्ञेयं तत्ते वक्ष्यामि भारत ॥ १२.१०९.४ ॥
真実の言葉は善い。真実より高いものはない。だが世で最も知りがたいこと、バーラタよ、それをお前に語ろう。
12.109.5
भवेत्सत्यं न वक्तव्यं वक्तव्यमनृतं भवेत् ।
यत्रानृतं भवेत्सत्यं सत्यं वाऽप्यनृतं भवेत् ॥ १२.१०९.५ ॥
真実であっても語るべきでないことがあり、虚偽であっても語るべきことがある。虚偽が真実となる場合、あるいは真実もまた虚偽となる場合――
12.109.6
तादृशो वर्धते पापो यत्र सत्यमनिश्चितम् ।
सत्यानृते विनिश्चित्य ततो भवति धर्मवि ॥ १२.१०९.६ ॥
真実が定まらないところでは、このような罪が増す。真実と虚偽を確定して初めて、人はダルマを知る者となる。
12.109.7
अप्यनार्योऽकृतप्रज्ञः पुरुषोऽप्यतिदारुणः ।
सुमहत्प्राप्नुयात्पुण्यं बलाकोऽन्धवधादिव ॥ १२.१०९.७ ॥
卑しく思慮の浅い者、非常に残酷な者でさえ、盲人を殺したサギのように大きな功徳を得ることがある。
12.109.8
किमाश्चर्यं च यन्मूढो धर्मकामोऽप्यधर्मवित् ।
सुमहत्प्राप्नुयात्पुण्यं गङ्गायामिव कौशिकः ॥ १२.१०९.८ ॥
法を望みながら非法を知らない愚か者が、ガンガーでのカウシカのように大きな功徳を得ることに、何の不思議があろうか。
12.109.9
तादृशोऽयमनुप्रश्नो यत्र धर्मः सुदुर्विदः ।
दुष्कारं चापि संख्यातुं तर्केणात्र व्यवस्यति ॥ १२.१०९.९ ॥
このような問いでは、ダルマを知ることは非常に難しい。ここでは推論によって確定することも、数え上げることさえも難しい。
12.109.10
प्रभवार्थाय भूतानां धर्मप्रवचनं कृतम् ।
यः स्यात्प्रभवसंयुक्तः स धर्म इति निश्चयः ॥ १२.१०९.१० ॥
ダルマの教えは生きとし生けるものの繁栄のために説かれた。繁栄に結びつくもの、それがダルマである、というのが結論である。
12.109.11
अहिंसा सत्यमक्रोधस्तपो दानं दमो मतिः ।
अनसूयाऽप्यसामर्थ्यमनीर्ष्या शीलमेव च ॥ १२.१०९.११ ॥
不殺生、真実、怒らぬこと、苦行、布施、自制、知恵、妬まないこと、耐え忍ぶこと、嫉妬しないこと、そして善い振る舞い。
12.109.12
एष धर्मः कुरुश्रेष्ठ कथितं परमेष्ठिना ।
ब्रह्मणा देवदेवेन अयं चैव सनातनः ॥ १२.१०९.१२ ॥
クル族の最良の者よ、このダルマは至高者、神々の神であるブラフマーが説いたものであり、これは永遠である。
12.109.13
अस्मिन्धर्मे स्थितो राजन्नरो भद्राणि पश्यति ।
श्रौतो वधात्मको धर्म अहिंसापरमार्थिकः ॥ १२.१०९.१३ ॥
王よ、この法に安住する人は善きものを見る。ヴェーダに説かれた法は殺生の性質を持つが、その究極の意味は非暴力（不殺生）である。
12.109.14
धारणाद्धर्ममित्याहुर्धर्मेण विधृताः प्रजाः ।
यः स्याद्धारणसंयुक्तः स धर्म इति निश्चः ॥ १२.१०९.१४ ॥
保つがゆえに、それは法（ダルマ）と呼ばれる。法によって人々は保たれる。保つ働きを具えたものこそ法である――これが確定した理である。
12.109.15
अहिंसार्थाय भूतानां धर्मप्रवचनं कृतम् ।
