മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.109.1
कथं धर्मे स्थातुमिच्छन्नरो वर्तेत भारत ।
तत्त्वं जिज्ञासमानाय प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥ १२.१०९.१ ॥
ഭാരതാ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ പെരുമാറണം? ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനോട് അതിന്റെ തത്ത്വം പറയുക.
12.109.2
सत्यं चैवानृतं चोभे लोकानावृत्य तिष्ठतः ।
तयोः किमाचरेद्राजन्पुरुषो धर्मनिश्चितः ॥ १२.१०९.२ ॥
സത്യവും അസത്യവും രണ്ടും ലോകങ്ങളെ മൂടി നിലകൊള്ളുന്നു. രാജാവേ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച പുരുഷൻ അവയിൽ ഏതാണ് അനുഷ്ഠിക്കേണ്ടത്?
12.109.3
किंस्वित्सत्यं किमनृतं किंस्विद्धर्म्यं सनातनम् ।
कस्मिन्काले वदेत्सत्यं कस्मिन्वाऽप्यनृतं वदेत् ॥ १२.१०९.३ ॥
എന്താണ് സത്യം, എന്താണ് അസത്യം, എന്താണ് സനാതനമായ ധർമ്യം? ഏത് കാലത്ത് സത്യം പറയണം, ഏത് കാലത്ത് അസത്യം പറയണം?
12.109.4
सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद्विद्यते परम् ।
यत्तु लोके सुदुर्ज्ञेयं तत्ते वक्ष्यामि भारत ॥ १२.१०९.४ ॥
സത്യവചനം ഉത്തമമാണ്; സത്യത്തേക്കാൾ ഉയർന്നതൊന്നുമില്ല. എന്നാൽ ലോകത്ത് അറിയാൻ ഏറ്റവും പ്രയാസമുള്ളത്, ഭാരതാ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.
12.109.5
भवेत्सत्यं न वक्तव्यं वक्तव्यमनृतं भवेत् ।
यत्रानृतं भवेत्सत्यं सत्यं वाऽप्यनृतं भवेत् ॥ १२.१०९.५ ॥
സത്യമായത് പറയേണ്ടതല്ലാതാകാം; അസത്യമായത് പറയേണ്ടതാകാം. എവിടെ അസത്യം സത്യമാകുന്നുവോ, അല്ലെങ്കിൽ സത്യവും അസത്യമാകുന്നുവോ—
12.109.6
तादृशो वर्धते पापो यत्र सत्यमनिश्चितम् ।
सत्यानृते विनिश्चित्य ततो भवति धर्मवि ॥ १२.१०९.६ ॥
സത്യം അനിശ്ചിതമായിരിക്കുന്നിടത്ത് അത്തരം പാപം വളരുന്നു. സത്യാസത്യങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചതിനു ശേഷമാണ് മനുഷ്യൻ ധർമ്മജ്ഞനാകുന്നത്.
12.109.7
अप्यनार्योऽकृतप्रज्ञः पुरुषोऽप्यतिदारुणः ।
सुमहत्प्राप्नुयात्पुण्यं बलाकोऽन्धवधादिव ॥ १२.१०९.७ ॥
അനാര്യനും അകൃതപ്രജ്ഞനും അതിദാരുണനായ പുരുഷനും പോലും, അന്ധനെ വധിച്ചതുപോലെ ഒരു കൊക്കിനെപ്പോലെ വലിയ പുണ്യം നേടിയേക്കാം.
12.109.8
किमाश्चर्यं च यन्मूढो धर्मकामोऽप्यधर्मवित् ।
सुमहत्प्राप्नुयात्पुण्यं गङ्गायामिव कौशिकः ॥ १२.१०९.८ ॥
ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുകയും അധർമ്മം അറിയാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മൂഢൻ, ഗംഗയിൽ കൗശികനെപ്പോലെ വലിയ പുണ്യം നേടുന്നതിൽ എന്ത് അത്ഭുതം?
12.109.9
तादृशोऽयमनुप्रश्नो यत्र धर्मः सुदुर्विदः ।
दुष्कारं चापि संख्यातुं तर्केणात्र व्यवस्यति ॥ १२.१०९.९ ॥
ഇത്തരം ഈ ചോദ്യത്തിൽ ധർമ്മം അറിയുക അതിദുഷ്കരമാണ്; ഇവിടെ തർക്കത്താൽ നിശ്ചയിക്കുന്നതും എണ്ണുന്നതും കഠിനമാണ്.
