മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.115.1
पितामह महाप्राज्ञ संशयो मे महानयम् ।
संछेत्तव्यस्त्वया राजन्भवान्कुलकरो हि नः ॥ १२.११५.१ ॥
പിതാമഹാ, മഹാപ്രാജ്ഞാ! എനിക്ക് ഈ വലിയ സംശയമുണ്ട്. രാജാവേ, അത് അങ്ങ് തന്നെ പരിഹരിക്കണം; അങ്ങാണ് ഞങ്ങളുടെ കുലരക്ഷകൻ.
12.115.2
पुरुषाणामयं तात दुर्वृत्तानां दुरात्मनाम् ।
कथितो वाक्यसंचारस्ततो विज्ञापयामि ते ॥ १२.११५.२ ॥
പ്രിയനേ, ദുർനടപ്പുകാരും ദുഷ്ടമനസ്സുള്ളവരുമായ മനുഷ്യരെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകളെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ അങ്ങയോട് ചോദിക്കുന്നത്.
12.115.3
यद्धितं राज्यतन्त्रस्य कुलस्य च सुखोदयम् ।
अयत्यां च तदात्वे च क्षेमवृद्धिकरं च तत् ॥ १२.११५.३ ॥
രാജ്യഭരണത്തിനും കുലത്തിനും ഹിതകരമായതും, സുഖോദയം നൽകുന്നതും, ഭാവിയിലും വർത്തമാനത്തിലും ക്ഷേമം വളർത്തുന്നതുമായ കാര്യം ഏതോ, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക.
12.115.4
पुत्रपौत्राभिरामं च राष्ट्रवृद्धिकरं च यत् ।
अन्नपाने शरीरे च हितं यत्तद्ब्रवीहि मे ॥ १२.११५.४ ॥
മക്കൾക്കും പേരക്കുട്ടികൾക്കും സന്തോഷം നൽകുന്നതും, രാഷ്ട്രത്തെ വളർത്തുന്നതും, അന്ന-പാനങ്ങൾക്കും ശരീരത്തിനും ഹിതകരമായതും ഏതോ അത് എന്നോട് പറയുക.
12.115.5
अभिषिक्तो हि यो राजा राज्यस्थो मित्रसंवृत ।
समुहृत्समुपेतो वा स कथं रञ्जयेत्प्रजाः ॥ १२.११५.५ ॥
അഭിഷിക്തനായി, രാജ്യത്തിൽ സ്ഥിതനായി, മിത്രങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഹിതൈഷികളോടുകൂടിയ രാജാവ് പ്രജകളെ എങ്ങനെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം?
12.115.6
यो ह्यसत्प्रग्रहरतिः स्नेहरागबलात्कृतः ।
इन्द्रियाणामनीशत्वादसज्जनबुभूषकः ॥ १२.११५.६ ॥
ദുർഗ്രഹണത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവനും, സ്നേഹത്തിന്റെയും രാഗത്തിന്റെയും ബലത്താൽ നയിക്കപ്പെടുന്നവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെമേൽ നിയന്ത്രണമില്ലാത്തതിനാൽ ദുർജനങ്ങളെ സേവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും—
12.115.7
तस्य भृत्या विमुखतां यान्ति सर्वे कुलोद्गताः ।
न च भृत्यबलैरर्थैः स राजा संप्रयुज्यते ॥ १२.११५.७ ॥
അവന്റെ കുലീനരായ ഭൃത്യന്മാരെല്ലാം അവനിൽ നിന്ന് വിമുഖരാകുന്നു; ആ രാജാവ് ഭൃത്യബലംകൊണ്ടോ ധനംകൊണ്ടോ പിന്തുണയ്ക്കപ്പെടുന്നില്ല.
12.115.8
एतन्मे चिन्तयानस्य राजधर्मान्दिवानिशम् ।
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या भवाञ्शंसितुमर्हति ॥ १२.११५.८ ॥
രാജധർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ച് രാപ്പകൽ ചിന്തിക്കുന്ന എനിക്ക് ഇതുണ്ട്; ബൃഹസ്പതിക്ക് തുല്യബുദ്ധിയുള്ള നിങ്ങൾക്കേ ഇതു പറയാൻ യോഗ്യതയുള്ളൂ.
