摩诃婆罗多 · 章 12.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.111.1
असौम्याः सौम्यरूपेण सौम्याश्चासौम्यदर्शिनः ।
ईदृशान्पुरुषांस्तात कथं विद्यामहे वयम् ॥ १२.१११.१ ॥
不善之人以善良的面貌出现，善良之人却显得不善。父亲啊，我们如何能认识这样的人？
12.111.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
व्याघ्रगोमायुसंवादं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१११.२ ॥
关于此事，人们也讲述这个古老的故事：老虎与豺狼的对话。坚战啊，你要听好。
12.111.3
पुरिकायां पुरि पुरा श्रीमत्यां पौरिको नृपः ।
परहिंसारुचिः क्रूरो बभूव पुरुषाधमः ॥ १२.१११.३ ॥
很久以前，在繁荣的普里卡城，有一位名叫鲍里科的国王，他喜欢伤害他人，残忍而卑劣。
12.111.4
स त्वायुषि परिक्षीणे जगामानीप्सितां गतिम् ।
गोमायुत्वं च सम्प्राप्तो दूषितः पूर्वकर्मणा ॥ १२.१११.४ ॥
当他的寿命耗尽时，他走向了不愿的归宿，因前世之业所污，堕为豺狼。
12.111.5
संस्मृत्य पूर्वजातिं स निर्वेदं परमं गतः ।
न भक्षयति मांसानि परैरुपहृतान्यपि ॥ १२.१११.५ ॥
他想起前世之生，便达到了至高的厌离，不再吃别人送来的肉。
12.111.6
अहिंस्रः सर्वभूतेषु सत्यवाक्सुदृढव्रतः ।
चकार च यथाकाममाहारं पतितैः फलैः ॥ १२.१११.६ ॥
他对一切众生不加伤害，言语真实，誓愿坚定，随心所欲地以落下的果实为食。
12.111.7
श्मशाने तस्य चावासो गोमायोः संमतोऽभवत् ।
जन्मभूम्यनुरोधाच्च नान्यद्वासमरोचयत् ॥ १२.१११.७ ॥
他的住所在火葬场，那正是豺狼所喜爱之处。因眷恋出生之地，他不愿选择别处居住。
12.111.8
तस्य शौचममृष्यन्तः सर्वे ते सहजातयः ।
चालयन्ति स्म तां बुद्धिं वचनैः प्रश्रयोत्तरैः ॥ १२.१११.८ ॥
他的同胞兄弟们无法容忍他的清净，便以谦恭却尖锐的言辞，试图动摇他的心志。
12.111.9
वसन्पितृवने रौद्रे शौचं लप्सितुमिच्छसि ।
इयं विप्रतिपत्तिस्ते यदा त्वं पिशिताशनः ॥ १२.१११.९ ॥
你住在可怖的祖先林中，却想获得清净。这是你的迷惑，因为你是食肉之徒。
12.111.10
तत्समो वा भवास्माभिर्भक्ष्यान्दास्यामहे वयम् ।
भुङ्क्ष्व शौचं परित्यज्य यद्धि भुक्तं तदस्ति ते ॥ १२.१११.१० ॥
你若与我们一样，我们便给你食物。舍弃清净而食吧，已吃下的，才真正属于你。
12.111.11
इति तेषां वचः श्रुत्वा प्रत्युवाच समाहितः ।
मधुरैः प्रश्रितैर्वाक्यैर्हेतुमद्भिरनिष्ठुरैः ॥ १२.१११.११ ॥
他听到这些话后，心志安定，以温和、谦逊、有理有据而不生硬的言辞作答。
12.111.12
अप्रमाणं प्रसूतिर्मे शीलतः क्रियते कुलम् ।
प्रार्थयिष्ये तु तत्कर्म येन विस्तीर्यते यशः ॥ १२.१११.१२ ॥
我的出身并不能作为证明；家族要靠品行来成就。我将追求那能使名声广为传扬的行为。
12.111.13