यः स्यादहिंसासंयुक्तः स धर्म इति निश्चयः ॥ १२.१०९.१५ ॥
法の教えは、生きとし生けるものへの非暴力のために説かれた。非暴力を具えたものこそ法である――これが確定した理である。
12.109.16
श्रुतिं धर्मं वदन्त्यन्ये मानान्याहुः परे जनाः ।
न च तं स्वभ्यसूयामो न हि सर्वं विधीयते ॥ १२.१०९.१६ ॥
ある者はシュルティ（天啓）を法と言い、他の者は権威（マーナ）を挙げる。我々は彼らを非難しない。すべてが規定されているわけではないからである。
12.109.17
येऽन्यायेन जिहीर्षन्तो धनमिच्छन्ति कर्हिचित् ।
तेभ्यस्तु न तदाख्येयं स धर्म इति निश्चयः ॥ १२.१०९.१७ ॥
不正な手段で奪おうと望み、いつか富を求める者たちには、それを告げてはならない。それが法である――これが確定した理である。
12.109.18
अकूजनेन चेन्मोक्षो नावकूजेत्कथंचन ।
अवश्यं कूजितव्यं वा शङ्केरन्वाऽप्यकूजनात् ॥ १२.१०९.१८ ॥
もし黙することで解脱が得られるなら、いかなる場合も語るべきではない。しかし必ず語るべきである。さもなければ、黙すること自体が疑いを招くかもしれないからである。
12.109.19
येऽन्ये वाऽप्यनृतं कुर्युः कुर्यादेव विचारणम् ।
श्रेयस्तत्रानृतं वक्तुं सत्यादिति विचारितम् ॥ १२.१०९.१९ ॥
他の者が偽りを行うとしても、熟考すべきである。そのような場合には、真実よりも偽りを語る方が良いと考えられている。
12.109.20
अक्षयाद्यो वधं राजन्कुर्यादेवाविचारयन् ।
अबुध्वाऽनुशये दोषं श्रेयस्तच्चानृतं भवेत् ॥ १२.१०९.२० ॥
王よ、熟慮せずにアクシャヤを殺す者は、知らぬまま後悔の中で過ちを負う。その場合、その偽りこそが良いものとなる。
12.109.21
न स्तेनः सह संबन्धान्मुच्यते शपथादपि ।
श्रेयस्तत्रानृतं वक्तुं सत्यादिति हि धारणा ॥ १२.१०९.२१ ॥
盗人は縁故によっても、誓いによっても解放されない。そこでは真実より偽りを語る方が良い、というのが確立した見解である。
12.109.22
यः पापैः सह संबन्धान्मुच्यते शपथादपि ।
न च तेभ्यो धनं दद्याच्छक्ये सति कथंचन।
पापेभ्यो हि धनं दत्तं दातारमपि पीडयेत् ॥ १२.१०९.२२ ॥
悪人との関わりによって、あるいは誓いによってさえ解放される者は、可能な限り、いかなる形でも彼らに財を与えてはならない。悪人に与えられた財は、与える者自身をさえ苦しめる。
12.109.23
स्वशरीरोपरोधेन धनमादातुमिच्छतः ।
सत्यसंप्रतिपत्त्यर्थं यद्ब्रूयुः साक्षिणः क्वचित्।
अनुक्त्वा तत्र तद्वाच्यं सर्वे तेऽनृतवादिनः ॥ १२.१०९.२३ ॥
自らの身体を害して財を得ようとする者のために、証人が真実を確立するために時に語ることを、そこで語るべきことを語らないなら、彼らはすべて偽りを語る者である。
12.109.24
प्राणात्यये विवाहे च वक्तव्यमनृतं भवेत् ।
अर्थस्य रक्षणार्थाय परेषां धर्मकारणात् ॥ १२.१०९.२४ ॥
命の危険や結婚の際には、偽りを語ることが必要になることがある。財産を守るため、また他者の法のためにも。
12.109.25
परेषां सिद्धिमाकाङ्क्षन्न च स्याद्धर्मभिक्षुकः ।
