మహాభారతం · అధ్యాయం 12.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.112.1
किं पार्थिवेन कर्तव्यं किंच कृत्वा सुखी भवेत् ।
तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन सर्वधर्मभृतां वर ॥ १२.११२.१ ॥
రాజు ఏమి చేయాలి? ఏమి చేస్తే అతడు సుఖంగా ఉంటాడు? సర్వధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడా, దానిని యథార్థంగా నాకు చెప్పు.
12.112.2
हन्त तेऽहं प्रवक्ष्यामि शृणु कार्यैकनिश्चयम् ।
यथा राज्ञेह कर्तव्यं यच्च कृत्वा सुखी भवेत् ॥ १२.११२.२ ॥
సరే, నీకు చెబుతాను. కార్యనిశ్చయంలో ఏకాగ్రుడవైన నీవు వినుము: ఇక్కడ రాజు ఎలా నడుచుకోవాలో, దేనిని చేసి అతడు సుఖి అవుతాడో.
12.112.3
नचैवं वर्तितव्यं स्म यथेदमनुशुश्रुम् ।
उष्ट्रस्य तु महद्वृत्तं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.११२.३ ॥
మనం విన్నట్లుగా ఇలా ప్రవర్తించకూడదు. యుధిష్ఠిరా, ఒంటె యొక్క గొప్ప ప్రవర్తనను గ్రహించు.
12.112.4
जातिस्मरो महानुष्ट्रः प्रजापतिकुलोद्भवः ।
तपः सुमहदातिष्ठदरण्ये संशितव्रतः ॥ १२.११२.४ ॥
పూర్వజన్మలను స్మరించే, ప్రజాపతి వంశంలో జన్మించిన గొప్ప ఒంటె అడవిలో అత్యంత గొప్ప తపస్సును చేపట్టింది; వ్రతాలలో దృఢమైనది.
12.112.5
तपसस्तस्य चान्तेऽथ प्रीतिमानभवद्विभुः ।
वरेण च्छन्दयामास ततश्चैनं पितामहः ॥ १२.११२.५ ॥
అతని తపస్సు ముగింపులో ప్రసన్నుడైన ఆ విభుడైన పితామహుడు అతనికి వరమిచ్చి సంతోషపరచాడు.
12.112.6
भगवंस्त्वत्प्रसादान्मे दीर्घा ग्रीवा भवेदियम् ।
योजनानां शतं साग्रमिच्छेयं चारितुं विभो ॥ १२.११२.६ ॥
భగవాన్, నీ అనుగ్రహంతో నా ఈ మెడ పొడవుగా అవుతుంది గాక. విభో, నేను వంద యోజనాలకు పైగా సంచరించాలని కోరుతున్నాను.
12.112.7
एवमस्विति चोक्तः स वरदेन महात्मना ।
प्रतिलभ्य वरं श्रेष्ठं ययावुष्ट्रः स्वकं वनम् ॥ १२.११२.७ ॥
"అలాగే అగుగాక" అని మహాత్ముడైన వరదాత చెప్పగా, ఆ శ్రేష్ఠమైన వరాన్ని పొంది ఒంటె తన అడవికి వెళ్ళింది.
12.112.8
स चकार तदाऽऽलस्यं वरदानात्सुदुर्मतिः ।
न चैच्छच्चिरतुं गन्तुं दुरात्मा कालमोहितः ॥ १२.११२.८ ॥
వరదానం వల్ల ఆ అతి దుర్బుద్ధి సోమరితనాన్ని పొందాడు. ఆ దురాత్ముడు కాలమోహితుడై, చిరకాలం ఉండడానికైనా, వెళ్ళడానికైనా ఇష్టపడలేదు.
12.112.9
स कदाचित्प्रसार्यैव तां ग्रीवां शतयोजनाम् ।
चचार श्रान्तहृदयो वातश्चागात्ततो महान् ॥ १२.११२.९ ॥
అతడు ఒకసారి ఆ నూరు యోజనాల పొడవైన మెడను చాచే తిరిగాడు; అలసిన హృదయంతో. అప్పుడు పెద్ద గాలి వచ్చింది.
12.112.10
स गुहायां शिरोग्रीवां निधाय पशुरात्मनः ।
आस्ते वर्षमथाभ्यागात्सुमहत्प्लावयज्जगत् ॥ १२.११२.१० ॥
ఆ పశువు తన తల, మెడను ఒక గుహలో ఉంచి అక్కడే ఉండిపోయింది. అప్పుడు మహా వర్షం వచ్చి లోకాన్ని ముంచెత్తింది.
12.112.11
अथ शीतपरीताङ्गो जम्बुकः क्षुच्छ्रमान्वितः ।
सदारस्तां गुहामाशु प्रविवेश जलार्दितः ॥ १२.११२.११ ॥
అప్పుడు చలితో శరీరం చుట్టబడి, ఆకలి అలసటలతో, నీటితో బాధపడిన ఒక నక్క తన భార్యతో కలిసి వెంటనే ఆ గుహలో ప్రవేశించింది.