श्मशाने यदि वासो मे समाधिर्मे निशाम्यताम् ।
आत्मा फलति कर्माणि नाश्रमो धर्मलक्षणम् ॥ १२.१११.१३ ॥
即使我住在火葬场，也请考虑我的三摩地。自我结出行为的果实；生活阶段并非法的标志。
12.111.14
आश्रमे यो द्विजं हन्याद्गां वा दद्यादनाश्रमे ।
किं नु तत्पातकं न स्यात्तद्वा दत्तं वृथा भवेत् ॥ १२.१११.१४ ॥
在修行处杀害再生者，或在修行处外布施牛——那岂不是罪过，或所施之物岂不徒劳？
12.111.15
भवन्तः सर्वलोभेन केवलं भक्षणे रताः ।
अनुबन्धे तु ये दोषास्तान्न पश्यन्ति मोहिताः ॥ १२.१११.१५ ॥
你们都因贪婪，只沉溺于饮食；而其后果的过失，你们因迷惑而不见。
12.111.16
अप्रत्ययकृतां गर्ह्यामर्थापनयदूषिताम् ।
इह चामुत्र चानिष्टां तस्माद्वृत्तिं न रोचये ॥ १२.१११.१६ ॥
由不信而生，应受谴责，因失财而沾污，今生来世皆为不善——因此我不赞许这样的生计。
12.111.17
तं शुचिं पण्डितं मत्वा शार्दूलः ख्यातविक्रमः ।
कृत्वात्मसदृशां पूजां साचिव्येऽवर्धयत्स्वयम् ॥ १२.१११.१७ ॥
他认为此人清净而有智，那位以勇武闻名的猛虎亲自以同自己相等的礼遇尊敬他，并将他提升为大臣之职。
12.111.18
सौम्य विज्ञातरूपस्त्वं गच्छ यात्रां मया सह ।
व्रियन्तामीप्सिता भोगाः परिहार्याश्च पुष्कलाः ॥ १२.१११.१८ ॥
温和者啊，你的品性已被了解；随我同行出征吧。你所想要的享乐，尽可选择，并尽情享用。
12.111.19
तीक्ष्णा वयमिति ख्याता भवतो ज्ञापयामहे ।
मृदुपूर्वं घातिनस्ते श्रेयश्चाधिगमिष्यति ॥ १२.१११.१९ ॥
我们以“锐利者”著称，特此告知阁下。先以温和，后对施击者，福祉将会到来。
12.111.20
अथ सम्पूज्य तद्वाक्यं मृगेन्द्रस्य महात्मनः ।
गोमायुः प्रश्रितं वाक्यं बभाषे किञ्चिदानतः ॥ १२.१११.२० ॥
于是，шакал尊重那位大德的兽王之言，低首恭敬地说了几句话。
12.111.21
सदृशं मृगराजैतत्तव वाक्यं मदन्तरे ।
यत्सहायान्मृगयसे धर्मार्थकुशलाञ्शुचीन् ॥ १२.१११.२१ ॥
兽王啊，你在我面前说的这番话很恰当：你所寻求的是精通法与利、清净的辅佐之人。
12.111.22
न शक्यमनमात्येन महत्त्वमनुशासितुम् ।
दुष्टामात्येन वा वीर शरीरपरिपन्थिना ॥ १२.१११.२२ ॥
没有大臣便无法统治尊荣，或者有作恶的大臣，勇士啊，他们会危害身体。
12.111.23
सहायाननुरक्तांस्तु यतेतानुपसंहितान् ।
परस्परमसङ्घुष्टान्विजिगीषूनलोलुपान् ॥ १२.१११.२३ ॥
只应努力争取那些忠诚、团结、彼此不争、渴望胜利且无贪欲的辅佐者。
12.111.24
तानतीतोपधान्प्राज्ञान्हिते युक्तान्मनस्विनः ।
पूजयेथा महाभागान्यथाचार्यान्यथा पितॄन् ॥ १२.१११.२४ ॥
那些经受考验的智者、专注于福祉、心志高尚、大福的人，你应当像尊敬师长和先祖那样尊敬他们。
12.111.25
न त्वेवं मम सन्तोषाद्रोचतेऽन्यन्मृगाधिप ।
