Mahābhārata · Adhyāya 12.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.111.1
असौम्याः सौम्यरूपेण सौम्याश्चासौम्यदर्शिनः ।
ईदृशान्पुरुषांस्तात कथं विद्यामहे वयम् ॥ १२.१११.१ ॥
Os de má índole aparecem com forma gentil, e os gentis parecem de má índole. Querido pai, como podemos conhecer tais homens?
12.111.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
व्याघ्रगोमायुसंवादं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१११.२ ॥
A este respeito também se conta esta antiga história: o diálogo de um tigre com um chacal. Yudhiṣṭhira, ouve-a.
12.111.3
पुरिकायां पुरि पुरा श्रीमत्यां पौरिको नृपः ।
परहिंसारुचिः क्रूरो बभूव पुरुषाधमः ॥ १२.१११.३ ॥
Outrora, na próspera cidade de Purikā, havia um rei chamado Pauriko, que se deleitava em causar dano aos outros, cruel e o mais vil dos homens.
12.111.4
स त्वायुषि परिक्षीणे जगामानीप्सितां गतिम् ।
गोमायुत्वं च सम्प्राप्तो दूषितः पूर्वकर्मणा ॥ १२.१११.४ ॥
Quando sua vida se esgotou, foi para um destino indesejado e, manchado por suas ações passadas, alcançou a condição de chacal.
12.111.5
संस्मृत्य पूर्वजातिं स निर्वेदं परमं गतः ।
न भक्षयति मांसानि परैरुपहृतान्यपि ॥ १२.१११.५ ॥
Lembrando-se de seu nascimento anterior, alcançou o supremo desapego e não come mais carne, nem mesmo a que outros lhe trazem.
12.111.6
अहिंस्रः सर्वभूतेषु सत्यवाक्सुदृढव्रतः ।
चकार च यथाकाममाहारं पतितैः फलैः ॥ १२.१११.६ ॥
Não violento com todos os seres, veraz na fala e firme em seu voto, tomava o alimento que desejava dos frutos caídos.
12.111.7
श्मशाने तस्य चावासो गोमायोः संमतोऽभवत् ।
जन्मभूम्यनुरोधाच्च नान्यद्वासमरोचयत् ॥ १२.१११.७ ॥
Sua morada foi no campo de cremação, que agradava ao chacal. Por apego à terra natal, não quis outra morada.
12.111.8
तस्य शौचममृष्यन्तः सर्वे ते सहजातयः ।
चालयन्ति स्म तां बुद्धिं वचनैः प्रश्रयोत्तरैः ॥ १२.१११.८ ॥
Incapazes de suportar sua pureza, todos os seus parentes de nascimento tentaram abalar sua resolução com respostas humildes, mas mordazes.
12.111.9
वसन्पितृवने रौद्रे शौचं लप्सितुमिच्छसि ।
इयं विप्रतिपत्तिस्ते यदा त्वं पिशिताशनः ॥ १२.१११.९ ॥
Vivendo na terrível floresta dos ancestrais, desejas obter a pureza. Esta é a tua confusão, pois és comedor de carne.
12.111.10
तत्समो वा भवास्माभिर्भक्ष्यान्दास्यामहे वयम् ।
भुङ्क्ष्व शौचं परित्यज्य यद्धि भुक्तं तदस्ति ते ॥ १२.१११.१० ॥
Torna-te como nós e te daremos alimento. Abandona a pureza e come, pois o que se come é realmente teu.
12.111.11
इति तेषां वचः श्रुत्वा प्रत्युवाच समाहितः ।
मधुरैः प्रश्रितैर्वाक्यैर्हेतुमद्भिरनिष्ठुरैः ॥ १२.१११.११ ॥
Ouvindo essas palavras deles, respondeu com a mente serena, em palavras doces, humildes, fundamentadas e não duras.
