摩诃婆罗多 · 章 12.113

12.113.1

राजा राज्यमनुप्राप्य दुर्बलो भरतर्षभ ।
अमित्रस्यातिवृद्धस्य कथं तिष्ठेदसाधनः ॥ १२.११३.१ ॥

婆罗多之雄啊，国王既已得到王国，却软弱而无资财，怎样才能抵挡极其强大的敌人呢？

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सरितां चैव संवादं सागरस्य च भारत ॥ १२.११३.२ ॥

婆罗多啊，关于此事，人们也讲述这段古老的历史——诸河与大海的对话。

सुरारिनिलयः शश्वत्सागरः सरितां पतिः ।
पप्रच्छ सरितः सर्वाः संशयं जातमात्मनः ॥ १२.११३.३ ॥

诸神之敌的居所、永为诸河之主的大海，因心中生起疑惑，便询问所有河流。

समूलशाखान्पश्यामि निहतान्क्वापि नो द्रुमान् ।
युष्माभिरिह पूर्णाभिरन्यांस्तत्र न वेतसान् ॥ १२.११३.४ ॥

我到处看不到连根带枝被砍倒的树木；你们满载流水而来，可那里的其他芦苇我却见不到。

अ-पकायश्चाल्पसारो वेतसः कूलजश्च यः ।
अज्ञया वा नानीतः किं च वा तेन वः कृतम् ॥ १२.११३.५ ॥

那生于河岸、质地薄弱的芦苇，因无知或未曾被带来……它对你们做了什么呢？

तदहं श्रोतुमिच्छामि सर्वासामेव वो मतम् ।
यथा चेमानि कूलानि हित्वा नायाति वेतसः ॥ १२.११३.६ ॥

因此我想听听你们每一位的意见：这芦苇为何不离开这些河岸而来呢？

तत्र प्राह नदी गङ्गा वाक्यमुत्तरमर्थवत् ।
हेतुमद्ग्राहकं चैव सागरं सरितां पतिम् ॥ १२.११३.७ ॥

那里，恒河对众河之主大海说出了有道理、有依据、令人信服的回答。

गङ्गोवाच ।
तिष्ठन्त्येते यथास्थानं नगा ह्येकनिकेतनाः।
ततस्त्यजन्ति तत्स्थानं प्रातिलोम्यान्न वेतसः ॥ १२.११३.८ ॥

这些树木都留在原处，因为它们只扎根于一处居所；而芦苇违背其本性，便不离开那个地方。

वेतसो वेगमायान्तं दृष्ट्वा नमति नापरे ।
स च वेगे ह्यतिक्रान्ते स्थानमापद्यते पुनः ॥ १२.११३.९ ॥

看见汹涌而来的水流，芦苇便弯下腰，其他树木却不弯；水势过去之后，它又回到原来的位置。

कालज्ञः समयज्ञश्च सदावश्यश्च नो द्रुमः ।
अनुलोमवृत्तितस्तब्धस्तेन त्वां नैति वेतसः ॥ १२.११३.१० ॥

那棵树知晓时机与时运，始终顺从我们；它以顺应水流的行为而稳固，因此芦苇不会到你那里去。

मारुतोदकवेगेन ये नमन्त्युन्नमन्ति च ।
ओषध्यः पादपा गुल्मा न ते यान्ति पराभवम् ॥ १२.११३.११ ॥

那些在风与水的冲力下弯下、随后又直立起来的草药、树木与灌木，不会遭遇失败。

यो हि शत्रोर्विवृद्धस्य प्रभोर्बन्धविनाशने ।
पूर्वं न सहते वेगं क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.११३.१२ ॥

若有人不能先忍受已壮大的敌人或强大君主打破束缚的冲力，他便会很快灭亡。

सारासारं बलं वीर्यमात्मनो द्विषतश्च यः ।
जानन्विचरति प्राज्ञो न स याति पराभवम् ॥ १२.११३.१३ ॥

智者知晓自身与敌人力量与勇气的精华与虚浮，依此行事，便不会遭受失败。

एवमेव यदा विद्वान्मन्यते विपुलं बलम् ।
संश्रयेद्वैतसीं वृत्तिमेतत्प्रज्ञानलक्षणम् ॥ १२.११३.१४ ॥

同样，智者即使认为自己力量强大，也应当采取如芦苇般柔顺的行为；这正是智慧的标志。