มหาภารตะ · อัธยายะ 12.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.114.1
विद्वान्मूढप्रगल्भेन मृदुस्तीक्ष्णेन भारत ।
आक्रुश्यमानः सदसि कथं कुर्यादरिंदम् ॥ १२.११४.१ ॥
ภารตะ ผู้ปราบศัตรู ผู้มีปัญญาจะพึงทำอย่างไรเมื่อถูกด่าว่าต่อหน้าที่ประชุม โดยคนโง่เขลาที่กล้าหาญ ทั้งอ่อนโยนหรือรุนแรง
12.114.2
श्रूयतां पृथिवीपाल यथैऽषोर्थोऽवगम्यते ।
सदा सचेताः सहते नरस्येहाल्पचेतसः ॥ १२.११४.२ ॥
ข้าแต่ผู้พิทักษ์แผ่นดิน จงฟังเถิดว่าเรื่องนี้เข้าใจกันอย่างไร ผู้มีสติเสมอย่อมอดทนต่อคนที่มีความเข้าใจน้อยในโลกนี้
12.114.3
आक्रुश्य दूष्यमाणश्च सुकृतं तस्य विन्दति ।
दुष्कृतं चात्मनो मर्षी तस्मिन्नेव प्रमार्जति ॥ १२.११४.३ ॥
แม้จะถูกด่าว่าและตำหนิ เขาย่อมได้รับบุญของคนนั้น และผู้อดทนย่อมชำระความชั่วของตนออกไปในคนนั้นเอง
12.114.4
गर्हितं तमुपेक्षेत वाश्यमानमिवातुरम् ।
लोके विद्वेषमापन्नो निष्फलं प्रतिपद्यते ॥ १२.११४.४ ॥
เขาควรเพิกเฉยต่อผู้ด่าว่า เหมือนเพิกเฉยต่อคำพูดของคนป่วย ผู้ที่ตกอยู่ในความเกลียดชังในโลกย่อมได้ผลที่ไร้ประโยชน์
12.114.5
इति संश्लाघते नित्यं तेन पापेन कर्मणा ।
इदमुक्तो मया कश्चित्सर्वतो जनसंसदि।
स तत्र व्रीडितः शुष्को मृतकल्पोऽवतिष्ठते ॥ १२.११४.५ ॥
คนเช่นนั้นย่อมอวดอ้างการกระทำชั่วร้ายนั้นอยู่เสมอ เมื่อข้าพเจ้าพูดเรื่องนี้กับใครคนหนึ่งต่อหน้าที่ประชุมของผู้คนทั้งหมด เขายืนอยู่ตรงนั้นด้วยความละอาย ซูบเซียว ประหนึ่งเกือบตายแล้ว
12.114.6
श्लाघन्नश्लाघनीयेन कर्मणा निरपत्रपः ।
उपेक्षितव्यो दान्तेन तादृशः पुरुषाधमः ॥ १२.११४.६ ॥
คนไร้ยางอายที่อวดการกระทำซึ่งไม่ควรยกย่อง คนต่ำช้าเช่นนั้น ผู้สำรวมตนควรเพิกเฉยเสีย
12.114.7
यद्यद्ब्रूयादल्पमतिस्तत्तदस्य सहेत्तदा ॥ १२.११४.७ ॥
คนที่มีความเข้าใจน้อยพูดสิ่งใดก็ตาม ก็พึงอดทนต่อสิ่งนั้นเถิด
12.114.8
प्रकृत्या हि प्रशंसन्वा निन्दन्वा किं करिष्यति ।
वने काक इवाबुद्धिर्वाश्यमानो निरर्थकम् ॥ १२.११४.८ ॥
ไม่ว่าโดยสันดานเขาจะสรรเสริญหรือติเตียน เขาจะทำอะไรได้เล่า เหมือนอีกาในป่า ผู้ไม่มีปัญญาย่อมร้องไปโดยไร้ประโยชน์
12.114.9
यदि वाग्भिः प्रयोगः स्यात्प्रयोज्यः पापकर्मणा ।
वागेवार्थो भवेत्तस्य न ह्येवार्थो जिघांसतः ॥ १२.११४.९ ॥
หากคนทำชั่วใช้คำพูดรุนแรง คำพูดนั้นเองย่อมเป็นจุดประสงค์ของเขา เพราะผู้ที่ปรารถนาจะทำร้ายไม่ได้มีจุดประสงค์เพียงเท่านั้น
12.114.10
निषेकं वै परस्यासावाचष्टे वृत्तचेष्टया ।
मयूर इव कौपीनं नृत्यं संदर्शयन्निव ॥ १२.११४.१० ॥
ด้วยการกระทำของตน เขาประกาศความบกพร่องของผู้อื่น เหมือนนกยูงที่รำแพนหางให้เห็นผ้าเตี่ยวของตน
12.114.11
यस्यावाच्यं न लोकेऽस्मिन्नाकार्यं चापि किंचन ।
वाचं तेन न संदध्याच्छुचिः संश्लिष्टकर्मणा ॥ १२.११४.११ ॥
คนที่การกระทำพัวพัน และในโลกนี้ไม่มีสิ่งใดที่พูดไม่ได้หรือทำไม่ได้สำหรับเขา ผู้บริสุทธิ์ไม่พึงผูกถ้อยคำกับคนเช่นนั้นด้วยการกระทำที่พัวพันอยู่