12.111.12
अप्रमाणं प्रसूतिर्मे शीलतः क्रियते कुलम् ।
प्रार्थयिष्ये तु तत्कर्म येन विस्तीर्यते यशः ॥ १२.१११.१२ ॥
Meu nascimento não é prova; uma linhagem se faz pela conduta. Buscarei aquela ação pela qual minha fama se espalhe.
12.111.13
श्मशाने यदि वासो मे समाधिर्मे निशाम्यताम् ।
आत्मा फलति कर्माणि नाश्रमो धर्मलक्षणम् ॥ १२.१११.१३ ॥
Mesmo que minha morada seja num cemitério, considerai meu samādhi. O ātman dá o fruto das ações; o estágio de vida não é a marca do dharma.
12.111.14
आश्रमे यो द्विजं हन्याद्गां वा दद्यादनाश्रमे ।
किं नु तत्पातकं न स्यात्तद्वा दत्तं वृथा भवेत् ॥ १२.१११.१४ ॥
Quem mata um dvija num eremitério, ou dá uma vaca fora de um eremitério — não seria isso pecado, ou a doação dada não seria vã?
12.111.15
भवन्तः सर्वलोभेन केवलं भक्षणे रताः ।
अनुबन्धे तु ये दोषास्तान्न पश्यन्ति मोहिताः ॥ १२.१११.१५ ॥
Todos vós, por ganância, deleitais-vos somente em comer; mas as faltas que delas decorrem, iludidos, não as vedes.
12.111.16
अप्रत्ययकृतां गर्ह्यामर्थापनयदूषिताम् ।
इह चामुत्र चानिष्टां तस्माद्वृत्तिं न रोचये ॥ १२.१११.१६ ॥
Nascido da desconfiança, censurável, manchado pela perda da riqueza, indesejável aqui e no além — por isso não aprovo tal meio de vida.
12.111.17
तं शुचिं पण्डितं मत्वा शार्दूलः ख्यातविक्रमः ।
कृत्वात्मसदृशां पूजां साचिव्येऽवर्धयत्स्वयम् ॥ १२.१११.१७ ॥
Considerando-o puro e sábio, aquele tigre de valor renomado honrou-o como igual a si mesmo e elevou-o ao cargo de ministro.
12.111.18
सौम्य विज्ञातरूपस्त्वं गच्छ यात्रां मया सह ।
व्रियन्तामीप्सिता भोगाः परिहार्याश्च पुष्कलाः ॥ १२.१११.१८ ॥
Ó gentil, tua natureza é conhecida; vai comigo na expedição. Escolhe os prazeres que desejas e desfruta deles em abundância.
12.111.19
तीक्ष्णा वयमिति ख्याता भवतो ज्ञापयामहे ।
मृदुपूर्वं घातिनस्ते श्रेयश्चाधिगमिष्यति ॥ १२.१११.१९ ॥
Somos conhecidos como os afiados; fazemos isso saber a vós. Primeiro com brandura, depois, para os que ferem, virá o bem.
12.111.20
अथ सम्पूज्य तद्वाक्यं मृगेन्द्रस्य महात्मनः ।
गोमायुः प्रश्रितं वाक्यं बभाषे किञ्चिदानतः ॥ १२.१११.२० ॥
Então, honrando as palavras daquele magnânimo rei das feras, o chacal, curvando-se, falou humildemente algumas palavras.
12.111.21
सदृशं मृगराजैतत्तव वाक्यं मदन्तरे ।
यत्सहायान्मृगयसे धर्मार्थकुशलाञ्शुचीन् ॥ १२.१११.२१ ॥
Ó rei das feras, esta tua fala diante de mim é apropriada: procuras aliados hábeis no dharma e na riqueza, e puros.
12.111.22
न शक्यमनमात्येन महत्त्वमनुशासितुम् ।
दुष्टामात्येन वा वीर शरीरपरिपन्थिना ॥ १२.१११.२२ ॥
Não é possível governar a grandeza sem ministros, nem com ministros perversos, ó herói, que ameaçam o corpo.
