మహాభారతం · అధ్యాయం 12.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.113.1
राजा राज्यमनुप्राप्य दुर्बलो भरतर्षभ ।
अमित्रस्यातिवृद्धस्य कथं तिष्ठेदसाधनः ॥ १२.११३.१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, రాజు రాజ్యాన్ని పొంది కూడా బలహీనుడైతే, అత్యంత బలవంతుడైన శత్రువు ముందు సాధనాలు లేనివాడు ఎలా నిలవగలడు?
12.113.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सरितां चैव संवादं सागरस्य च भारत ॥ १२.११३.२ ॥
భారతా, ఈ విషయంలో కూడా ప్రాచీనమైన ఈ ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు—నదులకు, సముద్రానికి జరిగిన సంవాదం అది.
12.113.3
सुरारिनिलयः शश्वत्सागरः सरितां पतिः ।
पप्रच्छ सरितः सर्वाः संशयं जातमात्मनः ॥ १२.११३.३ ॥
దేవతల శత్రువుల నివాసమైన, నదులకు ఎప్పుడూ అధిపతియైన సముద్రుడు తనలో కలిగిన సందేహంతో నదులన్నిటినీ అడిగాడు.
12.113.4
समूलशाखान्पश्यामि निहतान्क्वापि नो द्रुमान् ।
युष्माभिरिह पूर्णाभिरन्यांस्तत्र न वेतसान् ॥ १२.११३.४ ॥
వేరు కొమ్మలతో కూలిన చెట్లను నేను ఎక్కడా చూడటం లేదు; మీరు నీటితో నిండి ఇక్కడికి వస్తున్నారు, కానీ అక్కడ ఇతర వెదురు చెట్లు కనిపించడం లేదు.
12.113.5
अ-पकायश्चाल्पसारो वेतसः कूलजश्च यः ।
अज्ञया वा नानीतः किं च वा तेन वः कृतम् ॥ १२.११३.५ ॥
సారం తక్కువై ఒడ్డున పుట్టిన ఆ వెదురు, అజ్ఞానం వల్ల లేదా తీసుకురాకుండానే... అది మీకు ఏమి చేసింది?
12.113.6
तदहं श्रोतुमिच्छामि सर्वासामेव वो मतम् ।
यथा चेमानि कूलानि हित्वा नायाति वेतसः ॥ १२.११३.६ ॥
కాబట్టి మీ అందరి అభిప్రాయాన్ని వినాలనుకుంటున్నాను; ఈ ఒడ్డులను విడిచి ఆ వెదురు ఎందుకు రావడం లేదు?
12.113.7
तत्र प्राह नदी गङ्गा वाक्यमुत्तरमर्थवत् ।
हेतुमद्ग्राहकं चैव सागरं सरितां पतिम् ॥ १२.११३.७ ॥
అక్కడ నదుల అధిపతియైన సముద్రునితో గంగానది అర్థవంతమైన, హేతుబద్ధమైన, మనసును ఒప్పించే ప్రత్యుత్తరాన్ని పలికింది.
12.113.8
गङ्गोवाच ।
तिष्ठन्त्येते यथास्थानं नगा ह्येकनिकेतनाः।
ततस्त्यजन्ति तत्स्थानं प्रातिलोम्यान्न वेतसः ॥ १२.११३.८ ॥
ఈ చెట్లు తమ స్థానంలోనే నిలిచి ఉంటాయి; అవి ఒకే నివాసానికి కట్టుబడి ఉంటాయి. అయితే వెదురు తన స్వభావానికి విరుద్ధంగా ఆ స్థానాన్ని వదలదు.
12.113.9
वेतसो वेगमायान्तं दृष्ट्वा नमति नापरे ।
स च वेगे ह्यतिक्रान्ते स्थानमापद्यते पुनः ॥ १२.११३.९ ॥
వేగంగా వస్తున్న ప్రవాహాన్ని చూసి వెదురు వంగుతుంది; ఇతర చెట్లు వంగవు. ఆ వేగం దాటిపోయాక అది మళ్లీ తన స్థానాన్ని పొందుతుంది.
12.113.10
कालज्ञः समयज्ञश्च सदावश्यश्च नो द्रुमः ।
अनुलोमवृत्तितस्तब्धस्तेन त्वां नैति वेतसः ॥ १२.११३.१० ॥
ఆ చెట్టు కాలాన్ని, సమయాన్ని తెలిసినది; ఎప్పుడూ మాకు లోబడినది. అనుకూల ప్రవర్తనతో అది స్థిరంగా ఉంటుంది; అందుచేత వెదురు నీ దగ్గరకు రాదు.
12.113.11
मारुतोदकवेगेन ये नमन्त्युन्नमन्ति च ।
ओषध्यः पादपा गुल्मा न ते यान्ति पराभवम् ॥ १२.११३.११ ॥
గాలి, నీటి వేగంతో వంగి, తిరిగి లేచి నిలబడే ఓషధులు, వృక్షాలు, పొదలు — అవి పరాజయం పొందవు.
12.113.12
यो हि शत्रोर्विवृद्धस्य प्रभोर्बन्धविनाशने ।
पूर्वं न सहते वेगं क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.११३.१२ ॥
పెరిగిన శత్రువు లేదా సమర్థుడైన ప్రభువు బంధాలను నాశనం చేసే వేగాన్ని ముందుగా తట్టుకోలేనివాడు త్వరలోనే నశిస్తాడు.
12.113.13
सारासारं बलं वीर्यमात्मनो द्विषतश्च यः ।
जानन्विचरति प्राज्ञो न स याति पराभवम् ॥ १२.११३.१३ ॥
తన బలం, వీర్యం, శత్రువు బలం, వీర్యం — వాటి సారాసారాలను తెలిసి వ్యవహరించే ప్రాజ్ఞుడు పరాభవాన్ని పొందడు.
12.113.14
एवमेव यदा विद्वान्मन्यते विपुलं बलम् ।
संश्रयेद्वैतसीं वृत्तिमेतत्प्रज्ञानलक्षणम् ॥ १२.११३.१४ ॥
అలాగే, విద్వాంసుడు తనకు విపుల బలం ఉందని భావించినప్పుడు కూడా వెదురు వంటి వినయవృత్తిని ఆశ్రయించాలి; ఇదే ప్రజ్ఞకు లక్షణం.