మహాభారతం · అధ్యాయం 12.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.114.1
विद्वान्मूढप्रगल्भेन मृदुस्तीक्ष्णेन भारत ।
आक्रुश्यमानः सदसि कथं कुर्यादरिंदम् ॥ १२.११४.१ ॥
భరత వంశీయుడా, విద్వాంసుడు మూఢుడూ ధైర్యవంతుడూ అయిన, మృదువైన మరియు కఠినమైన ఒకడి చేత సభలో నిందించబడినప్పుడు ఎలా ప్రవర్తించాలి, ఓ శత్రునాశకా?
12.114.2
श्रूयतां पृथिवीपाल यथैऽषोर्थोऽवगम्यते ।
सदा सचेताः सहते नरस्येहाल्पचेतसः ॥ १२.११४.२ ॥
ఓ భూపాలకా, ఈ విషయం ఎలా అర్థమవుతుందో వినుము. ఎల్లప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండే జ్ఞాని ఇక్కడ అల్పబుద్ధి గల మనిషిని సహిస్తాడు.
12.114.3
आक्रुश्य दूष्यमाणश्च सुकृतं तस्य विन्दति ।
दुष्कृतं चात्मनो मर्षी तस्मिन्नेव प्रमार्जति ॥ १२.११४.३ ॥
నిందించి దూషించబడినప్పుడు కూడా అతడు అతని పుణ్యాన్ని పొందుతాడు; సహనశీలుడు తన పాపాన్ని అతనిలోనే తుడిచివేస్తాడు.
12.114.4
गर्हितं तमुपेक्षेत वाश्यमानमिवातुरम् ।
लोके विद्वेषमापन्नो निष्फलं प्रतिपद्यते ॥ १२.११४.४ ॥
నిందించువాడిని అతడు ఉపేక్షించాలి, రోగి మాటలను ఉపేక్షించినట్లు; లోకంలో ద్వేషంలో పడినవాడు నిష్ఫలాన్ని పొందుతాడు.
12.114.5
इति संश्लाघते नित्यं तेन पापेन कर्मणा ।
इदमुक्तो मया कश्चित्सर्वतो जनसंसदि।
स तत्र व्रीडितः शुष्को मृतकल्पोऽवतिष्ठते ॥ १२.११४.५ ॥
ఈ విధంగా అతడు ఆ పాపకర్మ ద్వారా ఎల్లప్పుడూ తనను తాను ప్రశంసించుకుంటాడు. జనసభలో నేను అన్ని వైపులా ఎవరికో ఇది చెప్పినప్పుడు, అతడు అక్కడ సిగ్గుపడి, ఎండిపోయి, మృతప్రాయుడిలా నిలుస్తాడు.
12.114.6
श्लाघन्नश्लाघनीयेन कर्मणा निरपत्रपः ।
उपेक्षितव्यो दान्तेन तादृशः पुरुषाधमः ॥ १२.११४.६ ॥
ప్రశంసార్హం కాని కర్మతో తనను తాను ప్రశంసించుకునే సిగ్గులేనివాడు, అటువంటి అధమ పురుషుడు, దాంతుడి చేత ఉపేక్షించదగినవాడు.
12.114.7
यद्यद्ब्रूयादल्पमतिस्तत्तदस्य सहेत्तदा ॥ १२.११४.७ ॥
అల్పబుద్ధి గలవాడు ఏది ఏది అన్నా, అప్పుడు వాటిని సహించాలి.
12.114.8
प्रकृत्या हि प्रशंसन्वा निन्दन्वा किं करिष्यति ।
वने काक इवाबुद्धिर्वाश्यमानो निरर्थकम् ॥ १२.११४.८ ॥
స్వభావంగానే పొగిడినా లేదా నిందించినా అతడు ఏం చేయగలడు? అడవిలో కాకిలా, బుద్ధిలేనివాడు నిరర్థకంగా అరుస్తాడు.
12.114.9
यदि वाग्भिः प्रयोगः स्यात्प्रयोज्यः पापकर्मणा ।
वागेवार्थो भवेत्तस्य न ह्येवार्थो जिघांसतः ॥ १२.११४.९ ॥
పాపకర్ముడు మాటలతో ప్రయోగిస్తే, అతని ఉద్దేశం కేవలం మాటే అవుతుంది; హాని చేయాలనుకునేవాని ఉద్దేశం నిజానికి అది కాదు.
12.114.10
निषेकं वै परस्यासावाचष्टे वृत्तचेष्टया ।
मयूर इव कौपीनं नृत्यं संदर्शयन्निव ॥ १२.११४.१० ॥
అతడు తన ప్రవర్తనతో ఇతరుల దోషాన్ని ప్రకటిస్తాడు; నెమలి కౌపీనం చూపిస్తూ నాట్యం చేసినట్లు.
12.114.11
यस्यावाच्यं न लोकेऽस्मिन्नाकार्यं चापि किंचन ।
वाचं तेन न संदध्याच्छुचिः संश्लिष्टकर्मणा ॥ १२.११४.११ ॥
ఈ లోకంలో అనరానిది కాని చేయరానిది కాని ఏదీ లేనివానితో, పవిత్రుడు మాటతో సంబంధం పెట్టుకోకూడదు.