12.111.23
सहायाननुरक्तांस्तु यतेतानुपसंहितान् ।
परस्परमसङ्घुष्टान्विजिगीषूनलोलुपान् ॥ १२.१११.२३ ॥
Esforça-te apenas por aliados leais, unidos, que não briguem entre si, desejosos de vitória e livres de cobiça.
12.111.24
तानतीतोपधान्प्राज्ञान्हिते युक्तान्मनस्विनः ।
पूजयेथा महाभागान्यथाचार्यान्यथा पितॄन् ॥ १२.१११.२४ ॥
Aqueles que passaram nas provas, os sábios, dedicados ao bem, magnânimos e de grande fortuna, deves honrá-los como honras os mestres e os antepassados.
12.111.25
न त्वेवं मम सन्तोषाद्रोचतेऽन्यन्मृगाधिप ।
न कामये सुखान्भोगानैश्वर्यं वा त्वदाश्रयम् ॥ १२.१११.२५ ॥
Mas, pelo contentamento, nada mais me agrada, senhor das feras. Não desejo prazeres, fruições nem um poder dependente de ti.
12.111.26
न योक्ष्यति हि मे शीलं तव भृत्यैः पुरातनैः ।
ते त्वां विभेदयिष्यन्ति दुःखशीला मदन्तरे ॥ १२.१११.२६ ॥
Meu temperamento não combinará com teus antigos servidores. Eles, de índole amarga, te afastarão de mim.
12.111.27
संश्रयः श्लाघनीयस्त्वमन्येषामपि भास्वताम् ।
कृतात्मा सुमहाभागः पापकेष्वप्यदारुणः ॥ १२.१११.२७ ॥
Teu abrigo é digno de louvor, até entre outros resplandecentes. És senhor de ti, muito afortunado, e não severo nem com os perversos.
12.111.28
दीर्घदर्शी महोत्साहः स्थूललक्ष्यो महाबलः ।
कृती चामोघकर्तासि भाव्यैश्च समलङ्कृतः ॥ १२.१११.२८ ॥
És previdente, de grande ânimo, de vasto propósito, muito forte, hábil, de atos que não falham, e adornado de excelentes qualidades.
12.111.29
किं तु स्वेनास्मि सन्तुष्टो दुःखा वृत्तिरनुष्ठिता ।
सेवायाश्चापि नाभिज्ञः स्वच्छन्देन वनेचरः ॥ १२.१११.२९ ॥
Mas estou contente com a minha própria sorte. Adotei um sustento árduo, e não sei servir; sou um morador da floresta por minha própria vontade.
12.111.30
राजोपक्रोशदोषाश्च सर्वे संश्रयवासिनाम् ।
वनचर्या च निःसङ्गा निर्भया निरवग्रहा ॥ १२.१११.३० ॥
Todas as faltas da repreensão do rei pertencem aos que vivem na dependência; mas a vida na floresta é sem apego, sem medo e sem freios.
12.111.31
नृपेणाहूयमानस्य यत्तिष्ठति भयं हृदि ।
न तत्तिष्ठति तुष्टानां वने मूलफलाशिनाम् ॥ १२.१११.३१ ॥
O medo que permanece no coração de quem é chamado pelo rei não permanece naqueles que, contentes, vivem na floresta comendo raízes e frutos.
12.111.32
पानीयं वा निरायासं स्वाद्वन्नं वा भयोत्तरम् ।
विचार्य खलु पश्यामि तत्सुखं यत्र निर्वृतिः ॥ १२.१११.३२ ॥
Água obtida sem esforço, ou comida saborosa com maior temor — refletindo, vejo que a felicidade está onde há tranquilidade.
12.111.33
अपराधैर्न तावन्तो भृत्याः शिष्टा नराधिपैः ।
उपघातैर्यथा भृत्या दूषिता निधनं गताः ॥ १२.१११.३३ ॥
Não são tantos os servos punidos pelos reis por suas faltas quanto os que, corrompidos por perseguições, foram à morte.