12.114.12
प्रत्यक्षं गुणवादी यः परोक्षं तु विनिन्दकः ।
स मानवः श्ववल्लोके नष्टलोकपरायणः ॥ १२.११४.१२ ॥
ผู้ที่สรรเสริญต่อหน้าแต่ติเตียนลับหลัง คนเช่นนั้นเหมือนสุนัขในโลก มีจุดหมายสูงสุดคือโลกที่พินาศ
12.114.13
तादृग्दिनशतं चापि यद्ददाति जुहोति च ।
परोक्षेणापवादेन तं नाशयति तत्क्षणात् ॥ १२.११४.१३ ॥
แม้คนผู้หนึ่งจะให้ทาน และบูชายัญตลอดร้อยวันเช่นนั้น แต่ผู้ที่กล่าวร้ายลับหลังย่อมทำลายทั้งหมดนั้นในทันที
12.114.14
तस्मात्प्राज्ञो नरः सद्यस्तादृशं पापचेतसम् ।
वर्जयेन्मतिमान्वर्ज्यं सारमेयामिषं यथा ॥ १२.११४.१४ ॥
เพราะฉะนั้น ผู้มีปัญญาพึงหลีกห่างคนที่มีจิตชั่วเช่นนั้นทันที ผู้มีปัญญาพึงเว้นเขาไว้ ดุจการเว้นเนื้อของสุนัข
12.114.15
परिवादं ब्रुवाणो हि दुरात्मा वै महाजने ।
प्रकाशयति दोषान्स्वान्सर्पः फणमिवोन्नतम् ॥ १२.११४.१५ ॥
ผู้มีจิตชั่วที่พูดใส่ร้ายต่อหน้าผู้ยิ่งใหญ่ ย่อมเผยความผิดของตนเอง เหมือนงูที่แผ่แม่เบี้ยขึ้น
12.114.16
तं स्वकर्मणि कुर्वाणं प्रतिकर्तुं य इच्छति ।
भस्मकूट इवाबुद्धिः खरो रजसि मज्जति ॥ १२.११४.१६ ॥
ผู้ที่ปรารถนาจะตอบโต้คนที่กำลังทำหน้าที่ของตน เหมือนลาโง่ที่จมลงในฝุ่น ตกลงไปในกองเถ้าถ่าน
12.114.17
मनुष्यसालावृकमप्रशान्तं ।
जनापवादे सततं निविष्टम्।
मातङ्गमुन्मत्तमिवोन्नदन्तं ।
त्यजेत तं श्वानमिवातिरौद्रम् ॥ १२.११४.१७ ॥
ผู้เป็นหมาป่าในหมู่มนุษย์ ไม่สงบ ดื่มด่ำอยู่เสมอในการใส่ร้ายผู้คน คำรามประหนึ่งช้างที่คลั่ง พึงละทิ้งเขาเสียดุจสุนัขที่ดุร้ายยิ่ง
12.114.18
अनार्यजुष्टे पथि वर्तमानं ।
दमादपेतं विनयाच्च पापम्।
अरिव्रतं नित्यमभूतिकामं ।
धिगस्तु तं पापमतिं मनुष्यम् ॥ १२.११४.१८ ॥
ขอความอัปยศจงมีแก่คนจิตชั่วนั้น ผู้เดินบนทางที่คนเลวทรามยึดถือ ขาดการควบคุมตนและความถ่อมตน เป็นคนบาป เป็นศัตรูต่อคำสัตย์ และปรารถนาความพินาศของตนอยู่เสมอ
12.114.19
प्रत्युच्यमानस्त्वथ भूय एव ।
निशाम्य माभूस्त्वमथार्तरूपः।
उच्चस्य नीचेन हि संप्रयोगं ।
विगर्हयन्ति स्थिरबुद्धयो ये ॥ १२.११४.१९ ॥
แม้มีคนตอบโต้ท่านอีกครั้ง ก็อย่าได้กลายเป็นผู้มีสีหน้าอย่างคนได้รับบาดเจ็บหลังจากได้ยินเช่นนั้นเลย ผู้มีปัญญามั่นคงย่อมตำหนิการคบหาระหว่างผู้สูงกับผู้ต่ำ
12.114.20
क्रुद्धो दशेद्वाऽपि च ताडयेद्वा ।
स पांसुभिर्वा विकिरेत्तुषैर्वा।
विवृत्य दन्तांश्च विभीषयेद्वा ।
सिद्धं हि मूढे कुपिते नृशंसे ॥ १२.११४.२० ॥
ผู้ที่โกรธอาจกัดหรือตี หรือโปรยฝุ่นหรือแกลบใส่ หรือเปิดฟันแล้วขู่ให้กลัว สิ่งนี้ย่อมเป็นไปได้แน่นอนสำหรับคนโง่ ผู้โกรธเกรี้ยว และคนใจร้ายเท่านั้น
12.114.21
विगर्हणां नाऽपि दुरात्मना कृतां ।
सहेत यः संसदि दुर्जनानाम्।
पठेदिदं चापि निदर्शनं सदा ।
न वाङ्भयं स लभति किंचिदप्रियम् ॥ १२.११४.२१ ॥
ผู้ใดในที่ประชุม ท่ามกลางคนชั่ว อดทนต่อคำติเตียนที่แม้คนมีจิตชั่วกล่าวออกมา และสวดตัวอย่างนี้อยู่เสมอ ผู้นั้นย่อมไม่ได้รับสิ่งไม่เป็นที่พอใจใดๆ อันเกิดจากถ้อยคำเลย