12.115.9
शासता पुरुषव्याघ्र त्वं नः कुलहिते रतः ।
क्षत्ता चैको महाप्राज्ञो यो नः शंसति सर्वदा ॥ १२.११५.९ ॥
പുരുഷവ്യാഘ്രാ, നമ്മുടെ കുലഹിതത്തിൽ ആസക്തനായ നിങ്ങളും; എപ്പോഴും നമ്മെ ഉപദേശിക്കുന്ന മഹാപ്രാജ്ഞനായ ക്ഷത്താവും മാത്രമേയുള്ളൂ.
12.115.10
त्वत्तः कुलहितं वाक्यं श्रुत्वा राज्यहितोदयम् ।
अमृतस्याव्ययस्येव तृप्तः स्वप्स्याम्यहं सुखम् ॥ १२.११५.१० ॥
നിങ്ങളിൽനിന്ന് കുലഹിതവും രാജ്യക്ഷേമം ഉയർത്തുന്നതുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, നശിക്കാത്ത അമൃതംകൊണ്ടെന്നപോലെ തൃപ്തനായി ഞാൻ സുഖമായി ഉറങ്ങും.
12.115.11
कीदृशाः सन्निकर्षस्था भृत्याः सर्वगुणान्विताः ।
कीदृशैः किं कुलीनैर्वा सह यात्रा विधीयते ॥ १२.११५.११ ॥
സമീപസ്ഥരായ ഭൃത്യന്മാർ എങ്ങനെയുള്ളവരാകണം, എല്ലാ ഗുണങ്ങളുമുള്ളവരായി? എങ്ങനെയുള്ള കുലീനരോടൊപ്പം യാത്ര (കർമ്മം) വിധിക്കപ്പെടുന്നു?
12.115.12
न ह्येको भृत्यरहितो राजा भवति रक्षिता ।
राज्यं चेदं जनः सर्वस्तत्कुलीनः प्रशासति ॥ १२.११५.१२ ॥
ഭൃത്യന്മാരില്ലാത്ത ഒറ്റയ്ക്കുള്ള രാജാവ് സംരക്ഷകനാകുന്നില്ല; ഈ രാജ്യവും എല്ലാ ജനങ്ങളും ആ കുലീനർതന്നെയാണ് ഭരിക്കുന്നത്.
12.115.13
न च प्रशास्तुं राज्यं हि शक्यमेकेन भारत ॥ १२.११५.१३ ॥
ഭരതവംശജാ, ഒരാൾക്കു മാത്രം രാജ്യം ഭരിക്കുവാൻ സാധ്യമല്ല.
12.115.14
असहायवता तात नैवार्थाः केचिदप्युत ।
लब्धुं लब्धा ह्यपि सदा रक्षितुं भरतर्षभ ॥ १२.११५.१४ ॥
പ്രിയപുത്രാ, സഹായമില്ലാത്തവന് ഒരു ലക്ഷ്യവും നേടാനാവില്ല; നേടിയാലും എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കാനാവില്ല, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
12.115.15
यस्य भृत्यजनः सर्वो ज्ञानविज्ञानकोविदः ।
हितैषी कुलजः स्निग्धः स राज्यफलमश्नुते ॥ १२.११५.१५ ॥
ആരുടെ ഭൃത്യജനമെല്ലാം ജ്ഞാനവിജ്ഞാനങ്ങളിൽ നിപുണരും, ഹിതൈഷികളും, നല്ല കുലത്തിൽ ജനിച്ചവരും, സ്നേഹമുള്ളവരുമാണോ, അവൻ രാജ്യഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.
12.115.16
मन्त्रिणो यस्य कुलजा असंहार्याः सहोषिताः ।
नृपतेर्मतिमाप्सन्ते सत्पथज्ञानकोविदाः ॥ १२.११५.१६ ॥
ഏതു രാജാവിന്റെ മന്ത്രിമാർ നല്ല കുലത്തിൽ ജനിച്ചവരും, അചഞ്ചലരും, ഒന്നിച്ചു വസിച്ചവരും, സന്മാർഗജ്ഞാനത്തിൽ നിപുണരുമാണോ, അവർ രാജാവിന് നല്ല ബുദ്ധി നേടിക്കൊടുക്കുന്നു.
