ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.109.1
कथं धर्मे स्थातुमिच्छन्नरो वर्तेत भारत ।
तत्त्वं जिज्ञासमानाय प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥ १२.१०९.१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੇ? ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਗਿਆਸੂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਤੱਤ ਦੱਸੋ।
12.109.2
सत्यं चैवानृतं चोभे लोकानावृत्य तिष्ठतः ।
तयोः किमाचरेद्राजन्पुरुषो धर्मनिश्चितः ॥ १२.१०९.२ ॥
ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਅਪਣਾਵੇ?
12.109.3
किंस्वित्सत्यं किमनृतं किंस्विद्धर्म्यं सनातनम् ।
कस्मिन्काले वदेत्सत्यं कस्मिन्वाऽप्यनृतं वदेत् ॥ १२.१०९.३ ॥
ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ, ਝੂਠ ਕੀ ਹੈ, ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਯੋਗ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
12.109.4
सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद्विद्यते परम् ।
यत्तु लोके सुदुर्ज्ञेयं तत्ते वक्ष्यामि भारत ॥ १२.१०९.४ ॥
ਸੱਚ ਦਾ ਬੋਲ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
12.109.5
भवेत्सत्यं न वक्तव्यं वक्तव्यमनृतं भवेत् ।
यत्रानृतं भवेत्सत्यं सत्यं वाऽप्यनृतं भवेत् ॥ १२.१०९.५ ॥
ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ ਉਹ ਬੋਲਣ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਝੂਠ ਹੈ ਉਹ ਬੋਲਣ ਯੋਗ ਹੋਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਝੂਠ ਸੱਚ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਸੱਚ ਵੀ ਝੂਠ ਬਣ ਜਾਵੇ—
12.109.6
तादृशो वर्धते पापो यत्र सत्यमनिश्चितम् ।
सत्यानृते विनिश्चित्य ततो भवति धर्मवि ॥ १२.१०९.६ ॥
ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅਜਿਹਾ ਪਾਪ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮਵੇਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
12.109.7
अप्यनार्योऽकृतप्रज्ञः पुरुषोऽप्यतिदारुणः ।
सुमहत्प्राप्नुयात्पुण्यं बलाकोऽन्धवधादिव ॥ १२.१०९.७ ॥
ਅਨਾਰਿਆ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤਪ੍ਰਜ੍ਞ ਪੁਰਸ਼, ਅਤਿ ਦਾਰੁਣ ਪੁਰਸ਼ ਵੀ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਦੇ ਵਧ ਵਾਂਗ ਬਲਾਕ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.109.8
किमाश्चर्यं च यन्मूढो धर्मकामोऽप्यधर्मवित् ।
सुमहत्प्राप्नुयात्पुण्यं गङ्गायामिव कौशिकः ॥ १२.१०९.८ ॥
ਧਰਮ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੂਰਖ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਿਕ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪਾਵੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈਰਾਨੀ?