12.111.34
यदि त्वेतन्मया कार्यं मृगेन्द्रो यदि मन्यते ।
समयं कृतमिच्छामि वर्तितव्यं यथा मयि ॥ १२.१११.३४ ॥
Se eu tiver de fazer isto e o senhor das feras concordar, desejo que se faça um pacto e que te comportes comigo como convém.
12.111.35
मदीया माननीयास्ते श्रोतव्यं च हितं वचः ।
कल्पिता या च ते वृत्तिः सा भवेत्तव सुस्थिरा ॥ १२.१११.३५ ॥
Os meus são dignos de honra para ti, e as suas palavras benéficas devem ser ouvidas; que o sustento que te foi destinado seja muito estável para ti.
12.111.36
न मन्त्रयेयमन्यैस्ते सचिवैः सह कर्हिचित् ।
नीतिमन्तः परीप्सन्तो वृथा ब्रूयुः परे मयि ॥ १२.१११.३६ ॥
Nunca deveria consultar os teus outros ministros; que os versados na política, buscando o seu proveito, falem em vão a meu respeito.
12.111.37
एक एकेन सङ्गम्य रहो ब्रूयां हितं तव ।
न च ते ज्ञातिकार्येषु प्रष्टव्योऽहं हिताहिते ॥ १२.१११.३७ ॥
Encontrando cada um à parte, eu te falaria em segredo o que é bom para ti; e nas questões de teus parentes não precisas me perguntar o que é benéfico ou prejudicial.
12.111.38
मया संमन्त्र्य पश्चाच्च न हिंस्याः सचिवास्त्वया ।
मदीयानां च कुपितो मा त्वं दण्डं निपातयेः ॥ १२.१११.३८ ॥
Mesmo depois de consultar-me, não deves prejudicar teus ministros; e, irado com os meus homens, não lhes imponhas castigo.
12.111.39
एवमस्त्विति तेनासौ मृगेन्द्रेणाभिपूजितः ।
प्राप्तवान्मतिसाचिव्यं गोमायुर्व्याघ्रयोनितः ॥ १२.१११.३९ ॥
Honrado por aquele rei dos leões, que disse: «Assim seja», o chacal, nascido de ventre de tigre, obteve o cargo de conselheiro.
12.111.40
तं तथा सत्कृतं दृष्ट्वा युज्यमानं च कर्मणि ।
प्राद्विषन्कृतसङ्घाताः पूर्वभृत्या मुहुर्मुहुः ॥ १२.१११.४० ॥
Vendo-o assim honrado e empregado nos negócios, os antigos servidores, unidos em bando, passaram a odiá-lo repetidamente.
12.111.41
मित्रबुद्ध्या च गोमायुं सान्त्वयित्वा प्रवेश्य च ।
दोषेषु समतां नेतुमैच्छन्नशुभबुद्धयः ॥ १२.१११.४१ ॥
Acalmando aquele chacal com mente amigável e admitindo-o dentro, os de má intenção quiseram torná-lo igual a eles até nas faltas.
12.111.42
अन्यथा ह्युचिताः पूर्वं परद्रव्यापहारिणः ।
अशक्ताः किञ्चिदादातुं द्रव्यं गोमायुयन्त्रिताः ॥ १२.१११.४२ ॥
Caso contrário, eles antes costumavam apoderar-se dos bens alheios; mas, presos ao controle do chacal, tornaram-se incapazes de tomar qualquer coisa.
12.111.43
व्युत्थानं चात्र काङ्क्षद्भिः कथाभिः प्रविलोभ्यते ।
धनेन महता चैव बुद्धिरस्य विलोभ्यते ॥ १२.१११.४३ ॥
Aqui, os que desejam a revolta o seduzem com histórias, e seu intelecto é seduzido por grande riqueza.
12.111.44
न चापि स महाप्राज्ञस्तस्माद्धैर्याच्चचाल ह ।
अथास्य समयं कृत्वा विनाशाय स्थिताः परे ॥ १२.१११.४४ ॥
No entanto, aquele homem muito sábio não vacilou em sua firmeza. Então os outros, tendo feito um pacto com ele, ficaram prontos para sua destruição.
