มหาภารตะ · อัธยายะ 12.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.115.1
पितामह महाप्राज्ञ संशयो मे महानयम् ।
संछेत्तव्यस्त्वया राजन्भवान्कुलकरो हि नः ॥ १२.११५.१ ॥
ปิตามห ท่านผู้มีปัญญายิ่ง ความสงสัยใหญ่ของข้าพเจ้านี้ต้องให้ท่านเป็นผู้คลายข้อสงสัย ข้าแต่พระราชา เพราะท่านเป็นผู้คุ้มครองวงศ์ตระกูลของพวกเรา
12.115.2
पुरुषाणामयं तात दुर्वृत्तानां दुरात्मनाम् ।
कथितो वाक्यसंचारस्ततो विज्ञापयामि ते ॥ १२.११५.२ ॥
ข้าแต่ลูกรัก เกี่ยวกับถ้อยคำที่ได้กล่าวถึงบุรุษผู้ประพฤติชั่วและมีจิตใจชั่วร้าย ข้าพเจ้าจึงขอให้ท่านโปรดชี้แจง
12.115.3
यद्धितं राज्यतन्त्रस्य कुलस्य च सुखोदयम् ।
अयत्यां च तदात्वे च क्षेमवृद्धिकरं च तत् ॥ १२.११५.३ ॥
ขอให้บอกข้าพเจ้าว่าอะไรเป็นประโยชน์แก่กลไกของการปกครองและแก่วงศ์ตระกูล อะไรนำความสุขมาให้ และอะไรเพิ่มพูนความมั่นคงทั้งในอนาคตและในปัจจุบัน
12.115.4
पुत्रपौत्राभिरामं च राष्ट्रवृद्धिकरं च यत् ।
अन्नपाने शरीरे च हितं यत्तद्ब्रवीहि मे ॥ १२.११५.४ ॥
ขอให้บอกข้าพเจ้าว่าอะไรทำให้บุตรและหลานชื่นใจ อะไรทำให้แคว้นเจริญขึ้น และอะไรเป็นประโยชน์แก่อาหาร เครื่องดื่ม และร่างกาย
12.115.5
अभिषिक्तो हि यो राजा राज्यस्थो मित्रसंवृत ।
समुहृत्समुपेतो वा स कथं रञ्जयेत्प्रजाः ॥ १२.११५.५ ॥
พระราชาที่ได้รับการอภิเษกแล้ว ตั้งมั่นอยู่ในราชอาณาจักร มีมิตรล้อมรอบ และมีผู้หวังดีมาร่วมด้วย จะทำอย่างไรให้ประชาราษฎร์พอพระทัย
12.115.6
यो ह्यसत्प्रग्रहरतिः स्नेहरागबलात्कृतः ।
इन्द्रियाणामनीशत्वादसज्जनबुभूषकः ॥ १२.११५.६ ॥
ผู้ที่ยินดีในการยึดถือสิ่งที่ไม่ควร ถูกแรงแห่งความรักใคร่และความยึดติดชักนำ และเพราะไม่สามารถควบคุมอินทรีย์ได้ จึงปรารถนาจะรับใช้คนชั่ว
12.115.7
तस्य भृत्या विमुखतां यान्ति सर्वे कुलोद्गताः ।
न च भृत्यबलैरर्थैः स राजा संप्रयुज्यते ॥ १२.११५.७ ॥
ข้าราชบริพารทั้งหมดของเขาที่เกิดในตระกูลดีต่างก็หันหลังให้เขา และพระราชาเช่นนั้นก็ไม่ได้รับการค้ำจุนด้วยกำลังของข้าราชบริพาร หรือด้วยทรัพย์สมบัติ
12.115.8
एतन्मे चिन्तयानस्य राजधर्मान्दिवानिशम् ।
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या भवाञ्शंसितुमर्हति ॥ १२.११५.८ ॥
