മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.113.1
राजा राज्यमनुप्राप्य दुर्बलो भरतर्षभ ।
अमित्रस्यातिवृद्धस्य कथं तिष्ठेदसाधनः ॥ १२.११३.१ ॥
ഭരതർഷഭാ, രാജാവ് രാജ്യം നേടിയിട്ടും ദുർബലനായിരുന്നാൽ, അതിപ്രബലനായ ശത്രുവിന്റെ മുന്നിൽ സാധനങ്ങളില്ലാത്തവൻ എങ്ങനെ നിൽക്കും?
12.113.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सरितां चैव संवादं सागरस्य च भारत ॥ १२.११३.२ ॥
ഭാരതാ, ഇക്കാര്യത്തിലും പണ്ടത്തെ ഈ ഇതിഹാസം ആളുകൾ പറയാറുണ്ട്—നദികളും സാഗരവും തമ്മിലുള്ള സംവാദം.
12.113.3
सुरारिनिलयः शश्वत्सागरः सरितां पतिः ।
पप्रच्छ सरितः सर्वाः संशयं जातमात्मनः ॥ १२.११३.३ ॥
ദേവശത്രുക്കളുടെ വാസസ്ഥാനമായ, എന്നും നദികളുടെ നാഥനായ സാഗരം തന്നിൽ ഉയർന്ന സംശയത്താൽ എല്ലാ നദികളോടും ചോദിച്ചു.
12.113.4
समूलशाखान्पश्यामि निहतान्क्वापि नो द्रुमान् ।
युष्माभिरिह पूर्णाभिरन्यांस्तत्र न वेतसान् ॥ १२.११३.४ ॥
വേരോടും ശാഖകളോടും കൂടി വെട്ടിവീഴ്ത്തപ്പെട്ട മരങ്ങളൊന്നും എവിടെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല; നിങ്ങൾ വെള്ളം നിറഞ്ഞ് ഇവിടെ വരുന്നു, എന്നാൽ അവിടെ മറ്റു ഞാങ്ങണകൾ കാണുന്നില്ല.
12.113.5
अ-पकायश्चाल्पसारो वेतसः कूलजश्च यः ।
अज्ञया वा नानीतः किं च वा तेन वः कृतम् ॥ १२.११३.५ ॥
സാരം കുറഞ്ഞതും കരയിൽ ജനിച്ചതുമായ ആ ഞാങ്ങണ, അറിവില്ലായ്മയാലോ കൊണ്ടുവരാതെയോ... അത് നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് ചെയ്തു?
12.113.6
तदहं श्रोतुमिच्छामि सर्वासामेव वो मतम् ।
यथा चेमानि कूलानि हित्वा नायाति वेतसः ॥ १२.११३.६ ॥
അതിനാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായം കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഈ കരകൾ വിട്ട് ആ ഞാങ്ങണ എന്തുകൊണ്ട് വരുന്നില്ല?
12.113.7
तत्र प्राह नदी गङ्गा वाक्यमुत्तरमर्थवत् ।
हेतुमद्ग्राहकं चैव सागरं सरितां पतिम् ॥ १२.११३.७ ॥
അവിടെ നദികളുടെ നാഥനായ സാഗരനോട് ഗംഗ അർത്ഥവത്തും യുക്തിയുക്തവും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതുമായ മറുപടി പറഞ്ഞു.
12.113.8
गङ्गोवाच ।
तिष्ठन्त्येते यथास्थानं नगा ह्येकनिकेतनाः।
ततस्त्यजन्ति तत्स्थानं प्रातिलोम्यान्न वेतसः ॥ १२.११३.८ ॥
ഈ വൃക്ഷങ്ങൾ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്തുതന്നെ നിൽക്കുന്നു; അവ ഒരേ വാസസ്ഥലത്ത് ഉറച്ചവയാണ്. എന്നാൽ വേതസ് സ്വഭാവത്തിന് വിപരീതമായി ആ സ്ഥാനം വിടുന്നില്ല.
12.113.9
वेतसो वेगमायान्तं दृष्ट्वा नमति नापरे ।
स च वेगे ह्यतिक्रान्ते स्थानमापद्यते पुनः ॥ १२.११३.९ ॥
വേഗത്തിൽ വരുന്ന പ്രവാഹം കണ്ട് വേതസ് വളയുന്നു; മറ്റുള്ളവ വളയുന്നില്ല. ആ വേഗം കഴിഞ്ഞാൽ അത് വീണ്ടും തന്റെ സ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.113.10
कालज्ञः समयज्ञश्च सदावश्यश्च नो द्रुमः ।
अनुलोमवृत्तितस्तब्धस्तेन त्वां नैति वेतसः ॥ १२.११३.१० ॥
ആ വൃക്ഷം കാലവും സമയവും അറിയുന്നു; എപ്പോഴും ഞങ്ങൾക്ക് വശംവദമാണ്. അനുകൂലമായ വൃത്തിയാൽ അത് ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നു; അതിനാൽ വേതസ് നിന്നെ സമീപിക്കുന്നില്ല.
12.113.11
मारुतोदकवेगेन ये नमन्त्युन्नमन्ति च ।
ओषध्यः पादपा गुल्मा न ते यान्ति पराभवम् ॥ १२.११३.११ ॥
കാറ്റിന്റെയും ജലത്തിന്റെയും വേഗത്താൽ വളയുകയും പിന്നെ ഉയരുകയും ചെയ്യുന്ന ഔഷധങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും കുറ്റിച്ചെടികളും പരാജയം പ്രാപിക്കുന്നില്ല.
12.113.12
यो हि शत्रोर्विवृद्धस्य प्रभोर्बन्धविनाशने ।
पूर्वं न सहते वेगं क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.११३.१२ ॥
വളർന്നുവന്ന ശത്രുവിന്റെയോ ശക്തനായ പ്രഭുവിന്റെയോ ബന്ധനനാശത്തിന്റെ വേഗത്തെ മുമ്പേ സഹിക്കാത്തവൻ വേഗം നശിക്കുന്നു.
12.113.13
सारासारं बलं वीर्यमात्मनो द्विषतश्च यः ।
जानन्विचरति प्राज्ञो न स याति पराभवम् ॥ १२.११३.१३ ॥
സ്വന്തം ബലവും വീര്യവും ശത്രുവിന്റെ ബലവും വീര്യവും, അവയുടെ സാരാസാരം അറിഞ്ഞു വർത്തിക്കുന്ന പ്രാജ്ഞൻ പരാജയം പ്രാപിക്കുന്നില്ല.
12.113.14
एवमेव यदा विद्वान्मन्यते विपुलं बलम् ।
संश्रयेद्वैतसीं वृत्तिमेतत्प्रज्ञानलक्षणम् ॥ १२.११३.१४ ॥
അതുപോലെ, പണ്ഡിതൻ തനിക്ക് വിപുലമായ ബലമുണ്ടെന്ന് കരുതുമ്പോഴും മുളംതണ്ടുപോലെ വിനീതമായ വൃത്തി സ്വീകരിക്കണം; ഇതാണ് പ്രജ്ഞയുടെ ലക്ഷണം.