12.109.10
प्रभवार्थाय भूतानां धर्मप्रवचनं कृतम् ।
यः स्यात्प्रभवसंयुक्तः स धर्म इति निश्चयः ॥ १२.१०९.१० ॥
ജീവജാലങ്ങളുടെ ഉന്നതിക്കായാണ് ധർമ്മോപദേശം നൽകിയത്; ഉന്നതിയോടു കൂടിയതാണ് ധർമ്മം എന്നത് നിശ്ചയം.
12.109.11
अहिंसा सत्यमक्रोधस्तपो दानं दमो मतिः ।
अनसूयाऽप्यसामर्थ्यमनीर्ष्या शीलमेव च ॥ १२.१०९.११ ॥
അഹിംസ, സത്യം, ക്രോധമില്ലായ്മ, തപസ്സ്, ദാനം, ദമം, ബുദ്ധി, അസൂയയില്ലായ്മ, ശക്തിയില്ലായ്മ (സംയമം), അസൂയയില്ലായ്മ, ശീലവും തന്നെ.
12.109.12
एष धर्मः कुरुश्रेष्ठ कथितं परमेष्ठिना ।
ब्रह्मणा देवदेवेन अयं चैव सनातनः ॥ १२.१०९.१२ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ഈ ധർമ്മം പരമേഷ്ഠിയായ ബ്രഹ്മാവ്, ദേവദേവൻ പറഞ്ഞതാണ്; ഇത് സനാതനമാണ്.
12.109.13
अस्मिन्धर्मे स्थितो राजन्नरो भद्राणि पश्यति ।
श्रौतो वधात्मको धर्म अहिंसापरमार्थिकः ॥ १२.१०९.१३ ॥
ഹേ രാജാവേ, ഈ ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിതനായ മനുഷ്യൻ ശുഭങ്ങൾ കാണുന്നു. വേദവിഹിതമായ ധർമ്മം വധസ്വഭാവമുള്ളതാണ്; എന്നാൽ അതിന്റെ പരമാർത്ഥം അഹിംസയാണ്.
12.109.14
धारणाद्धर्ममित्याहुर्धर्मेण विधृताः प्रजाः ।
यः स्याद्धारणसंयुक्तः स धर्म इति निश्चः ॥ १२.१०९.१४ ॥
ധരിക്കുന്നതിനാൽ ഇതിനെ ധർമ്മം എന്ന് പറയുന്നു; ധർമ്മത്താൽ പ്രജകൾ ധരിക്കപ്പെടുന്നു. ധാരണയോടു കൂടിയതാണ് ധർമ്മം എന്നത് നിശ്ചയം.
12.109.15
अहिंसार्थाय भूतानां धर्मप्रवचनं कृतम् ।
यः स्यादहिंसासंयुक्तः स धर्म इति निश्चयः ॥ १२.१०९.१५ ॥
ജീവജാലങ്ങളുടെ അഹിംസയ്ക്കായാണ് ധർമ്മോപദേശം നൽകിയത്. അഹിംസയോടു കൂടിയതാണ് ധർമ്മം എന്നത് നിശ്ചയം.
12.109.16
श्रुतिं धर्मं वदन्त्यन्ये मानान्याहुः परे जनाः ।
न च तं स्वभ्यसूयामो न हि सर्वं विधीयते ॥ १२.१०९.१६ ॥
ചിലർ ശ്രുതിയെ ധർമ്മമെന്ന് പറയുന്നു; മറ്റുള്ളവർ മാനങ്ങളെ (പ്രമാണങ്ങളെ) പറയുന്നു. നാം അവരെ നിന്ദിക്കുന്നില്ല, എല്ലാം വിധിക്കപ്പെടുന്നില്ലല്ലോ.
12.109.17
येऽन्यायेन जिहीर्षन्तो धनमिच्छन्ति कर्हिचित् ।
तेभ्यस्तु न तदाख्येयं स धर्म इति निश्चयः ॥ १२.१०९.१७ ॥
അന്യായമായി അപഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് എപ്പോഴെങ്കിലും ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് അത് പറയരുത്; അതാണ് ധർമ്മം എന്നത് നിശ്ചയം.
12.109.18
अकूजनेन चेन्मोक्षो नावकूजेत्कथंचन ।
अवश्यं कूजितव्यं वा शङ्केरन्वाऽप्यकूजनात् ॥ १२.१०९.१८ ॥
മിണ്ടാതിരുന്നാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കുമെങ്കിൽ ഒരു വിധത്തിലും മിണ്ടരുത്; പക്ഷേ തീർച്ചയായും പറയണം, അല്ലെങ്കിൽ മിണ്ടാതിരുന്നതുകൊണ്ടും സംശയങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം.