न कामये सुखान्भोगानैश्वर्यं वा त्वदाश्रयम् ॥ १२.१११.२५ ॥
但我因知足，别无所悦，兽王啊。我不求安乐与享受，也不求依附于你的权势。
12.111.26
न योक्ष्यति हि मे शीलं तव भृत्यैः पुरातनैः ।
ते त्वां विभेदयिष्यन्ति दुःखशीला मदन्तरे ॥ १२.१११.२६ ॥
我的性情与你的旧臣不相契合。那些性情苦涩之人，会在我与你之间挑拨离间。
12.111.27
संश्रयः श्लाघनीयस्त्वमन्येषामपि भास्वताम् ।
कृतात्मा सुमहाभागः पापकेष्वप्यदारुणः ॥ १२.१११.२७ ॥
即使在其他光明者之中，你的庇护也值得称赞。你自制、大有福德，即使对作恶者也不残酷。
12.111.28
दीर्घदर्शी महोत्साहः स्थूललक्ष्यो महाबलः ।
कृती चामोघकर्तासि भाव्यैश्च समलङ्कृतः ॥ १२.१११.२८ ॥
你深谋远虑，极具干劲，志向宏大，大有威力，才能出众，所行之事从不落空，并以美德为饰。
12.111.29
किं तु स्वेनास्मि सन्तुष्टो दुःखा वृत्तिरनुष्ठिता ।
सेवायाश्चापि नाभिज्ञः स्वच्छन्देन वनेचरः ॥ १२.१११.२९ ॥
然而我安于自己的处境。我选择了艰苦的生计，也不懂得侍奉之道；我是出于自愿、在林中游荡的人。
12.111.30
राजोपक्रोशदोषाश्च सर्वे संश्रयवासिनाम् ।
वनचर्या च निःसङ्गा निर्भया निरवग्रहा ॥ १२.१११.३० ॥
国王责难的种种过失，都属于依附他人而居者；而林中的生活无所执着、无所畏惧、不受拘束。
12.111.31
नृपेणाहूयमानस्य यत्तिष्ठति भयं हृदि ।
न तत्तिष्ठति तुष्टानां वने मूलफलाशिनाम् ॥ १२.१११.३१ ॥
被国王召唤之人心中所存的恐惧，不会存在于在森林中满足地以根与果为食的人心中。
12.111.32
पानीयं वा निरायासं स्वाद्वन्नं वा भयोत्तरम् ।
विचार्य खलु पश्यामि तत्सुखं यत्र निर्वृतिः ॥ १२.१११.३२ ॥
不费力得来的水，或伴随更多恐惧的美味食物——我反复思量，见到的幸福在于安宁所在之处。
12.111.33
अपराधैर्न तावन्तो भृत्याः शिष्टा नराधिपैः ।
उपघातैर्यथा भृत्या दूषिता निधनं गताः ॥ १२.१११.३३ ॥
国王因过错所惩罚的仆役并不如此之多；而因种种迫害而败坏、走向死亡的仆役则更多。
12.111.34
यदि त्वेतन्मया कार्यं मृगेन्द्रो यदि मन्यते ।
समयं कृतमिच्छामि वर्तितव्यं यथा मयि ॥ १२.१११.३४ ॥
若我必须这样做，而百兽之王也同意，我希望订立一个约定，并且你对我应当如何行事，便如何行事。
12.111.35
मदीया माननीयास्ते श्रोतव्यं च हितं वचः ।
कल्पिता या च ते वृत्तिः सा भवेत्तव सुस्थिरा ॥ १२.१११.३५ ॥
我的人对你来说值得尊敬，他们有益的话语应当倾听；为你所安排的生计，愿它对你十分稳固。
12.111.36
न मन्त्रयेयमन्यैस्ते सचिवैः सह कर्हिचित् ।
नीतिमन्तः परीप्सन्तो वृथा ब्रूयुः परे मयि ॥ १२.१११.३६ ॥
我绝不该与你的其他大臣共商谋略；愿那些精通政事、追求自身利益的人，徒然地对我妄加议论。
12.111.37
एक एकेन सङ्गम्य रहो ब्रूयां हितं तव ।
न च ते ज्ञातिकार्येषु प्रष्टव्योऽहं हिताहिते ॥ १२.१११.३७ ॥