12.114.12
प्रत्यक्षं गुणवादी यः परोक्षं तु विनिन्दकः ।
स मानवः श्ववल्लोके नष्टलोकपरायणः ॥ १२.११४.१२ ॥
ఎదుట పొగిడి, వెనుక నిందించేవాడు ఆ మానవుడు లోకంలో కుక్కలాంటివాడు; నశించిన లోకాలే అతని గమ్యం.
12.114.13
तादृग्दिनशतं चापि यद्ददाति जुहोति च ।
परोक्षेणापवादेन तं नाशयति तत्क्षणात् ॥ १२.११४.१३ ॥
అలాంటి వంద రోజులు దానం చేసినా, యజ్ఞం చేసినా, వెనుక నిందించే వ్యక్తి ఆ పుణ్యాన్ని ఆ క్షణంలోనే నాశనం చేస్తాడు.
12.114.14
तस्मात्प्राज्ञो नरः सद्यस्तादृशं पापचेतसम् ।
वर्जयेन्मतिमान्वर्ज्यं सारमेयामिषं यथा ॥ १२.११४.१४ ॥
కాబట్టి తెలివిగల మనిషి అలాంటి పాపచిత్తుడిని వెంటనే విడిచిపెట్టాలి, కుక్క మాంసాన్ని విడిచిపెట్టినట్లు.
12.114.15
परिवादं ब्रुवाणो हि दुरात्मा वै महाजने ।
प्रकाशयति दोषान्स्वान्सर्पः फणमिवोन्नतम् ॥ १२.११४.१५ ॥
దుష్టాత్ముడు గొప్పవారి మధ్య నిందను పలికితే, పాము పైకెత్తిన పడగను చూపినట్లు తన స్వంత దోషాలనే బయటపెడతాడు.
12.114.16
तं स्वकर्मणि कुर्वाणं प्रतिकर्तुं य इच्छति ।
भस्मकूट इवाबुद्धिः खरो रजसि मज्जति ॥ १२.११४.१६ ॥
తన కర్మను చేస్తున్న అతడిని ప్రతీకారం చేయాలనుకునేవాడు, బూడిద కుప్పలో మునిగే బుద్ధిలేని గాడిదలా ధూళిలో మునుగుతాడు.
12.114.17
मनुष्यसालावृकमप्रशान्तं ।
जनापवादे सततं निविष्टम्।
मातङ्गमुन्मत्तमिवोन्नदन्तं ।
त्यजेत तं श्वानमिवातिरौद्रम् ॥ १२.११४.१७ ॥
మనుషుల్లో తోడేలులాంటి వాడు, అశాంతుడు, ప్రజల నిందలో ఎప్పుడూ మునిగినవాడు, మదమెత్తిన ఏనుగులా గర్జించేవాడు — అత్యంత భయంకరమైన కుక్కను విడిచినట్లు అతడిని విడిచిపెట్టాలి.
12.114.18
अनार्यजुष्टे पथि वर्तमानं ।
दमादपेतं विनयाच्च पापम्।
अरिव्रतं नित्यमभूतिकामं ।
धिगस्तु तं पापमतिं मनुष्यम् ॥ १२.११४.१८ ॥
అనార్యులు సేవించే మార్గంలో నడిచేవాడు, దమం మరియు వినయం లేనివాడు, పాపి, వ్రతాలకు శత్రువు, ఎల్లప్పుడూ తన నాశనాన్నే కోరేవాడు — ఆ పాపబుద్ధి గల మనిషికి ధిక్కారం.
12.114.19
प्रत्युच्यमानस्त्वथ भूय एव ।
निशाम्य माभूस्त्वमथार्तरूपः।
उच्चस्य नीचेन हि संप्रयोगं ।
विगर्हयन्ति स्थिरबुद्धयो ये ॥ १२.११४.१९ ॥
ఎవరైనా నీకు మళ్లీ జవాబు చెప్పినా, దానిని విని బాధితుడిలా మారకు. ఎత్తువారికి తక్కువవారితో సంబంధం కలగడాన్ని స్థిరబుద్ధి గలవారు నిందిస్తారు.
12.114.20
क्रुद्धो दशेद्वाऽपि च ताडयेद्वा ।
स पांसुभिर्वा विकिरेत्तुषैर्वा।
विवृत्य दन्तांश्च विभीषयेद्वा ।
सिद्धं हि मूढे कुपिते नृशंसे ॥ १२.११४.२० ॥
కోపంతో అతడు కరవవచ్చు లేదా కొట్టవచ్చు. ధూళితో కప్పవచ్చు లేదా పొట్టుతో చల్లవచ్చు. పళ్లు బయటపెట్టి భయపెట్టనూ వచ్చు. మూర్ఖుడు, కోపించినవాడు, క్రూరుడు అయినవాడి వద్ద ఇది తప్పనిసరి.
12.114.21
विगर्हणां नाऽपि दुरात्मना कृतां ।
सहेत यः संसदि दुर्जनानाम्।
पठेदिदं चापि निदर्शनं सदा ।
न वाङ्भयं स लभति किंचिदप्रियम् ॥ १२.११४.२१ ॥
దుష్టాత్ముడు చేసిన నిందను కూడా సభలో దుర్జనుల మధ్య ఓర్చుకునేవాడు, ఈ ఉదాహరణను ఎప్పుడూ పఠించేవాడు, మాటల వల్ల వచ్చే అప్రియమైనదేదీ పొందడు.