12.109.19
येऽन्ये वाऽप्यनृतं कुर्युः कुर्यादेव विचारणम् ।
श्रेयस्तत्रानृतं वक्तुं सत्यादिति विचारितम् ॥ १२.१०९.१९ ॥
മറ്റുള്ളവർ വ്യാജം ചെയ്താലും വിചാരിച്ചു മാത്രമേ പ്രവർത്തിക്കാവൂ. സത്യത്തേക്കാൾ അവിടെ വ്യാജം പറയുന്നതാണ് ശ്രേയസ്കരം എന്ന് വിചാരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.109.20
अक्षयाद्यो वधं राजन्कुर्यादेवाविचारयन् ।
अबुध्वाऽनुशये दोषं श्रेयस्तच्चानृतं भवेत् ॥ १२.१०९.२० ॥
രാജാവേ, വിചാരിക്കാതെ അക്ഷയനെ വധിക്കുന്നവൻ, അറിയാതെ പശ്ചാത്താപത്തിൽ ദോഷം പ്രാപിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ആ വ്യാജം തന്നെ ശ്രേയസ്കരമാകും.
12.109.21
न स्तेनः सह संबन्धान्मुच्यते शपथादपि ।
श्रेयस्तत्रानृतं वक्तुं सत्यादिति हि धारणा ॥ १२.१०९.२१ ॥
കള്ളൻ ബന്ധങ്ങൾ കൊണ്ടോ ശപഥം കൊണ്ടോ പോലും മോചിതനാകുന്നില്ല. അവിടെ സത്യത്തേക്കാൾ വ്യാജം പറയുന്നതാണ് ശ്രേയസ്കരം എന്നതാണ് ധാരണ.
12.109.22
यः पापैः सह संबन्धान्मुच्यते शपथादपि ।
न च तेभ्यो धनं दद्याच्छक्ये सति कथंचन।
पापेभ्यो हि धनं दत्तं दातारमपि पीडयेत् ॥ १२.१०९.२२ ॥
പാപികളുമായുള്ള ബന്ധം കൊണ്ടോ ശപഥം കൊണ്ടോ മോചിതനാകുന്നവൻ, സാധ്യമായാൽ ഒരു വിധത്തിലും അവർക്ക് ധനം നൽകരുത്. പാപികൾക്ക് നൽകിയ ധനം ദാതാവിനെയും പീഡിപ്പിക്കും.
12.109.23
स्वशरीरोपरोधेन धनमादातुमिच्छतः ।
सत्यसंप्रतिपत्त्यर्थं यद्ब्रूयुः साक्षिणः क्वचित्।
अनुक्त्वा तत्र तद्वाच्यं सर्वे तेऽनृतवादिनः ॥ १२.१०९.२३ ॥
സ്വന്തം ശരീരത്തെ ഉപദ്രവിച്ചു ധനം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന്, സത്യം സ്ഥാപിക്കാൻ സാക്ഷികൾ എപ്പോഴെങ്കിലും പറയുന്ന വാക്കുകൾ, അവിടെ പറയേണ്ടത് പറയാതെ വിട്ടാൽ, അവരെല്ലാം വ്യാജം പറയുന്നവരാണ്.
12.109.24
प्राणात्यये विवाहे च वक्तव्यमनृतं भवेत् ।
अर्थस्य रक्षणार्थाय परेषां धर्मकारणात् ॥ १२.१०९.२४ ॥
പ്രാണസങ്കടത്തിലും വിവാഹത്തിലും വ്യാജം പറയേണ്ടി വന്നേക്കാം; ധനരക്ഷയ്ക്കും മറ്റുള്ളവരുടെ ധർമ്മത്തിനും വേണ്ടിയും.
12.109.25
परेषां सिद्धिमाकाङ्क्षन्न च स्याद्धर्मभिक्षुकः ।
प्रतिश्रुत्य न दातव्यं श्वः कार्यस्तु बलात्कृतः ॥ १२.१०९.२५ ॥
മറ്റുള്ളവരുടെ സിദ്ധി ആഗ്രഹിച്ചാലും ആരും ധർമ്മത്തിന്റെ യാചകനാകരുത്. വാക്ക് നൽകി 'നാളെ തരാം' എന്ന് കൊടുക്കരുത്; എന്നാൽ ബലപൂർവ്വം ചെയ്യപ്പെട്ടത് ചെയ്യണം.
12.109.26
यः कश्चिद्धर्मसमयात्प्रच्युतो धर्मजीवनः ।
दण्डेनैव स हन्तव्यस्तं पन्थानं समाश्रितः ॥ १२.१०९.२६ ॥
ധർമ്മമര്യാദയിൽനിന്ന് വഴുതി, ധർമ്മത്തിന്റെ പേരിൽ ജീവിക്കുന്ന ആരായാലും ദണ്ഡംകൊണ്ടുതന്നെ വധിക്കപ്പെടണം; കാരണം അവൻ ആ വഴിയെ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
12.109.27
च्युतः सदैव धर्मेभ्यो धनवान्धर्ममाश्रितः ।
कथं स्वधर्ममुत्सृज्य तमिच्छेदुपजीवितुम् ॥ १२.१०९.२७ ॥
എപ്പോഴും ധർമ്മങ്ങളിൽനിന്ന് വഴുതിയ ധനവാൻ, ധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ചവനാണെങ്കിലും, സ്വധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് അവനെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കാൻ ആരാണ് ആഗ്രഹിക്കുക?