我将逐一与人相见，私下告诉你于你有益的事；至于你族人的事务，你不必问我何为有益、何为有害。
12.111.38
मया संमन्त्र्य पश्चाच्च न हिंस्याः सचिवास्त्वया ।
मदीयानां च कुपितो मा त्वं दण्डं निपातयेः ॥ १२.१११.३८ ॥
即使与我商议之后，你也不要伤害你的大臣；对我的人发怒时，也不要施加刑罚。
12.111.39
एवमस्त्विति तेनासौ मृगेन्द्रेणाभिपूजितः ।
प्राप्तवान्मतिसाचिव्यं गोमायुर्व्याघ्रयोनितः ॥ १२.१११.३९ ॥
那狮王说：'就这样吧'，并敬重他。出身于虎胎的那只豺狼，于是获得了谋臣之位。
12.111.40
तं तथा सत्कृतं दृष्ट्वा युज्यमानं च कर्मणि ।
प्राद्विषन्कृतसङ्घाताः पूर्वभृत्या मुहुर्मुहुः ॥ १२.१११.४० ॥
看到他如此受尊敬并被委以政务，昔日的仆人们结成一伙，一次又一次地嫉恨他。
12.111.41
मित्रबुद्ध्या च गोमायुं सान्त्वयित्वा प्रवेश्य च ।
दोषेषु समतां नेतुमैच्छन्नशुभबुद्धयः ॥ १२.१११.४१ ॥
他们以友善之心安抚那只豺狼，并将他引入内部，怀着恶意的人想让他在过失上也与自己一样。
12.111.42
अन्यथा ह्युचिताः पूर्वं परद्रव्यापहारिणः ।
अशक्ताः किञ्चिदादातुं द्रव्यं गोमायुयन्त्रिताः ॥ १२.१११.४२ ॥
否则，他们以前惯于夺取他人财物；但被那只豺狼控制后，他们竟连一点财物也拿不到了。
12.111.43
व्युत्थानं चात्र काङ्क्षद्भिः कथाभिः प्रविलोभ्यते ।
धनेन महता चैव बुद्धिरस्य विलोभ्यते ॥ १२.१११.४३ ॥
此处，希望叛乱者以故事诱惑他，他的智慧也被巨大的财富所迷惑。
12.111.44
न चापि स महाप्राज्ञस्तस्माद्धैर्याच्चचाल ह ।
अथास्य समयं कृत्वा विनाशाय स्थिताः परे ॥ १२.१११.४४ ॥
然而那位大智者并未因其坚定而动摇。于是其他人与他立约，等待着他的毁灭。
12.111.45
ईप्सितं च मृगेन्द्रस्य मांसं यत्तत्र संस्कृतम् ।
अपनीय स्वयं तद्धि तैर्न्यस्तं तस्य वेश्मनि ॥ १२.१११.४५ ॥
那里烹制的、为兽王所喜爱的肉，他们亲自拿走，放在了他的住所里。
12.111.46
यदर्थं चाप्यपहृतं येन यच्चैव मन्त्रितम् ।
तस्य तद्विदितं सर्वं कारणार्थं च मर्षितम् ॥ १२.१११.४६ ॥
为何而窃、何人所谋，他全都知道；为了那个缘由，他忍受了这一切。
12.111.47
समयोऽयं कृतस्तेन साचिव्यमुपगच्छता ।
नोपघातस्त्वया ग्राह्यो राजन्मैत्रीमिहेच्छता ॥ १२.१११.४७ ॥
担任大臣之职的他立下此约：“王啊，你既然在此愿结友谊，就不可伤害我。”
12.111.48
भोजने चोपहर्तव्ये तन्मांसं न स्म दृश्यते ।
मृगराजेन चाज्ञप्तं मृग्यतां चोर इत्युत ॥ १२.१११.४८ ॥
在应当上菜的时候，那块肉却不见了。兽王下令：“去找窃贼！”
12.111.49
कृतकैश्चापि तन्मांसं मृगेन्द्रायोपवर्णितम् ।
सचिवेनोपनीतं ते विदुषा प्राज्ञमानिना ॥ १२.१११.४९ ॥
那用诡计伪造的肉被向兽王描述，一位自以为博学聪明的大臣把它带到了你面前。
12.111.50