12.111.45
ईप्सितं च मृगेन्द्रस्य मांसं यत्तत्र संस्कृतम् ।
अपनीय स्वयं तद्धि तैर्न्यस्तं तस्य वेश्मनि ॥ १२.१११.४५ ॥
A carne ali cozida, cara ao rei das feras, eles mesmos a retiraram e a colocaram em sua morada.
12.111.46
यदर्थं चाप्यपहृतं येन यच्चैव मन्त्रितम् ।
तस्य तद्विदितं सर्वं कारणार्थं च मर्षितम् ॥ १२.१११.४६ ॥
Tudo o que foi roubado e para que fim, e o que foi tramado por quem, tudo lhe era conhecido; e por causa da razão ele suportou.
12.111.47
समयोऽयं कृतस्तेन साचिव्यमुपगच्छता ।
नोपघातस्त्वया ग्राह्यो राजन्मैत्रीमिहेच्छता ॥ १२.१११.४७ ॥
Aquele que assumiu o cargo de ministro fez este pacto: 'Ó rei, tu que desejas a amizade aqui não deves me causar dano.'
12.111.48
भोजने चोपहर्तव्ये तन्मांसं न स्म दृश्यते ।
मृगराजेन चाज्ञप्तं मृग्यतां चोर इत्युत ॥ १२.१११.४८ ॥
No momento de servir a refeição, aquela carne não era vista. O rei das feras ordenou: 'Procurem o ladrão!'
12.111.49
कृतकैश्चापि तन्मांसं मृगेन्द्रायोपवर्णितम् ।
सचिवेनोपनीतं ते विदुषा प्राज्ञमानिना ॥ १२.१११.४९ ॥
Aquela carne, fabricada por meio de enganos, foi descrita ao rei dos leões, e um ministro que se julgava erudito e sábio a trouxe até ti.
12.111.50
सरोषस्त्वथ शार्दूलः श्रुत्वा गोमायुचापलम् ।
बभूवामर्षितो राजा वधं चास्याभ्यरोचयत् ॥ १२.१११.५० ॥
Então o rei tigre, ao ouvir a inconstância do chacal, enfureceu-se, tomado de indignação, e decidiu sua morte.
12.111.51
छिद्रं तु तस्य तद्दृष्ट्वा प्रोचुस्ते पूर्वमन्त्रिणः ।
सर्वेषामेव सोऽस्माकं वृत्तिभङ्गेषु वर्तते ॥ १२.१११.५१ ॥
Ao ver aquela falha nele, os antigos ministros disseram: ele se ocupa em destruir o sustento de todos nós.
12.111.52
इदं चास्येदृशं कर्म वाल्लभ्येन तु रक्ष्यते ।
श्रुतश्च स्वामिना पूर्वं यादृशो नैष तादृशः ॥ १२.१११.५२ ॥
E os seus atos desse tipo são protegidos apenas pelo favor do senhor; o senhor já tinha ouvido que ele não é como parece.
12.111.53
वाङ्मात्रेणैव धर्मिष्ठः स्वभावेन तु दारुणः ।
धर्मच्छद्मा ह्ययं पापो वृथाचारपरिग्रहः ॥ १२.१११.५३ ॥
Justo apenas em palavras, mas cruel por natureza, este perverso, disfarçado de dharma, adotou uma conduta vazia.
12.111.54
मांसापनयनं ज्ञात्वा व्याघ्रस्तेषां तु तद्वचः ।
आज्ञापयामास तदा गोमायुर्वध्यतामिति ॥ १२.१११.५४ ॥
Sabendo que a carne fora retirada e ouvindo as palavras deles, o tigre então ordenou que o chacal fosse morto.
