ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.114.1
विद्वान्मूढप्रगल्भेन मृदुस्तीक्ष्णेन भारत ।
आक्रुश्यमानः सदसि कथं कुर्यादरिंदम् ॥ १२.११४.१ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଜ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମୂର୍ଖ ଓ ଦୁଃସାହସୀ, କୋମଳ ଓ କଠୋର ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଭାରେ ନିନ୍ଦିତ ହେଲେ କିପରି ଆଚରଣ କରିବ, ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ?
12.114.2
श्रूयतां पृथिवीपाल यथैऽषोर्थोऽवगम्यते ।
सदा सचेताः सहते नरस्येहाल्पचेतसः ॥ १२.११४.२ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ଏହି ଅର୍ଥ କିପରି ବୁଝାଯାଏ ତାହା ଶୁଣ। ସଦା ସଚେତନ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ମନୁଷ୍ୟକୁ ସହ୍ୟ କରେ।
12.114.3
आक्रुश्य दूष्यमाणश्च सुकृतं तस्य विन्दति ।
दुष्कृतं चात्मनो मर्षी तस्मिन्नेव प्रमार्जति ॥ १२.११४.३ ॥
ଗାଳି ଖାଇ ଏବଂ ଦୋଷାରୋପିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ପାଏ; ସହିଷ୍ଣୁ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ପାପ ତାହାଠାରେ ହିଁ ପୋଛି ଦିଏ।
12.114.4
गर्हितं तमुपेक्षेत वाश्यमानमिवातुरम् ।
लोके विद्वेषमापन्नो निष्फलं प्रतिपद्यते ॥ १२.११४.४ ॥
ନିନ୍ଦୁକକୁ ସେ ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ରୋଗୀର କଥାକୁ ଉପେକ୍ଷା କରାଯାଏ; ଜଗତରେ ଶତ୍ରୁତାରେ ପଡ଼ିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଷ୍ଫଳ ଫଳ ପାଏ।
12.114.5
इति संश्लाघते नित्यं तेन पापेन कर्मणा ।
इदमुक्तो मया कश्चित्सर्वतो जनसंसदि।
स तत्र व्रीडितः शुष्को मृतकल्पोऽवतिष्ठते ॥ १२.११४.५ ॥
ଏହିପରି ସେ ସେହି ପାପକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସଦା ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ। ଜନସଭାରେ ମୁଁ ସର୍ବତ୍ର କାହାକୁ ଏହା କହିଥିଲି, ସେ ସେଠାରେ ଲଜ୍ଜିତ, ଶୁଷ୍କ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ମୃତ ପରି ଠିଆ ହୁଏ।
12.114.6
श्लाघन्नश्लाघनीयेन कर्मणा निरपत्रपः ।
उपेक्षितव्यो दान्तेन तादृशः पुरुषाधमः ॥ १२.११४.६ ॥
ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ଏପରି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ନିର୍ଲଜ୍ଜ, ଏପରି ଅଧମ ପୁରୁଷକୁ ସଂଯମୀ ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
12.114.7
यद्यद्ब्रूयादल्पमतिस्तत्तदस्य सहेत्तदा ॥ १२.११४.७ ॥
ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ଲୋକ ଯାହା ଯାହା କହେ, ସେତେବେଳେ ତାହା ସହିବା ଉଚିତ୍।
12.114.8
प्रकृत्या हि प्रशंसन्वा निन्दन्वा किं करिष्यति ।
वने काक इवाबुद्धिर्वाश्यमानो निरर्थकम् ॥ १२.११४.८ ॥
ସ୍ୱଭାବରୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁ କି ନିନ୍ଦା କରୁ, ସେ କ'ଣ କରିବ? ବନରେ କାଉ ପରି, ଅବୁଦ୍ଧି ଲୋକ ବୃଥା ଡାକେ।
12.114.9
यदि वाग्भिः प्रयोगः स्यात्प्रयोज्यः पापकर्मणा ।
वागेवार्थो भवेत्तस्य न ह्येवार्थो जिघांसतः ॥ १२.११४.९ ॥
ଯଦି ପାପକର୍ମା ଲୋକ ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟୋଗ କରେ, ତେବେ ତାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କେବଳ ବାକ୍ୟ ହିଁ ହୁଏ; ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ତାହା ନୁହେଁ।
12.114.10
निषेकं वै परस्यासावाचष्टे वृत्तचेष्टया ।
मयूर इव कौपीनं नृत्यं संदर्शयन्निव ॥ १२.११४.१० ॥
ସେ ନିଜ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟର ଦୋଷ ପ୍ରକାଶ କରେ; ଯେପରି ମୟୂର କୌପୀନ ଦେଖାଇ ନାଚେ।
12.114.11
यस्यावाच्यं न लोकेऽस्मिन्नाकार्यं चापि किंचन ।
वाचं तेन न संदध्याच्छुचिः संश्लिष्टकर्मणा ॥ १२.११४.११ ॥
ଏହି ଜଗତରେ ଯାହାର ଅବାଚ୍ୟ କିମ୍ବା ଅକାର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ସେହି ଦୁଷ୍କର୍ମା ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକ ବାକ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.114.12
