مهابهاراتا · أدهيايا 12.113

12.113.1

राजा राज्यमनुप्राप्य दुर्बलो भरतर्षभ ।
अमित्रस्यातिवृद्धस्य कथं तिष्ठेदसाधनः ॥ १२.११३.१ ॥

يا ثور البهاراتا، كيف يثبت ملك نال مملكته لكنه ضعيف عديم الوسائل أمام عدو شديد القوة؟

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सरितां चैव संवादं सागरस्य च भारत ॥ १२.११३.२ ॥

يا بهاراتا، وفي هذا الشأن يروون هذه الحكاية القديمة: حوار الأنهار والبحر.

सुरारिनिलयः शश्वत्सागरः सरितां पतिः ।
पप्रच्छ सरितः सर्वाः संशयं जातमात्मनः ॥ १२.११३.३ ॥

سأل البحر، مسكن أعداء الآلهة، سيد الأنهار أبداً، جميع الأنهار، إذ نشأ في نفسه شك.

समूलशाखान्पश्यामि निहतान्क्वापि नो द्रुमान् ।
युष्माभिरिह पूर्णाभिरन्यांस्तत्र न वेतसान् ॥ १२.११३.४ ॥

لا أرى في أي مكان أشجاراً مقطوعة بجذورها وأغصانها؛ تأتين إلي ممتلئات بالماء، ولكني لا أرى هناك الأسل الآخر.

अ-पकायश्चाल्पसारो वेतसः कूलजश्च यः ।
अज्ञया वा नानीतः किं च वा तेन वः कृतम् ॥ १२.११३.५ ॥

والأسل ضعيف الجوهر المولود على الضفة، الذي لم يُجلب عن جهل أو بأمر... ماذا فعل بكم؟

तदहं श्रोतुमिच्छामि सर्वासामेव वो मतम् ।
यथा चेमानि कूलानि हित्वा नायाति वेतसः ॥ १२.११३.६ ॥

لذلك أريد أن أسمع رأي كل واحدة منكن: كيف لا يأتي هذا الأسل تاركاً هذه الضفاف؟

तत्र प्राह नदी गङ्गा वाक्यमुत्तरमर्थवत् ।
हेतुमद्ग्राहकं चैव सागरं सरितां पतिम् ॥ १२.११३.७ ॥

هناك أجابت نهر الغانغا المحيطَ، سيد الأنهار، بردٍّ ذي معنى ومحكم الحجة ومقنعٍ.

गङ्गोवाच ।
तिष्ठन्त्येते यथास्थानं नगा ह्येकनिकेतनाः।
ततस्त्यजन्ति तत्स्थानं प्रातिलोम्यान्न वेतसः ॥ १२.११३.८ ॥

تبقى هذه الأشجار في أماكنها لأنها متجذرة في مسكن واحد؛ أما القصب فيخالف طبعه فلا يترك ذلك المكان.

वेतसो वेगमायान्तं दृष्ट्वा नमति नापरे ।
स च वेगे ह्यतिक्रान्ते स्थानमापद्यते पुनः ॥ १२.११३.९ ॥

فإذا رأى القصب التيار قادماً بقوة انحنى، بينما لا تنحني الأشجار الأخرى؛ وإذا مضت تلك القوة عاد إلى مكانه من جديد.

कालज्ञः समयज्ञश्च सदावश्यश्च नो द्रुमः ।
अनुलोमवृत्तितस्तब्धस्तेन त्वां नैति वेतसः ॥ १२.११३.१० ॥

تلك الشجرة تعرف الوقت والمناسبة، وهي دائماً طوع أمرنا؛ ثابتة بسلوك يوافق التيار، ولذلك لا يأتيك القصب.

मारुतोदकवेगेन ये नमन्त्युन्नमन्ति च ।
ओषध्यः पादपा गुल्मा न ते यान्ति पराभवम् ॥ १२.११३.११ ॥

النباتات العشبية والأشجار والشجيرات التي تنحني تحت قوة الريح والماء ثم تنهض من جديد لا تُهزم.

यो हि शत्रोर्विवृद्धस्य प्रभोर्बन्धविनाशने ।
पूर्वं न सहते वेगं क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.११३.१२ ॥

من لا يستطيع أن يتحمل أولاً اندفاع عدوٍّ قد تعاظم أو سيدٍ قوي يحطم الأغلال، يهلك سريعاً.

सारासारं बलं वीर्यमात्मनो द्विषतश्च यः ।
जानन्विचरति प्राज्ञो न स याति पराभवम् ॥ १२.११३.१३ ॥

الحكيم الذي يعرف جوهر القوة والشجاعة الحقيقية وغير الحقيقية لنفسه ولعدوه، ويتصرف وفق ذلك، لا يلقى الهزيمة.

एवमेव यदा विद्वान्मन्यते विपुलं बलम् ।
संश्रयेद्वैतसीं वृत्तिमेतत्प्रज्ञानलक्षणम् ॥ १२.११३.१४ ॥

وكذلك، حين يظن العالم أن قوته عظيمة، ينبغي له أن يتخذ سلوك القصب المرن؛ فهذا علامة الحكمة.