สำหรับข้าพเจ้าผู้ครุ่นคิดถึงหน้าที่ของกษัตริย์ทั้งกลางวันและกลางคืน ท่านผู้เสมอด้วยพระพฤหัสปติในปัญญา สมควรที่จะกล่าวเรื่องนี้
12.115.9
शासता पुरुषव्याघ्र त्वं नः कुलहिते रतः ।
क्षत्ता चैको महाप्राज्ञो यो नः शंसति सर्वदा ॥ १२.११५.९ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ท่านผู้ยินดีในความเจริญของวงศ์ตระกูลของเรา และท่านผู้ปราดเปรื่องคนเดียวคือพระวิทุระ ผู้เป็นนักปรึกษาของเราอยู่เสมอ
12.115.10
त्वत्तः कुलहितं वाक्यं श्रुत्वा राज्यहितोदयम् ।
अमृतस्याव्ययस्येव तृप्तः स्वप्स्याम्यहं सुखम् ॥ १२.११५.१० ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำจากท่านที่นำความเจริญของวงศ์ตระกูลและความรุ่งเรืองของแคว้นมาให้ ข้าพเจ้าจะนอนหลับอย่างเป็นสุข อิ่มเอมเหมือนได้น้ำอมฤตที่ไม่เสื่อมสลาย
12.115.11
कीदृशाः सन्निकर्षस्था भृत्याः सर्वगुणान्विताः ।
कीदृशैः किं कुलीनैर्वा सह यात्रा विधीयते ॥ १२.११५.११ ॥
ข้าราชบริพารเช่นไรที่อยู่ใกล้ชิดและประกอบด้วยคุณธรรมทั้งปวง และจะจัดการเดินทางร่วมไปกับบุคคลเช่นไร หรือกับผู้มีตระกูลสูงเช่นไร
12.115.12
न ह्येको भृत्यरहितो राजा भवति रक्षिता ।
राज्यं चेदं जनः सर्वस्तत्कुलीनः प्रशासति ॥ १२.११५.१२ ॥
พระราชาที่ปราศจากข้าราชบริพาร ย่อมไม่อาจเป็นผู้คุ้มครองได้ และแคว้นนี้กับประชาชนทั้งหมดถูกปกครองโดยผู้มีตระกูลสูง
12.115.13
न च प्रशास्तुं राज्यं हि शक्यमेकेन भारत ॥ १२.११५.१३ ॥
ข้าแต่พระภรต การปกครองแคว้นนั้นไม่อาจทำได้ด้วยคนเพียงคนเดียว
12.115.14
असहायवता तात नैवार्थाः केचिदप्युत ।
लब्धुं लब्धा ह्यपि सदा रक्षितुं भरतर्षभ ॥ १२.११५.१४ ॥
ข้าแต่ลูกรัก ผู้ที่ปราศจากผู้ช่วยย่อมไม่อาจบรรลุผลประโยชน์ใดๆ ได้เลย และแม้ได้มาแล้ว ก็ไม่อาจรักษาไว้ได้เสมอไป ข้าแต่ยอดแห่งพระภรต
12.115.15
यस्य भृत्यजनः सर्वो ज्ञानविज्ञानकोविदः ।
हितैषी कुलजः स्निग्धः स राज्यफलमश्नुते ॥ १२.११५.१५ ॥
ผู้ที่มีข้าราชบริพารทั้งหมดเชี่ยวชาญในความรู้และวิทยาการ ปรารถนาดี เกิดในตระกูลดี และมีเมตตา ผู้นั้นย่อมได้รับผลแห่งราชอาณาจักร
12.115.16
मन्त्रिणो यस्य कुलजा असंहार्याः सहोषिताः ।
नृपतेर्मतिमाप्सन्ते सत्पथज्ञानकोविदाः ॥ १२.११५.१६ ॥