12.111.55
शार्दूलवचनं श्रुत्वा शार्दूलजननी ततः ।
मृगराजं हितैर्वाक्यैः सम्बोधयितुमागमत् ॥ १२.१११.५५ ॥
Ouvindo as palavras do tigre, a tigresa veio então aconselhar o rei das feras, o leão, com palavras benéficas.
12.111.56
पुत्र नैतत्त्वया ग्राह्यं कपटारम्भसंवृतम् ।
कर्मसङ्घर्षजैर्दोषैर्दुष्यत्यशुचिभिः शुचिः ॥ १२.१११.५६ ॥
Filho, não deves aceitar isto, coberto pela aparência de engano; o puro é corrompido pelas coisas impuras, pelas faltas nascidas do choque das ações.
12.111.57
नोच्छ्रितं सहते कश्चित्प्रक्रिया वैरकारिका ।
शुचेरपि हि युक्तस्य दोष एव निपात्यते ॥ १२.१११.५७ ॥
Ninguém suporta quem se eleva; por um modo de proceder que gera inimizade, a culpa recai até sobre o puro e o digno.
12.111.58
लुब्धानां शुचयो द्वेष्याः कातराणां तरस्विनः ।
मूर्खाणां पण्डिता द्वेष्या दरिद्राणां महाधनाः ॥ १२.१११.५८ ॥
Para os gananciosos, os puros são odiosos; para os tímidos, os valentes; para os tolos, os sábios são odiosos; para os pobres, os muito ricos.
12.111.59
बहवः पण्डिता लुब्धाः सर्वे मायोपजीविनः ।
कुर्युर्दोषमदोषस्य बृहस्पतिमतेरपि ॥ १२.१११.५९ ॥
Muitos sábios são gananciosos, todos vivendo de ilusão; podem atribuir falta até ao irrepreensível, mesmo ao de sabedoria igual à de Bṛhaspati.
12.111.60
शून्यात्तच्च गृहान्मांसं यदद्यापहृतं तव ।
नेच्छते दीयमानं च साधु तावद्विमृश्यताम् ॥ १२.१११.६० ॥
Essa carne que hoje tomaste da casa vazia, e que ele não deseja mesmo quando lhe é dada — que se considere bem primeiro.
12.111.61
असत्याः सत्यसङ्काशाः सत्याश्चासत्यदर्शिनः ।
दृश्यन्ते विविधा भावास्तेषु युक्तं परीक्षणम् ॥ १२.१११.६१ ॥
O irreal parece real, e o real parece irreal; aparecem diversas aparências. Portanto, é certo examiná-las.
12.111.62
तलवद्दृश्यते व्योम खद्योतो हव्यवाडिव ।
न चैवास्ति तलं व्योम्नि न खद्योते हुताशनः ॥ १२.१११.६२ ॥
O céu parece um chão, e o vaga-lume parece o fogo do sacrifício; mas no céu não há chão, e no vaga-lume não há fogo.
12.111.63
तस्मात्प्रत्यक्षदृष्टोऽपि युक्तमर्थः परीक्षितुम् ।
परीक्ष्य ज्ञापयन्ह्यर्थान्न पश्चात्परितप्यते ॥ १२.१११.६३ ॥
Portanto, mesmo o que se vê diretamente deve ser examinado. Quem conhece os assuntos após examiná-los não se arrepende depois.
12.111.64
न दुष्करमिदं पुत्र यत्प्रभुर्घातयेत्परम् ।
श्लाघनीया च वर्या च लोके प्रभवतां क्षमा ॥ १२.१११.६४ ॥
Filho, não é difícil que um soberano mate outro; mas no mundo a clemência dos poderosos é louvável e excelente.
12.111.65
स्थापितोऽयं पुत्र त्वया सामन्तेष्वधि विश्रुतः ।
दुःखेनासाद्यते पात्रं धार्यतामेष ते सुहृत् ॥ १२.१११.६५ ॥
Filho, você colocou este entre os senhores feudais, onde ele é renomado. Uma pessoa digna é encontrada com dificuldade; portanto, mantenha este como seu amigo.