12.109.9
तादृशोऽयमनुप्रश्नो यत्र धर्मः सुदुर्विदः ।
दुष्कारं चापि संख्यातुं तर्केणात्र व्यवस्यति ॥ १२.१०९.९ ॥
ਅਜਿਹਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਗਿਣਨਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।
12.109.10
प्रभवार्थाय भूतानां धर्मप्रवचनं कृतम् ।
यः स्यात्प्रभवसंयुक्तः स धर्म इति निश्चयः ॥ १२.१०९.१० ॥
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਲਈ ਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਉੱਨਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ।
12.109.11
अहिंसा सत्यमक्रोधस्तपो दानं दमो मतिः ।
अनसूयाऽप्यसामर्थ्यमनीर्ष्या शीलमेव च ॥ १२.१०९.११ ॥
ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚ, ਕ੍ਰੋਧ-ਰਹਿਤਤਾ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਦਮ, ਬੁੱਧੀ, ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤਤਾ, ਅਸਮਰਥਤਾ (ਸੰਜਮ), ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲ ਵੀ।
12.109.12
एष धर्मः कुरुश्रेष्ठ कथितं परमेष्ठिना ।
ब्रह्मणा देवदेवेन अयं चैव सनातनः ॥ १२.१०९.१२ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਧਰਮ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਹੈ।
12.109.13
अस्मिन्धर्मे स्थितो राजन्नरो भद्राणि पश्यति ।
श्रौतो वधात्मको धर्म अहिंसापरमार्थिकः ॥ १२.१०९.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਮਨੁੱਖ ਕਲਿਆਣ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਵੇਦੋਕਤ ਧਰਮ ਵਧ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਰਮ ਅਰਥ ਅਹਿੰਸਾ ਹੈ।
12.109.14
धारणाद्धर्ममित्याहुर्धर्मेण विधृताः प्रजाः ।
यः स्याद्धारणसंयुक्तः स धर्म इति निश्चः ॥ १२.१०९.१४ ॥
ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਧਰਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਧਾਰਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਧਰਮ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੈ।
12.109.15
अहिंसार्थाय भूतानां धर्मप्रवचनं कृतम् ।
यः स्यादहिंसासंयुक्तः स धर्म इति निश्चयः ॥ १२.१०९.१५ ॥
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਹਿੰਸਾ ਲਈ ਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਅਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਧਰਮ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੈ।
12.109.16
श्रुतिं धर्मं वदन्त्यन्ये मानान्याहुः परे जनाः ।
न च तं स्वभ्यसूयामो न हि सर्वं विधीयते ॥ १२.१०९.१६ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸ਼ਰੁਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਮਾਨਾਂ (ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ) ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਧਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
12.109.17
येऽन्यायेन जिहीर्षन्तो धनमिच्छन्ति कर्हिचित् ।
तेभ्यस्तु न तदाख्येयं स धर्म इति निश्चयः ॥ १२.१०९.१७ ॥
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਅਨਿਆਏ ਨਾਲ ਖੋਹਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਕਦੇ ਧਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੈ।
12.109.18
अकूजनेन चेन्मोक्षो नावकूजेत्कथंचन ।
अवश्यं कूजितव्यं वा शङ्केरन्वाऽप्यकूजनात् ॥ १२.१०९.१८ ॥
ਜੇ ਨਾ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਮੋਖ਼ਸ਼ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਜ਼ਰੂਰ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਨਾ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.109.19
येऽन्ये वाऽप्यनृतं कुर्युः कुर्यादेव विचारणम् ।
श्रेयस्तत्रानृतं वक्तुं सत्यादिति विचारितम् ॥ १२.१०९.१९ ॥
ਹੋਰ ਲੋਕ ਝੂਠ ਕਰਨ ਤਾਂ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਨਾਲੋਂ ਉੱਥੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
12.109.20
अक्षयाद्यो वधं राजन्कुर्यादेवाविचारयन् ।
अबुध्वाऽनुशये दोषं श्रेयस्तच्चानृतं भवेत् ॥ १२.१०९.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਵਿਚਾਰੇ ਅਕਸ਼ਯ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣੇ ਪਛਤਾਵੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਉਹ ਝੂਠ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.109.21
न स्तेनः सह संबन्धान्मुच्यते शपथादपि ।
श्रेयस्तत्रानृतं वक्तुं सत्यादिति हि धारणा ॥ १२.१०९.२१ ॥
ਚੋਰ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸਹੁੰ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉੱਥੇ ਸੱਚ ਨਾਲੋਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ, ਇਹੀ ਧਾਰਣਾ ਹੈ।
12.109.22
यः पापैः सह संबन्धान्मुच्यते शपथादपि ।