12.109.28
सर्वोपायैर्नियन्तव्यः पापो निकृतिजीवनः ।
धनमित्येव पापानां सर्वेषामिह निश्चयः ॥ १२.१०९.२८ ॥
പാപിയും വഞ്ചനയാൽ ജീവിക്കുന്നവനുമായവനെ എല്ലാ ഉപായങ്ങളാലും നിയന്ത്രിക്കണം. ഇവിടെ എല്ലാ പാപികളുടെയും നിശ്ചയം ധനമാണെന്നതാണ്.
12.109.29
अविवाह्या ह्यसंभोज्या निकृत्या निरयं गताः ।
च्युता देवमनुष्येभ्यो यथा प्रेतास्तथैव ते।
निर्यज्ञास्तपसा हीना मा स्म तैः सह संगमः ॥ १२.१०९.२९ ॥
വഞ്ചനയാൽ അവർ വിവാഹത്തിനും ഒന്നിച്ചിരുന്ന് ഭക്ഷിക്കുന്നതിനും യോഗ്യരല്ല; അവർ നരകത്തിലെത്തിയവരാണ്. ദേവന്മാരിൽനിന്നും മനുഷ്യരിൽനിന്നും വഴുതി അവർ പ്രേതങ്ങളെപ്പോലെയാണ്. യജ്ഞമില്ലാത്ത, തപസ്സില്ലാത്ത അവരുമായി സംഗമം ചെയ്യരുത്.
12.109.30
धनादानाद्दुःखतरं जीविता धिक्प्रयोजनम् ।
इदं ते रोचतां धर्म इति वाच्यं प्रयत्नतः ॥ १२.१०९.३० ॥
ധനം സ്വീകരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ദുഃഖകരമാണ് ലക്ഷ്യമില്ലാത്ത ജീവിതം; അത്തരം ജീവിതത്തിന് ധിക്കാരം. ഈ ധർമ്മം നിനക്ക് ഇഷ്ടമാകട്ടെ എന്ന് ശ്രദ്ധയോടെ പറയണം.
12.109.31
न कश्चिदस्ति पापानां धर्म इत्येष निश्चयः ।
तथाविधं च यो हन्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १२.१०९.३१ ॥
പാപികൾക്ക് ധർമ്മമില്ല എന്നതാണ് നിശ്ചയം. അത്തരക്കാരനെ കൊല്ലുന്നവൻ പാപത്താൽ ബന്ധിതനാകുന്നില്ല.
12.109.32
स्वकर्मणा हतं हन्ति हत एव स हन्यते ।
तेषु यः समयं कश्चित्कुर्वीत हतबुद्धिषु ॥ १२.१०९.३२ ॥
സ്വകർമ്മത്താൽ ഹതനായവനെ കൊല്ലുന്നവൻ തന്നെ കൊല്ലപ്പെടുന്നു. ആ ഹതബുദ്ധികളോട് ആരെങ്കിലും ഉടമ്പടി ചെയ്താൽ...
12.109.33
यथा काकास्तथैव श्वा तथैवोपधिजीवनः ।
ऊर्ध्वं देहविमोक्षान्ते भवन्त्येतासु योनिषु ॥ १२.१०९.३३ ॥
കാക്കകളെപ്പോലെ നായയും, വഞ്ചനകൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നവരും. ദേഹവിമോചനത്തിന് ശേഷം അവർ ഈ യോനികളിൽ ജനിക്കുന്നു.
12.109.34
यस्मिन्यथा वर्तति यो मनुष्य ।
स्तस्मिंस्तथा वर्तितव्यं स धर्मः।
मायाचारो मायया बाधितव्यः ।
साध्वाचारः साधुनैवाभ्युपेयः ॥ १२.१०९.३४ ॥
ഒരു മനുഷ്യൻ ആരോടെങ്കിലും എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നുവോ, അവനോട് അങ്ങനെ തന്നെ പെരുമാറണം; അതാണ് ധർമ്മം. വഞ്ചനയോടെ പെരുമാറുന്നവനെ വഞ്ചനയാൽ തന്നെ തടയണം; സദാചാരിയെ സദാചാരത്താൽ സമീപിക്കണം.