12.111.66
दूषितं परदोषैर्हि गृह्णीते योऽन्यथा शुचिम् ।
स्वयं संदूषितामात्यः क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.१११.६६ ॥
Quem aceita como puro aquele que está manchado pelas faltas alheias, e quem corrompe a si mesmo seus ministros, logo perece.
12.111.67
तस्मादथारिसङ्घाताद्गोमायोः कश्चिदागतः ।
धर्मात्मा तेन चाख्यातं यथैतत्कपटं कृतम् ॥ १२.१११.६७ ॥
Assim, da multidão dos inimigos chegou ao chacal um homem de alma justa, e contou como esse engano tinha sido armado.
12.111.68
ततो विज्ञातचारित्रः सत्कृत्य स विमोक्षितः ।
परिष्वक्तश्च सस्नेहं मृगेन्द्रेण पुनः पुनः ॥ १२.१११.६८ ॥
Então, reconhecida a sua conduta, foi honrado e libertado, e o leão abraçou-o afetuosamente, vez após vez.
12.111.69
अनुज्ञाप्य मृगेन्द्रं तु गोमायुर्नीतिशास्त्रवित् ।
तेनामर्षेण सन्तप्तः प्रायमासितुमैच्छत ॥ १२.१११.६९ ॥
O chacal, conhecedor da ciência da política, despediu-se do leão; atormentado por aquela indignação, desejou sentar-se em jejum até a morte.
12.111.70
शार्दूलस्तत्र गोमायुं स्नेहात्प्रस्रुतलोचनः ।
अवारयत्स धर्मिष्ठं पूजया प्रतिपूजयन् ॥ १२.१११.७० ॥
Ali o tigre, com os olhos marejados de afeto, reteve aquele chacal justíssimo, honrando-o e sendo honrado em troca.
12.111.71
तं स गोमायुरालोक्य स्नेहादागतसम्भ्रमम् ।
बभाषे प्रणतो वाक्यं बाष्पगद्गदया गिरा ॥ १२.१११.७१ ॥
Vendo-o chegar agitado de afeto, o chacal inclinou-se profundamente e falou com voz embargada pelas lágrimas.
12.111.72
पूजितोऽहं त्वया पूर्वं पश्चाच्चैव विमानितः ।
परेषामास्पदं नीतो वस्तुं नार्हाम्यहं त्वयि ॥ १२.१११.७२ ॥
Antes me honraste, mas depois me desonraste e levaste-me à morada de outros. Já não sou digno de morar em ti.
12.111.73
स्वसन्तुष्टाश्च्युताः स्थानान्मानात्प्रत्यवरोपिताः ।
स्वयं चोपहृता भृत्या ये चाप्युपहृताः परैः ॥ १२.१११.७३ ॥
Servos que estavam satisfeitos consigo mesmos, caídos de seu lugar, rebaixados da honra, e que foram eles mesmos conquistados por outros.
12.111.74
परिक्षीणाश्च लुब्धाश्च क्रूराः काराभितापिताः ।
हृतस्वा मानिनो ये च त्यक्तोपात्ता महेप्सवः ॥ १२.१११.७४ ॥
Os que definharam, os gananciosos, os cruéis, os atormentados pelo sofrimento do cárcere, os que tiveram seus bens roubados, os orgulhosos, os abandonados e depois recolhidos de novo, e os de grande desejo.
12.111.75
सन्तापिताश्च ये केचिद्व्यसनौघप्रतीक्षिणः ।
अन्तर्हिताः सोपहिताः सर्वे ते परसाधनाः ॥ १२.१११.७५ ॥
Os aflitos, os que aguardam uma onda de desgraças, os ocultos e os conquistados — todos eles são instrumentos do inimigo.
12.111.76
अवमानेन युक्तस्य स्थापितस्य च मे पुनः ।
कथं यास्यसि विश्वासमहमेष्यामि वा पुनः ॥ १२.१११.७६ ॥
Como voltarás a confiar em mim, afligido pela desonra e depois restabelecido? Ou eu voltarei?