सरोषस्त्वथ शार्दूलः श्रुत्वा गोमायुचापलम् ।
बभूवामर्षितो राजा वधं चास्याभ्यरोचयत् ॥ १२.१११.५० ॥
于是虎王听说豺狼的反复无常，怒火中烧，决定处死它。
12.111.51
छिद्रं तु तस्य तद्दृष्ट्वा प्रोचुस्ते पूर्वमन्त्रिणः ।
सर्वेषामेव सोऽस्माकं वृत्तिभङ्गेषु वर्तते ॥ १२.१११.५१ ॥
看到他的这个弱点，先前的大臣们说：他正在破坏我们所有人的生计。
12.111.52
इदं चास्येदृशं कर्म वाल्लभ्येन तु रक्ष्यते ।
श्रुतश्च स्वामिना पूर्वं यादृशो नैष तादृशः ॥ १२.१११.५२ ॥
他的这类行为只因主人的宠爱才得以庇护；主人先前听说，他并不如他所表现的那样。
12.111.53
वाङ्मात्रेणैव धर्मिष्ठः स्वभावेन तु दारुणः ।
धर्मच्छद्मा ह्ययं पापो वृथाचारपरिग्रहः ॥ १२.१११.५३ ॥
他只在言语上守法，本性却残酷。这个以法为伪装的恶人，采取了空洞的行为。
12.111.54
मांसापनयनं ज्ञात्वा व्याघ्रस्तेषां तु तद्वचः ।
आज्ञापयामास तदा गोमायुर्वध्यतामिति ॥ १२.१११.५४ ॥
虎得知肉已被拿走，又听了他们的话，便下令处死豺狼。
12.111.55
शार्दूलवचनं श्रुत्वा शार्दूलजननी ततः ।
मृगराजं हितैर्वाक्यैः सम्बोधयितुमागमत् ॥ १२.१११.५५ ॥
老虎的话传到母虎耳中，她便前来以善言劝诫百兽之王狮子。
12.111.56
पुत्र नैतत्त्वया ग्राह्यं कपटारम्भसंवृतम् ।
कर्मसङ्घर्षजैर्दोषैर्दुष्यत्यशुचिभिः शुचिः ॥ १२.१११.५६ ॥
孩子，你不该接受这被欺诈之举所掩盖的东西；清净者也会因由行为冲突所生的过失，被不净之物所污染。
12.111.57
नोच्छ्रितं सहते कश्चित्प्रक्रिया वैरकारिका ।
शुचेरपि हि युक्तस्य दोष एव निपात्यते ॥ १२.१११.५७ ॥
无人容忍高举者；以招致敌意的行事之道，即使清净且贤良之人也会被归咎过失。
12.111.58
लुब्धानां शुचयो द्वेष्याः कातराणां तरस्विनः ।
मूर्खाणां पण्डिता द्वेष्या दरिद्राणां महाधनाः ॥ १२.१११.५८ ॥
对贪婪者，清净者为可憎；对怯懦者，勇猛者为可憎；对愚人，智者为可憎；对贫穷者，大富者为可憎。
12.111.59
बहवः पण्डिता लुब्धाः सर्वे मायोपजीविनः ।
कुर्युर्दोषमदोषस्य बृहस्पतिमतेरपि ॥ १२.१११.५९ ॥
许多学者贪婪，皆以诡术谋生；他们甚至可以把过错加在无过者身上，即便其智慧堪比布里哈斯帕蒂。
12.111.60
शून्यात्तच्च गृहान्मांसं यदद्यापहृतं तव ।
नेच्छते दीयमानं च साधु तावद्विमृश्यताम् ॥ १२.१११.६० ॥
你今天从空屋中取走的那块肉，即使给他，他也不想要——请先好好考虑这件事。
12.111.61
असत्याः सत्यसङ्काशाः सत्याश्चासत्यदर्शिनः ।
दृश्यन्ते विविधा भावास्तेषु युक्तं परीक्षणम् ॥ १२.१११.६१ ॥
虚假者似真，真实者似虚假；种种表象显现。因此应当审察。
12.111.62
तलवद्दृश्यते व्योम खद्योतो हव्यवाडिव ।
न चैवास्ति तलं व्योम्नि न खद्योते हुताशनः ॥ १२.१११.६२ ॥