न च तेभ्यो धनं दद्याच्छक्ये सति कथंचन।
पापेभ्यो हि धनं दत्तं दातारमपि पीडयेत् ॥ १२.१०९.२२ ॥
ਜੋ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਜਾਂ ਸਹੁੰ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਹੋਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਧਨ ਦਾਤੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.109.23
स्वशरीरोपरोधेन धनमादातुमिच्छतः ।
सत्यसंप्रतिपत्त्यर्थं यद्ब्रूयुः साक्षिणः क्वचित्।
अनुक्त्वा तत्र तद्वाच्यं सर्वे तेऽनृतवादिनः ॥ १२.१०९.२३ ॥
ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਦੇ ਕੇ ਧਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਸੱਚ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਗਵਾਹ ਕਦੇ ਜੋ ਆਖਣ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜੋ ਆਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਾ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
12.109.24
प्राणात्यये विवाहे च वक्तव्यमनृतं भवेत् ।
अर्थस्य रक्षणार्थाय परेषां धर्मकारणात् ॥ १२.१०९.२४ ॥
ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਧਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਲਈ ਵੀ।
12.109.25
परेषां सिद्धिमाकाङ्क्षन्न च स्याद्धर्मभिक्षुकः ।
प्रतिश्रुत्य न दातव्यं श्वः कार्यस्तु बलात्कृतः ॥ १२.१०९.२५ ॥
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਵੀ ਕੋਈ ਧਰਮ ਦਾ ਭਿਖਾਰੀ ਨਾ ਬਣੇ। ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ 'ਕੱਲ੍ਹ ਦੇਵਾਂਗਾ' ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.109.26
यः कश्चिद्धर्मसमयात्प्रच्युतो धर्मजीवनः ।
दण्डेनैव स हन्तव्यस्तं पन्थानं समाश्रितः ॥ १२.१०९.२६ ॥
ਧਰਮ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਦੰਡ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਉਹੀ ਰਾਹ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ।
12.109.27
च्युतः सदैव धर्मेभ्यो धनवान्धर्ममाश्रितः ।
कथं स्वधर्ममुत्सृज्य तमिच्छेदुपजीवितुम् ॥ १२.१०९.२७ ॥
ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਧਨਵਾਨ, ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ, ਆਪਣਾ ਸਵਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?
12.109.28
सर्वोपायैर्नियन्तव्यः पापो निकृतिजीवनः ।
धनमित्येव पापानां सर्वेषामिह निश्चयः ॥ १२.१०९.२८ ॥
ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਛਲ ਨਾਲ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹਰ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਧਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਹੈ।
12.109.29
अविवाह्या ह्यसंभोज्या निकृत्या निरयं गताः ।
च्युता देवमनुष्येभ्यो यथा प्रेतास्तथैव ते।
निर्यज्ञास्तपसा हीना मा स्म तैः सह संगमः ॥ १२.१०९.२९ ॥
ਛਲ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਯਜ੍ਞਹੀਣ, ਤਪਹੀਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨਾ ਕਰੋ।
12.109.30
धनादानाद्दुःखतरं जीविता धिक्प्रयोजनम् ।
इदं ते रोचतां धर्म इति वाच्यं प्रयत्नतः ॥ १२.१०९.३० ॥
ਧਨ ਲੈਣ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਦੁੱਖਦਾਈ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਮਕਸਦ ਦਾ ਜੀਵਨ; ਐਸੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ। ਇਹ ਧਰਮ ਤੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.109.31
न कश्चिदस्ति पापानां धर्म इत्येष निश्चयः ।
तथाविधं च यो हन्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १२.१०९.३१ ॥
ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
12.109.32
स्वकर्मणा हतं हन्ति हत एव स हन्यते ।
तेषु यः समयं कश्चित्कुर्वीत हतबुद्धिषु ॥ १२.१०९.३२ ॥
ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਰੇ ਨੂੰ ਜੋ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਤਬੁੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰੇ...
12.109.33
यथा काकास्तथैव श्वा तथैवोपधिजीवनः ।
ऊर्ध्वं देहविमोक्षान्ते भवन्त्येतासु योनिषु ॥ १२.१०९.३३ ॥
ਕਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕੁੱਤਾ, ਅਤੇ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ। ਦੇਹ ਛੱਡਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਦੇ ਹਨ।
12.109.34
यस्मिन्यथा वर्तति यो मनुष्य ।
स्तस्मिंस्तथा वर्तितव्यं स धर्मः।
मायाचारो मायया बाधितव्यः ।
साध्वाचारः साधुनैवाभ्युपेयः ॥ १२.१०९.३४ ॥
ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਵੇਂ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ। ਮਾਇਆਚਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਾਧੂ ਆਚਾਰੀ ਕੋਲ ਸਾਧੂਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।