प्रत्यक्षं गुणवादी यः परोक्षं तु विनिन्दकः ।
स मानवः श्ववल्लोके नष्टलोकपरायणः ॥ १२.११४.१२ ॥
ଯେ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରଶଂସା କରେ ଓ ପଛରେ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ମଣିଷ ଜଗତରେ କୁକୁର ପରି; ନଷ୍ଟ ଲୋକ ହିଁ ତାହାର ପରମ ଗନ୍ତବ୍ୟ।
12.114.13
तादृग्दिनशतं चापि यद्ददाति जुहोति च ।
परोक्षेणापवादेन तं नाशयति तत्क्षणात् ॥ १२.११४.१३ ॥
ଏପରି ଶହେ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାନ ଓ ହୋମ କଲେ ହେଁ, ଯେ ପଛରେ ନିନ୍ଦା କରେ ସେ ତାହା ସେହି କ୍ଷଣରେ ନଷ୍ଟ କରେ।
12.114.14
तस्मात्प्राज्ञो नरः सद्यस्तादृशं पापचेतसम् ।
वर्जयेन्मतिमान्वर्ज्यं सारमेयामिषं यथा ॥ १२.११४.१४ ॥
ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଣିଷ ଏପରି ପାପଚିତ୍ତକୁ ତୁରନ୍ତ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି କୁକୁରମାଂସ ବର୍ଜିତ ହୁଏ।
12.114.15
परिवादं ब्रुवाणो हि दुरात्मा वै महाजने ।
प्रकाशयति दोषान्स्वान्सर्पः फणमिवोन्नतम् ॥ १२.११४.१५ ॥
ଦୁରାତ୍ମା ମହାଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିନ୍ଦା କଲାବେଳେ, ସାପ ଉଠାଇଥିବା ଫଣା ଭଳି ସେ ନିଜର ଦୋଷ ପ୍ରକାଶ କରେ।
12.114.16
तं स्वकर्मणि कुर्वाणं प्रतिकर्तुं य इच्छति ।
भस्मकूट इवाबुद्धिः खरो रजसि मज्जति ॥ १२.११४.१६ ॥
ନିଜ କର୍ମରେ ରତ ତାହା ଉପରେ ଯିଏ ପ୍ରତିକାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ମୂର୍ଖ ଗଧ ଭଳି ଛାଇ ଗଦାରେ ପଡ଼ି ଧୂଳିରେ ବୁଡ଼େ।
12.114.17
मनुष्यसालावृकमप्रशान्तं ।
जनापवादे सततं निविष्टम्।
मातङ्गमुन्मत्तमिवोन्नदन्तं ।
त्यजेत तं श्वानमिवातिरौद्रम् ॥ १२.११४.१७ ॥
ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଓଷ ଭଳି, ଅଶାନ୍ତ, ଲୋକ ନିନ୍ଦାରେ ସର୍ବଦା ଲାଗିଥିବା, ମଦମତ୍ତ ହାତୀ ଭଳି ଗର୍ଜନକାରୀ — ଅତି ଭୟଙ୍କର କୁକୁର ଭଳି ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
12.114.18
अनार्यजुष्टे पथि वर्तमानं ।
दमादपेतं विनयाच्च पापम्।
अरिव्रतं नित्यमभूतिकामं ।
धिगस्तु तं पापमतिं मनुष्यम् ॥ १२.११४.१८ ॥
ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ସେବିତ ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା, ଦମ ଓ ବିନୟ ରହିତ, ପାପୀ, ବ୍ରତର ଶତ୍ରୁ, ସର୍ବଦା ନିଜ ବିନାଶ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା — ସେହି ପାପବୁଦ୍ଧି ମଣିଷକୁ ଧିକ୍କାର।
12.114.19
प्रत्युच्यमानस्त्वथ भूय एव ।
निशाम्य माभूस्त्वमथार्तरूपः।
उच्चस्य नीचेन हि संप्रयोगं ।
विगर्हयन्ति स्थिरबुद्धयो ये ॥ १२.११४.१९ ॥
ଯଦି କେହି ତୁମକୁ ପୁଣି ଉତ୍ତର ଦିଏ, ତେବେ ତାହା ଶୁଣି ତୁମେ ପୀଡ଼ିତ ରୂପ ହୁଅ ନାହିଁ। ଉଚ୍ଚର ନୀଚ ସହ ସଂସର୍ଗକୁ ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧି ଲୋକେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।
12.114.20
क्रुद्धो दशेद्वाऽपि च ताडयेद्वा ।
स पांसुभिर्वा विकिरेत्तुषैर्वा।
विवृत्य दन्तांश्च विभीषयेद्वा ।
सिद्धं हि मूढे कुपिते नृशंसे ॥ १२.११४.२० ॥
କ୍ରୋଧରେ ସେ କାମୁଡ଼ି ପାରେ କିମ୍ବା ପ୍ରହାର କରିପାରେ। ଧୂଳିରେ ଢାକିପାରେ କିମ୍ବା ଭୂସି ଛିଞ୍ଚିପାରେ। ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ଭୟ ଦେଖାଇପାରେ। ମୂର୍ଖ, କୁପିତ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ପ୍ରତି ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
12.114.21
विगर्हणां नाऽपि दुरात्मना कृतां ।
सहेत यः संसदि दुर्जनानाम्।
पठेदिदं चापि निदर्शनं सदा ।
न वाङ्भयं स लभति किंचिदप्रियम् ॥ १२.११४.२१ ॥
ଦୁରାତ୍ମା କରିଥିବା ନିନ୍ଦାକୁ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ସଭାରେ ଦୁର୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସହିଥାଏ, ଏବଂ ଏହି ଉଦାହରଣ ସର୍ବଦା ପାଠ କରେ, ସେ ବାକ୍ୟରୁ ଜାତ କୌଣସି ଅପ୍ରିୟ ବିଷୟ ପାଏ ନାହିଁ।