天空看似有地面，萤火虫看似祭火；然而天空中并无地面，萤火虫中也没有火。
12.111.63
तस्मात्प्रत्यक्षदृष्टोऽपि युक्तमर्थः परीक्षितुम् ।
परीक्ष्य ज्ञापयन्ह्यर्थान्न पश्चात्परितप्यते ॥ १२.१११.६३ ॥
因此，即使是亲眼所见之事，也应当审察。审察之后再明辨事理的人，事后不会懊悔。
12.111.64
न दुष्करमिदं पुत्र यत्प्रभुर्घातयेत्परम् ।
श्लाघनीया च वर्या च लोके प्रभवतां क्षमा ॥ १२.१११.६४ ॥
孩子，君主杀害他人并非难事；但在世间，有权势者的宽恕才值得称赞、最为珍贵。
12.111.65
स्थापितोऽयं पुत्र त्वया सामन्तेष्वधि विश्रुतः ।
दुःखेनासाद्यते पात्रं धार्यतामेष ते सुहृत् ॥ १२.१११.६५ ॥
孩子，你把他安置在诸侯之中，使他声名远扬。合适的人才很难得到，所以应当把他留作你的朋友。
12.111.66
दूषितं परदोषैर्हि गृह्णीते योऽन्यथा शुचिम् ।
स्वयं संदूषितामात्यः क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.१११.६६ ॥
若将被他人过失所玷污者误认为清白而接纳，又自己败坏了大臣，此人很快便会灭亡。
12.111.67
तस्मादथारिसङ्घाताद्गोमायोः कश्चिदागतः ।
धर्मात्मा तेन चाख्यातं यथैतत्कपटं कृतम् ॥ १२.१११.६७ ॥
于是，一位心地正直的人从敌众之中来到豺狼身边，告诉他这骗局是如何设下的。
12.111.68
ततो विज्ञातचारित्रः सत्कृत्य स विमोक्षितः ।
परिष्वक्तश्च सस्नेहं मृगेन्द्रेण पुनः पुनः ॥ १२.१११.६८ ॥
随后，其品行得到认可，他受到尊敬并被释放，狮子又一次次深情地拥抱他。
12.111.69
अनुज्ञाप्य मृगेन्द्रं तु गोमायुर्नीतिशास्त्रवित् ।
तेनामर्षेण सन्तप्तः प्रायमासितुमैच्छत ॥ १२.१११.६९ ॥
精通政治学的豺狼向狮子告辞，因那愤怒而痛苦，便想坐下绝食至死。
12.111.70
शार्दूलस्तत्र गोमायुं स्नेहात्प्रस्रुतलोचनः ।
अवारयत्स धर्मिष्ठं पूजया प्रतिपूजयन् ॥ १२.१११.७० ॥
老虎在那里因深情而泪流满面，挽留了那位最正直的豺狼，尊敬他，也得到他的回敬。
12.111.71
तं स गोमायुरालोक्य स्नेहादागतसम्भ्रमम् ।
बभाषे प्रणतो वाक्यं बाष्पगद्गदया गिरा ॥ १२.१११.७१ ॥
他见对方因深情而慌张赶来，便深深俯身，以哽咽的声音说道。
12.111.72
पूजितोऽहं त्वया पूर्वं पश्चाच्चैव विमानितः ।
परेषामास्पदं नीतो वस्तुं नार्हाम्यहं त्वयि ॥ १२.१११.७२ ॥
你先前尊敬我，后来却羞辱我，把我带到了他人的住所。我已不配再留在你身边。
12.111.73
स्वसन्तुष्टाश्च्युताः स्थानान्मानात्प्रत्यवरोपिताः ।
स्वयं चोपहृता भृत्या ये चाप्युपहृताः परैः ॥ १२.१११.७३ ॥
自满的仆人，失去位置、被贬低尊严的人，以及自己被他人收买的仆人。
12.111.74
परिक्षीणाश्च लुब्धाश्च क्रूराः काराभितापिताः ।
हृतस्वा मानिनो ये च त्यक्तोपात्ता महेप्सवः ॥ १२.१११.७४ ॥