12.112.12
स दृष्ट्वा मांसजीवी तु सुभृशं क्षुच्छ्रमान्वितः ।
अभक्षयत्ततो ग्रीवामुष्ट्रस्य भरतर्षभ ॥ १२.११२.१२ ॥
మాంసం మీద బ్రతికే అతడు, ఆకలి అలసటలతో అత్యంత బాధపడినవాడై, ఒంటె మెడను చూసి, భరతర్షభా, దానిని తినేశాడు.
12.112.13
यदा त्वबुध्यतात्मानं भक्ष्यमाणं स वै पशु ।
तदा संकोचने यत्नमकरोद्भृशदुःखितः ॥ १२.११२.१३ ॥
తాను తినబడుతున్నానని ఆ జంతువు గ్రహించినప్పుడు, అత్యంత దుఃఖంతో తనను ముడుచుకోవడానికి ప్రయత్నించింది.
12.112.14
यावदूर्ध्वमधश्चैव ग्रीवां संक्षिपते पशुः ।
तावत्तेन सदारेण जम्बुकेन स भक्षितः ॥ १२.११२.१४ ॥
ఆ జంతువు తన మెడను పైకీ కిందకీ ముడుచుకుంటూ ఉండగానే, తన భార్యతో ఉన్న నక్క దానిని తినేసింది.
12.112.15
स हत्वा भक्षयित्वा च तमुष्ट्रं जम्बुकस्तदा ।
विगते वातवर्पे तु निश्चक्राम गुहोदरात् ॥ १२.११२.१५ ॥
ఆ నక్క ఆ ఒంటెను చంపి తినిన తర్వాత, గాలివాన తగ్గినప్పుడు గుహ లోపలి నుండి బయటకు వచ్చింది.
12.112.16
एवं दुर्बुद्धिना प्राप्तमुष्ट्रेण निधनं तदा ।
आलस्यस्य क्रमात्पश्य महान्तं दोषमागतम् ॥ १२.११२.१६ ॥
ఈ విధంగా దుర్బుద్ధి గల ఆ ఒంటె అప్పుడు మరణాన్ని పొందింది. చూడు, బద్ధకం వల్ల ఎంత గొప్ప దోషం కలుగుతుందో.
12.112.17
त्वमप्येवंविधं हित्वा योगेन नियतेन्द्रियः ।
वर्तस्व बुद्धिमूलं तु विजयं मनुरब्रवीत् ॥ १२.११२.१७ ॥
నీవు కూడా ఇలాంటి బద్ధకాన్ని విడిచి, యోగంతో ఇంద్రియాలను నియంత్రించి ప్రవర్తించు. విజయం బుద్ధిపైనే ఆధారపడి ఉంటుందని మనువు చెప్పాడు.
12.112.18
बुद्धिश्रेष्ठानि कर्माणि बाहुमध्यानि भारत ।
तानि जङ्घाजघन्यानि भारप्रत्यवराणि च ॥ १२.११२.१८ ॥
ఓ భరతా, బుద్ధితో శ్రేష్ఠమైన కర్మలు చేతుల మధ్యలో ఉంటాయి; తొడలకు క్రింద ఉన్నవి భారంలో హీనమైనవి.
12.112.19
राज्यं तिष्ठति दक्षस्य संगृहीतेन्द्रियस्य च ।
आर्तस्य बुद्धिमूलं हि विजयं मनुरब्रवीत्।
गुप्तं मन्त्रं श्रुतवतः सुसहायस्य चानघ ॥ १२.११२.१९ ॥
సమర్థుడు, ఇంద్రియాలను నిగ్రహించినవాడు అయిన వాడి రాజ్యం నిలుస్తుంది. బాధితుడికి విజయానికి మూలం బుద్ధియే అని మనుడు చెప్పాడు. ఓ నిర్దోషీ, శాస్త్రం విన్నవాడికి, మంచి సహాయకులు ఉన్నవాడికి మంత్రం రహస్యంగానే ఉంటుంది.
12.112.20
असहायवतो ह्यर्था न तिष्ठन्ति कदाचन ।
परीक्षितसहायस्य तिष्ठन्तीह युधिष्ठिर।
सहाययुक्तेन मही कृत्स्ना शक्या प्रशासितुम् ॥ १२.११२.२० ॥
సహాయకులు లేనివాడి పనులు ఎప్పటికీ నిలవవు. పరీక్షించిన సహాయకులు ఉన్నవాడి పనులే ఇక్కడ నిలుస్తాయి. ఓ యుధిష్ఠిరా, సహాయకులతో కూడినవాడు మొత్తం భూమిని పాలించగలడు.
12.112.21
इदं हि सद्भिः कथितं विधिज्ञैः ।
पुरा महेन्द्रप्रतिमप्रभावः।
मयाऽपि चोक्तं तव शास्त्रदृष्ट्या ।
त्वमप्रमत्तः प्रचरस्व राजन् ॥ १२.११२.२१ ॥
ఇది సజ్జనులు, విధి తెలిసినవారు పూర్వం చెప్పారు; ఇంద్రునితో సమానమైన ప్రభావం గలవారు కూడా చెప్పారు. నేను కూడా శాస్త్ర దృష్టితో నీకు ఇది చెప్పాను. ఓ రాజా, అప్రమత్తుడవై నడుచుకో.