บรรดาอำมาตย์ของพระราชาผู้เกิดในตระกูลดี ไม่อาจถูกติดสินบนได้ อยู่ร่วมกับพระองค์มานาน และเชี่ยวชาญในการรู้แนวทางที่ชอบธรรม ย่อมได้รับปัญญาอันดีมาสู่พระราชา
12.115.17
अनागतविधातारः कालज्ञानविशारदाः ।
अतिक्रान्तमशोचन्तः स राज्यफलमश्नुते ॥ १२.११५.१७ ॥
ผู้เตรียมการสำหรับสิ่งที่จะมาถึง ชำนาญในการรู้กาลเวลา และไม่โศกเศร้าต่อสิ่งที่ล่วงไปแล้ว ผู้นั้นย่อมได้รับผลแห่งราชอาณาจักร
12.115.18
समदुःखसुखा यस्य सहायाः प्रियकारिणः ।
अर्थचिन्तापराः सभ्याः स राज्यफलमश्नुते ॥ १२.११५.१८ ॥
ผู้ที่มีสหายซึ่งร่วมสุขร่วมทุกข์เท่าเทียมกัน ทำสิ่งที่เป็นที่รักของเขา มุ่งมั่นในกิจการของแคว้น และเหมาะแก่การอยู่ในที่ประชุม ผู้นั้นย่อมได้รับผลแห่งราชอาณาจักร
12.115.19
यस्य नार्तो जनपदः सन्निकर्षगतः सदा ।
अक्षुद्रः सत्पथालम्बी स राजा राज्यभाग्भवेत् ॥ १२.११५.१९ ॥
พระราชาผู้มีแคว้นที่ไม่ทุกข์ยาก อยู่ใกล้ชิดพระองค์เสมอ ไม่ต่ำช้า และยึดมั่นในแนวทางที่ดี พระองค์ย่อมได้รับส่วนแห่งผลของราชอาณาจักร
12.115.20
कोशोऽक्षपटलं यस्य कोशवृद्धिकरैर्नरैः ।
आप्तैस्तुष्टैश्च पृष्टैश्च धार्यते स नृपोत्तमः ॥ १२.११५.२० ॥
พระราชาที่มีคลังและบัญชีถูกดูแลโดยบุคคลผู้เพิ่มพูนคลัง ผู้ไว้วางใจได้ พอใจ และได้รับการทดสอบแล้ว พระองค์นั้นคือพระราชาผู้ประเสริฐที่สุด
12.115.21
कोष्ठागारमसंहार्यैराप्तैः संचयतत्परैः ।
पात्रभूतैरलुब्धैश्च पाल्यमानं गुणी भवेत् ॥ १२.११५.२१ ॥
กษัตริย์ผู้มีคลังธัญญาหารซึ่งมีผู้ดูแลที่ไม่มีใครล่อลวงได้ ไว้ใจได้ มุ่งสะสม เป็นผู้คู่ควร และปราศจากความโลภ ทรงได้รับการปกป้องรักษาไว้ ย่อมเป็นผู้มีคุณธรรม
12.115.22
व्यवहारश्च नगरे यस्य धर्मफलोदयः ।
दृश्यते शङ्खलिखितः स धर्मफलभाङ् नृपः ॥ १२.११५.२२ ॥
กษัตริย์ผู้มีกิจการค้าความในนครที่เห็นว่าดำเนินตามหลักของศังขะและลิขิตะ และในแว่นแคว้นนั้นผลแห่งธรรมผุดขึ้น พระองค์ย่อมเป็นผู้มีส่วนในผลแห่งธรรม
12.115.23
संगृहीतमनुष्यश्च यो राजा राजधर्मवित् ।
षङ्भागं परिगृह्णाति स धर्मफलमश्नुते ॥ १२.११५.२३ ॥
กษัตริย์ผู้ทรงรวบรวมประชาชนไว้ได้ ทรงรอบรู้ในราชธรรม และทรงรับส่วนหนึ่งในหกส่วน พระองค์ย่อมได้เสวยผลแห่งธรรม