衰弱者、贪婪者、残暴者、被牢狱之苦折磨者、财产被夺者、骄傲者、被抛弃后又收回者，以及怀有巨大贪欲者。
12.111.75
सन्तापिताश्च ये केचिद्व्यसनौघप्रतीक्षिणः ।
अन्तर्हिताः सोपहिताः सर्वे ते परसाधनाः ॥ १२.१११.७५ ॥
那些受苦者、等待灾难洪流者、隐藏者和被收买者——他们都是敌人的工具。
12.111.76
अवमानेन युक्तस्य स्थापितस्य च मे पुनः ।
कथं यास्यसि विश्वासमहमेष्यामि वा पुनः ॥ १२.१११.७६ ॥
我曾受辱又被重新任用，你怎样才能再次信任我？或者我还会再来吗？
12.111.77
समर्थ इति सङ्गृह्य स्थापयित्वा परीक्ष्य च ।
कृतं च समयं भित्त्वा त्वयाहमवमानितः ॥ १२.१११.७७ ॥
你认定我有能力，任用并考验了我，却违背所立的誓约，因而羞辱了我。
12.111.78
प्रथमं यः समाख्यातः शीलवानिति संसदि ।
न वाच्यं तस्य वैगुण्यं प्रतिज्ञां परिरक्षता ॥ १२.१११.७८ ॥
对于先前在会上被宣称为有德者，其过失不应说出——这是守护誓言者所应为。
12.111.79
एवं चावमतस्येह विश्वासं किं प्रयास्यसि ।
त्वयि चैव ह्यविश्वासे ममोद्वेगो भविष्यति ॥ १२.१११.७९ ॥
如此在此受辱，你如何能得到信任？若对你有不信，我心中便会生出烦乱。
12.111.80
शङ्कितस्त्वमहं भीतः परे छिद्रानुदर्शिनः ।
अस्निग्धाश्चैव दुस्तोषाः कर्म चैतद्बहुच्छलम् ॥ १२.१११.८० ॥
你令人怀疑，我感到恐惧，因为别人专找过错。他们冷淡而难以满足，这种行为充满诡计。
12.111.81
दुःखेन श्लेष्यते भिन्नं श्लिष्टं दुःखेन भिद्यते ।
भिन्नश्लिष्टा तु या प्रीतिर्न सा स्नेहेन वर्तते ॥ १२.१११.८१ ॥
破裂之物难以复合，复合之物又难以再破。断而复合的情谊，并非因恩爱而持久。
12.111.82
कश्चिदेव हि भीतस्तु दृश्यते न परात्मनोः ।
कार्यापेक्षा हि वर्तन्ते भावाः स्निग्धास्तु दुर्लभाः ॥ १२.१११.८२ ॥
实际上只有少数人显得畏惧，无论在他人还是自身之中皆然。情感大多依赖于所为之事；充满情谊的情感则稀少。
12.111.83
सुदुःखं पुरुषज्ञानं चित्तं ह्येषां चलाचलम् ।
समर्थो वाप्यशक्तो वा शतेष्वेकोऽधिगम्यते ॥ १२.१११.८३ ॥
了解人极为困难，因为人心既摇摆又稳定。无论有能力还是无能力，百人之中只能遇到一个。
12.111.84
अकस्मात्प्रक्रिया नॄणामकस्माच्चापकर्षणम् ।
शुभाशुभे महत्त्वं च प्रकर्तुं बुद्धिलाघवात् ॥ १२.१११.८४ ॥
人的行动突然开始，又突然撤回；善与恶，以及伟大，皆由心智的轻率所造成。
12.111.85
एवं बहुविधं सान्त्वमुक्त्वा धर्मार्थहेतुमत् ।
प्रसादयित्वा राजानं गोमायुर्वनमभ्यगात् ॥ १२.१११.८५ ॥
如此，它说了许多基于法与利益的安慰之言，安抚了国王之后，豺狼便走入了森林。
12.111.90
अगृह्यानुनयं तस्य मृगेन्द्रस्य स बुद्धिमान् ।
गोमायुः प्रायमासीनस्त्यक्त्वा देहं दिवं ययौ ॥ १२.१११.९० ॥
它没有接受那兽中之王的劝解，这位明智的豺狼便坐下绝食至死，舍弃身体，升往天界。