12.111.77
समर्थ इति सङ्गृह्य स्थापयित्वा परीक्ष्य च ।
कृतं च समयं भित्त्वा त्वयाहमवमानितः ॥ १२.१११.७७ ॥
Tendo-me acolhido como capaz, estabelecido e testado, e quebrando o acordo feito, você me desonrou.
12.111.78
प्रथमं यः समाख्यातः शीलवानिति संसदि ।
न वाच्यं तस्य वैगुण्यं प्रतिज्ञां परिरक्षता ॥ १२.१११.७८ ॥
A falta daquele que foi primeiro proclamado na assembleia como virtuoso não deve ser dita por quem guarda seu voto.
12.111.79
एवं चावमतस्येह विश्वासं किं प्रयास्यसि ।
त्वयि चैव ह्यविश्वासे ममोद्वेगो भविष्यति ॥ १२.१११.७९ ॥
Assim desprezado aqui, como obterás confiança? E se houver desconfiança em ti, a inquietação surgirá em mim.
12.111.80
शङ्कितस्त्वमहं भीतः परे छिद्रानुदर्शिनः ।
अस्निग्धाश्चैव दुस्तोषाः कर्म चैतद्बहुच्छलम् ॥ १२.१११.८० ॥
Tu és suspeito e eu estou temeroso, pois os outros procuram falhas. São pouco amigáveis e difíceis de contentar, e este ato está cheio de muito engano.
12.111.81
दुःखेन श्लेष्यते भिन्नं श्लिष्टं दुःखेन भिद्यते ।
भिन्नश्लिष्टा तु या प्रीतिर्न सा स्नेहेन वर्तते ॥ १२.१११.८१ ॥
O que se quebra junta-se com dificuldade, e o que se junta quebra-se com dificuldade. O afeto que se quebra e se une de novo não se mantém pelo amor.
12.111.82
कश्चिदेव हि भीतस्तु दृश्यते न परात्मनोः ।
कार्यापेक्षा हि वर्तन्ते भावाः स्निग्धास्तु दुर्लभाः ॥ १२.१११.८२ ॥
Na verdade, apenas alguns se mostram temerosos, nem entre outros nem em si mesmo. Os sentimentos dependem sobretudo da finalidade da ação; os sentimentos afetuosos são raros.
12.111.83
सुदुःखं पुरुषज्ञानं चित्तं ह्येषां चलाचलम् ।
समर्थो वाप्यशक्तो वा शतेष्वेकोऽधिगम्यते ॥ १२.१११.८३ ॥
Conhecer os homens é muito difícil, pois a mente deles é ao mesmo tempo instável e estável. Seja capaz ou incapaz, apenas um entre cem é encontrado.
12.111.84
अकस्मात्प्रक्रिया नॄणामकस्माच्चापकर्षणम् ।
शुभाशुभे महत्त्वं च प्रकर्तुं बुद्धिलाघवात् ॥ १२.१११.८४ ॥
As empreitadas dos homens começam de repente e de repente se retiram; o bem e o mal, e também a grandeza, são produzidos pela leveza do intelecto.
12.111.85
एवं बहुविधं सान्त्वमुक्त्वा धर्मार्थहेतुमत् ।
प्रसादयित्वा राजानं गोमायुर्वनमभ्यगात् ॥ १२.१११.८५ ॥
Assim, tendo proferido muitas palavras de consolo fundadas no dharma e no proveito, e tendo apaziguado o rei, o chacal foi para a floresta.
12.111.90
अगृह्यानुनयं तस्य मृगेन्द्रस्य स बुद्धिमान् ।
गोमायुः प्रायमासीनस्त्यक्त्वा देहं दिवं ययौ ॥ १२.१११.९० ॥
Não aceitando a súplica conciliadora daquele senhor das feras, o sábio chacal sentou-se em jejum até a morte, abandonou o corpo e foi para o céu.