प्रतिश्रुत्य न दातव्यं श्वः कार्यस्तु बलात्कृतः ॥ १२.१०९.२५ ॥
他人の成功を望んでも、ダルマの乞食になってはならない。約束した後で「明日あげよう」と与えてはならない。しかし力によって為されたことは、為されねばならない。
12.109.26
यः कश्चिद्धर्मसमयात्प्रच्युतो धर्मजीवनः ।
दण्डेनैव स हन्तव्यस्तं पन्थानं समाश्रितः ॥ १२.१०९.२६ ॥
ダルマの規律から外れ、ダルマによって生計を立てる者は、誰であれ罰によってのみ討つべきである。彼はその道を選んだのだから。
12.109.27
च्युतः सदैव धर्मेभ्यो धनवान्धर्ममाश्रितः ।
कथं स्वधर्ममुत्सृज्य तमिच्छेदुपजीवितुम् ॥ १२.१०९.२७ ॥
常にダルマの義務から外れた富者が、ダルマを頼りとしていても、自らのスヴァダルマを捨てて、その者に頼って生きようと誰が望むだろうか。
12.109.28
सर्वोपायैर्नियन्तव्यः पापो निकृतिजीवनः ।
धनमित्येव पापानां सर्वेषामिह निश्चयः ॥ १२.१०९.२८ ॥
罪深く欺瞞によって生きる者は、あらゆる手段で抑えられねばならない。ここで、すべての罪人の確信は、富こそが彼らの目的だということである。
12.109.29
अविवाह्या ह्यसंभोज्या निकृत्या निरयं गताः ।
च्युता देवमनुष्येभ्यो यथा प्रेतास्तथैव ते।
निर्यज्ञास्तपसा हीना मा स्म तैः सह संगमः ॥ १२.१०९.२९ ॥
欺瞞によって彼らは結婚にも共に食することにも相応しくなく、地獄に堕ちた。神々と人々から離れ落ちた彼らは死者のようである。供犠なく苦行なき彼らと交わってはならない。
12.109.30
धनादानाद्दुःखतरं जीविता धिक्प्रयोजनम् ।
इदं ते रोचतां धर्म इति वाच्यं प्रयत्नतः ॥ १२.१०९.३० ॥
富を受け取ることよりも苦しいのは、目的のない人生である。そのような人生には恥あれ。このダルマが汝に喜ばれるように、注意深く語られるべきである。
12.109.31
न कश्चिदस्ति पापानां धर्म इत्येष निश्चयः ।
तथाविधं च यो हन्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १२.१०९.३१ ॥
罪人には法はない、これが確かな結論である。そのような者を殺す者は、罪に染まることはない。
12.109.32
स्वकर्मणा हतं हन्ति हत एव स हन्यते ।
तेषु यः समयं कश्चित्कुर्वीत हतबुद्धिषु ॥ १२.१०९.३२ ॥
自らの行為によって殺された者を殺す者は、自らも殺されたも同然である。その迷いの心を持つ者たちと誰かが約束を交わすなら……
12.109.33
यथा काकास्तथैव श्वा तथैवोपधिजीवनः ।
ऊर्ध्वं देहविमोक्षान्ते भवन्त्येतासु योनिषु ॥ १२.१०९.३३ ॥
カラスのように、犬も、欺きで生きる者も同じである。身体を離れた後、彼らはこれらの胎に生まれる。
12.109.34
यस्मिन्यथा वर्तति यो मनुष्य ।
स्तस्मिंस्तथा वर्तितव्यं स धर्मः।
मायाचारो मायया बाधितव्यः ।
साध्वाचारः साधुनैवाभ्युपेयः ॥ १२.१०९.३४ ॥
人が誰かに対してどう振る舞うか、その者に対してもそのように振る舞うべきである。それが法である。欺きで行う者は欺きで抑えるべきであり、善き行いの者には善をもって近づくべきである。