12.115.17
अनागतविधातारः कालज्ञानविशारदाः ।
अतिक्रान्तमशोचन्तः स राज्यफलमश्नुते ॥ १२.११५.१७ ॥
ഭാവിക്കായി ഒരുക്കം ചെയ്യുന്നവരും, കാലജ്ഞാനത്തിൽ നിപുണരും, കഴിഞ്ഞതിനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കാത്തവരുമായവരാണ് രാജ്യഫലം അനുഭവിക്കുന്നത്.
12.115.18
समदुःखसुखा यस्य सहायाः प्रियकारिणः ।
अर्थचिन्तापराः सभ्याः स राज्यफलमश्नुते ॥ १२.११५.१८ ॥
ആരുടെ സഹായികൾ സുഖദുഃഖങ്ങളിൽ സമചിത്തരും, പ്രിയകാര്യം ചെയ്യുന്നവരും, രാജകാര്യചിന്തയിൽ മുഴുകിയവരും, സദസ്സിന് യോഗ്യരുമാണോ, അവൻ രാജ്യഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.
12.115.19
यस्य नार्तो जनपदः सन्निकर्षगतः सदा ।
अक्षुद्रः सत्पथालम्बी स राजा राज्यभाग्भवेत् ॥ १२.११५.१९ ॥
ഏത് രാജാവിന്റെ ജനപദം എപ്പോഴും അടുത്തുനിന്ന് ദുഃഖിതമാകാതിരിക്കുന്നുവോ, ഉദാരനും സന്മാർഗ്ഗം പിന്തുടരുന്നവനുമായ ആ രാജാവു തന്നെ രാജ്യഫലത്തിന് അവകാശിയാകുന്നു.
12.115.20
कोशोऽक्षपटलं यस्य कोशवृद्धिकरैर्नरैः ।
आप्तैस्तुष्टैश्च पृष्टैश्च धार्यते स नृपोत्तमः ॥ १२.११५.२० ॥
ഏത് രാജാവിന്റെ ഖജനാവും കണക്കുപട്ടികയും ഖജനാവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവരും വിശ്വസ്തരും തൃപ്തരും പരിശോധിക്കപ്പെട്ടവരുമായ ആളുകളാൽ പരിപാലിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അവനാണ് ഉത്തമനായ രാജാവ്.
12.115.21
कोष्ठागारमसंहार्यैराप्तैः संचयतत्परैः ।
पात्रभूतैरलुब्धैश्च पाल्यमानं गुणी भवेत् ॥ १२.११५.२१ ॥
ഏത് രാജാവിന്റെ ധാന്യപ്പുരയെ അപഹരിക്കാനാകാത്ത, വിശ്വസ്തരും സംഭരണത്തിൽ തത്പരരും യോഗ്യരും ലോഭമില്ലാത്തവരുമായ ആളുകൾ സംരക്ഷിക്കുന്നുവോ, അവൻ ഗുണവാനാകുന്നു.
12.115.22
व्यवहारश्च नगरे यस्य धर्मफलोदयः ।
दृश्यते शङ्खलिखितः स धर्मफलभाङ् नृपः ॥ १२.११५.२२ ॥
ഏത് രാജാവിന്റെ നഗരത്തിൽ വ്യവഹാരങ്ങൾ ശംഖ-ലിഖിതരുടെ നിയമപ്രകാരം നടക്കുന്നതും ധർമ്മഫലം ഉദിക്കുന്നതും കാണപ്പെടുന്നുവോ, അവൻ ധർമ്മഫലത്തിന് അവകാശിയാണ്.
12.115.23
संगृहीतमनुष्यश्च यो राजा राजधर्मवित् ।
षङ्भागं परिगृह्णाति स धर्मफलमश्नुते ॥ १२.११५.२३ ॥
ജനങ്ങളെ തന്നോടൊപ്പം ചേർത്തുനിർത്തുന്ന, രാജധർമ്മം അറിയുന്ന, ആറിലൊന്ന് ഭാഗം സ്വീകരിക്കുന്ന രാജാവ് ധർമ്മഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.